Geannoteerde agenda informele bijeenkomst van EU- transportministers d.d. 28-29 april 2026 in Nicosia, Cyprus

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202621 501-33Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en EnergieNr. 1191 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN INFRA-STRUCTUUR EN WATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 3 april 2026Hierbij ontvangt u de geannoteerde agenda van de informele bijeenkomstvan EU-transportministers d.d. 28–29 april in Nicosia, Cyprus.De Minister kan niet deelnemen aan deze bijeenkomst en wordtvervangen op hoogambtelijk niveau. Mocht de agenda op belangrijkepunten veranderen, dan wordt u hierover geïnformeerd in de beant-woording van het schriftelijk overleg dat gepland staat op 16 april 2026.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,V.P.G. KarremansDe Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,A.W.H. Bertram kst-21501-33-1191ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-33, nr. 11911 Geannoteerde agenda Het Cypriotische voorzitterschap organiseert op 28–29 april de informelebijeenkomst van EU-transportministers in Nicosia (ook wel Lefkosiagenoemd) in Cyprus. Tijdens de informele bijeenkomst vindt er geenbesluitvorming plaats. De bijeenkomst zal draaien om de uitdagingen enstrategische prioriteiten in de transportsector. Hierbij zal het gaan over hetversterken van de weerbaarheid van de transportinfrastructuur in Europa,waaronder havens en spoorwegen. De EU havenstrategie zal hierbij ookworden besproken. Het voorzitterschap heeft nog geen achtergrond-stukken gedeeld.Aansluitend op de informele bijeenkomst van transportministers vindt deinformele bijeenkomst van Ministers op maritieme zaken plaats. Dit zal(ook) gaan over de uitdagingen en strategische prioriteiten in demaritieme sector. Twee uitdagingen die het voorzitterschap benoemt zijn:(1) het bevorderen van onderwijs en vaardigheden van zeevarenden en(2) het bevorderen van genderinclusiviteit in de scheepvaartsector. Naarverwachting zal het Cypriotische voorzitterschap inzetten op eenondertekening van een verklaring hierover door lidstaten.Uitdagingen en strategische prioriteiten voor de toekomst van demaritieme sectorDe Nederlandse inzet op dit onderwerp zal gericht zijn op de EuropeseIndustriële Maritieme Strategie en de Europese havenstrategie.Europese Industriële Maritieme StrategieInhoudOp 4 maart 2026 presenteerde de Europese Commissie (hierna:Commissie) haar Europese Industriële Maritieme Strategie (EIMS). Deanalyses uit de Draghi1- en Niinistö2-rapporten vormen de aanleiding voordeze strategie. In deze rapporten wordt gewezen op de sterke (enoneerlijke) mondiale concurrentie, de toenemende afhankelijkheid vanbepaalde scheepsproductie en -financiering uit derde landen, hetstrategisch inzetten van de maritieme sector door derde landen voorgeopolitieke doeleinden, de uitdagingen rond decarbonisatie en een(vergrijzende) beroepsbevolking die bij- en omscholing vereist. Destrategie beoogt de concurrentiekracht van de sector te consolideren en teversterken, met name in hoogwaardige marktsegmenten waar Europamomenteel een technologische voorsprong heeft. Ook focust het opgroeimarkten, zoals onderwater drones en robotisering. Daarnaast richtde strategie zich op het behouden en versterken van een strategischecapaciteit in Europa, gezien het strategische belang van de sector voor deEuropese (economische) veiligheid, bescherming van kritieke energie- endigitale infrastructuur op zee, autonomie, weerbaarheid, verdienver-mogen en decarbonisatie.Inzet NederlandU wordt geïnformeerd over de Nederlandse inzet op EMIS middels hetgebruikelijke BNC fiche welke op dit moment in voorbereiding is. Hetnationaal integraal maritiem industriebeleid is vastgelegd in de1The future of European competitiveness. Mario Draghi (2024)2Strengthening Europe’s civil and military preparedness and readiness. Special Adviser Niinistö(2024)Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-33, nr. 11912 Sectoragenda Maritieme Maakindustrie: No guts, no Hollands glorie!3. InEU-verband heeft Nederland samen met Duitsland gepleit voor detotstandkoming van een Europese maritieme industrie strategie waarinhet strategisch belang van de deze sector wordt onderbouwd, datinnovatie, digitalisering en verduurzaming van de maritieme sectorondersteunt, en dat bijdraagt aan een gelijk speelveld voor Europesebedrijven om daarmee onze strategische autonomie te vergroten. Deborging van strategische maritieme waardeketens, het behoud van hetecosysteem én van kritische technologieën en knowhow zijn essentieelvoor Europese strategische autonomie, economische veiligheid engeopolitieke slagkracht.KrachtenveldNaar verwachting zal de meerderheid van de lidstaten overwegendpositief zijn over de strategie. Tegelijkertijd vragen meerdere lidstatenaandacht voor de verdere uitwerking van een aantal zaken, waaronderdual-use ferry’s, herziening en oormerken van ETS-middelen, hetcomplexe financieringslandschap en het uitstellen van een regelgevendkader voor autonome schepen. Over de algemene positie van hetEuropees Parlement (EP) is nog niets bekend. De fractie van RenewEurope in het EP heeft op 3 maart 2026 een position paper uitgebrachtover de positie van havens en de maritieme industrie4.Europese havenstrategieInhoudOp 4 maart 2026 heeft de Commissie de mededeling voor de EuropeseHavenstrategie gepubliceerd. De strategie geeft weer hoe de Commissieaankijkt tegen de positie van de Europese zee- en binnenhavens. DeCommissie benadrukt dat Europese havens cruciale pijlers zijn onder onzeeconomie, samenleving, veiligheid en strategische autonomie. Daarbijworden ook de achterlandverbindingen (vaarwegen en spoor) en specifiekeen versterkte positionering van de binnenhavens meegenomen alsfocuspunten. Tegen deze achtergrond beoogt de strategie samenhang tebrengen in lopende en nieuwe initiatieven en deze te versterken. Destrategie stelt geen nieuwe Europese regelgeving voor, maar verwijst naarlopende en voorgenomen initiatieven die de Commissie op korte ofmiddellange termijn zal ontplooien met raakvlakken voor havens in deEU-lidstaten.Inzet NederlandU wordt geïnformeerd over de Nederlandse inzet op de Europesehavenstrategie middels het gebruikelijke BNC fiche welke nu in voorbe-reiding is. Het kabinet heeft zich de afgelopen jaren, in lijn met de MotieKoerhuis/Van der Molen5, actief ingezet voor de totstandkoming van eenEuropese Havenstrategie. Tevens heeft het kabinet, in nauwe afstemmingmet betrokken departementen en de maritieme sector, een non-paperingediend waarin de kerninzet voor deze strategie uiteen is gezet.6 Hetkabinet benadrukt hierin dat Europese havens adequaat moeten worden3No guts, no Hollands Glorie! Sectoragenda maritieme maakindustrie. RijksregiebureauMaritieme Maakindustrie (2023).4Renew Europe position paper. Europe starts at sea: future-proofing Europe’s ports, industryand waterborne economy. Brussels, march 2026. RE Position Paper European Ports.pdf |Ontwikkeld door Box5Kamerstukken II, 2022/23, 36 200 XII, nr. 62.6IdemTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-33, nr. 11913 ondersteund bij de omvangrijke uitdagingen en transities waarmee zijmomenteel worden geconfronteerd. Veel van de Nederlandse inzet is inde voorgestelde strategie terug te vinden.KrachtenveldNederland heeft in aanloop naar de totstandkoming van de strategie metmeerdere lidstatenoverleg gevoerd over de strategie. Daaruit kan (ophoofdlijnen) worden geconcludeerd dat Europese lidstaten behoeftehebben aan een strategie die een koppeling maakt tussen bestaande entoekomstige initiatieven, zonder dat daar nieuwe wet- en regelgeving uitvoortkomt. Lidstaten, waaronder Nederland, stelden hierbij een bredethematische scope voor, waaronder concurrentiekracht, veiligheid,energietransitie, digitalisering en samenwerking met havens in derdelanden. Op het gebied van (economische) veiligheid werd aangegeven datde EU reeds over een uitgebreide toolbox beschikt en dat dit primair eennationale competentie betreft. Gezien deze posities is de inschatting dathet merendeel van de EU-lidstaten tevreden is met de strategie.Het EP had in 2023 al een oproep gedaan aan de Commissie om tot eenEuropese Havenstrategie te komen.7 De fractie van Renew Europe in hetEP heeft op 3 maart 2026 een position paper uitgebracht over de positievan havens en de maritieme industrie. De Fractie van de EuropeseVolkspartij (EVP) heeft gereageerd en aangegeven de strategie een goedbegin te vinden, maar dat meer concrete actie nodig is om de Europesekritieke infrastructuur te beschermen.Uitdagingen en strategische prioriteiten voor de toekomst van deEuropese spoorwegenDe Nederlandse inzet op dit onderwerp zal gericht zijn op (1) het Europeseplan voor hogesnelheidslijnen; en (2) een EU breed ticketing systeem.Europa verbinden met hogesnelheidslijnenInhoudDe Commissie heeft in 2025 een plan voor het verbinden van Europamiddels hogesnelheidslijnen uitgebracht (zie BNC fiche8 van 19 december2025). Als vervolg hierop brengt de Commissie financieringsopties (ookprivate) voor de aanleg van hogesnelheidsinfrastructuur in kaart. Eendialoog met de lidstaten wordt hierover midden 2026 verwacht. Deexterne financieringsopties zullen mede afhangen van de (terug)ver-diencapaciteit van de aanleg van nieuwe infrastructuur. Naast externefinanciering is de inzet van de Europese meerjarenbegroting van belangen daarbij met name de vormgeving van de Connecting Europe Facilitywaar nog over wordt onderhandeld.Inzet NederlandDe Nederlandse inzet is om bij het vervolg van het Europese plan voorhogesnelheidslijnen in Europees verband ook te werken aan versnellingvan de ontwikkeling van het netwerk van internationale treindiensten opde bestaande infrastructuur en daarbij de infrastructurele en andereknelpunten op te lossen. Immers het netwerk van grensoverschrijdendeverbindingen van treindiensten in de EU is substantieel minder ontwikkelddan binnenlandse netwerken van treindiensten over vergelijkbareafstanden. Naast de maximale snelheid van infrastructuur zijn daarbij7Building a comprehensive European port strategy, 2023/2059(INI).8Fiche: Europa verbinden via hogesnelheidslijnen. Kamerstukken II, 2024–2025, 22 112, nr. 4228.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-33, nr. 11914 frequenties en aansluitingen tussen treindiensten essentieel voor dereiziger. Daarbij is gezamenlijke inspanning van lidstaten, infrastructuur-beheerders en vervoerders van belang. Op deze wijze zal ook hetverdienmodel van de aanleg van nieuwe (hogesnelheid)infrastructuur inde EU bevorderd worden.KrachtenveldDe verwachting is dat de meerderheid van de EU-lidstaten het plan van deCommissie zal verwelkomen. Het plan biedt een kans om de bereik-baarheid binnen Europa te vergroten en dan met name in Centraal- enOost-Europa waar de ontwikkeling van hogesnelheid vervoer per spoornog beperkt is ontwikkeld. Een aantal lidstaten hebben reeds aangegevenaanzienlijke ambities te hebben met de aanleg van hogesnelheidsinfra-structuur.EU breed ticketing systeemInhoudDe Europese Commissie bereidt voorstellen voor ten behoeve vanmulti-modale mobiliteitsdiensten, rail ticketing en reizigersrechten. Dezevoorstellen beogen de beschikbaarheid en transparantie van het aanbodvan internationale rail tickets en rechten van de internationale treinreizigerte bevorderen en daarmee het internationaal personenvervoer tebevorderen.Inzet NederlandIn lijn met moties9 van de Tweede Kamer blijft Nederland aandacht vragenvoor het onderwerp van een EU breed raamwerk voor rail ticketing terbevordering van internationale treindiensten actief in Europees verband,waaronder in de informele bijeenkomst van EU-transportministers.KrachtenveldDe te verwachten voorstellen van de Europese Commissie zullen doorreizigersorganisaties veelal worden verwelkomd met de verwachting dathet aanbod van internationale rail ticketing zal verbeteren. Mogelijk zaldeel van de Europese spoorsector bezwaren hebben tegenover de teverwachte verplichtingen op het gebied rail ticketing voor ook anderevervoerders. Positie van meeste lidstaten is nog onbekend, ook omdatniet helder is hoe ingrijpend de voorstellen zullen zijn.Lefkosia (Nicosia) verklaring over het bevorderen van educatievan zeevarenden en het bevorderen van inclusiviteit van vrouwenin de scheepvaartindustrie.Het voorzitterschap zal naar verwachting inzetten op ondertekening vande Lefkosia (Nicosia) Declaration on Enhancing Seafarers» Education andPromoting Women’s inclusivity in the Shipping Industry door de lidstaten.De Lefkosia verklaring heeft als doel om een veerkrachtige, duurzame eninclusieve scheepvaartsector te bevorderen. In de verklaring zal nadrukliggen op het versterken van strategische initiatieven voor investeringenin de opleiding en training (bijscholing en omscholing) van zeevarenden,zodat zij zich succesvol kunnen aanpassen aan de groene en digitaletransitie, evenals op maatregelen ter bevordering van een inclusief9De Hoop, Vedder Kamerstuk 23 645, nr. 826 (2024) en De Hoop c.s. Kamerstuk 29 984, nr. 1167(2023).Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-33, nr. 11915 personeelsbestand, waardoor de participatie van vrouwen in demaritieme sector verder wordt vergroot.De Lefkosia verklaring is opgebouwd aan de hand van de volgende pijlers:(1) Het promoten van maritieme beroepen en het vergroten van debekendheid. (2) Het waarborgen van een veilig en toekomstbestendigpersoneelsbestand. (3) Opleiding, digitalisering en cyberbeveiliging.(4) Het moderniseren van maritieme opleidingen en certificering. (5) Hetbevorderen van gelijke participatie van vrouwen. (6) Het versterken van desociale dialoog.Het kabinet verwelkomt de Lefkosia verklaring en blijft zich hiermeeinzetten om deze uitdagingen aan te pakken en zo een veerkrachtige,duurzame en inclusieve scheepvaartsector tot stand te brengen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-33, nr. 11916