Strafbaarstelling van de koop, de verkoop, de doorverkoop en het gebruik van alcohol

27565AlcoholbeleidNr.75BRIEFVANDEMINISTERSVANVOLKSGEZONDHEID,WELZIJNENSPORT,VANJUSTITIE,VANBINNENLANDSEZAKENENKONINKRIJKSRELATIESENVOORJEUGDENGEZINAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,30september2008TijdenshetAlgemeenOverlegAlcoholbeleidvan22mei2008istoege-zegduwKamereenbrieftesturenmetdaarineennadereuitwerkingvanhetbegrip«bezit»gekoppeldaandestrafbaarstellingvandekoop,deverkoop,dedoorverkoopenhetgebruikvanalcohol.1AchtergrondIndeHoofdlijnenbriefalcoholbeleidvan20november2007(Kamerstuk27565,nr.35)heefthetkabinetvoorgesteldomgemeentendebevoegd-heidtegeventeverordenendatjongerendieindeopenbareruimtealcoholbezittenstrafbaarzijn.Deachtergrondhiervanwasdatstrafbaar-stellingvanbezitvanalcoholindeopenbareruimteeengoedemaatregelistegengroepenjongerendieopstraatrondhangenmetalcoholhou-dendedrankbijzich.TijdenshetVAOalcoholbeleidvan20december2007(HandelingenderKamerII,vergaderjaar2007–2008,nr.39,blz.3089–3098)heeftdeministervanBZKnaaraanleidingvaneeningediendemotievandeledenBouw-meesterenVanderVliesdetoezegginggedaandatdestrafbaarstellingvanbezitvanalcoholdoorjongerenonderde16jaarinlandelijkeregel-gevingvastgelegdzalworden.Hetkabinetisvoornemensuitvoeringaandezetoezeggingtegevendooreenlandelijkverbodteintroducerenophetaanwezighebbenvanalcohol-houdendedrankdoorjongerenonderde16jaarindeopenbareruimte.DenieuweverbodsbepalingzalwordenopgenomenindeDrank-enHorecawet.Hieronderzettenwijuiteenwelkeafwegingenhetkabinetheeftgemaaktomgebruik,koopendoorverkoopnietstrafbaartestellenenwaaromgekozenisvoorstrafbaarstellingvanhetaanwezighebbenvandrankindeopenbareruimte.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1227220809tkkst27565-75ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20081TweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,27565,nr.71.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,27565,nr.751 Waaromwordtdeterminologie«aanwezighebben»gebruikt?Bijdestrafbaarstellingvanhet«bezit»heefthetkabinetaansluitinggezochtbijdeindeOpiumwet(enanderewetten)gebruikteterminologiemetbetrekkingtot«bezit».Indezewettenwordtnamelijkgesprokenvanhet«aanwezighebben»inplaatsvan«bezit».Dekeuzevoordeterm«aanwezighebben»heefttemakenmethetfeitdatditbegripindejuridischecontextmeerruimtebiedtdanhetbegrip«bezit».Het«bezit»vaneenbepaaldezaakverondersteltdatiemanddezezaakonderzichhoudtofervangeniet,alsofdezezaakhemtoebehoort.Ditkaninsommigegevalleneenverzwaringvandebewijslastopleveren.Metbetrekkingtot«hetaanwezighebben»hoeftalleentewordenbewezendateenbepaaldezaakterbeschikkingstaatvaniemand.Waaromwordthetkopenvanalcoholonderde16jaarnietstrafbaargesteld?ZoalsreedstijdenshetAlgemeenOverlegmetuwKamerisaangegeven,kiesthetkabineternietvooromjongerenonderde16of18jaardiealcohol«kopen»strafbaartestellen.Daarvoorzijndiverseredenen.IndehuidigeDrank-enHorecawetisreedseenverbodopgenomenaaniemandalcoholteverstrekkenzondervoorafzijnleeftijdtecontroleren.1Dezeeisblijftalleendanachterwegealsdezepersoononmiskenbaardevereisteleeftijdheeftbereikt.Hiermeeisdegenediealcoholhoudendedrankverstrektaaneenjongereonderdeleeftijdsgrensalstrafbaargesteld.Alsdetejongekoperóókstrafbaarzouwordengesteld,zoudatproblemenkunnenopleverenbijdehandhaving.Indatgevalisername-lijksprakevaneen«duodelict»waarbijzoweldeverkoperalsdekoperverdachtezijnenzichkunnenberoepenophetzwijgrecht.Hierdoorwordthetaanzienlijkgecompliceerderomhetbewijsrondtekrijgen.Daarnaastligtdeverantwoordelijkheidvoorwatergebeurtineenhoreca-bedrijf,eensupermarktofeenslijterijprimairbijdeondernemer.Alsdezezijnverantwoordelijkheidneemtententijdevandeverkoopvraagtnaareenlegitimatiebewijs,danisergeennoodzaakmeeromde(te)jongekoperstrafbaartestellen,omdathiermeehetbeoogdedoelreedsisbereikt.Waaromwordthetdoorverkopenvanalcoholaanjongerenonderde16nietstrafbaargesteld?Bovenstaanderedeneringgeldtooktenaanzienvanhet«doorverkopen»vanalcoholhoudendedrankindehorecaofindedetailhandel.IndehuidigeDrank-enHorecawetisnamelijkbepaalddathetookverbodenisalcoholhoudendedrankteverstrekkenaaneenpersoonvan16jaarofouder,alsdezedrank«kennelijk»bestemdisvooreenpersoonvanwienietisvastgestelddatdezepersoonoudgenoegis,terwijldaarwelaanlei-dingtoeis.Erissprakevanovertredingvanditverbodalshetevidentisdatdealcoholhoudendedrankbestemdisvooreenanderepersoondandegenediededrankkoopt,terwijlhetonduidelijkisofdieanderepersoonweldevereisteleeftijdheeftbereikt.Ookinditgevalligtdeverantwoorde-lijkheidvoorhetgeengebeurtineenhorecabedrijf,eensupermarktofeenslijterijprimairbijdeondernemer.Alsdezezijnverantwoordelijkheidneemtententijdevandeverkoopvraagtnaareenlegitimatiebewijs,nietalleenvandekoper,maarookvandegenevoorwiededrank«kennelijk»bestemdis,danishetbeoogdedoelbereikt,tewetenhetvoorkomendateenjongerealcoholhoudendedrankkanverkrijgenindehorecaofindedetailhandel.Ookhet«doorverkopen»vanalcoholaanjongerenonderde16jaaropstraatwordtbijhetvoorgesteldeverbodondervangen,omdathetbijhet1Artikel20vandeDrank-enHorecawet.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,27565,nr.752 «aanwezighebben»geenverschilmaakthoededesbetreffendejongeredealcoholhoudendedrankheeftverkregen.Deaanwezigheidvanalcoholindeopenbareruimteisvoldoendeomvasttekunnenstellendatersprakeisvaneenovertredingvanhetnieuweverbod.Waaromwordtgebruiknietstrafbaargesteld?Hetkabinetheeftervoorgekozenomhet«gebruik»vanalcoholhoudendedrankdoorjongerennietstrafbaartestellen.BijditbesluitisgekekennaardeOpiumwet.Het«gebruik»vanmiddelenalsgenoemdindeOpiumwetisnamelijkvanuithetoogpuntvandebeschermingvandevolksgezond-heidóóknietstrafbaargesteld,omdatditdedrempelnaardehulpverle-ningverhoogt,zowelvoordegebruikeralsvoorzijnomgeving.Dezelfderedeneringgeldttenaanzienvanhetovermatigalcoholgebruikdoorjongeren.Doorhet«gebruik»strafbaartestellen,zullenjongerenmindersnelhulpzoekenalszijonwelzijngewordennahetdrinkenvanalcohol,ditkanleidentotgezondheidsrisico’sbijdezejongeren.1Ookachthetkabinethetonwenselijkomhetgebruikvaneenlegaalmiddelondereenbepaaldeleeftijdstrafbaartestellen,terwijlhetgebruikvanillegalemiddelennietstrafbaarisgesteld,ongeachtdeleeftijd.2Overigenszijnernuookalinstrumentenomdronkenschapopstraataantepakken.Artikel453vanhetWetboekvanStrafrechtbepaaltnamelijkdathetverbodenisominkennelijkestaatvandronkenschapopdeopenbarewegtezijn.Dezebepalingisnietgekoppeldaaneenleeftijdofalcoholpro-millage,omdathierjuisthetdronkenofliederlijkgedragvaneenpersoonbepalendis.Waaromwordtgekozenvooreenverbodindeopenbareruimte?Hetaanwezighebbenvanalcoholhoudendedrankzalstrafbaarwordengesteldindeopenbareruimte3ennietthuisofineenopenbaregelegen-heid.Dezekeuzeheefteendirecterelatiemetdeverantwoordelijkheids-verdelingindeverschillendedomeinen.Deopenbareruimtewordtgedefinieerdalsdeindeopenluchtgelegenruimtewaarbinneniedereenzichinbeginselzondertoestemmingvaneenandermagbegeven.Deverantwoordelijkheidvoorwatergebeurtindeopenbareruimteligtprimairbijdelokaleoverheid.GemeentenkunnenindeAlgemenePlaatselijkeVerordeninghetdrinkenvanalcoholinbepaaldedelenvandegemeentenverbieden.Eendergelijkverbodisevenwelvanrechtswegeaaneenaantalbeperkingengebonden4.Voordeopenbareruimtegeldenopditmomentnoggeenlandelijkeregelsopditgebied.Hetstrafbaarstellenvanhet«aanwezighebben»vanalcoholhoudendedrankindeopenbareruimte,zaldeoverheidextrahandvattengevenomalcoholgerelateerdeoverlastdoorjongerenendoorverkoopvanflessendrankaanjongerenonderde16opstraataantepakken.Deverantwoordelijkheidvoordealcoholconsumptieinhuisligtprimairbijdeouders.Deverantwoordelijkheidvoorwatergebeurtineenopenbaregelegen-heidwaaralcoholwordtverstrektligtprimairbijdeondernemer.Dezedientzijnverantwoordelijkheidtenemenententijdevandeverkooptevragennaareenlegitimatiebewijs.Doethijdat,danisergeenredenomhiereenapartestrafbepalingvooroptenemen5.Hetkabinetisvoornemensdenieuwebepalingoptenemenindedaartoegeëigendewetgeving,deDrank-enHorecawet.Inhetvoorjaarvan20091Hierbijkanwordengedachtaaneensituatiedatjongerenonderde16dehulpverleningnietmeeropzoekenalszijzelfofeenvriend(in)onwelisgewordennahetdrinkenvanalcohol.Immers,alszijkenbaarmakendatzegedronkenhebben,incriminerenzezichzelf.2Eenenanderzoubetekenendathetgebruikvanheroïnedooreen14-jarigenietstrafbaarzouzijnenhetgebruikvanalcoholwel.3Internationaalgezienisdereikwijdtevandestrafbaarstellingookbijnaoveralbeperkttotdeopenbareruimte.4Zomaghetverbodnietdegehelegemeentebetreffen,maarishetbeperkttotdiegebiedenwaardeopenbareordeaantoonbaarinhetgedingis,geldthetalleenvoorgeopendeflessenenblikjesengeldthetvooriedereen,ongeachtdeleeftijd.5Daarnaastzalhetstrafbaarstellenvanhetaanwezighebbenvanalcoholineenhoreca-gelegenheideenverkapttoegangsverbodvoorjongerenindehorecabetekenen.Indemeestehorecagelegenhedenwordtimmersalcoholgeschonken,maardieaanwezigheidvanalcoholkaneenjongerenietwordenverweten.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,27565,nr.753 zaleenwijzigingsvoorstelvandeDrank-enHorecawetaanuwKamerwordenaangeboden,waarinookdezenieuwebepalingzalzijnopge-nomen.DeministervanVolksgezondheid,WelzijnenSport,A.KlinkDeministervanJustitie,E.M.H.HirschBallinDeministervanBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelaties,G.terHorstDeministervoorJeugdenGezin,A.RouvoetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,27565,nr.754