Onderzoeken IWI naar de kansen en belemmeringen bij arbeidsparticipatie voor mensen met beperking en eindverslag AI "Sociale werkvoorziening"

29817SocialewerkvoorzieningNr.47BRIEFVANDEMINISTERENSTAATSSECRETARISVANSOCIALEZAKENENWERKGELEGENHEIDAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,29april2009Hierbijbiedikuheteindverslagaanvanhetproject«Socialewerkvoorzie-ning»vandeArbeidsinspectiealsmedehetdoordeInspectieWerkenInkomen(IWI)opgestelderapport«Metbegeleidingmeerwerk».1Ikbeoogzoveelmogelijkonderzoekendanwelrapportages,welkezienophetzelfdeonderwerp,tegelijkaanuwKameraantebieden.DerhalvewordtuthansdeonderzoekenvanIWIenheteindverslagvandeAIgeïn-tegreerdaangeboden.ArbeidsinspectieDeinspectiesvandeAIzijnindeperiodevanmaarttotjuli2008uitge-voerdopgrondvandeArbeidsomstandighedenwet.Deonderwerpenvandeinspectieswarenhetveiligwerkenmetmachinesendeorganisatievandebedrijfshulpverlening.AanleidingEerderzijnin2004en2006inspectiesuitgevoerdnaardemachine-veiligheid.Deresultatenin2006lieteneenverbeteringzientenopzichtevandesituatiein2004.Eenaantalsw-bedrijvenbleefechterachterinhetnemenvanmaatregelen.Debetrokkenbedrijvendiendenopkortetermijneeninhaalslagtemakenendearbeidsveiligheideenblijvendpuntvanaandacht.NaaraanleidingvandebehandelingvanhetverslagindeTweedeKamerheeftdetoenmaligestaatssecretaristoegezegddatde«achterblijvers»in2008opnieuwwordengeïnspecteerd.Hethierbijaangebodeneindverslaggaatinophetverrichtteonderzoekbijde«achterblijvers».Aanleidingvoordeinspectiesnaardebedrijfshulpverleningindesw-sectoriseenrapportdatdeVROM-inspectiein2007publiceerde.InditrapportconcludeerdedeVROM-inspectiedatzoweldebrandveiligheidvandegebouwenalshetbrandveiliggebruikvandegebouwenopeenaantalpuntentekortschoot.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1305890809tkkst29817-47ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20091TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.471 KernpunteneindrapportageMachineveiligheidIntotaalzijn24sw-bedrijven(de«achterblijvers»)geïnspecteerdopmachineveiligheid.Deresultatenvandeinspectieslateneenbehoorlijkeverbeteringzien.Hetaantalovertredingenopmachineveiligheidismet65%teruggebrachttenopzichtevan2006.Teleurstellendisweldateengrootaantal(83%)vandegeïnspecteerdesw-bedrijvennogéénofmeertekortkomingenlaatzien.Nietacceptabelisdatbij45%vandezebedrijvennadeherhaaldeinspectiesnogdrieofmeertekortkomingenzijnvastgesteld.Debedrijven,welkeeenprimaireverantwoordelijkheiddragenvoorhetvoldoenaanderegelsenrichtlijnenvoordemachineveiligheid,endebrancheorganisatieCedriszullensnelmoetenzorgenvooradequatemaat-regelen.BedrijfshulpverleningVoorwatbetreftdebedrijfshulpverleningblijktdat46%vandesw-bedrijvennogvoorverbeteringvatbaarzijn.Vluchtwegenennooduit-gangenwarennietaltijdtoegankelijkensomsontbrakhetaanadequatebrandblusmiddelen.Welisdebrandveiligheidenbedrijfshulpverlening,nahetonderzoekvandeVROM-inspectiein2006,inalgemenezinverbe-terdenisdeverwachtingdatdezeverbeteringdekomendejarennogverderzaldoorzetten.DezeresultatenkomenovereenmetbevindingenvandeVROM-inspectieindenazorgvanhaarinspectiesin2007naarbrandveiligheid.ReactieWijnemenvanuitmedebewindverantwoordelijkheiddeveiligheidvansw-bedrijvenzeerserieus;derhalveisheteindverslagvandeAIooknuweerbesprokenmetCedrisenVNGwaarbijconcreetisingegaanopdeverantwoordelijkheidvandesw-bedrijvenalsmededebestuurlijkeverant-woordelijkheidvandegemeenten.Vooropstaatdathetveiligwerkenmetmachinesendeorganisatievandebedrijfshulpverleningprimairdeverantwoordelijkheidvandewerkgeveris,endatzijndesw-bedrijvencq.degemeentebesturen.OnderstaandwordtdereactievanCedrisendeVNGweergegeven.ReactieCedrisCedrisbespreektdeuitkomstenvandeinspectiesmethaarleden;dezezijnverantwoordelijkvoorveiligwerkenwerkbinnenhunsw-bedrijf.Debrancheorganisatiezaldebedrijvendaarbijondersteunen.Socialepart-nershebbeninmiddelseenarbocatalogusmachine-veiligheidinvoorbe-reidingwaarbijdeVNGbetrokkenis.DezecataloguszalvervolgensvooreenformeletoetsbijdeArbeidsinspectiewordeningediend.DearbeidsveiligheidiseenregulierterugkerendgespreksonderwerpdatdoorCedriswordtbesprokenmetdedirecteurenvandesw-bedrijven.HetbestuurvanCedrisgaateindaprilinvierregionalebijeenkomsteningesprekmetdesw-directeurenwaarbijéénvandethema’sheteindver-slagvandeAIzalzijn.Indezegesprekkenzalondermeerdeverantwoor-delijkheidvandesw-bedrijvenuitgangspuntzijnomzorgtedragenvoordevoorgeschrevenveiligheidseisen.DaarnaastzaldeAIingesprekblijvenmetCedrisomdegangvanzakenkritischtevolgen.Tenaanzienvandebrandveiligheidisbinnendesectoreen«WegwijzerbrandveiligheidSocialeWerkvoorziening»ontwikkeld.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.472 BestuurlijkoverlegmetdeVNGZowelderesultatenvandeinspectiesnaarmachineveiligheidin2004alsin2006zijn,medegeletopdebestuurlijkeverantwoordelijkheidvandegemeentenvoordeveiligheidinsw-bedrijven,aandeordegeweestinhetregulierbestuurlijkoverlegdatdestaatssecretarisheeftmetdeVNG.Deuitkomstvanhetbestuurlijkoverlegvan4juli2005resulteerdeineenbriefvandeVNGomdegemeententewijzenophetrapportvandeAIoverdesw-bedrijven.Dekomstvanditeindrapportmetderesultatenvandeinspectiesin2008isinhetbestuurlijkoverlegmetdeVNGvan21januarijl.aangekondigd.Heteindrapportisop26maartjl.doordestaatssecretarismetdepartijenbesproken.DeVNGheeftaangegevenheteindverslagvandeAIteagenderenbijdeCommissieWerkenInkomenomgemeententeinformeren.DaarnaaststemmenVNGenCedrisonder-lingafopwelkewijzedeeigenachterbanwordtgeïnformeerdoverheteindverslag,deuitkomstenenaandachtspuntenhiervan.VNGzalinelkgevalhiervooraandachtvrageninhunledenbrief.FollowupArbeidsinspectieDeArbeidsinspectiezalin2009bijdebetreffendebedrijvencontrolerenofdiedevoorgeschrevenmaatregelenhebbengetroffen.VoortszaldeArbeidsinspectiein2010of2011opnieuwinspectiesuitvoerennaardenalevingvandearbeidsomstandigheden.DitalsonderdeelvandebrederesectoraanpakvandeArbeidsinspectievoordesocialewerkvoor-ziening.InspectieWerkenInkomenInhetdoordeInspectieWerkenInkomen(IWI)opgestelderapport«Metbegeleidingmeerwerk»presenteertIWIdeconclusiesvandrieuitge-voerdeonderzoekennaardekansenenbelemmeringenbijarbeids-participatievoormensenmeteenbeperking.Onderstaandgeefik-peronderzoek-indeeerstealineakortdebevindingenuitdeonderzoekenvanIWIweerenindetweedealineaplaatsikdezebevindingenineenbeleids-matigkader.OnderzoeknaardestandvanzakenimplementatiewetswijzigingWswMetdewetswijzigingWswdieper1januari2008vankrachtisgeworden,zijndemogelijkhedenversterktvoorgemeentenomregietevoerenopdeWetsocialewerkvoorziening(Wsw)enismeerzeggenschapgecreëerdvoordedoelgroepzelf,zodathetdoelvandeWswbeterkanwordengerealiseerd:arbeidsplaatsenrealiserendiepassenbijdemogelijkhedenencapaciteitenvandegeïndiceerden,zodathunarbeidsvaardighedenbehoudenofzomogelijkverderontplooidwordenmethetoogophetwerkenonderzonormaalmogelijkeomstandigheden.Tevenszijnmetdewetswijzigingmaatregelengetroffenomdewachtlijstproblematiekteverzachten.ZoisgeregelddatalleenmensenopdeWsw-wachtlijstmogenstaandieookbeschikbaarzijnvoorarbeidinhetkadervandeWsw.HiermeewordtvervuilingvandeWsw-wachtlijstentegengegaan.TevensisgeregelddatgemeentenenhethetUitvoeringsinstituutwerk-nemersverzekeringen(UWV)re-integratiemiddelenmogeninzettenvoormensenopdeWsw-wachtlijstominactiviteitendaarmeeverslechteringvandearbeidsvaardighedentevoorkomen.OmeenbeeldteverkrijgenvandeeffectenvandewetswijzigingophetbeleidendeuitvoeringvandeWswvoertIWIeendrietalmetingenondergemeentenuit.Deuitkomstenvandeeerstetweemetingenlatenziendaterin2008eenpositieveomwikkelinggaandewastenaanzienvandeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.473 implementatievandegewijzigdeWsw.Zohebbenveelvandeonder-zochtegemeenten(circa65%)wijzigingeninde(organisatievande)uitvoeringvandeWswaangebrachtondermeergerichtophetrealiserenvanmeerarbeidsplaatsenbijregulierewerkgevers.Verderblijktdatdemeerderheidvandeonderzochtegemeentengebruikmaaktvandenieuwemogelijkheidommetinzetvanre-integratiemiddelenmensenopdeWsw-wachtlijsteenzogenaamd«voorschakeltraject»aantebieden;in53%vandeonderzochtegemeentenwordenre-integratiemiddelenvanhetUWVbenutenin77%vandeonderzochtegemeentenwordenre-integratiemiddelenvangemeenteningezet.Deresultatenvandederdemetingwordeninhetnajaarverwacht.OnderzoeknaardebereidheidvanwerkgeversomWsw-erseenbaantebiedenOmmeerzichttekrijgenopdebereidheidvanwerkgeversomWsw-erseenbaantebieden,heeftIWIeenzestalsw-bedrijvenenruimhonderdwerkgeversgeïnterviewd.UitditonderzoekblijktdatomWsw-ersaandeslagtehelpenbijregulierewerkgeverseenpersoonlijkebenaderingenmaatwerknoodzakelijkzijn.Ermoetwordengeïnvesteerdinderelatiemetdewerkgevers(organisaties),dieinbeginselbereidzijnomWsw-erseenkanstegeven.Daarbijspeeltvoorlichtingeenbelangrijkerol.Stimuleringsmaatregelen(begeleiding,loonkostensubsidie,noriskpolise.d.)zijnbijwerkgeversveelalonbekendevenalsdemogelijkheideenfunctieopmaatte(laten)maken(jobcarving).Voordeduurzaamheidvanhetdienstverbandblijktdeaansluitingtussenfunctie-eisenenvaardig-hedenvandewerknemer(dematch)vandoorslaggevendbelangtezijn,netalsdekwaliteitvandebegeleidingvandewerknemerendewerk-gever,zowelbijdetotstandkomingvandewerkplekalsgedurendedeaanstelling.Geletopdeverslechterendeeconomischesituatieishetnodigomstevigintezettenopeenactieveenvraaggerichtewerkgeversbenadering,zoalsookvermeldindekabinetsreactieophetadviesvandecommissiefunda-menteleherbezinningWsw.Actiefhoudtindatmiddelsdiverseprojectenenpilotswordtgestimuleerdommeerwerkvoordezedoelgroeptecreëren(specifiekgerichtopWsw-ers,maarvaakookineengeïntegreerdeaanpakvoorbijvoorbeeldWajongers).Vraaggerichthoudtindathetmoetgaanomwerkwaarineenzinvollebijdrageaanhetbedrijfsproceswordtgeleverdenwerkgeversgoedeondersteuningenbegeleidingkrijgenbijhetindienstnemenenhoudenvanmensenmeteenarbeidsbeperking.Inditkaderondersteunthetministeriealverschillendeinitiatievenvanuithetbedrijfslevenensw-bedrijvenomspecifiekeaanpakkenenmetho-diekenteontwikkelen.Zohebbendebrancheorganisatievoorsw-bedrijven(Cedris)endebrancheorganisatievoorhetmidden-enklein-bedrijf(MKB)eenalliantiegevormdomzoveelmogelijkWsw-ersaandeslagtehelpenbinnenhetMKBenwordtwerkgemaaktvandeverzilveringvandeintentieverklaringendieeengrootaantaltoonaangevendebedrijvenenkenniscentrahebbenafgegevenaandecommissiefunda-menteleherbezinningWsw.BijdezeinitiatievenwordtondermeeringezetopmensontwikkelingdoorhetcreërenvanleerwerkplekkenalsookgebruikgemaaktvanjobcarvingomfunctiesmeertoetespitsenopdemogelijkhedenvanondermeerWsw-ers.Ooksocialepartnershebbenaangegevenhierwerkvantemaken.Hetkabinetisvoornemensjobcar-vingverdertestimulerenmeteenvoucher;eenvergoedingvoorhetinkaartbrengenvandemogelijkhedenbinnenineenbedrijfvoorjobcar-ving.Daarnaastwordtomdewerkgeversaanpakophetlokaleenregio-naleniveauteondersteuneninde«IKkan»campagnevanhetrijkexpli-cietaandachtgeschonkenaanondermeerWsw-ers.ZowordtmeerTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.474 bekendheidgegevenaandevoorzieningenwaarwerkgeverseenberoepopkunnendoenalszijpersonenmeteenarbeidsbeperkingaandeslaghelpenenwordtbenadruktdatmensenmeteenbeperkingweldegelijkarbeidspotentieelhebben.Totslotwordtverwachtdateenbelangrijkeimpulsvoordekwaliteitvandebegeleidingvanwerknemerenwerkgeveruitgaatvanhetinitiatiefvandejobcoacheszelfomeenverenigingeneenregistervanjobcoachesoptezetten.OnderzoeknaardeovergangvanschoolnaarwerkHetbestedenvanaandachtaanarbeidstoeleidingbijscholenspeelteengroterolbijdeverdereloopbaanvanjonggehandicapten.Uithetonder-zoekvanIWIblijktdathetbelangrijkisdatscholenvoorkomendatjong-gehandicaptenhuncapaciteitenoverschatten.Omtekunnenparticipereniseenreëelzelfbeeldvanbelang.Verderblijktdatdooreengoedebegeleidingbijdeovergangvanschoolnaarwerkhetvindenvanwerkwordtbevorderdendekansopuitvalwordtverminderd.Eenwarmeoverdrachtnaardeinstantiesdiedebegeleidingmoetenover-nemenisinditkadernoodzakelijk.ZoalsIWIterechtconstateertvaltbijdeovergangvanschoolnaarwerknogveelwinstteboeken,metnamebijhetspeciaalonderwijs.Inmiddelszijnerveleinitiatievenenexperimenteninderegio’sopganggekomenomdearbeidstoeleidingteverbeteren.Vandepositieveervaringenzalzoveelmogelijkmoetenwordengeprofiteerd,zodatdenetwerkeninderegioeffectieverworden.DaarnaastbereidthetministerievanOCWnieuwewetgevingvoor(«Passendonderwijs»),waarvandeinwerkingtredingwordtvoorzienin2011.Ookhiermeewordtbeoogdeensoepelerovergangvanschoolnaarwerkterealiseren.DestaatssecretarisvanSocialeZakenenWerkgelegenheid,J.KlijnsmaDeministervanSocialeZakenenWerkgelegenheid,J.P.H.DonnerTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.475