Onderzoek Wmo-spoedzorg voor kwetsbare ouderen (thuis)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 538Zorg en maatschappelijke ondersteuningNr. 364 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 16 oktober 2024Deze brief informeert uw Kamer over de resultaten van het onderzoeknaar spoedzorg voor kwetsbare ouderen thuis die onder de WetMaatschappelijke Ondersteuning (Wmo) valt (hierna: Wmo-spoedzorg).Dit onderzoek is uitgevoerd door Significant in 20241 en geeft inzicht in devraag of Wmo-spoedzorg voor kwetsbare ouderen thuis betrokken moetworden bij de vereenvoudiging van de bekostiging van het tijdelijkverblijf.Kwetsbare ouderen krijgen in acute situaties waar behoefte is aan tijdelijkverblijf, niet altijd meteen de juiste zorg. Een belangrijke oorzaak hiervanis de financiering van het tijdelijk verblijf. Tijdelijk verblijf zit momenteel indrie wetten: de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Zorgver-zekeringswet (Zvw) en de Wet langdurige zorg (Wlz). Daarmee zijn er ookdrie inkopers: gemeenten, zorgverzekeraars en zorgkantoren. Bij hetorganiseren van de zorg voor ouderen in een acute situatie is het somseen uitdaging om direct te bepalen onder welke betaaltitel en dus bijwelke partij (zorgkantoor, zorgverzekeraar of gemeente) de kosten vantijdelijk verblijf gedeclareerd moeten worden. Dat maakt de borging vansamenhang voor kwetsbare ouderen complex in de uitvoering. Met alsmogelijke gevolg versnippering van de zorg, onnodige ziekenhuisop-names en minder persoonsgerichte zorg.Dit onderzoek maakt onderdeel uit van de vereenvoudigingsopdrachtbinnen het tijdelijk verblijf en onderzoekt het voorkomen, het gebruik ende bekostiging van de Wmo-spoedzorg in relatie tot tijdelijk verblijf voorkwetsbare ouderen. Daarmee geeft het inzicht in de vraag óf en welke rolWmo-spoedzorg voor kwetsbare ouderen speelt bij de vereenvoudigingvan tijdelijk verblijf voor kwetsbare ouderen thuis.1Eindrapport verkenning Wmo spoedzorg 01-07-2024 kst-29538-364ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 538, nr. 3641 Dit is een belangrijke stap in het toekomstbestendig maken van de zorgvoor kwetsbare ouderen en het verminderen van de complexiteit van hethuidige systeem. De uitkomsten zijn relevant voor het bredere WonenOndersteuning en Zorg voor Ouderen-programma (WOZO-programma),waarin we werken aan een betere aansluiting van de bekostiging op debehoeften van ouderen.Wmo-spoedzorgWmo-spoedzorg is een vorm van kortdurende zorg en is, anders danandere vormen van tijdelijk verblijf, geen betaaltitel, maar een vorm vanondersteuning die valt onder de Wmo. Wmo-spoedzorg is gericht op hetbieden van acute hulp aan mensen die direct zorg of ondersteuning nodighebben. Dit type zorg is bedoeld voor situaties waarin snel handelennoodzakelijk is om de veiligheid en gezondheid van een persoon tewaarborgen. Het gaat hierbij om situaties waarin er een onmiddellijkebehoefte is aan zorg, zoals bij een plotselinge verslechtering van degezondheidstoestand of een onverwachte noodsituatie thuis. Degemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wmo en daarmeeook voor het regelen van Wmo-spoedzorg. Wmo-spoedzorg kan variërenvan persoonlijke verzorging en verpleging tot huishoudelijke hulp,begeleiding of crisisinterventie. Dit kan bijvoorbeeld nodig zijn wanneereen mantelzorger onverwacht uitvalt, of wanneer iemand na eenziekenhuisopname niet zelfstandig thuis kan blijven zonder extraondersteuning.AchtergrondDe vergrijzing en de toenemende vraag naar zorg maken het noodzakelijkom zorg- en ondersteuningssystemen efficiënter in te richten. Er is steedsmeer behoefte aan een efficiëntere organisatie van het tijdelijk verblijfvoor kwetsbare ouderen, vooral in acute situaties. Om ouderen zo lang alsmogelijk thuis te laten blijven wonen is het noodzakelijk dat er een goedwerkend systeem is voor het tijdelijk verblijf, zowel in aanspraken als in debekostiging. Dit systeem moet inspelen op de behoefte aan kortdurendezorg, zoals respijtzorg of crisisinterventie, zodat ouderen snel kunnenterugkeren naar hun thuisomgeving wanneer dat mogelijk is. Hetonderzoek naar de Wmo-spoedbedden voor kwetsbare ouderen (thuis)moet aantonen of Wmo-spoedzorg een belangrijke rol speelt in devereenvoudiging van de bekostiging.Belangrijkste onderzoeksresultatenDe resultaten over het voorkomen, het gebruik en de bekostiging vanWmo-spoedzorg als onderdeel van het tijdelijk verblijf voor kwetsbareouderen thuis is op 24 juni jl. opgeleverd door Significant2. De belang-rijkste bevindingen zijn:Voorkomen en gebruik van Wmo-spoedzorgHet onderzoek toont aan dat Wmo-spoedzorg voor kwetsbare ouderenthuis weinig wordt ingezet. Daarnaast verschilt het gebruik per regio. In demeeste regio’s maakt Wmo-spoedzorg geen onderdeel uit van de acuteketen en in andere regio’s kan sneller gebruik gemaakt worden van acutebedden die vaak gefinancierd worden vanuit andere zorgstructuren.2Eindrapport verkenning Wmo spoedzorg 01-07-2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 538, nr. 3642 Bekostiging Wmo-spoedzorgIn Wmo-spoedsituaties wordt vaak gebruik gemaakt van de gangbarefinancieringsopties en blijkt in spoedsituaties bij een oudere vaak ook(medische) zorg nodig. Afhankelijk van welke constructie in de regiogangbaar is voor tijdelijk verblijf, wordt er bij het organiseren van eenacuut tijdelijk verblijf voor een kwetsbare oudere gekozen voor zorg vanuithet eerstelijnsverblijf laag complex (elv-laag complex) of Wmo-spoedzorg.Veel vaker is dit elv-laag complex.Uit het onderzoek blijkt ook dat dit zorginhoudelijk geen knelpunt vormt.Beide financieringsvormen zijn goed te verantwoorden bij vergelijkbaresituaties.Vereenvoudiging bekostigingstitel Wmo-spoedzorgWmo-spoedzorg voor kwetsbare ouderen thuis blijkt uit dit onderzoeknauwelijks een rol te spelen bij de organisatie van acuut tijdelijk verblijfvoor kwetsbare ouderen thuis. Het vereenvoudigen van bekostigingstitelszal daarom ook weinig impact hebben op deze vorm van zorg.Noodzaak tot vereenvoudiging tijdelijk verblijf en vervolgWmo-spoedzorg voor kwetsbare ouderen thuis speelt volgens ditonderzoek vrijwel geen rol in de organisatie van acuut tijdelijk verblijf. Dehuidige complexiteit van de systemen rondom tijdelijk verblijf, zowelbinnen de Zorgverzekeringswet (Zvw) als de Wet langdurige zorg (Wlz),vraagt wel om vereenvoudiging. Dit betekent dat we doorgaan met devereenvoudiging van de bekostigingstitels van de andere vormen vantijdelijk verblijf. Deze vereenvoudiging zal bijdragen aan de financiering enzorgverlening binnen het tijdelijk verblijf, zodat deze beter aansluiten bijde behoeften van kwetsbare ouderen thuis.Concrete acties die we nemen:•Vereenvoudiging van inkoop en contractering: De komende periode wilik, samen met de aanbieders van kortdurende verblijfszorg, zorgverze-keraars en cliënten, werken aan het vereenvoudigen van de inkoop encontractering van kortdurende verblijfszorg. Het Zorginstituut zaladviseren over de huidige aanspraken, met specifieke aandacht voorbelemmeringen en mogelijkheden tot vereenvoudiging.•Een experiment bekostiging: Ik ben voornemens de NederlandseZorgautoriteit (NZa) een aanwijzing te geven voor het starten van eenexperiment met de bekostiging van tijdelijk verblijf binnen de Zvw.Door de bekostiging van het eerstelijnsverblijf (elv) en geriatrischerevalidatiezorg (grz) samen te voegen, wordt (eerst) binnen de Zvwgeëxperimenteerd met de vereenvoudiging van de bekostiging binnenhet tijdelijk verblijf. De Wijkkliniek en andere experimenten krijgen eenvaste plek binnen dit kader. Het experiment zal onderzoeken of eenmodulaire bekostiging beter aansluit bij de praktijk en meer passendezorg oplevert, waarbij niet de financieringsvorm maar de hulpvraagvan de cliënt centraal staat. De aanwijzing wordt op korte termijn aanuw Kamer voorgelegd.Na oplevering van het advies van het Zorginstituut en het uitvoeren vande aanwijzing aan de NZa, zal ik u nader informeren over de voortgang enverdere implementatie van de aanbevelingen. Hiermee streven we naarTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 538, nr. 3643 een efficiënt, toegankelijk en toekomstbestendig systeem voor tijdelijkverblijf, waarmee we kwetsbare ouderen de zorg bieden die zij nodighebben.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,M-F. AgemaTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 538, nr. 3644