Nadere motivering van de voorgenomen tariefswijzigingen van het Kadaster

31924XISlotwetenjaarverslagMinisterievanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheerenvandebegrotingsstaatvanhetWaddenfonds2008Nr.10BRIEFVANDEMINISTERVANVOLKSHUISVESTING,RUIMTE-LIJKEORDENINGENMILIEUBEHEERAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,29juni2009Naaraanleidingvanhetwetgevingsoverlegop24junijl.(overdeslotwetenhetjaarverslag2008:kamerstuk31924XI)stuurikuhierbijdetoege-zegdebriefmetachtergrondennaderemotiveringvandevoorgenomentariefswijzigingenvanhetKadaster.InhetvoortgezetAOop2julizaldezebriefwordenbesproken.Dehuidigeeconomischesituatieheeftondermeereenzwareweerslagopdevastgoed-enwoningmarkt.HetzelfstandigbestuursorgaanKadaster,datvoorzijnwerkaanbodvooreengrootdeelvandezemarktafhankelijkis,ondervindthiervandegevolgen.DehuidigefinanciëlesituatievanhetKadasterisprecairdoortariefdalingenin2007envoorgaandejaren,deonvoorzieneeconomischeontwikkelingenin2008en2009(metdegenoemdegevolgenvoordevastgoed-enwoningmarkt),degeringekostenflexibiliteit,investeringentenbehoevevannieuwewettelijketakenenvernieuwingvandeorganisatie.DeomzetcijfersvanhetKadasterlatentotvandaagnoggeenverbeteringvandevastgoedmarktzien,ondanksdiversezeerrecenteinitiatievenomdewoningmarkttestimuleren.Inonderstaandewordtingegaanopdemeestrecente(financiële)cijfers,demaatregelenendevooruitzichten.ActuelecijfersDeresultatenoverdeeerstevijfmaandenvanditjaarzijnopditmomentbekend.Hetwerkaanbodvanaktenenhypotheekstukkenblijftindezeperiodecirca30%achterbijdeplanningdiewasneergelegdinhetMBP(Meerjarenbeleidsplan)2009–2013.Detotaleomzetblijftalsgevolghiervancirca25%achterbijditMBP.Alsdezelijnzichoverhetgehelejaarzouvoortzetten,resulteertditineenomzetdiemeerdan€60mlnachter-blijftbijdeplanning,watzouleidentoteennegatiefeigenvermogenvanminus€43mln.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1333550809tkkst31924XI-10ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.101 Devoorspellingenindemarktoverdeontwikkelingvandefinanciële,economischeenvastgoedsituatievoorditenkomendjaarzijnuiteenlo-pend.OmzogoedmogelijkteanticiperenopdemarktomstandighedenheefthetKadasterverschillendescenario’sdoorgerekend,waarondereenscenariovan30%werkaanboddalingtenopzichtevanhetMBP2009–2013.Geletopheteconomischtijhebikreedseind2008bijdegoedkeuringvanhetMBP2009–2013hetKadastergevraagdbesparingsmaatregeleninbeeldtebrengenteneindeteanticiperenopeensterkedalingopdevastgoed-enwoningmarkt.HetKadasterheeftzelfooksindsmedio2008alactiesondernomendiehieronderwordentoegelichtbij«Kostenbespa-rendemaatregelen».KostenbesparendemaatregelenDemaatregelenvoorkostenbesparingenbestaanuitdriecomponenten:•Dalingkostengerelateerdaandalingomzet.Hetbetreftvooralperso-nelekosten.•Kostenbesparingenopmiddellangetermijn.•Besparingsmogelijkhedenbijprojecten.PersonelekostenHetlagerewerkaanbodbetekentdathetKadasterdeflexibelekostenaaninhuurenuitbesteedwerkterugbrengt.Debesparingopde(directe)productiegerelateerdekostenzalnaarverwachtingcirca€5miljoenbedragen.DecapaciteitbijdedirectieRechtszekerheidvanhetKadasterdiegerelateerdisaanhetwerkaanbodaktenenhypotheekstukkenisafge-schaald.Daarnaastisookgekekennaardemogelijkheidomhetaantalvastemede-werkersterugtebrengen.Ditisechtergeenreëleoptievoorkostenbespa-ringenopkortetermijn,omdathetKadasteralspubliekrechtelijkeZBOeigenrisicodragerisenhetbijontslagdekostenbehoudt.Bovendienisopditmomentgeensprakevanboventalligheidvanvastpersoneel.Medewerkerswordenbijvoorbeeldingezetvoorhetwegwerkenvanwerk-voorraadeninprojecten.Deinhuurvanexternenisindeafgelopenmaandensterkafgenomen.Op31december2008werden677fteexterneningehuurd1.Eindjanuari2009warenditernog640fteeneindapril2009471fte.Waarmogelijkwordtdeexternecapaciteitverderafgebouwdinverbandmethetdalendewerk-aanbod.KostenbesparingenopmiddellangetermijnVanaf2004zijnstructurelekostenbesparendemaatregelengenomenzoalshetterugbrengenvanhetaantaldirecties(van16naar5),hetsluitenvankantoren(van18naar8vestigingen),hetontwikkelenvansharedservicest.a.v.ICT,interneservices,klantenserviceenhetinrichtenvaneenmobiliteitsprogramma.TegenoverdezebesparingenstaaninvesteringenenwerkzaamhedentenbehoevevannieuwewettelijketakenzoalsdeBasisregistratieAdressenenGebouwen,BasisregistratieKadasterenTopografie,WKPB(WetKenbaarheidPubliekrechtelijkeBeperkingen),KLIC(Kabels-enLeidingenInformatieCentrum)enEnergielabels.Dezemaatregelenentakenhebbendoornoodzakelijkeinvesteringenineersteaanlegeenkostenverhogendenfte-verhogendeffectgehad.Debeoogderevenuenkomenlater.Deson-danksheefthetKadasterin2008maatregelengenomenombinnende1Vandeze677ftewerdcirca350fteingezetvoorproductiet.b.v.rechtszekerheidenvastgoedinformatie(deconjunctuurgevoeligewerkzaamheden),derestwerdoverwegendingezett.b.v.projectenzoalsdigitaliseringvankaartenenarchief,opschonenerfdienstbaar-heden,enz.InhetalgemeenstreefthetKadasternaar30%flexibelecapaciteit(inhuur)indeproductiesfeer.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.102 begrotingteblijven.VoorbeeldendaarvanzijnkortingopdagenICT-inzet,afbouwexterneinhuur,uitstelentemporiseringvanprojecten.Voordelangetermijnwordenstructurelebesparingengezochtdiemeervoorbereidingstijdnodighebbenennietreedsin2009effectzullenhebben.Langetermijnmaatregelenhebbenbetrekkingophuisvesting(verdereconcentratiedoorsluitingkantoren,werkplekconcept),IT(outsourcing,concentratieKlantcontactcentrum)endewijzewaaroppersoneelwordtingezetindeprimaireenondersteunendeprocessen.Ookwordtbijvoorbeeldgekekennaardemogelijkhedenvanhetaanpassenvandearbeidsvoorwaarden.HetKadastergaatdemogelijkeeffectenvandezemaatregelenonderzoeken.Besparingenopprojectenportfolio2009Naastvoornoemdepuntenisookhetprojectenportfolioexplicietbekekenopnutennoodzaak.Debelangrijkeinvesteringsprojectenzijnomschre-ven.Aanalleprojectengaateenbusinesscasevooraf.DeprojectenhebbeneendirecterelatiemetdedoelstellingenenafsprakendievermeldstaaninhetMBPenkenneneenwettelijkebasis.Hetschrappenvandezeprojecten(zoalsdigitaliseringvankaartenenautomatischeverwerkingvanakten)heefteendirectgevolgvoordekwaliteitvandienstverlening,detoezeggingenenafsprakendiehetKadastermetzijnstakeholdersheeftgemaaktofdeuitvoeringvaneenwettelijketaak.Daarnaastleidtschrappenvandezeprojectenonvermijdelijktotverliesvanwerkgelegen-heid.Deinvesteringingenoemdeprojectenbedraagt€30miljoenaaninzetITmedewerkers,businessmedewerkerseninhuurexternen(ITenbusiness).Deprojectenportfolioisgeëvalueerdmetdeopdrachtgeversenklanten,zoalsVROM,LNV,BZKenEZ.DezepartijenhebbennietgekozenvoorhetwijzigendanwelschrappenvanhunopdrachtenaanhetKadaster.ConclusieIkbenvanmeningdatmetuitvoeringvanbovenstaandemaatregelenallemogelijkhedenopkortetermijnwordenbenut.Verderemaatregelenzullendirectvaninvloedzijnophetbehalenvandoelstellingenenhetgewensteservice-enkwaliteitsniveau.Deeffectenvanmaatregelenvoorwatbetreftkostenbesparingenopmiddellangeenlangetermijnzijnthansongewis,maarzalikbetrekkenbijmijnbeoordelingvanMBP2010–2014ditnajaar.FinanciënopkorteenlangeretermijnAchtergrondHetKadasterishoofdzakelijkeentariefgestuurdeorganisatie.Deomzetwordtgeraamdmetbehulpvaneenramingsmodel,waarinbijvoorbeelddeverwachtingenvanhetCPBalsparameterzijnopgenomen.Deramingenleidentoteenverwachtwerkaanbodenomzet.GerelateerdaandeverwachteomzetendehoogtevanheteigenvermogenbiedthetKadasterjaarlijksmijtervaststelling,bijhetgeactualiseerdemeerjaren-beleidsplan,eenbijbehorendtariefvoorstelaan.DeomzetvandeproductenvanhetKadasterhangtsterksamenmetdebewegingenopdevastgoedmarkt.DezeomzetisdoorhetKadastermoeilijkofniettebeïn-vloeden.IndehaussevandevastgoedmarktindenegentigerjarenvanvorigeeeuwendeeerstejarenvandezeeeuwbouwdehetKadastereeneigenvermogenopdatbovendewettelijkenormlag.Inoverlegmetmijenmijnvoorgangersisdateigenvermogenafgebouwddooropeenvol-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.103 gendetariefdalingen.Tijdenshetafbouwenvanheteigenvermogenontstonddehuidigefinanciëlecrisis,waardoorhetvermogenvanhetKadasterintweejaartijdnegatiefisgeworden.Heteigenvermogeniswettelijkgenormeerd.Hetnormvermogenbestaatuiteenconjunctureeldeel(vastgesteldop€34mln)eneenstructureeldeel(vastgesteldop1/3vanhetbalanstotaal;thanscirca€58mln).Eind2006bevondheteigenvermogenzichnogbovenhetnormvermogen.Destijdsis,indeomstandighedenvandietijd,eenbewustekeuzegemaaktvoortariefaanpassingomheteigenvermogentelatendalen.Incombinatiemetgeplandverlies,investeringeninBAG(BasisregistratieAdressenenGebouwen)eneenlagereomzetwaseind2007sprakevaneeneigenvermogenvan€58mln.Eind2007werdendeeersteeffectenvandekredietcrisiszichtbaaropdewoningmarkt.Opdatmomentkonnietwordenvoorzienwelkegevolgendecrisisin2008zouhebben.Detarievenvoor2008zijndaaromineersteinstantiebeperktverhoogdmet5%(sterketariefschommelingenzijnimmersongewenst).Inheteerstehalfjaarvan2008werdduidelijkdatdegevolgenvandecrisisforswaren.OmtevoorkomendathetKadasterdatboekjaarmeteennegatiefvermogenzouafsluiten,zijndetarievenper1juli2008tussentijdsmetgemiddeld26%verhoogd.Datwaseenonge-bruikelijkemaatregeldieweliswaarnietstrooktemetdewensvanstabieletarieven,maareenzoernstigedalingvanhetwerkaanbodkonnietanderswordengecompenseerd.Descherpeconjunctuuromslagenterugvalvanhetaantaltransactiesopdewoningmarkthebben,incombinatiemetdetariefsverhoging,geleidtoteeneigenvermogenvan€8mlneind2008.Ditiseenzeerkleinebuffervooreenorganisatievandezeomvang.Voor2009hebikdaaromdetarievenverhoogdmet10%,zodatheteigenvermogenenigszinskonaangroeien.Zoalsgezegdblijftdeomzetditjaarverachterbijdeverwachting,enzieikmijgenoodzaaktwederomeentussentijdsetariefsverhogingtoetepassen.VoorhetveiligstellenvandeliquiditeitspositieismethetministerievanFinanciëneenkredietfaciliteitovereengekomenvan€60miljoen.DitisnodigomtevoorkomendathetKadasterin2009inliquiditeitsproblemenkomtenomdecontinuïteitenkwaliteitvandewettelijketakenvanhetKadastertewaarborgen.ConclusieDefinanciëlepositievanhetKadasterwordtopkortetermijngekenmerktdooreenoplopendliquiditeitstekort.Ookdesolvabiliteitisonvoldoende.Definanciëlecontinuïteitwordtthansgewaarborgddoordekrediet-faciliteit.Oplangeretermijnachtikdesolvabiliteitwélvoldoende.WanneerdemarktzichhersteltzalookbijhethuidigetariefniveaudevermogenspositievanhetKadastersterkverbeterenalsgevolgvaneenpositiefresultaat.Ikwilechternieteenvoudigwegwachtenopeenherstelengrijpderhalveinmeteencombinatievankostenbesparingsmaatrege-lenentariefsaanpassingen.Uiteindelijkmoetditleidentoteenstevigebufferindevormvaneigenvermogen,waardoorprocyclischetariefs-aanpassingen(tariefsverhoginginslechtetijden)alswaarvannusprakeiskunnenwordenvoorkomen.TariefvoorstelZoalsuitbovenstaandeblijkt,kandeomzetdervingnietvolledigdoorkostenbesparingenwordengecompenseerd.Derealiteitnoodzaaktmijom–naastdegenoemdekostenbesparingen–hetKadastergoedkeuringteverlenenvoortariefsverhogingenper1augustus2009vangemiddeldTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.104 25%.Uitgangspuntvoordezetariefsverhogingeniseenomzetdalingvan25%.OndanksdezeverhogingkoersthetKadasteraanopeenongewenstnegatiefeigenvermogenvan€22mlnultimo2009.Omeencorrectietoetepassenvoorhetachterblijvendewerkaanbodvandedesbetreffendeproductenenomdeomzetopjaarbasisophetniveautekrijgenvandekostenopjaarbasis,iseenverhogingnodigvandekadastraletarievenvan30tot35%.DitgeldtalleenvoordeindeRegelingtarievenKadasteropgenomentarievenvoordekadastraleregistratieeninformatieverstrekking,nietvooranderetakenzoalstopografieenKLIC.Vanuithetstrevenomtoetewerkennaarmeerkostendekkendetarievenperproductgroep,wordtvoorgestelddeverhoginggedifferentieerdtoetepassen,alsvolgt:–verhogingvandetarievenvoorinschrijvingvanstukkenmet30%–verhogingvandetarievenvoorlandmeetkundigewerkzaamhedenmet35%–verhogingvanhetinzagetariefinKadaster-on-linemet37%–verhogingvandeanderetarievenvoorinformatieverstrekkingmet30%.Vooreenaantalveelvoorkomendeproductenbetekenthettariefsvoorstelhetvolgende:ProductRtKartikelTariefper1januari2009Verho-gingin%Tariefper1augustus2009Aktepost(ambtshalvemeting)2€74035€995Aktevanlevering4€11030€145Hypotheek-ofkoopakte4€9130€120Splitsingperceelvooraf16€41035€550Grensreconstructie15€52535€710Kadaster-on-line7,10,13€2,1537€2,95Uittrekselperpost7,10,13€11,4030€14,80Erfdienstbaarheden-onderzoektot192912€10130€130TOP10NLpergemeente22€4250€425KLIC-melding22a€240€24VervolgDegenoemdeennogteonderzoekenkostenbesparingsmaatregelenzullenwordenverwerktinhetnieuweMeerjarenbeleidsplan2010–2014waaroverikinhetnajaarbesluit.IndatkaderzalookwordenonderzochtinhoeverredehuidigestrategievanhetKadastertenaanzienvantakenentaakuitoefening,alsmedekostenstructuurenfinanciëlestrategiemoetenwordenbijgesteldinhetlichtvandehuidigefinanciëleontwikke-ling.IkhebhetKadastergevraagdnaarmaatregelenomdekosten-flexibiliteitteverhogenenomverdergaandebesparingsmaatregeleninkaarttebrengen.IkstreefernaardathetKadasterweereengezondefinanciëlepositiekrijgt(waarondereenopbouwvanheteigenvermogentothetnormvermogen)waarbijdekwaliteitvandetaakuitoefeningisgewaarborgdenwaarbijdetevredenheidvangebruikersenopdrachtgeversopminimaalhethuidigehogeniveaublijft.Ditallesbijzolaagmogelijkeenstabieletarieven,metbijbehorendefinanciëlebuffer.Afhankelijkvandemarktontwikkelingenenheteffectvandehuidigemaatregelen(kostenbesparingenenstrategie)zalikbijdebeoordelingvanhetMBP2010–2014bezienofverderetariefs-aanpassingennoodzakelijkzijn.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.105 Ikhoopuhiermeevoldoendegeïnformeerdtehebben.DeministervanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer,J.M.CramerTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.106 OntwikkelingtarievenKadasterTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.107