Rapport onderzoek effectiviteit vrijstelling van uitzending vrouwelijke militairen

31700XVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanDefensie(X)voorhetjaar2009Nr.73BRIEFVANDESTAATSSECRETARISVANDEFENSIEAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,22december2008InleidingDeCommissieGelijkeBehandeling(CGB)heeftop14mei2008,naaraanleidingvaneenverzoekvaneenmannelijkemilitair,geoordeelddatDefensieeenverbodenonderscheidopgrondvangeslachtmaaktbijdevrijstellingvanuitzendingvoormilitaireoperatiesinhetbuitenland.Totvoorkortkondenalleenvrouwelijkemilitairenwordenvrijgesteldalszijkinderenhebbenjongerdanvijfjaar.DeCGBhad,geletopdeachter-standspositievanvrouwenendeeisenvanoperationeleinzetbaarheid,weliswaarbegripvoorhetonderscheidinbeleid,maarvroegzichafofhetbeleideffectiefismethetoogopwervingenbehoud.OokoordeeldedeCGBdathetbeleidonvoldoendebekendisbijhetpersoneel.Ikhebuhierovereerdergeïnformeerdmetmijnbriefvan23junijl.(TweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,31200X,nr.138).Indezebriefhebikooktoegezegdonderzoektezullendoennaardeeffectenvanhetvrijstellings-beleidvoorvrouwelijkemilitairenopdewervingenhetbehoud,zoalsdeCGBhadaanbevolen.Hierbijbiedikuhetrapportmetderesultatenvanhetonderzoekaanalsmedemijnappreciatievandieresultaten.1ResultatenonderzoekHetbelangrijksteresultaatvanhetonderzoekisdathetvrijstellingsbeleideengunstigeffectheeftophetbehoudvanvrouwelijkemilitairen,maarnietsignificantbijdraagttotdewervingvanvrouwen.Hetvrijstellings-beleidvoorkomtdusvoortijdigvertrekvanvrouwelijkemilitairen.Andererelevanteresultatenuithetonderzoekzijnondermeer:•Deregelingvoorvrouwelijkemilitairenmetjongekinderenisgoedbekend.Welisdebekendheidondermanschappenlagerdanonder(onder)officieren;•Erwordtveelgebruikgemaaktvanderegeling.Demeerderheidvandevrouwendieinaanmerkingkomen,maaktgebruikvanderegeling.InveelgevallenpassendeleidinggevendenhetbeleidalimpliciettoeTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1266940809tkkst31700X-73ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20091TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.731 zonderdatdevrouwelijkemilitaireromvraagt.Implicietetoepassingbetekentdatdevrouwelijkemilitairnietopdehoogtehoefttezijnvanhetfeitdatzijisvrijgesteldvanuitzending;•Deregelingheeftvooraleffectophetbehoudvanvrouwelijkemili-tairen.Heteffectopdewervingisbeperkter,medeomdathetbelangvanderegelingpasgoedtotmensendoordringtalszijeenmaalkinderenhebben.•Vrouwelijkemilitairenervarenvrijwelgeenbelemmeringenbijhetrealiserenvandevrijstelling.Hoewelderegelingindepraktijkduszonderproblemenkanwordengebruikt,kanhetgebruikweltotspan-ningenleiden.Vrouwelijkemilitairenvindenhetinsommigegevallenvervelendaparttewordenbehandeld.Daarnaasttastdevrijstellingdegroepscohesieaan,omdatinbeginselcompleteeenhedenwordenuitgezonden.Bovendienverhoogtdevrijstellingdedrukopdeoverigemilitairecollega’s.AppreciatieBekendheidengebruik.TerwijldeCGBvanoordeelwasdatderegelingonvoldoendebekendis,geefthetonderzoekeenanderbeeld.Zoweldematevanbekendheidmetderegelingalshetaantalgevallenwaarinvanderegelingwordtgebruikgemaaktisgroot.Datderegelingondermanschap-penminderbekendisdanbij(onder)officierenhangtmijnsinzienssamenmethetfeitdatmanschappendoorgaansjongerzijnen(nog)minderbezigzijnmetgezinsuitbreiding.Hetonderzoekwijstimmersookuitdathetbelangvanderegelingpasgoedtotdemilitairdoordringtwanneerhijkinderenheeft.Tochachtikeenverbeteringvandevoorlichtingoverderegelingwenselijk.Aanhetnieuwecentralebeleid,zoalsdatnuinvoorbe-reidingisvoorzowelvrouwelijkealsmannelijkemilitairen,zalbinnenenbuitenDefensieruimschootsaandachtwordenbesteed.Hetisvoortspositiefdatdeorganisatiemeewerktaandeuitvoeringvanhetbeleiddoorhetvaakalimpliciettoetepassen.Dekeerzijdevandezeautomatischetoepassingvanderegelingisdatergeenruimteisvooreenpersoonlijkeafwegingenvooreventueelmaatwerk.Ookvoordeorgani-satiekanditvanbelangzijn,omdateenpersoonlijkeafwegingenmaat-werktoteenbeperktergebruikvandevoorzieningkunnenleiden.Impli-cietetoepassingvanderegelingbetekentdatdevrouwelijkemilitairnietopdehoogtehoefttezijnvanhetfeitdatzijisvrijgesteldvanuitzendingendusnietweetdatDefensiealswerkgeverexplicietrekeninghoudtmetdelevensfasewaarinzijzichbevindt.Effectopwervingenbehoud.Hetbeleidblijktvooraleffectiefophetgebiedvanbehoudendaaromachtikhandhavingervanophoofdlijnenwenselijk.Volgensdegeïnterviewdemilitairenspeeldederegelinggeengroterolbijhunsollicitatie.Ditkanwordenverklaarduithetfeitdatbijdewervingdeaandachtvooralopdewerkzaamhedenisgerichtenminderopgezinsuitbreiding.Bijdewervingzalindetoekomstdanookmeeraandachtwordenbesteedaandevoorzieningeninhetkadervanarbeidenzorg,inclusiefhetvrijstellingsbeleid.Overigensgevendeonder-vraagdemilitairentekennendatzijwelverwachtendatderegelingeenpositiefeffectzalhebbenopdewervingvantoekomstigecollega’s.Volgenshetrapportbestaatvoortsdeindrukdathetbeleidslechtsvooreenkortereperiodeeenaantoonbaareffectheeftophetbehoud.Ikachtdatechteraanvaardbaar.Inhetkadervanbehoudzijndeafgelopenjarenalvelemaatregelenvoordelangeretermijngenomen,zoalsdevoorzie-ningenophetgebiedvanarbeidenzorgbijDefensie,deinstrumentenvoorbehoudenloopbaanmogelijkhedeninhetflexibelepersoneels-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.732 systeem,hetdiversiteits-enlevensfasebeleidendeontwikkelingeninhetkadervanhetactieplanWervingenBehoud.Belemmeringenbijgebruik.Hetfeitdatnauwelijksbelemmeringenwordenervarenbijhetgebruikvanderegelingispositief.Deopmerkingdatderegelingspanningkancreërenverdientechterwelaandacht,ookalishetbegrijpelijkdateenregelingwaarbijmilitairenvooreenbepaaldeperiodevaneenuitzendingwordenvrijgesteldtotenigespanningineenhedenkanleiden.Uithetonderzoekblijkttenslottedatverschillendwordtgedachtoverdegewensteduurvandevrijstelling(ziefiguur5.4.).Indemeestegevallen,envooralbijmilitairenmetkinderen,gaatdevoor-keuruitnaareenlangereperiode.Eenflexibeleregelingdieeenmeeropdepersoontoegesnedeninvullingmogelijkmaakt,kanhieraantegemoetkomen.ConclusieenvervolgNaaraanleidingvanhetvoorgaandeconcludeerikdatderesultatenvanhetonderzoekaantonendathetbestaandevrijstellingsbeleidbijdeuitzen-dingvoorvrouwelijkemilitairenmetjongekinderengoedbekendiseneffectiefisvoorhetbehoudvanpersoneel.HiermeewordtvoldaanaanalledoordeCGBgesteldecriteriavoorderechtvaardigingvaneenonder-scheidinhetbeleidenikzaldatophoofdlijnenhandhaven.Ikbenechterookvanmeningdathetrapportopspecifiekeonderdelenaanleidinggeefttotverbeteringenaanpassingvanhetbeleid.ZozaldeaandachtvoordevrijstellingsregelingbijdewervingwordenverhoogdenzalDefensietegemoetkomenaandebehoefteaanflexibiliteit,maatwerkendeeigeninbrengvandemilitair.IndeuitwerkingvanhetactieplanWervingenBehoud(TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31243,nr.10)hebikaltoegelichthoeikdemotievandeledenVoordewindenVanderStaaij(TweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,31200X,nr.63)wiluitvoeren.Dezemotiestrekteertoemannelijkemilitairenmetkinderentotéénjaaropverzoekeenjaarvrijtestellenvanuitzendingindeperiodetothetkindvijfjaarwordt,aldannietmetgebruikmakingvaneenvoucher.Ikbenvoornemenseencentraalvasttestellenregelingvoorzowelvrou-welijkealsmannelijkemilitairenaantebiedenaandecentralesvanoverheidspersoneel,waarindevolgendebeleidslijneninsamenhangzullenwordenuitgewerkt:•devrouwelijkemilitairwordtaansluitendopdebevallingéénjaarverplichtvrijgesteldvanuitzending(opgrondvandebeschermingvandevrouw,vooralinverbandmetzwangerschapenmoederschap);•vrouwelijkemilitairenkunnenvervolgens,inaansluitingophetverplichtejaarvrijstelling,eenmaligvrijstellingvanuitzendingaanvragentothetkinddeleeftijdvanvijfjaarbereikt.Zijkunnenindeaanvraagnaareigeninzichtdeduur(totmaximaalvierjaaraanslui-tendophetverplichtejaar,dustothetkindvijfjaarwordt)enhetaanvangsmomentvandevrijstellingsperiodeopgeven;•mannelijkemilitairenkunneneenmaligeenvrijstellingvanuitzendinggedurendeeenjaaraanvragentothetkinddeleeftijdvanvijfjaarbereikt;•inhethuidigebeleidisbepaalddatdevrijstellingsregelingvoorvrou-welijkemilitairenookvantoepassingisopalleenstaandemannelijkemilitairenmeteenzorgplichtvooreenkindtotvijfjaar.Analoogaanderegelingvoorvrouwelijkemilitairenzullenalleenstaandemannelijkemilitairenmeteenzorgplichtvooreenkindtotvijfjaareenmaligvrij-stellingvanuitzendingkunnenaanvragentothetkinddeleeftijdvanvijfjaarbereikt.OokzijkunnenindeaanvraagnaareigeninzichtdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.733 duur(maximaaltothetkindvijfjaarwordt)enhetaanvangsmomentvandevrijstellingsperiodeopgeven.Eenaanvraagkanalleenwordenafgewezenindienoperationeleomstan-dighedenditnoodzakelijkmaken.Tijdensdevrijstellingwordenregulierewerkzaamhedenendienstenverricht,behalvedoordevrouwelijkemilitairtijdensdeperiodevanhetwettelijkvoorgeschrevenbevallingsverlof.Totslotzalikdevrijstellingsregelingnatweejaarlatenevalueren,waarbijnietalleendeeffectenopdewervingenhetbehoudwordenbezien,maarookdegevolgenvoordeoperationeleinzetbaarheid.DestaatssecretarisvanDefensie,J.G.deVriesTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.734