Spoedadviescommissie en pilot "Totaalherstel”

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202531 066BelastingdienstNr. 1435 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 6 november 2024Het kabinet heeft de ambitie om het financieel herstel voor gedupeerdeouders uiterlijk in 2027 af te ronden. Meer dan driekwart van de aange-melde ouders heeft al een integrale beoordeling gehad en bijna 39.000ouders zijn erkend als gedupeerde. Daarmee ligt de hersteloperatie opkoers om voor alle ouders eind 2025 de integrale beoordeling te hebbenafgerond. De schuldenaanpak verloopt grotendeels naar wens en eengroot deel van de kinderen van gedupeerde ouders heeft inmiddels eentegemoetkoming ontvangen.In de afgelopen 100 dagen heb ik intensieve gesprekken gevoerd metouders, jongeren, Kamerleden, ambtenaren, advocaten, wethouders, UHT,BAC, SGH, CWS en vele andere betrokkenen en (ervarings)deskundigen.Ook heb ik mij grondig verdiept in verschillende vonnissen, adviezen enandere relevante publicaties. Dit alles heeft mij tot het inzicht gebracht dater op een aantal onderdelen van de hersteloperatie sprake is van acuteknelpunten waardoor de uitvoering dreigt vast te lopen. Zo blijvenbijvoorbeeld de wachttijden bij bezwaren en de schaderoutes eenzorgpunt, is het aanleveren van dossiers nog altijd niet op niveau, wordenwettelijke termijnen stelselmatig niet gehaald en geven zowel ouders alsgemeenten aan knelpunten te ervaren in de brede ondersteuning.Ondanks de grote inspanning van alle betrokkenen binnen de herstelope-ratie om gedupeerden zo snel en volledig als mogelijk te compenseren,zie ik dat de ambitie van het kabinet onder druk staat. Het is noodzakelijkdat er op korte termijn maatregelen komen, desnoods onorthodox, die dehersteloperatie moeten versnellen en verbeteren. In deze brief kondig iktwee startmaatregelen aan.Twee startmaatregelenDe eerste startmaatregel betreft de instelling van een spoedadviescom-missie gericht op het oplossen van knelpunten in de uitvoering van de kst-31066-1435ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 066, nr. 14351 hersteloperatie. Daarnaast wordt binnenkort gestart met een tweedestartmaatregel, namelijk een pilot «Totaalherstel».I. Spoedadviescommissie Uit de inzichten die ik heb opgedaan blijkt dat de hersteloperatie zichkenmerkt door een populatie gedupeerden die zeer diverse behoeftenhebben. Ook zijn de meningen over wat «goed» herstel is zeer verdeeld.Omdat ik het belangrijk vind dat de maatregelen die ik tref breedgedragen zijn, goed onderbouwd zijn en écht tot verbetering leiden ga ikniet over één nacht ijs en stel ik een spoedadviescommissie1 in om dit teonderzoeken. De taak van de spoedadviescommissie wordt om, met oogvoor de behoeften van de gedupeerden, te onderzoeken op welke wijze deuitvoering van de hersteloperatie toeslagen kan worden versneld enverbeterd en hoe eventuele knelpunten daarin op korte termijn kunnenworden weggenomen. Van belang is het om zo snel en persoonsgerichtmogelijk herstel aan gedupeerden te bieden in de vorm van financiëlecompensatie. En te voorzien in ondersteuning om het leven weer verderop de rit te krijgen. De spoedadviescommissie wordt uitdrukkelijkgevraagd om oog te hebben voor wat de Afdeling advisering van de Raadvan State (in het advies bij de Wet aanpassing termijnen en nabestaan-denregeling hersteloperatie toeslagen2) heeft beschreven als de«fragmentarische aanpak van de gehele hersteloperatie, die leidt tot eenveelvoud aan beschikkingen en mogelijke bezwaren en andere juridischeprocedures daartegen». Ik heb de heer Chris van Dam gevraagd en bereidgevonden om de rol van voorzitter van deze commissie te vervullen. Detwee andere commissieleden zijn de heer Simon Sibma en mevrouwCathalijne Dortmans. Het streven is om voor het kerstreces, maar uiterlijkin januari 2025, een eindrapport met maatregelen te presenteren. In detussentijd zal de hersteloperatie onverkort doorgang vinden.II. Pilot «Totaalherstel» Parallel aan de spoedadviescommissie zal het Instituut voor PubliekeWaarden in het kader van de nabestaandenregeling starten aan een pilot«Totaalherstel», in nauwe samenwerking met alle ketenpartners3. Dehersteloperatie kenmerkt zich namelijk onder andere door een continuspanningsveld tussen snelheid en zorgvuldigheid. En ook door eenveelheid aan factoren die voorwaardelijk zijn voor een prettig en goedherstel. Het amendement Leijten, dat zich concentreert op de integraleuitvoering van de nabestaandenregeling, is een concrete aanleiding om,in eerste instantie, voor deze groep het herstel in de breedte te verbe-teren. Zowel in bejegening als in ervaring, tempo en resultaat. De pilottotaalherstel heeft als doel om de integrale beoordeling voor de kleinegroep nabestaanden binnen enkele weken af te ronden, om vervolgens opéén moment integrale afspraken te maken over de verschillende andereonderdelen van het herstelproces, zoals de schuldenaanpak, compensatievoor aanvullende schade en brede ondersteuning. De ontwikkeling vandeze totaalaanpak kan, als deze werkt, een voorbeeld zijn voor het herstelvoor andere specifieke groepen binnen de hersteloperatie.Tot slotDe bovengenoemde twee startmaatregelen zullen leiden tot verdereverbetermaatregelen. Deze moeten zo veel als mogelijk inpasbaar zijn inhet wettelijk kader waarbinnen de hersteloperatie is vormgegeven en1Zie bijlage 1 voor het instellingsbesluit2Kamerstuk 36 577, nr. 43Zie ook Kamerstuk 36 577, nr. 11Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 066, nr. 14352 dienen rekening te houden met het gelijkheidsbeginsel en de eventueleeffecten van beleidswijzigingen op reeds geholpen groepen. Het isnadrukkelijk niet de bedoeling om de gehele hersteloperatie opnieuwtegen het licht te houden of regelingen en processen die zich al in eenvergevorderd stadium bevinden te herzien (zoals bijvoorbeeld de IntegraleBeoordelingen en de Kindregeling)4.Voorop staat dat gedupeerden zo snel en volledig mogelijk gecompen-seerd moeten worden, zodat zij weer vooruit kunnen kijken. Elke dag dateen gedupeerde langer moet wachten is er één te veel.De Staatssecretaris van Financiën,N. Achahbar4Ook moet rekening gehouden worden met de financiële ruimte die in de begroting enmiljoenennota 2025 is gereserveerd voor de hersteloperatie.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 066, nr. 14353