Lijst van vragen en antwoorden over het ontwerpbesluit ter wijziging van het Besluit uitvoering rookvrije werkplek, horeca en andere ruimten

32011TabaksbeleidNr.4LIJSTVANVRAGENENANTWOORDENVastgesteld2december2009DevastecommissievoorVolksgezondheid,WelzijnenSport1heefteenaantalvragenvoorgelegdaandeministervanVolksgezondheid,WelzijnenSportoverdebriefvan11september2009inzakehetontwerpbesluithoudendeverduidelijkingvanhetBesluituitvoeringrookvrijewerkplek,horecaenandereruimten)(Kamerstuk32011,nr.2).Deministerheeftdezevragenbeantwoordbijbriefvan1december2009.Vragenenantwoordenzijnhiernaafgedrukt.Devoorzittervandecommissie,SmeetsAdjunct-griffiervandecommissie,Clemens1Samenstelling:Leden:VanderVlies(SGP),Kant(SP),Snijder-Hazelhoff(VVD),Ferrier(CDA),ondervoor-zitter,Joldersma(CDA),DeVries(CDA),Smeets(PvdA),voorzitter,VanMiltenburg(VVD),Schippers(VVD),Smilde(CDA),Timmer(PvdA),Kos¸erKaya(D66),Willemse-vanderPloeg(CDA),VanderVeen(PvdA),Schermers(CDA),VanGerven(SP),Wolbert(PvdA),Zijlstra(VVD),Ouwehand(PvdD),Agema(PVV),Leijten(SP),Bouw-meester(PvdA),Wiegman-vanMeppelenScheppink(CU),Sap(GL)enDeRoos-Consemulder(SP).Plv.leden:VanderStaaij(SGP),VanVelzen(SP),Neppérus(VVD),Atsma(CDA),AastedMadsen-vanStiphout(CDA),Ormel(CDA),VanDijken(PvdA),Verdonk(Verdonk),DezentjéHamming-Bluemink(VVD),Vietsch(CDA),Arib(PvdA),VanderHam(D66),Uitslag(CDA),Gill’ard(PvdA),Omtzigt(CDA),Langkamp(SP),Vermeij(PvdA),DeKrom(VVD),Thieme(PvdD),DeMos(PVV),Luijben(SP),Heerts(PvdA),Ortega-Martijn(CU),Halsema(GL)enDeWit(SP).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1383380910tkkst32011-4ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32011,nr.41 1BlijfthetbestaandeBesluituitvoeringrookvrijewerkplek,horecaenandereruimtenbestaanenisdat,geletopdegerechtelijkeuitsprakenjuridischhoudbaarookzonderaanpassingvandeTabakswet?Nee,hetbestaandeBesluituitvoeringrookvrijewerkplek,horecaenandereruimtenwordtdoormiddelvanvoorliggendontwerpbesluitgewij-zigdenblijftdusnietinzijnhuidigevormbestaan.VoordezewijzigingishetnietnodigomdeTabakswettewijzigen.DewijzigingheeftjuisttotdoelomdeformuleringinhetBesluituitvoeringinlijntebrengenmetdeformuleringenindeTabakswet.2Waaromisernietvoorgekozenom,inplaatsvaneenrookverbodteregelenvoorallehoreca-inrichtingen,artikel3,eerstelid,wegtelaten;zoudatmaterieelenformeelkunnenbetekenendatdanvoorallehoreca-inrichtingendeopgavehetzelfdezouzijnalsvoorderookvrijewerkplekomlastenrookhindertegentegaan?Daarisnietvoorgekozenomdaterdanvoorhoreca-inrichtingenzonderpersoneelgeenenkeleverplichtingzougeldentothetnemenvanmaatre-gelentegenblootstellingaantabaksrook.3Betekenthetwegvallenvanoverdektewinkelcentra,evenementenhallen,congrescentraenluchthavensuithetBesluituitvoeringrookvrijewerkplekdathiergeenrookverbodgeldtenookniethoefttegelden?Artikel3,eerstelid,onderdeelb,wordtmetvoorliggendontwerpbesluitnietgewijzigd.Ditonderdeelvaltdusnietweg,maarblijftgewoonbestaaninclusiefdeverplichtingenvoorgenoemdecategorieënopgrondvanditartikel.4Komtdeverduidelijkinginditbesluittegemoetaanallekritischeopmer-kingenenargumentendieinderechtszakennaarvorenzijngekomenenzijnnogaanvullendewijzigingennoodzakelijk?DezewijzigingvanhetBesluituitvoeringkomttegemoetaandeconstate-ringvandegerechtshovendatdeTabakswetonvoldoendebasisbiedtvoorhetexplicietopnemenvaneenrookverbodvoorhoreca-inrichtingenzonderpersoneel.Nainwerkingtredingvandezewijzigingzijnbeheerdersvanhoreca-inrichtingenverplichtzodanigemaatregelentetreffendatvaneendergelijkehoreca-inrichtinggebruikkanwordengemaaktzonderdaarbijhinderofoverlastvanrokendooranderenteondervinden.DaarmeeisdeformuleringinhetBesluitinlijnmetdeformuleringenindeTabakswet.5IsookindeconsideransvanhetBesluituitvoeringrookvrijewerkplek,horecaenandereruimtengeenaanpassingnodigomrechttedoenaandewetstekst?Nee,hetBesluituitvoeringvindtzijnbasisingenoemdeledenvanartikel11avandeTabakswet.BovendienishetniettoegestaanombijAlgemeneMaatregelvanBestuur(AMvB)hetopschriftvaneenbestaandeAMvBtewijzigen.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32011,nr.42 6Watzijnmogelijkeconsequentiesenneveneffectenvanditconceptbe-sluit?Deconsequentievanditontwerpbesluitisdatvoorallehoreca-inrichtingeneengelijkluidendeverplichtinggaatgelden.Ditkomttege-moetaandewensomzoveelmogelijkeengelijkspeelveldvoordegehelehorecainstandtehouden.Eenmogelijkneveneffectkanzijndatnogsteedsdevraagopspeeltvoorwie/welkekringvanmensendemaatregelenmoetenwordengenomenenwatdiemaatregelendanzoudenmoetenzijn.Datkaneenbronzijnvoorvoortgaandejuridischestrijd.Ikachtdatongewenst.Vandaardatikinmijnbriefvan11september20091hebaangekondigd,zoalsdebedoelingvandewetgeversteedsisgeweest,hetbegrip«rookverbod»rechtstreeksindeTabakswettezullenopnemen.Daarbijwiliktevenseengrondopnemenvoorhettoestaanvanuitzonderingendaarop.EendergelijkewijzigingvandeTabakswetbiedtmijnsinziensdemeesterechtszekerheid,rechtsgelijkheidenduidelijkheidvoordemaatschappijinhetalgemeenenwerkgevers,werknemersenbezoekersvandehorecainhetbijzonder.7Ishiersprakevaneentijdelijkewijzigingvanhetbesluittotdatdewetswij-zigingaandeKamerisgezondenofgaathethieromeenwijzigingdiepastinderichtingvanhetnieuwewetsvoorstel?Alswijzigingvandeartikelen10,11en11avandeTabakswetheeftplaats-gevonden,zalhetnoodzakelijkzijnomAMvB’sdiehunbasisvindenindezeartikelenaandenieuwesituatieaantepassen.Hetdoelblijfteengelijkspeelveldvoorengelijkebehandelingvanallehoreca.Voorliggendontwerpbesluitisdaareveneensopgericht.8IshetmogelijkomdehandhavingvanrookvrijehorecabijkleinecafészonderpersoneeltehervattenvanafhetmomentdatditbesluitvankrachtisofpasnadatdevoorgesteldewijzigingvandeTabakswetisingevoerd?InprincipeishetmogelijkomdehandhavingbijhorecazonderpersoneelweertehervattennainwerkingtredingvandewijzigingvanhetBesluituitvoering.MomenteelvoerenRIVMenTNOechteronderzoekuitnaardemogelijkhedenvanventilatietechniekenalsalternatiefvooreenafsluitbarerookruimte.Juistvoorkleinehorecagelegenhedendiemindermogelijk-hedenhebbenomeenrookruimtetecreërenkanditonderzoekkansenbieden.Omeenzwalkendhandhavingsbeleidtevoorkomenendeondui-delijkheidniettevergrotenwilikdewijzigingvanhetBesluituitvoeringpasinwerkinglatentredenendehandhavingbijhorecazonderpersoneelhervattennáommekomstvanenmijnstandpuntbepalingoverhetonder-zoekvanTNOenRIVM.Voorwatbetreftdehandhavingbijhorecametpersoneelhebikinmijnbriefvan8juli20092alaangegevendatdezegewoondoorgaat.9Kanderegeringnogeensingaanopdeverschillentusseneenhoreca-inrichtingen(categorieënvan)publiektoegankelijkegebouwenenopdeverschillentussendebeheerder,deeigenaar,dewerkgeverendehoreca-ondernemerentoelichtenwaarommagwordenaangenomendatdezetermeninditconceptbesluitjuistzijngebruikt?Hetconceptbesluitspreektinnavolgingvandebepalingdiedegrondslagvoorhetbesluitbevat–artikel11a,vierdelid,Tabakswet–vanbeheerderenvanvoorhetpubliektoegankelijkegebouwen.Wieinconcretode1KamerstukkenII,2008–2009,32011,nr.2.2KamerstukkenII,2008–2009,32011,nr.1.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32011,nr.43 beheerdervaneengebouwis,hangtafvandefeitelijkeomstandighedenvanhetgeval.Hetgaatimmersintheorieomallemogelijkesoortenvangebouwenwaarinderuimtevoorwerkofanderegebruiksdoeleindengedeeldmoetwordenmetveleanderemensen.DeTabakswetnoemtexplicietachtereenvolgensoverheidsgebouwen(artikel10),allerleisoortenvangebouwenbestemdvoorsport,cultuur,onderwijs,gezond-heidenwelzijn(artikel11)entenslottedebijalgemenemaatregelvanbestuuraantewijzenvoorhetpubliektoegankelijkegebouwen(artikel11a,vierdelid).Dezediversiteitaancasuspositiessteltdewetgevervooreenkeuzebijhetomschrijvenvandegeneopwiedeverplichtingenuitdewetrusten:ofhijkiestineenpogingallerleisoortenvanrechtsverhou-dingentevangenvooreenschieroneindigereeksbegrippen,zoalseige-naar,huurder,pachter,ondernemer,uitbater,bevoegdorgaan,bestuurvanderechtspersoon,etc.etc.omdiepersoonteomschrijvenofhijgebruikteenalgemeen,functioneel«verzamelbegrip».DewetgevervoordeTabakswetheeftgekozenvoorhetlaatsteenpleegthetbegripbeheerderofdewoorden«hijdiehetbeheerheeft»tegebruiken.Hetgaatiniedergevalsteedsomdegenediedezeggenschapheeftoverwatzichfeitelijkafspeeltinhetbetrokkengebouw,althansoverhetgedeelteervandatonderdereikwijdtevandetabakswetgevingvalt.10Watishetoordeelvandeministeroverhetbriefrapport«Handhavingvaneenrookvrijbinnenmilieu»vanhetRIVMendewijzewaaropdeconclu-sieszijnonderbouwd?Inmijnbriefvan8juli20091hebikgemelddathetrapportvanhetRIVMbelangrijkeinformatiebiedtoveromgevingstabaksrook,deeffectiviteitvanrookvoorzieningenmetluchtgordijnenenzwerfrook.OpbasisvanhetonderzoekplaatsthetRIVMdenodigekanttekeningenbijhetcertificeren,toepassenencontrolerenvanopenrookvoorzieningenindepraktijk.HetRIVMkomttotdezeconclusiesopbasisvandebeschikbarewetenschap-pelijkeliteratuur.InmijnbriefhebiktevensaangegevendatdeconclusiesvanhetRIVMvoormijaanleidingzijnomhiernogmaalsnauwkeurignaartelatenkijken.Wehebbenerbijdeinvoeringvanderookvrijehorecaduidelijkvoorgekozenomafgeslotenrookruimtentoetestaan.Datbete-kentdatdeluchtinhorecagelegenhedenmeteenafgeslotenrookruimteniet100%tabaksrookvrijzalzijn.Daaromvindikhetrelevanttelatenonderzoekentotwelkeniveausaanzwerfrookditkanleiden.Hetgaatvervolgensdanomdevraagofalternatievesystemenvoorafsluitbarerookruimten(zoalsventilatietechnieken)indepraktijkalseengelijk-waardigalternatiefkunnendienen:gelijkwaardigzowelquatoepassingenhandhavingalsgezondheidsbescherming.11KandeministerbijdezevragenookdeschriftelijkevragendiehetlidJoldersmaeerderhieroverheeftgesteldbeantwoorden(2009Z16735)?Deantwoordenopdezevragenheeftuop2november2009ontvangen.212Opwelkewijzezullenookbestaandeinnovatievealternatievenvoorgeslotenrookruimten,zoalsderookspot,hetbararium,rookcabines(smoke-and-talk,smoke’ngoLucom),AirOneluchtreinigers,ExtermeAisProducts,LuchtzuiveringssysteemQustUnited,SmartSolutionsenanderesmokefreesystemsinhetvervolgonderzoekvanhetRIVMwordenbetrokken?HetvervolgonderzoekzalgezamenlijkdoorTNOenRIVMwordenuitge-voerdenbestaatuittweedelen.Heteerstedeelbetreftvooralaanvullend1KamerstukkenII,2008–2009,32011,nr.1.2KamerstukkenII,2009–2010,AanhangselvandeHandelingen,516.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32011,nr.44 literatuuronderzoek.Hettweededeelbetreftpraktijkmetingenaangevuldmetmodellering.Metdepraktijkmetingenzalwordenvastgesteldwelkeniveausvanzwerfrookaangetroffenwordeninhetrookvrijedeelvanhorecagelegenhedenmeteenafgeslotenrookruimte.Tijdenshetonder-zoekzalercontactzijnmetdeVerenigingvanLeveranciersvanLuchttech-nischeApparatenomdebeschikbareexpertisezoveelmogelijktebetrekken.13Hoeveelhorecagelegenhedenhebbensindsdeinvoeringvanderookvrijehorecafaillissementaangevraagd?Hoeveeldaarvanzijnhorecagelegen-hedenzonderpersoneel?DecijfersvanhetBedrijfschapHoreca&Catering,diezijngebaseerdopgegevensvanhetCBS,gevenhetvolgendebeeld.Indetweedehelftvan2008endeeerstehelftvan2009gaathetvoordetotalehorecaom255faillissementen.Degetallenvoordedrankensector,derestaurantsectorendehotelsectorindezeperiodezijnrespectievelijk:88,140en27.BijdezecijfersgeefthetCBSgeeninformatieoverhetaantalhorecagelegenhedenmetenzonderpersoneel.Inhetjaarvoorafgaandaandeinvoeringvanderookvrijehoreca(tweedehelft2007eneerstehelft2008)ginghetvoordetotalehorecaom222faillissementen.Degetallenvoordedrankensector,derestaurantsectorendehotelsectorvoordezeperiodezijnrespectievelijk:83,132en7.Vooralsnogzieikslechtsgeringeverschilleninhetaantalfaillissementeninhetjaarvoorafgaandaandeinvoeringtenopzichtevanhetjaarnadeinvoering.Alleenbijhotelslijktspraketezijnvaneensterketoename(van7naar27).Overdebepalendefactorenvoordezefaillissementenhebikgeeninformatie.Bedachtmoetwordendatheteerstejaarvandeinvoe-ringtevenshetjaarwaswaarindeeconomischecrisiszichopenbaarde.Vergelekenmethettotalebedrijfsleven,waarsindshetderdekwartaaleenduidelijkestijginginhetaantalfaillissementenzichtbaaris,iserindesectorhorecanauwelijksveranderinginhettotaalaantalfaillissementen.14Hoeveelmensenzijnsindsdeinvoeringvanhetrookverbodindehorecagestoptmetroken?In2008is7%vanderokerssuccesvolgestopt.Aangeziendezesteek-proevenopjaarbasiswordengedaan,zijndezegegevensalleenoverhelekalenderjarenbeschikbaar(ennietbijvoorbeeldvanjuli2008totjuli2009).Tervergelijking:in2007isbijna6%vanderokerssuccesvolgestopt.Vandemensendieeenpoginghebbengedaanomtestoppenmetroken,geeft6%aandatdeinvoeringvanderookvrijehorecadebelangrijksteaanleidingwas.Eneenopdetienrokersisdoorhetrookverbodindehorecamindergaanroken.15Isbekendofdeinvoeringvanhetrookverbodindehorecaeffectheeftgehadopdealgemenegezondheidofhetzorggebruik?UitmetingenvanhetRIVMinopdrachtvandeVWAisgeblekendatdeluchtkwaliteitindehorecanadeinvoeringvanhetrookverbodaanmerke-lijkisverbeterd:o.a.concentratiesfijnstofenblootstellingaankoolmo-noxidezijndrastischgedaald1.Ditbetekentdatdeblootstellingvanperso-neelenbezoekersaantabaksrookdrastischisgedaald.HetCentraalPlanBureauheeftgecalculeerddatdelevensverwachtingvoorzowelderokendealsniet-rokendewerknemerindehorecagestegenis2.ErisinmiddelsveelEuropeesonderzoeknaardegezondheidseffectenvanhetrookverbod,maardezeonderzoekenzijnsomslastigtevergelijken,1http://www.vwa.nl/portal/page?_pageid=119,1639827&_dad=portal&_schema=PORTAL&p_file_id=30702.2http://www.cpb.nl/nl/pub/cpbreeksen/document/159/doc159.pdfTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32011,nr.45 omdatinveellandenhetrookverbodindehorecagelijktijdigwerdinge-voerdmetderookvrijewerkplekeneenrookverbodinpubliekegebouwen.Opbasisvanonderzoekeninbinnen-enbuitenlandkanvoorzichtiggeconcludeerdwordendateenrookverbodindehorecadelevensver-wachtingverlengtenhetaantalhart-envaatziektenvermindert1.Dedaad-werkelijkelangetermijneffectenopdegezondheidenhetzorggebruikvan(niet-)rokendewerknemersenbezoekerskunnenpasoplangeretermijnnadeinvoeringwordenbepaald.16Inhoeverrehebbenanderelandenwaareen(gedeeltelijk)rookverbodindehorecaisingevoerdproblemengehadrondomdeinvoering?Inhetalgemeenzijnerinanderelandenweinigproblemenmetdeinvoe-ringgemeld.Insommigegevallenisderegelgevingingewikkeldwatindepraktijktotonduidelijkesituatiesleidt.Ookwordensomsindemediaomzetdalingenenfaillissementengemeld,maarwordendezeberichtenmeestalnietondersteunddoorobjectievegegevens.Denalevingisinhetalgemeenerghoog.Actieswaarbijondernemerszichverzettenenhetrokenweertoestaanzijnmeestaltijdelijkvanaard.Hetalgemenebeeldisdatinlandenwaarderegelgevingruimtebiedtvoorallerleiuitzonde-ringendeonduidelijkheidindepraktijkgroterisendenalevingslechterisdaninlandenwaareenduidelijkeregelgeldtzonderallerleiuitzonde-ringen.ZogeldeninBelgiëandereregelsvoorcafésdanvoorrestaurants.Hetonderscheidwordtgemaaktopbasisvanhetdeelvandeomzetdatgemaaktwordtdoorhetserverenvanmaaltijden.Alsdeomzetvoorminderdaneenderdeuithetverkopenvanmaaltijdenbestaat,valtdehorecagelegenheidindecategoriecafé.Ongeveerzestigprocentvandehoreca-inrichtingenleeftderegelgevingna.InIerlandenEngelandzijn«publicplaces»en«workplaces»rookvrijgemaakt.Daarbijgeldenzoweinigmogelijkuitzonderingenenisergeenmogelijkheidombinneningebouwennogeenrookvoorzieningtecreëren.Naheteerstejaarlagdetotalenalevingop94%(Ierland)en98%(Engeland).17Kloptdeaannamedathetuitgangspuntverlegdwordtvanhetrechtopeenrookvrijewerkpleknaarhetuitgangspuntvanhetrechtopeenrook-vrijepubliekeruimte?Hetkloptdatbeheerdersvanhoreca-inrichtingendeverplichtingkrijgenzodanigemaatregelentetreffendatvaneendergelijkgebouwgebruikgemaaktkanwordenzonderdaarbijhinderofoverlastvanrokendooranderenteondervinden.Daarbijgaathetduszowelomwerknemersalsbezoekers.Ditisookhetuitgangspuntbijartikel10en11vandeTabakswet.DezewijzigingvanhetBesluituitvoeringishetgevolgvanderechterlijkeuitspraken.Daarbijblijfthetstrevenomzoveelmogelijkeengelijkspeelveldvoordegehelehorecainstandtehouden.18IsdevoorgenomenwijzigingvanhetBesluituitvoeringnoginovereen-stemmingmetdeverstrekkendeEU-aanbevelingbetreffenderookvrijeruimtendiemomenteelinBrussel,buitenhetzichtvandeKamer,besprokenwordt?Doelvandeaanbevelingisombijtedragenaandeeffectievebescher-mingvanniet-rokerstegenblootstellingaantabaksrook.Dezeaanbeve-lingisinlijnmethethuidigeNederlandsebeleidenleidtniettotwijziging1http://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/340600003.htmlTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32011,nr.46 ofaanpassingdaarvan.TenaanzienvanhetBesluitinvoeringrookvrijewerkplek,horecaenandereruimtengeldtmijnsinziensdezelfdeconclusie.HetisoverigensnietzodatdeaanbevelingbuitenhetzichtvandeKamerbesprokenwordt.Ziehiervoorhetantwoordopvraag19.19IshetwetstechnischefficiënterenzorgvuldigeromeersteenoordeelvandeKamertehebbenoverdegenoemdeEU-aanbeveling,dieverderreiktdanhetontwerpbesluit?IkhebomtrentdezeEU-aanbevelingop4september2009eenBNC-fichemethetkabinetsstandpunt1naardeKamergestuurd.Zoalsikdaarinookhebbenadrukt,betrefthethiereenaanbevelingbetreffenderookvrijeruimtendiehoofdzakelijkisgerichtopdeeffectievetenuitvoerleggingvanartikel8vanhetWHOKaderverdragvoorbestrijdingvantabaksgebruik(FCTC).Dezeaanbevelingleidtniettotenigeverplichtingofaanpassingvanhetnationalebeleid.IkziedaaromgeennoodzaakdeaanbevelingvoortijdsnogaandeKamervoorteleggen.BovendienkomtdedefinitievetekstvandeaanbevelingnogterugindevergaderingenvandeEuropeseRaadvoorWerkgelegenheidenSociaalBeleid,VolksgezondheidenConsumentenzaken.DeKamerontvangtdaar-voordegeannoteerdeagenda.DitbiedtdeKamerdegelegenheidomtereagerenenmetmijvangedachtentewisselenoverhetNederlandsestandpuntoverdeaanbeveling,indiengewenst.20WelkstandpuntheeftNederlandalslidstaatofdeministerzelfinEuropeesverbandingenomenbijdevoorbereidingvandeEU-aanbevelingtenaanzienvanderookvrijeruimten,geletopdediscussiesoverdeTabakswetenditvoorliggendeontwerpbesluit?InhetvoornoemdeBNC-fichevan4septemberjl.hebikaangegevendatikdealgehelelijnvandeaanbevelingondersteun.Indeaanbevelingwordenookenkeleartikelengewijdaanflankerendemaatregelen.IndatkaderheeftFrankrijkindevoorbereidendefasevoorgesteldtoetevoegendatdaarbijookgedachtkanwordenaanonderzoeknaardejuridischehaalbaarheideneffectiviteitvangeneriekesigarettenpakjes.Nederlandheefttenaanzienvandezetoevoegingeenvoorbehoudgeplaatst,ondermeeromdathethiergeen«flankerendemaatregelen»betreftmaaronder-zoeknaardehaalbaarheideneffectiviteit.Bovendienbenikgeenvoor-standervandezemaatregel.ZiehiervoorookdeantwoordenopvragenvanKamerlidZijlstradieuop2november2009heeftontvangen2.21WanneerkomthetadviesoverderookventilatiesystemenvandecommissievantoezichtvanhetRIVMendeonafhankelijkedeskundigen?ZiehiervoordeantwoordenopdevragenvanKamerlidJoldersmadieuop2november2009heeftontvangen3.22WaaromheeftdeministerheteerdererapportvanhetRIVMoverderook-ventilatiesystemennaastzichneergelegd?Ikhebinmijnbriefvan8juli20094hierovergemelddatderapportagebelangrijkeinformatiebiedtoveromgevingstabaksrook,deeffectiviteitvanrookvoorzieningenmetluchtgordijnenenzwerfrook.Tevenshebikugemelddatderapportagebijmijnogeenaantalvragenheeftopge-roepen.EendeelhiervanzaldoordeCommissievanToezichtvanhet1KamerstukkenII,2008–2009,22112,nr.919.2KamerstukkenII,2009–2010,AanhangselvandeHandelingen,520.3KamerstukkenII,2009–2010,AanhangselvandeHandelingen,516.4TweedeKamer,Vergaderjaar2008–2009,32011,nr.1.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32011,nr.47 RIVMwordenbeantwoordeneendeelnemenTNOenRIVMvoorhunrekening.23WanneerwordthetwetsvoorsteltotwijzigingvandeTabakswetnaardeRaadvanStategestuurdenkrijgthetdaneenspoedprocedure?ZodradeministerraadheeftingestemdmethetwetsvoorsteltotwijzigingvandeTabakswetgaathetnaardeRaadvanState.Geziendewensomzosnelmogelijkduidelijkheidtegevenaandemaatschappijinhetalgemeenenwerkgevers,werknemersenbezoekersindehorecainhetbijzonderbenikgraagbereidtebezienwaardeprocedureversneldkanworden(bijvoorbeelddooreenspoedadviesaandeRaadvanStatetevragen).24IsdeministerbekendmethetstandpuntvandeWereldgezondheidsorga-nisatie(WHO)overventilatie?WaaromlegtdeministerhetWHO-standpuntnaastzichneer,terwijlditeerdereenargumentwasomventilatiesystemenwelaftewijzen?IkkenhetstandpuntvandeWHO.Ikhebechtereenaantalredenenomhieropnieuwgoednaarte(laten)kijken.Allereerstblijventechnischeontwikkelingendoorgaan,waardoordoelendieeerderniethaalbaarlekenmogelijknuwelbinnenbereikzijn.Ikvinddatwedaarvooropenmoetenstaan.TentweedehebbenweerinNederlandduidelijkvoorgekozenomafsluit-barerookruimtentoetestaan.Datbetekentdatinhorecagelegenhedenmeteenafsluitbarerookruimtedeluchtniet100%tabaksrookvrijzalzijn.Alsalternatievendaneengelijkwaardigegezondheidsbeschermingkunnenbieden,wilikdezeevengoedtoestaan.TenderdehebikdittoegezegdaanenkelefractiesindeTweedeKamertijdenshetalgemeenoverlegop10maart2009enhetvoortgezetalge-meenoverlegop2april2009.DitnieuweonderzoeksluitdusookaanbijdewensvandiversefractiesinuwKamer.Tenvierdewordtinderechterlijkeuitsprakenoverhorecazonderperso-neelookgewezenopmogelijkealternatieven.Ikwildezehandschoengraagoppakken.Daaromwilikdezemogelijkheidopnieuw(laten)bezien.25Waaromzoektdeministernaaralternatievenindevormvanventilatie,terwijlzoweldeWHOalsdeASHRAE(deAmericanSocietyofHeating,RefrigeratingandAir-ConditioningEngineers)ditalternatiefalhebbenafgewezen?Voorhetantwoordopdezevraagverwijsiknaarhetantwoordopvraag24.26DeeltdeministerdestellinginhetvoorstelvandeEuropeseCommissievooreenaanbevelingvandeRaadbetreffenderookvrijeruimtenwaarinwordtgesteld:«Erbestaatgeenveiligniveauvanblootstellingaantabaks-rookennotieszoalseendrempelwaardevoortoxiciteitdoorsecundairetabaksrookmoetenwordenverworpen,omdatdezedoorwetenschappe-lijkbewijsmateriaalwordentegengesproken.Benaderingenwaarbijnietnaareen100%rookvrijeomgevingwordtgestreefd,bijvoorbeeldmetventilatie,luchtfilteringenhetgebruikvanrookzones(aldannietmetgescheidenventilatiesystemen)zijnherhaaldelijkondoeltreffendgeblekenenerzijnsluitendebewijzenvoordattechnischeoplossingentegentabaksrookgeenbeschermingbieden»?Alsdeministerdestellingnietmeerwilsteunen,watishiervandereden?TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32011,nr.48 Zieeveneenshetantwoordopvraag24.Bovendienzou,alseen100%rookvrijeomgevingwordtgestreefd,deconsequentiemoetenzijndatafsluitbarerookruimtenverbodenworden.27Gaatdeministerzelfactiefonderzoeklatenverrichtennaarontwikke-lingenophetgebiedvanventilatiesystemen?Zoja,welkemeetbareveiligeondergrensvoorschoneluchthanteertdeministerindatgeval?RIVMenTNOgaannawatdemogelijkhedenenbeperkingenzijnvanventilatie-enluchtzuiveringssystemen.Ditzaleenupdatezijnvanhetonderzoekdatzijeerderhebbenverrichtin2004.Daarnaastzalinpraktijk-situatiesonderzochtwordenwatdegehaltenomgevingstabaksrookzijninhorecagelegenhedenmetrookruimten.Verkendzalwordenoferventilatie-enluchtzuiveringssystemenzijndiebijtoepassingonderverge-lijkbareconditiesaanleidinggeventotvergelijkbarehoeveelhedenomge-vingstabaksrookinhetrookvrijegedeeltevandehoreca.Hetonderzoekrichtzichdusop«meetbare»niveaus.28IsmetdeaanpassingvanhetBesluituitvoeringwaarmeevoorallehorecaeeneensluidendeverplichtinggaatgelden,namelijkhinderenoverlasttevoorkomenvoorbezoekerenpersoneel,daadwerkelijkdeonduidelijkheidvoortoepassingvanderegelgevingvoorhorecazonderpersoneelwegge-nomen?Zoja,waaruitblijktdathetnujuridischwelafgedektis?Voorhetantwoordopdezevraagverwijsikunaarhetantwoordopvraag6.29Kandeministeruitleggenwatinzijnvisiehetverschilistusseneenrook-verbodendeverplichtingtothetnemenvanmaatregelentervoorkomingvanoverlast?Ziehiervoorookhetantwoordopvraag6.«Geenhinderenoverlastondervinden»iseendoelomschrijvingdieopenlaatdatermeerderewegenzijnomaanditwettelijkcriteriumtevoldoen.Eenexploitantvaneenhorecagelegenheidkanhieriniedergevalaanvoldoendoorhetinstellenvaneenrookverbod,aldannietincombinatiemeteenafsluit-barerookruimte.HetonderzoekdatTNOenRIVMmomenteelverrichten,moetzichtgevenopdevraagofalternatievetechniekenbeschermingkunnenbiedendiegelijkwaardigisaaneenrookverbodincombinatiemeteenafsluitbarerookruimte.30Watzaldehorecazonderpersoneelindepraktijkgaanmerkenvandewijzigingvaneenrookverbodineenverplichtingomhinderofoverlasttevoorkomen?Watmagnuwelenwatmagnunietdoorditnieuwebesluit?Zieookhetantwoordopvraag29.Ookhorecagelegenhedenzonderpersoneelzullenmaatregelenmoetennementervoorkomingvanhinderofoverlast.Datkaniniedergevaldoorhetinstellenvaneenrookverbodaldannietincombinatiemethetinrichtenvaneenafsluitbarerookruimte.Zodra,dankzijhetbeschikbaarkomenvaninnovatievetechnieken,gelijk-waardigealternatievenvooreenafsluitbarerookruimtezijnaangewezen,kaneenhorecagelegenheidervoorkiezenom,inplaatsvanhetinstellenvaneenrookverbod,dergelijkealternatievenintezetten.Ditzoujuistvoorkleinehorecagelegenhedendiemindermogelijkhedenhebbenvoorhetcreërenvaneenrookruimte,kansenkunnenbieden.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32011,nr.49 31Kandeministeruiteenzettenhoehij,indienervolgenshemgeenverschilistusseneenrookverbodeneenverplichtingtothetnemenvanmaatre-gelentervoorkomingvanoverlast,dediverserechterlijkeuitsprakenbeoordeeltwaarinaangegevenwordtdaterweldegelijkeenverschilis?Ziehetantwoordopvraag29.32Hoeanticipeertdeministerophorecabedrijvendienieuwegateninhetvoorliggendebesluitzullengaanzoekenenhiermeenieuwerechtszakenzullengaanstarten?VoorliggendewijzigingvanhetBesluituitvoeringiseenbelangrijkestapomonduidelijkheidwegtenemen,maarhiermeezijnnietallemogelijkediscussiepuntenweggenomen.Zieookhetantwoordopvraag6.IndatantwoordhebiktoegelichtdateenwijzigingvandeTabakswetdemeesterechtszekerheid,rechtsgelijkheidenduidelijkheidvoordebetrokkenenbiedt.Geziendegrotebelangenvaltnietuittesluitendatookdezewijzi-gingvanhetBesluituitvoeringendeopbasisdaarvanopgelegdeboeteszullenwordenaangevochten.Demogelijkheidomnaarderechtertestappenomoverheidshandelentelatentoetseniseenvandeprincipesvanonzerechtsstaat.Mijnstreveniserechtersteedsopgerichtommetduidelijkeregelseengelijkspeelveldvoorallehorecatecreëren,zodaterzominmogelijkaanleidingisvoorgroepenofsectorenbinnendehorecaomnaarderechtertestappen.33Watbedoeltdeministermet«ingangzettenvaneenwijzigingvandeTabakswet»?Welkestappenzijnerconcreetalgezetenopwelketermijnverwachtdeministerdathetbegrip«rookverbod»rechtstreeksindeTabakswetopgenomenkanzijn?Methet«ingangzettenvaneenwijzigingvandeTabakswet»bedoelikdatikeenwetsvoorsteltotwijzigingvandeTabakswetinprocedurewilbrengendietotdoelheeftomartikelen10,11en11avandeTabakswettewijzigen.Momenteelwerkikaaneenconceptwetsvoorstel.Behandelingdaarvanindeministerraaddientnogplaatstevinden.NaakkoorddoordeministerraadzalhetwetsvoorstelaandeRaadvanStatewordengestuurdenvervolgensaanhetParlement.Devraagoverdetermijnwaaropismoeilijktebeantwoorden.DaarvoorbenikimmersookafhankelijkvanbehandelingvanhetwetsvoorstelindeTweedeenEersteKamer.Zieookhetantwoordopvraag23.34Hoewordtuitleggegevenaanhetprincipe«zonderdaarbijhinderofover-lastvanrokendooranderenteondervinden»?Moetenmensenzelfaangevendatzehinderondervindenvanderookofbetekentditdaterüberhauptnietgerooktmagworden?Hetisnietdebedoelingdatmensenzelfmoetengaanaangevendatzehinderofoverlastvanrokendooranderenondervinden.DerechtbankinRotterdamheeftbepaalddatonderhinderenoverlastmoetwordenverstaanhetondervindenvanlichamelijkeklachten(zoalsgezondheids-klachten)enirritatiesdiehetgevolgzijnvanrokendooranderen.Voorhetaantonenvanblootstellingaantabaksrookishetnietvereistdatwerkne-merszelfaangevenhinderofoverlastteondervinden;lichamelijkeklachtendiehetgevolgzijnvanmeerokentredenimmersonafhankelijkopvaneventueleklachtenvandebetrokkenpersoon.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32011,nr.410 35IsderegeringbekendmethetTNO-onderzoekdatventilatiesystemen(nog)nietalletabakuitdeluchthalen(slechts90%)endatzelfs1%tabakindeluchtnogkankerverwekkendis?Erkentderegeringdaterindatgevalnogsprakeisvan«hinderofoverlast»?Waaromlooptderegeringindenotavantoelichtingdanalwelvooruitopeventueleinnovatieveluchtventilatietechnieken?Ziedeantwoordenopvragen24en26.36ZijnersindsdeTNO-onderzoekenuit2006overluchtventilatietechniekennieuweontwikkelingenopditgebied?IkhebTNOenhetRIVMgevraagdhiernaderonderzoeknaarteverrichten.37WatisdebedoelingvandewijzigingvandeTabakswetdiederegeringvoorbereidt;betreftdezezowelderookvrijewerkplekinzijnalgemeenheidalsderookvrijehoreca?Inmijnbrievenvan8julien11september2009hebikuiteengezetdathetgaatomwijzigingvandeartikelen10,11en11avandeTabakswet.Datisdusinclusiefheteerstelidvanartikel11adatwerkgeversverplichteenrookvrijewerkplekvoorhunwerknemerstegaranderen.38WelkewijzigingvandeTabakswetachtderegeringnodig;betekentdatdatderegeringalsnogartikel10,tweedelid,vantoepassingwillatenzijnopderookvrijeplekenoppubliekeruimten?Inmijnbriefvan11september2009hebikdebedoelingvandewijzigingvandeTabakswettoegelicht.Zohebikaangekondigdhetbegrip«rook-verbod»rechtstreeksindeTabakswettezullenopnemen.DezewijzigingvandeTabakswetheeftbetrekkingopartikelen10,11en11a.Deredactievanartikel10,tweedelid,zaldaardoorveranderen.OokhebikgemelddatdemogelijkheidomindeTabaksweteenbepalingoptenemenomflexibeltekunnenreagerenopontwikkelingenophetgebiedvaninnova-tieveventilatiesystemen,voormijookeenbelangrijkargumentisomovertegaantotwijzigingvandeTabakswet.39WatisdebetekenisvandevoortestellenaanpassingvandeTabakswet,zowelinmateriëlealsinformelezin?Inmijnbriefvan11september2009hebiktoegelichtdatdeaangekon-digdewijzigingvandeTabakswetvoordelangetermijndemeesterechts-zekerheid,rechtsgelijkheidenduidelijkheidvoorwerkgevers,werknemersenbezoekersvandehorecabiedt.Zieverderdeantwoordenopvragen37en38.40DeministergeeftterechtaandatdeTabakswetopmeerdereplaatsenspreektoverhettreffenvanzodanigemaatregelendatgebruikersvanhetgebouwinstaatwordengesteldhunbezighedenofwerkzaamhedenteverrichtenzonderdaarbijhinderofoverlastvanrokendooranderenteondervinden.Gaatditontwerpbesluitdannietverder,omdatdeTabakswetsuggereertdaterdusgeenplichtzouhoeventebestaan,indienergeenpersoneelaanwezigis?TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32011,nr.411 Nee.Bijdegebruikersvaneengebouwgaathetnietalleenomwerkne-mersofpersoneel,maarookombezoekers.41Deindeartikelen10,eerstelid,11,eersteliden11a,eerstelid,vandeTabakswetgeregeldeverplichtingenzijnresultaatverplichtingen,zoalsderegeringerkent.Verderopindetoelichtingophetontwerpbesluitzetderegeringuiteendatventilatieoptermijntotdemogelijkhedenbehoort,indiendestandvantechniekdaaromtrentverbetert.Inhoeverreisderegeringbereidaftezienvanhandhavingtotdezetechniekenbreedbeschikbaarzijn?Ziehiervoorhetantwoordopvraag8.42Wanneerschatdeministerindatdestandvantechniekzodanigisdatventilatiesystemeneenalternatiefzijnvoorhetaanleggenvaneenrookge-deelteineenhorecagelegenheid?HetonderzoekdatTNOenRIVMopmijnverzoekverrichten,dienthiermeerzichtoptegeven.43Watverstaatderegeringopditmomentonder«navenantbeschermendemaatregelen»,alsalternatiefvooreenrookruimte?Daarbijdenkikaanvoorzieningendieeenondernemeraanrokerskanbiedenzoalseentuin,terras,etc.Daarnaastdoelikhiermeeopeventuelenieuwetechnischeontwikkelingenalsblijktdatdezeinstaatzijnomeenrookvrijewerkplekofverblijfplaatstegaranderen.44Betekenthetopbasisvandepassage«dezeredactieheefttevenshetvoordeeldathorecametenzonderpersoneelgeenafzonderlijkdiscussie-puntmeervormtomdatvoorallehoreca-inrichtingendezelfdeverplich-tinggeldt»datventilatiesystemenzowelvoorhorecametenzonderpersoneeleenalternatiefvooreenrookruimtekunnenzijn?Alsblijktdatdergelijkesystemeneengelijkwaardigalternatiefvooreenafsluitbarerookruimtekunnenbieden,benikbereiddezetoetestaan.Inhetkadervaneengelijkspeelveldwilikdaarbijgeenonderscheidmakentussenhoreca-inrichtingenmetenzonderpersoneel.45GeletopdenotificatieaandeEuropeseCommissie,conformdegenoemderichtlijnen:watisderelatietussendeEU-aanbeveling(CouncilRecommendationonsmoke-freeenvironmentsd.d.8september2009)enhethuidigevoorliggendeontwerpbesluit?Ikverwijshierbijnaarhetantwoordopvraag18.Hetgaathieromeenaanbevelingdielidstatenkanondersteunenindeimplementatievanartikel8FCTC.Doelvandeaanbevelingisombijtedragenaandeeffec-tievebeschermingvanniet-rokerstegenblootstellingaantabaksrook.DezeaanbevelingleidtdaarbijniettotwijzigingofaanpassingvanhethuidigeNederlandsebeleidofhetvoorliggendeontwerpbesluit.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32011,nr.412