Rapportages aan Euratom en het Internationaal AtoomEnergie Agentschap over radioactief afval

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202425 422Opwerking van radioactief materiaalNr. 300 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 20 juni 2024Hierbij ontvangt u ter informatie het rapport dat aan de EuropeseCommissie wordt verzonden conform artikel 14.1 van de Europeserichtlijn 2011/70/Euratom en aan het Internationaal AtoomEnergieAgentschap (IAEA) ter voorbereiding op de achtste toetsingsconferentiedie in maart 2025 gaat plaatsvinden. Richtlijn 2011/70/Euratom is deRichtlijn tot vaststelling van een communautair kader voor een verant-woord en veilig beheer van verbruikte splijtstoffen en radioactief afval(hierna: de Afvalrichtlijn).Volgens artikel 14.1 van de Afvalrichtlijn dienen de lidstaten eens in dedrie jaar verslag uit te brengen aan de Commissie over de uitvoering vandeze richtlijn, voor de vierde keer uiterlijk op 23 augustus 2024.Op grond van het Gezamenlijk Verdrag inzake de Veiligheid van hetBeheer van Bestraalde Splijtstoffen en inzake de Veiligheid van het Beheervan radioactief Afval (Joint Convention) behoort iedere verdragspartij,waaronder Nederland, om de drie jaar een nationaal rapport in te dienenbij het IAEA. Het rapport behandelt de maatregelen die de verdragspartijzijn genomen ter nakoming van de verplichtingen van de JointConvention.Hoewel beide rapporten inhoudelijk in belangrijke mate overlappen,werden ze in het verleden afzonderlijk opgesteld. Volgens de instructiesvan de Europese Commissie, werden passages van het Joint Conventionreport overgenomen in het rapport aan Euratom. Dit jaar heeft Nederlandvoor het eerst beide rapporten gecombineerd in een enkel document.De rapportage laat zien hoe Nederland voldoet aan de verplichtingen uitde Afvalrichtlijn en de Joint Convention. Overeenkomstig de interna-tionale afspraken over het format wordt artikelsgewijs ingegaan op hetnationale kader, de regelgevende autoriteit, de vergunninghouders,expertise en vaardigheden, financiële middelen, transparantie en de standvan zaken omtrent het nationale programma radioactief afval (NPRA).Tijdens de achtste toetsingsconferentie die van 17 tot en met 28 maart kst-25422-300ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 25 422, nr. 3001 2025 in Wenen zal plaatsvinden, zal de discussie in de landengroepworden gevoerd op basis van dit rapport. Een correlatie tabel tussen deAfvalrichtlijn en de Joint Convention is in het rapport opgenomen. Hetrapport bevat een weergave van zaken die eerder in brieven aan deTweede Kamer geadresseerd zijn.Bij de zevende conferentie in 2022 zijn door andere verdragspartijen devolgende uitdagingen genoemd voor Nederland (Tweede Kamer,vergaderjaar 2022–2023, 25 422, nr. 286):1.Onderhouden en verder ontwikkelen van een kennisinfrastructuur voornucleaire veiligheid en stralingsbescherming; en2.Toewerken naar een lange termijn oplossing voor radioactief afval, metdaarbij aandacht voor publieksparticipatie.Deze uitdagingen zijn als volgt geadresseerd in de rapportage.1.Eind 2020 is een interdepartementale werkgroep opgericht waarin hetMinisterie van Economische Zaken en Klimaat, het Ministerie vanInfrastructuur en Waterstaat, het Ministerie van Volksgezondheid,Welzijn en Sport, het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschapen de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbeschermingparticiperen. De werkgroep verkent de uitdagingen die er zijn om denoodzakelijke kennis en expertise op het gebied van nucleaireveiligheid en stralingsbescherming te garanderen, en identificeertmogelijke oplossingen.2.Op dit moment wordt een tweede NPRA opgesteld. In dit NPRA wordteen routekaart naar de eindberging opgenomen. Dit is al in hierbovengenoemde brief aan de Tweede Kamer aangekondigd. De routekaartzal mede gebaseerd zijn op het advies van het Rathenau Instituut datna de zomer wordt verwacht. Het advies zal aanbevelingen bevattenover de inrichting van een participatief besluitvormingsproces voor deeindberging.Daarnaast heeft Nederland een suggestie meegekregen: implementeer deinformatie die is opgeleverd door het onderzoeksprogramma1 voor deeindberging in de acceptatiecriteria voor radioactief afval die door COVRAworden opgesteld. In het lopende onderzoeksprogramma COPERA, wordteen nieuwe safety case2 opgesteld. Als deze safety case is afgerond, zalCOVRA werken aan de acceptatiecriteria. Tijdens de ARTEMIS-missie diein 2023 in Nederland is gehouden3, heeft het IAEA een aanbevelinggedaan met een vergelijkbare strekking. Een actiepunt ter uitvoering vandeze aanbeveling wordt opgenomen in het NPRA.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,M.G.J. Harbers1Hier wordt bedoeld het OPERA-programma; zie Eindberging - OPERA - COVRA N.V.2Veiligheidsstudie voor de eindberging3«COVRA should develop waste acceptance criteria for the management of radioactive waste toadvance the existing waste specifications. Waste acceptance criteria are to be derived fromfacility specific safety case and supporting safety assessment, in line with IAEA safetystandards»; Tweede Kamer, Vergaderjaar 2023–2024, 32 645 en 25 422, nr. 125Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 25 422, nr. 3002