Verslag van een schriftelijk overleg over de Voorhang ontwerpbesluit tot wijziging van het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol in verband met de invoering van een maximum aantal vliegtuigbewegingen voor het etmaal en wijziging van het maximum aantal vliegtuigbewegingen voor de nacht (Kamerstuk 29665-532)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 665Evaluatie SchipholbeleidNr. 536 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 11 maart 2025 De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat heeft een aantalvragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Infrastructuur enWaterstaat over de brief van 14 februari 2025 over de Voorhang ontwerp-besluit tot wijziging van het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol inverband met de invoering van een maximum aantal vliegtuigbewegingenvoor het etmaal en wijziging van het maximum aantal vliegtuigbewe-gingen voor de nacht (Kamerstuk 29 665, nr. 532).De vragen en opmerkingen zijn op 4 maart 2025 aan de Minister vanInfrastructuur en Waterstaat voorgelegd. Bij brief van 11 maart 2025 zijnde vragen beantwoord.De voorzitter van de commissie,Peter de GrootAdjunct-griffier van de commissie,Koerselman kst-29665-536ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5361 Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van debewindspersoonVragen en opmerkingen van de leden van de fractie vanGroenLinks-PvdA en reactie van de bewindspersoonVraag 1De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie zijn van mening dat de omvangvan de luchtvaart in Nederland de redelijke vraag fors overschrijdt,waardoor de maatschappelijke kosten de maatschappelijke baten forsoverschrijden. De overlast door geluidshinder en luchtvervuiling met degezondheidsgevolgen hiervan, de schade aan klimaat en natuur, deenorme ruimtelijke beperkingen die andere relevante economischeontwikkelingen tegenhouden, zijn allemaal goede redenen voor een forsekrimp van Schiphol. De meest urgente reden voor krimp is hinderbe-perking. Meerdere door omwonenden aangespannen rechtszaken haddendit tot uitkomst. Forse en snelle hinderreductie en herstel van derechtspositie van omwonenden moet daarom het meest urgentebeleidsdoel zijn. Onlangs nog bepaalde de rechter in een tussenvonnis datverder uitstel niet is toegestaan. Deze leden ontvangen graag eeninhoudelijke reactie op dit vonnis.AntwoordHet ministerie had schorsing gevraagd van de uitspraak in eerste aanlegin de RBV-zaak, omdat de door de rechter opgelegde termijn van 12maanden voor uitvoering van het vonnis niet haalbaar wordt geacht voorhet vaststellen van een nieuw LVB. Mede naar aanleiding van detoezegging van RBV in de procedure constateert het Gerechtshof datpartijen de Staat niet tot naleving van de 12-maandentermijn zullenhouden, waardoor volgens het hof formele schorsing niet nodig is. Omdie formeel juridische reden is het schorsingsverzoek afgewezen.Ondertussen werkt IenW onverminderd door aan het herstellen van derechtspositie van omwonenden en het nieuwe LVB, waarvoor hetontwerpbesluit een eerste stap is. Hiermee wordt stapsgewijs uitvoeringgegeven aan de twee bevelen van de rechtbank.Vraag 2De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie wijzen erop dat het nu vigerendeLVB slechts dezelfde of minder hinder toestaat als het LVB 2004 en dat ditomgerekend naar de huidige vloot en praktijk slechts 400.000 tot 420.000zou kunnen accommoderen. Deze leden vragen de Minister dan ook ombij de verdere besluitvorming rond Schiphol dit als de maximalehindergrens te beschouwen.Als de tijdelijke krimp door de coronapandemie was verzilverd door groteaantallen ongebruikte slots in te nemen, waren veel juridische, bestuur-lijke en praktische problemen voorkomen. Dat dit nu alsnog moet maaktde zaak ingewikkelder, maar niet minder nodig of legitiem.De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie zijn van mening dat het in hetbelang is van de omwonenden om zo snel mogelijk te komen tothinderreductie en dus tot minder vluchten. Maar met 473.815 vluchten in2024 zou een LVB voor 478.000 vluchten een toename van de overlastbetekenen, geen afname. De Minister maakt het erger, niet beter. Hetuitgangspunt van de Minister, de gedoogde 500.000 vluchten, zijn nooitgoed juridisch vastgelegd in een LVB en er zouden op basis van het LVB2008 nooit meer vluchten mogen plaatsvinden dan een aantal datevenveel of minder overlast veroorzaakt dan het LVB 2004. Deze ledenverzoeken de Minister om met goed onderbouwde berekeningen aan tetonen dat zijn plan om 478.000 vluchten toe te staan op Schiphol niet zalleiden tot meer overlast dan in 2004.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5362 AntwoordArtikel 8.17, zevende lid, van de Wet luchtvaart bepaalt dat ieder volgendLuchthavenverkeerbesluit Schiphol (LVB), volgend op het eerste LVB, eenbeschermingsniveau moet bieden ten aanzien van externe veiligheid,geluidbelasting en lokale luchtverontreiniging, dat voor ieder van dezeaspecten, gemiddeld op jaarbasis vastgesteld, per saldo gelijkwaardig isaan of beter is dan het niveau zoals dat geboden werd door het eerstebesluit.Dit zogenaamde gelijkwaardigheidsbeginsel en de daarop gebaseerdegelijkwaardigheidscriteria zijn «per saldo» gedefinieerd. Dat wil zeggendat wanneer de geluidbelasting in het ene gebied afneemt, de geluidbe-lasting in andere gebieden tegelijkertijd toe kan nemen, zolang degelijkwaardigsheidscriteria in het gehele gebied rond Schiphol nietworden overschreden.In het MER NNHS uit 20201 is onderzocht of de situatie bij 500.000vliegtuigbewegingen conform de regels voor preferent baangebruikvoldoet aan de eis voor gelijkwaardige bescherming. Uit deze analyseblijkt dat aan alle gelijkwaardigheidscriteria voldaan wordt.Met de versnelde LVB-wijziging wordt het maximumaantal vliegtuigbewe-gingen dat mogelijk is op Schiphol aangepast. Het anticiperendhandhaven blijft in stand tot een algehele wijziging van het LVB isafgerond.Op basis van de beschikbare informatie concludeert het kabinet dat desituatie met verkeersafhandeling volgens de regels van preferentbaangebruik en een lager maximaal aantal vliegtuigbewegingen (478.000op het etmaal, 27.000 in de nacht) voldoet aan de criteria voorgelijkwaardigheid.Vraag 3De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie zijn ook benieuwd waarom eennieuw LVB voor 478.000 vluchten nodig is, om te kunnen krimpen en slotsin te nemen. Immers kon de groei naar 500.000 vluchten met bijbeho-rende capaciteitsdeclaratie kennelijk ook op basis van een gedoogbesluitzonder een in een geldig LVB vastgelegd aantal vluchten. Kan de Ministeruitleggen waarom dan een krimp richting bijvoorbeeld 450.000 of 400.000vluchten niet ook met een capaciteitsdeclaratie op basis van een nieuwgedoogbesluit zou kunnen? Of wegen de belangen van de luchtvaart-sector juridisch zwaarder dan de belangen en mensenrechten vanomwonenden? Deze leden zouden hier graag een uitgebreide toelichtingop willen ontvangen.AntwoordHet kabinet wil de geluidoverlast rondom Schiphol met 20% verminderen(zoals onder andere vastgelegd in het Regeerprogramma). In hethoofdlijnenakkoord heeft het kabinet daarom afgesproken om door tewerken aan de daarvoor verplichte Europese balanced approach-procedure. Het vaststellen van het aantal vliegtuigbewegingen is in dezeprocedure het sluitstuk. Uit deze procedure volgt een maximumaantalvliegtuigbewegingen op het etmaal van 478.000 waarvan 27.000 in denacht. Dit maximum kan niet geborgd worden zonder juridischevastlegging. Een verdergaande exploitatiebeperking kan niet wordeningevoerd zonder voorafgaande balanced approach. Daarvoor maakt hetgeen verschil of dat via een gedoogbesluit of anderszins wordtgeëffectueerd.Vraag 4De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie willen in dit kader ook graaghoren of deze verkorte aanpassing van het LVB met daarin een nieuw1Kamerstuk 29 665, nr. 399Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5363 maximumaantal vluchten niet onbedoeld de rechtspositie van deluchtvaartsector versterkt. Deze gaat immers uit van een maximaleoverlast ter waarde van ruim 400.000 vluchten naar het vast omschrevenaantal vluchten van 478.000.AntwoordHet opnemen van maximumaantallen vliegtuigbewegingen in het LVBleidt ertoe dat Schiphol met die aantallen rekening moet houden in decapaciteitsdeclaratie op basis waarvan de slots op de luchthaven wordenuitgegeven. Daarbij wordt het internationale capaciteitsdeclaratieprocesgevolgd. Zonder deze wijziging van het LVB blijven de huidige maximum-aantallen het uitgangspunt voor de capaciteitsdeclaratie, te weten de inhet kader van de Alderstafel afgesproken 500.000 vliegtuigbewegingen,waarvan 32.000 in de nacht. Dit maximumaantal vliegtuigbewegingen inde nacht is in 2018 reeds in het LVB vastgelegd. Daarnaast leidt hetopnemen in het LVB ertoe dat overschrijding van de aantallen door de ILTkan worden gehandhaafd. Van een (onbedoelde) versterking van derechtspositie is geen sprake, wel is voor alle belanghebbenden van belangdat juridische duidelijkheid ontstaat.Vraag 5In hoeverre is de sector of de overheid na inwerkingtreding van ditontwerpbesluit nog steeds gebonden aan de verplichting om minimaalgelijkwaardige bescherming te bieden, zoals vastgelegd in 2008? En geldtdie gelijkwaardige bescherming ook voor de hele regio en alleomwonenden of is dit een abstracte optelsom van decibellen en maximaleaantallen ernstig gehinderden? Deze leden ontvangen hier graag eenuitgebreide toelichting op.AntwoordZie het antwoord op vraag 2.Vraag 6De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie merken op dat de vastleggingvan een maximumaantal vluchten op 478.000, waarvan 27.000 in de nacht,slechts één maatregel uit een pakket maatregelen en afspraken is. Maarhet voorliggende LVB legt de andere maatregelen, zoals tariefdifferen-tiatie, stillere toestellen en vlootvernieuwing niet vast. Deze leden willenten slotte graag weten waarom niet het hele pakket maatregelen ofdesnoods de voorspelde resultaten ervan worden vastgelegd in hetbesluit. De wijziging, zoals voorgesteld, legt nu alleen rechten vast, geenplichten en geen doelen.AntwoordHet maatregelenpakket dat uit de balanced approach-procedure volgt omhet geluidsdoel te behalen bestaat uit verschillende maatregelen.Sommige maatregelen, zoals tariefdifferentiatie en de inzet van stilleretoestellen, zijn aangedragen door sectorpartijen. Die kunnen niet in eenLVB worden vastgelegd. Over die maatregelen worden dan ook aparteafspraken gemaakt met de sectorpartijen. Onderdeel van die afspraken isdat als de maatregelen niet of niet in voldoende mate wordennagekomen, er gekeken wordt naar alternatieve maatregelen om alsnoghet doel te behalen.Opmerking van de leden van de fractie van de VVD en reactie vande bewindspersoonDe leden van de VVD-fractie hechten er waarde aan te benadrukken dat deNederlandse luchtvaart op een kantelpunt staat. Met dit ontwerpbesluit totwijziging van het LVB wordt recht gedaan aan de bescherming vanTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5364 omwonenden van Schiphol en dat is een belangrijke stap. Maar ditbetekent ook een krimp van het maximale aantal vliegbewegingen vanSchiphol. Het is van belang voor de Nederlandse luchtvaart en daarmeede Nederlandse economie dat er nu stabiel beleid gevoerd wordt, en hetin deze wijziging maximumaantal vliegbewegingen voor een langeperiode vast komt te staan.ReactieIk heb kennisgenomen van deze opmerking van de leden van de VVD.Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het NSCen reactie van de bewindspersoonVraag 7De leden van de NSC-fractie lezen dat de wet ter wijziging van deAlgemene wet bestuursrecht in verband met het opheffen van uitsluitingberoep luchthavenbesluiten zo spoedig mogelijk in werking zal treden endat het als gevolg van deze wetswijziging mogelijk wordt om tegen devoorliggende LVB-wijziging beroep in eerste en enige aanleg bij deAfdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State in te stellen. Dezeleden constateren dat deze wet in werking treedt met ingang van de dagna de datum van uitgifte van het Staatsblad waarin zij wordt geplaatst endat deze wet nog niet in het Staatsblad gepubliceerd is. Deze ledenhechten er zeer aan dat deze beroepsmogelijkheid voor het voorliggendeLVB beschikbaar is. Daarom vragen deze leden wanneer dit wetsvoorstelin het Staatsblad gepubliceerd wordt. Kan gegarandeerd worden datberoep in eerste en enige aanleg bij de Afdeling bestuursrechtspraak vande Raad van State op het voorliggende LVB van toepassing is?AntwoordDe bedoelde wijziging van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) zal naarverwachting deze maand (maart) in het Staatsblad worden gepubliceerden de dag erna in werking treden. Omdat deze versnelde LVB-wijzigingnadien wordt vastgesteld, zal dus beroep bij de bestuursrechter kunnenworden ingesteld.Vraag 8De leden van de NSC-fractie zouden graag een uitgebreidere onder-bouwing zien van de verwachting van de Minister dat dit LVB voldoet aande gelijkwaardigheidscriteria van de Wet luchtvaart, dat stelt dat elkopeenvolgend LVB gelijkwaardige of betere bescherming moet bieden tenaanzien van externe veiligheid, geluidsbelasting en lokale luchtverontrei-niging op het niveau, zoals dat geboden werd door het eerste besluit uit2003. Deze leden vragen hoeveel vluchten per gebruiksjaar mogelijkwaren onder dat eerste LVB uit 2003. Deze leden vragen om een uitge-breide onderbouwing dat met een aanzienlijk hoger aantal vluchten in hetvoorliggende LVB gelijkwaardige bescherming wordt geboden ten aanzienvan alle drie de gelijkwaardigheidscriteria: externe veiligheid, geluidsbe-lasting en lokale luchtverontreiniging. Hierbij vragen deze leden ook of ernaast de milieueffectrapportage (MER) voor het Nieuw Normen- enHandhavingsstelsel Schiphol uit 2020 een aparte argumentatie is. Dezeleden vragen voorts of de Minister verwacht dat op basis van de gelijk-waardigheidscriteria in beroep wordt gegaan tegen het voorliggendeontwerpbesluit en hoe groot de Minister de kans van slagen van eendergelijk beroep acht.AntwoordZie het antwoord op vraag 2.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5365 Vraag 9De leden van de NSC-fractie lezen dat er geen MER-beoordelingsplichtgeldt voor het voorliggende LVB, omdat de grenswaarden bij dezewijziging niet worden aangepast. Deze leden vragen of en hoe, gezien deverruiming van het aantal vluchten op Schiphol ten opzichte van deruimte voor aanzienlijk minder vluchten die eerdere luchthavenverkeerbe-sluiten boden, binnen deze grenswaarden gebleven kan worden.AntwoordAls gevolg van jarenlang anticiperend handhaven (gedogen) is het LVB uit2008 niet meer zonder meer toepasbaar. Sinds de laatste aanpassing vande grenswaarden in 2010 zijn veiligheids- en hinderbeperkende maatre-gelen getroffen die invloed hebben op het volume dat binnen diegrenswaarden kan worden afgewikkeld, zonder dat de grenswaardendaarvoor geactualiseerd zijn. Actualisatie is niet ter hand genomen, omdathet beeld was dat het stelsel van handhavingspunten zou wordenafgeschaft onder invoering van het Nieuwe Normen- en Handhavings-stelsel (NNHS). De huidige operatie levert daardoor bij een beperkt aantalhandhavingspunten knelpunten op. Ook de operatie die wordt voorzienmet de maatregelen uit de balanced approach zal naar verwachting nietop alle punten binnen de grenswaarden uit 2010 passen.Om de rechtspositie van omwonenden te herstellen werkt het kabinet aaneen algehele wijziging van het LVB. Daarin zal voorzien worden in actuelegrenswaarden. In dit LVB worden ook extra handhavingspunten voorgeluid toegevoegd in een ruimere omgeving rond de luchthaven.Totdat de algehele wijziging van het LVB in werking treedt blijft hetanticiperend handhaven van kracht, tot een maximaal volume van 478.000vliegtuigbewegingen op het etmaal, waarvan 27.000 in de nacht.Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66 enreactie van de bewindspersoonVraag 10Aantal vliegbewegingen niet in lijn met kabinetsdoelDe leden van de D66-fractie constateren dat de Minister tot doel heeftgesteld dat hij de geluidsoverlast met 20% wil terugdringen. Deze ledenschatten in dat een maximum van 478.000 vliegbewegingen, waarvan27.000 in de nacht, niet zal leiden tot 20% geluidsreductie. Deze ledenvragen de Minister in te schatten hoeveel geluidsreductie hij hiermeeverwacht te realiseren. Daarnaast vragen zij de Minister het volledigetijdpad te schetsen tot integrale wijziging van het LVB.AntwoordDe berekeningen wijzen uit dat het totale maatregelpakket uit de balancedapproach-procedure minimaal 15% minder ernstig gehinderdenopleveren. Om het daadwerkelijke effect van het maatregelpakket in kaartte brengen zal het kabinet het effect monitoren. Er is toegezegd dat ervoor de zomer een plan van aanpak komt voor de monitoring en deresterende 5%.Volgens de huidige verwachting start de voorhangprocedure voor dealgehele wijziging van het LVB na de zomer en vindt de inwerkingtredingplaats in het voorjaar van 2026.Vraag 11Opnemen van maximumaantal vliegbewegingen in LVBDaarnaast vragen de leden van de D66-fractie waarom de Minister ervoorheeft gekozen om het maximumaantal vluchten vast te leggen in het LVB,als hij verwacht dat hij dit later nog een keer gaat wijzigen. Kan deMinister reflecteren op de juridische consequenties van het opnemen vandit aantal in het LVB? Ziet hij een risico in mogelijke juridische procedures,Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5366 als hij op korte termijn het LVB opnieuw zal wijzigen? Waarom is er nietvoor gekozen om een informele afspraak te maken over 478.000vliegbewegingen?AntwoordHet opnemen van maximumaantallen vliegtuigbewegingen in het LVBleidt ertoe dat Schiphol met die aantallen rekening moet en kan houden inde capaciteitsdeclaratie op basis waarvan de slots op de luchthavenworden uitgegeven. Zonder deze wijziging van het LVB blijven de huidigemaximumaantallen het uitgangspunt voor de capaciteitsdeclaratie, teweten de in het kader van de Alderstafel afgesproken 500.000 vliegtuigbe-wegingen, waarvan 32.000 in de nacht. Dit maximumaantal vliegtuigbe-wegingen in de nacht is in 2018 reeds in het LVB vastgelegd. Daarnaastleidt het opnemen in het LVB ertoe dat overschrijding van de aantallendoor de ILT kan worden gehandhaafd. Een informele afspraak biedt voorSchiphol geen voldoende basis om de capaciteitsdeclaratie op aan tepassen. Effectuering van deze maatregel uit de balanced approach is danniet mogelijk.Vraag 12Reikwijdte van de aantallenDe leden van de D66-fractie constateren dat het maximumaantal vluchtenslechts ziet op een deel van de vluchten op Schiphol. Deze leden vragende Minister het volledige beeld te schetsen van het aantal vliegbewe-gingen. Hoeveel positioneringsvluchten tellen niet mee? Hoeveel zakelijkeen recreatieve vluchten tellen niet mee? Kan de Minister dat uitsplitsen inin ieder geval: aantallen privévluchten, politie- en kustwachthelikopters,testvluchten en reddings- en repatriëringskosten?AntwoordDe versnelde wijziging van het LVB is beperkt tot a) het opnemen van eenmaximum aantal vliegtuigbewegingen voor het etmaal van 478.000 en b)het aanpassen van het maximum aantal vliegtuigbewegingen in de nachtvan 32.000 naar 27.000. Deze wijziging omvat geen nieuwe regels overrepatriëringsvluchten, zakelijke en recreatieve vluchten en maatschap-pelijk verkeer.In het gebruiksjaar 2024 waren General Aviation en maatschappelijkverkeer op Schiphol samen verantwoordelijk voor 21.049 vliegtuigbewe-gingen. Hiervan valt het merendeel van 13.545 vluchten in de categorieBusiness Aviation/Air Taxi. De overige categorieën en aantallen zijn:–Vluchten politiehelikopter en kustwacht: 5.994–General Aviation: 499–Repatriëringsvluchten: 316–Technische stops: 233–Trainingsvluchten: 281–Militaire vluchten: 181Een voorbeeld van een technische stop is een tussenstop om brandstof tetanken.Vraag 13Naleving bredere maatregelenDe leden van de D66-fractie constateren dat de Minister ook maatregelenneemt met betrekking tot de inzet van stillere toestellen in de nacht,tariefdifferentiatie om de inzet van zo stil mogelijke vliegtuigen testimuleren, vlootvernieuwing en het weren van lawaaiige toestellen in denacht. Deze leden vragen de Minister op welke manier hij ervoor zorgt datdeze afspraken gaan worden nagekomen. Welke garanties legt hijhiervoor vast? Welke consequenties zijn er voor sectorpartijen, Schipholen KLM bij het niet nakomen van de afspraken?Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5367 AntwoordDe gesprekken over het vastleggen van de afspraken lopen momenteel.Onderdeel van die gesprekken is het vastleggen van sancties als partijende afspraken niet nakomen.Zodra de uitkomst van deze gesprekken vast staat, wordt de Kamerhierover geïnformeerd.Vraag 14Afstemming maatschappelijk veld en kabinetDe leden van de D66-fractie vragen wat de Maatschappelijke RaadSchiphol van dit ontwerpbesluit vindt. Wat vinden de omliggendegemeenten en provincies van het ontwerpbesluit? Is dit ontwerpbesluitafgestemd met de Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid enNatuur met het oog op de benodigde stikstofruimte en Staatssecretarisvan Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur met het oog op hetniet doen van een milieueffectrapportage?AntwoordMomenteel loopt er een zienswijzeprocedure over dit ontwerpbesluit, datop 14 februari is vastgesteld door het kabinet. IenW heeft de Maatschap-pelijke Raad Schiphol (MRS) en de omliggende gemeenten en provincies(verenigd in de Bestuurlijke Regie Schiphol, BRS) geïnformeerd over ditontwerpbesluit en hen op de mogelijkheid geattendeerd om een ziens-wijze in te dienen. IenW gaat ervan uit dat deze partijen hier gebruik vanzullen maken, maar hun zienswijzen hierop zijn op het moment vanschrijven nog niet bekend.Dat wil niet zeggen dat IenW geen beeld heeft van de visies van beidepartijen op dit onderwerp. De MRS staat op het standpunt dat een balansin het Schipholdossier alleen bereikt kan worden met krimp van het aantalvluchten op Schiphol. De MRS geeft over het vastleggen van 478.000vluchten aan: «Hoewel de MRS de 15% geluidsreductie die met dit aantalwordt nagestreefd een stap in de goede richting vindt, is het onvol-doende» 2. Hiermee voldoet de Staat volgens de MRS niet aan deuitspraak van de rechter van 20 maart 2024.Tijdens de aanvullende raadpleging in het kader van de balancedapproach gaf de BRS aan dat zij de gefaseerde aanpak van het kabinetbegrepen, maar tegelijkertijd kritisch waren op het verminderen van deaangekondigde krimp. Het aantal vliegtuigbewegingen in dit ontwerpbe-sluit ligt hoger dan tijdens die aanvullende raadpleging. De BRS schreefdestijds: «Hoewel dit nog steeds geluidsreductie moet opleveren, hebbenwij zorgen over de spreiding. Het weren van lawaaiige toestellen isbelangrijk, maar kwantiteit is ook cruciaal. Een hoger aantal stillerevliegtuigen wordt niet per se beter ervaren dan een lager aantal lawaaiigevliegtuigen.» 3Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de BBBen reactie van de bewindspersoonVraag 15De leden van de BBB-fractie merken op dat de Minister een geluidsre-ductie van 20% stelt na te streven. Deze reductie wordt gemeten aan dehand van Lden en Lnight. Erkent de Minister dat deze gemiddelde waardende piekbelasting en individuele hinder niet altijd accuraat weergeven? Isde Minister bereid om ook naar alternatieve meetmethoden te kijken diede subjectieve ervaring van omwonenden beter in kaart brengen, zoals2Besluit over Balanced Approach procedure Europese Commissie – MRS3Microsoft Word – Document 2265994 BRS zienswijze aanvullende raadpleging BalancedApproach Schiphol Inhoud documentTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5368 leefbaarheidscores of continue real-time monitoring van geluidsniveausper individuele woning?AntwoordJa, de jaargemiddelde geluidbelasting in Lden en Lnight geeft piekbelastingen individuele hinder niet weer. Zoals in het Regeerprogramma isopgenomen is het kabinet voornemens te sturen op milieunormen die denegatieve effecten van de civiele luchtvaart steeds verder laten afnemen.Hiertoe wordt gewerkt aan de ontwikkeling van een nieuw stelsel voor deregulering van vliegtuiggeluid. Hierbij wordt onderzocht of het mogelijk isom aanvullend op Lden en Lden indicatoren op te nemen in de regelgevingdie beter aansluiten bij de ervaren hinder van omwonenden én hier ookeen norm aan te verbinden. Wat betreft het meten van vliegtuiggeluidwordt verwezen naar de toezegging aan het lid De Groot (VVD) tijdens hetCommissiedebat Luchtvaart van 24 oktober jl. dat de Kamer voor dezomer 2025 de eerste uitwerking ontvangt van de wijze waarop het procesvan het meten van vliegtuiggeluid concreet zal worden vormgegeven.Vraag 16De leden van de BBB-fractie merken op dat het maximumaantal vliegtuig-bewegingen wordt vastgelegd in het LVB, en dat de Inspectie Leefom-geving en Transport (ILT) toezicht houdt op de naleving. Welke concretesancties staan er tegenover het overschrijden van het maximum aantalvliegtuigbewegingen, zowel voor Schiphol als voor de individueleluchtvaartmaatschappijen?AntwoordArtikel 8.22 Wet luchtvaart bepaalt dat de inspecteur-generaal bijoverschrijding van een grenswaarde maatregelen oplegt aan de sectorpar-tijen. Deze maatregelen dragen bij aan het terugdringen van de belastingvan het luchthavenluchtverkeer binnen de grenswaarden. Dit betreft dusSchiphol, LVNL en de luchtvaartmaatschappijen.Indien een partij deze maatregel niet naleeft, kan op grond van artikel11.16 Wet luchtvaart een bestuurlijke boete van maximaal 1.000.000 euroen last onder dwangsom worden opgelegd.Vraag 17De leden van de BBB-fractie vragen de Minister welke risico’s hij ziet,indien de wijziging niet tijdig voor mei 2025 in werking treedt, met het oogop de capaciteitsverdeling voor het winterseizoen 2025/2026.AntwoordIndien de wijziging niet tijdig in werking treedt, kan met de maximumaan-tallen geen rekening meer worden gehouden in de capaciteitsdeclaratievoor het winterseizoen 2025/2026 op basis waarvan de slots wordenuitgegeven.Vraag 18De leden van de BBB-fractie vragen de Minister aan te geven wat delaatste stand van zaken is rondom het advies van de Europese Commissieover de «balanced approach»-procedure. Hoe weegt de Minister demogelijke uitkomst van dit advies bij het vaststellen van het gewijzigdeLVB?Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5369 AntwoordHet besluit van de Europese Commissie omtrent de notificatie in debalanced approach-procedure is reeds gepubliceerd. Het kabinet heeft deKamer hierover geïnformeerd per brief 4.In het besluit geeft de Europese Commissie aan dat Nederland debalanced approach-procedure in acht heeft genomen, behalve voor enkeleelementen. De Commissie vraagt Nederland in ieder geval aandacht tebesteden aan de volgende punten: hoe General Aviation bijdraagt aan hetterugdringen van geluid, welke effecten autonome ontwikkelingen opSchiphol hebben, en de operationele maatregelen die zijn overwogen. Hetministerie zal deze punten meenemen in de Nederlandse reactie op hetbesluit, zoals de procedure voorschrijft. Als de reactie is verstuurd, is dezebalanced approach-procedure officieel afgerond. Bij de algehele (bredere)wijziging van het LVB zullen de aandachtspunten van de Commissie ookworden meegenomen. Zoals eerder aan de Kamer gemeld, wordt hetmaatregelenpakket vervolgens per november 2025 ingevoerd. Daarvoorwerkt het ministerie aan een beperkte wijziging van het LVB. Daarin zal hetnieuwe maximumaantal vliegtuigbewegingen van 478.000 voor hetetmaal worden vastgelegd, waarvan 27.000 in de nacht. Dit ontwerpbe-sluit is in voorhang bij het parlement. Parallel werkt het ministerie aan debredere wijziging van het LVB.Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDAen reactie van de bewindspersoonVraag 19De leden van de CDA-fractie vragen naar de samenhang van de huidigebandbreedte, en het niet doorgaan van de vierde aanvliegroute, met delaagvliegroutes rondom Lelystad Airport.AntwoordHet niet doorgaan van de vierde aanvliegroute heeft geen invloed gehadop het vaststellen van de maximumaantallen voor deze wijziging van hetLVB. Er is geen sprake van een bandbreedte, maar een vast maximum-aantal van 478.000 vliegtuigbewegingen.Vraag 20De leden van de CDA-fractie vragen of er naast vermindering van hetaantal vluchten in de nacht, ook inspanningen worden gepleegd door deMinister op geluidsreductie van de vluchten die wel door blijven gaan inde nacht.AntwoordEr worden aanvullende maatregelen getroffen. Met deze LVB-wijzigingwordt alleen het maximumaantal vliegtuigbewegingen aangepast pernovember 2025. Per november 2025 treden evenwel ook de anderehinderbeperkende maatregelen uit het balanced approach-pakket inwerking. De maatregelen inzet van stillere toestellen in de nacht door KLMen het weren van lawaaiige toestellen in de nacht zien specifiek ophinderbeperking door nachtvluchten.Vraag 21De leden van de CDA-fractie vragen ook naar een reflectie op het verloopvan de «balanced approach»-procedure, die nu doorlopen wordt. Dezeleden vragen om een inschatting of deze correct helemaal doorlopen kanworden. Deze leden vragen ook naar een inschatting van het risico oprechtszaken vanuit het buitenland, ook als de «balanced approach»-procedure helemaal correct doorlopen zou zijn.4Kamerstuk 29 665, nr. 535Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 53610 AntwoordHet besluit van de Europese Commissie omtrent de notificatie in debalanced approach-procedure is reeds gepubliceerd5. De EuropeseCommissie concludeert dat Nederland de balanced approach-procedure inacht heeft genomen, behalve voor enkele elementen. Het ministerie zaldeze punten meenemen in de Nederlandse reactie op het besluit, zoals deprocedure voorschrijft. Als de reactie is verstuurd, is deze balancedapproach-procedure officieel afgerond. Bij de algehele (bredere) wijzigingvan het LVB zullen de aandachtspunten van de Commissie ook wordenmeegenomen. Zoals eerder aan de Kamer gemeld, wordt het maatrege-lenpakket vervolgens per november 2025 ingevoerd.Hiermee kan het kabinet verder met zijn plannen om de geluidshinderrond Schiphol terug te dringen, en de rechtspositie van omwonenden teherstellen.Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de Partijvoor de Dieren en reactie van de bewindspersoonVraag 22De leden van de Partij voor de Dieren-fractie zijn kritisch op dezewijzigingen van het LVB, omdat de rechtspositie van burgers niet wordthersteld. Ze vinden dat er doorgepakt moet worden met de algehelewijziging, waarbij aanpassingen tot stand komen vanuit een werkelijkeerlijke afweging tussen de belangen van burgers, maatschappij, Staat ende luchtvaartsector. Naast een MER is het belangrijk dat er eenmaatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) komt om deze afwegingecht goed te kunnen maken. Is de Minister dit met deze leden eens en ishij bereid om een MKBA uit te voeren?AntwoordVoor de algehele wijziging van het LVB wordt een MER opgesteld.Daarnaast wordt er een economische onderbouwing opgesteld waarmeewordt voldaan aan de eisen die worden gesteld in de Luchtvaartnota 2020– 2050. Verdergaand onderzoek doen heeft geen toegevoegde waarde enleidt tot vertraging. Daarmee zou het herstel van de rechtspositie vanomwonenden pas later kunnen worden gerealiseerd. Het kabinet kiestdaar niet voor. Over een MKBA in een breder kader is bij de Kamer eenmotie6 ingediend die is aangehouden.Vraag 23Aantal toegestane vluchtenDe leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen of de Minister erkentdat het huidige LVB slechts ruimte biedt voor 400.000 tot 420.000 vluchten,en dat de huidige exploitatie van Schiphol alleen bestaat, omdat eengroter aantal vluchten gedoogd wordt via het anticiperend handhaven. Isde Minister het ermee eens dat hij door het vastleggen van eenmaximumaantal van 478.000 vluchten en het vastleggen van anticiperendhandhaven in het LVB feitelijk 58.000 à 78.000 tot nu toe onrechtmatigevluchten legaliseert? Erkent hij dat dit een fundamentele beleidskeuze isdie de juridische uitgangspositie van de luchtvaartsector sterk verbetert inlopende en toekomstige procedures? Hoe rijmt de Minister deze versneldeprocedure met het vonnis dat een einde moet maken aan het gedogenvan onrechtmatige exploitatie?AntwoordMet de versnelde en vervolgens algehele wijziging van het LVB wordtuitvoering gegeven aan de uitspraak van de rechter in de RBV-zaak en de55.3.2025 C(2025) 1355 final6Kamerstuk 31 936, nr. 1212Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 53611 rechtsbescherming van de omwonenden hersteld. Met het vastleggen vande maximumaantallen voor het etmaal en voor de nacht en de implemen-tatie van andere maatregelen uit de BA-procedure wordt een reductie vanminimaal 15% ernstig gehinderden behaald. De overige 5% wordt op eenlater tijdstip ingevuld.Met de algehele wijziging van het LVB wordt een einde gemaakt aan hetgedoogbeleid.De Hoge Raad heeft op 12 juli 2024 bepaald dat stoppen met gedogen nietmogelijk is zonder voorafgaande balanced approach-procedure en dat totdie tijd een maximum aantal van 500.000 vluchten per jaar geldt. Dat zoudus de situatie blijven zonder deze versnelde LVB-wijziging.Vraag 24De Minister kondigt aan dat het anticiperend handhaven pas wordtbeëindigd bij inwerkingtreding van de algehele wijziging van het LVB. Hetis onduidelijk wanneer deze algehele wijziging wordt doorgevoerd. Is deMinister het met deze leden eens dat door het vastleggen van hetanticiperend handhaven de rechtspositie van omwonenden verderverslechtert? Zo nee, waarom niet? Ook vragen deze leden hoe het kan dathet volwaardige LVB zoveel langer duurt dan gepland en of er al zicht isop wanneer een volledig LVB met MER gepland staat voor publicatie.AntwoordMet dit besluit wordt enkel het maximum aantal vliegtuigbewegingen datvolgt uit de balanced approach vastgelegd. Totdat de algeheleLVB-wijziging gereed is betekent dit dat de situatie van anticiperendhandhaven blijft voortduren met inachtneming van het nieuwe (lagere)volumeplafond. Er is dus geen sprake van vastleggen van de situatie vananticiperend handhaven in regelgeving. Wel geldt ingevolge dezeLVB-wijziging een lager maximumaantal vluchten per jaar, waaronder eenlager aantal nachtvluchten. In totaal leidt het pakket uit de balancedapproach tot minimaal 15% minder ernstig gehinderden. Dit is eenverbetering voor omwonenden.Met het vastleggen van de algehele wijziging van het LVB wordt derechtsbescherming van de omwonenden hersteld en een einde gemaaktaan het gedogen. Nadat het MER is afgerond kan de voorhang van dealgehele wijziging van het LVB naar verwachting plaatsvinden in het derdekwartaal van 2025. De inwerkingtreding van de algehele wijziging van hetLVB is voorzien in het voorjaar van 2026.Vraag 25Klopt het dat de Minister met deze wijziging van het LVB het aantalvliegbewegingen helemaal los wil trekken van de volledige LVB-wijzigingdie nog moet komen? Daarnaast vragen deze leden of het wettelijk gezieneigenlijk wel noodzakelijk is dat het maximumaantal vliegbewegingen ineen LVB wordt vastgelegd om aan het maatregelenpakket van de balancedapproach in november te kunnen voldoen en of dit niet al kan door naarhet LVB van 2008 te kijken? Zo nee, is het ook een mogelijkheid om eentijdelijk LVB vast te zetten, of op een andere manier iets tijdelijks teregelen dat overschreven kan worden, zodra het volledig LVB er is?AntwoordEr wordt onverminderd ingezet op een algehele wijziging van het LVB. Uitde balanced approach-procedure is gebleken dat er een maatregelen-pakket nodig is om het geluidsdoel te behalen. Het maximum aantalvliegtuigbewegingen van 478.000 (waarvan 27.000 in de nacht) is hier eenonderdeel van.De maximum aantallen voor etmaal en nacht zijn vastgelegd in dezeversnelde wijziging, zodat ze kunnen worden meegenomen in decapaciteitsdeclaratie voor het winterseizoen 2025/2026 van Schiphol.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 53612 Vraag 26Procedurele bezwarenDe leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben ook enkele proce-durele bezwaren. Waarom wordt het advies van de Europese Commissieuit de «balanced approach»-procedure niet afgewacht, terwijl dezespoedig verwacht wordt? Veroorzaakt dit niet juist alleen maar dubbelwerk en onduidelijkheid voor omwonenden en luchtvaartmaatschappijen?AntwoordIn verband met de duur van de voorhang- en zienswijzenprocedure en devervolgprocedure bij de Raad van State, is het proces opgestart voordathet advies van de Europese Commissie bekend was. Dit is noodzakelijkom de maximum aantallen tijdig te kunnen implementeren.Het besluit van de Europese Commissie omtrent de notificatie in debalanced approach-procedure is inmiddels gepubliceerd. Het kabinet heeftde Kamer hierover geïnformeerd per brief 7 (zie ook vraag 18).Vraag 27Hetzelfde geldt voor de uitspraak rondom de natuurvergunning voorSchiphol. Is het niet beter om te wachten op de uitspraak van dezerechtszaak?Antwoord:Nee, het is op dit moment niet bekend wanneer een uitspraak teverwachten is. De natuurvergunning is verleend voor een maximumaantal vluchten van 500.000. Het maximum aantal dat wordt vastgelegd inde versnelde wijziging van het LVB ligt hieronder. Zonder deze versneldeLVB-wijziging blijft het maximum van 500.000 vluchten gelden.Uiteraard zal het kabinet naar aanleiding van een uitspraak over denatuurvergunning bezien of dat tot andere of aanvullende maatregelenmoet leiden.Vraag 28Ook vragen deze leden waarom de Maatschappelijke Raad Schiphol nietom advies is gevraagd, gezien het wettelijk vastgelegde adviesrecht. En isde mening van de Commissie voor de milieueffectrapportage gevraagdover deze spoedprocedure?AntwoordOp de rol van de MRS in het proces is in de beantwoording van vraag 14ingegaan.Omdat de grenswaarden voor geluid met deze wijziging niet wordenaangepast hoeft geen MER opgesteld te worden voor deze wijziging. Omdie reden is geen advies gevraagd aan de Commissie voor de mer.Vraag 29De leden van de Partij voor de Dieren-fractie zien verschillende risico’s bijdeze spoedprocedure waar ze de Minister vragen over willen stellen.Allereerst vragen deze leden hoe deze wijziging zich verhoudt tot hogerewetgeving, zoals de universele mensenrechten en het Europees Verdragvoor de Rechten van de Mens.AntwoordDe rechten en vrijheden van het EVRM als algemene beginselen makendeel uit van het Unierecht. Bij de regulering van de luchthaven moetrekening worden gehouden met universele rechten, waaronder mensen-rechten op basis van het EVRM en dit is in het ontwerpbesluit gedaan.Voor het ontwerpbesluit is een zorgvuldige belangenafweging in het kader7Kamerstuk 29 665, nr. 535Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 53613 van het EVRM gemaakt. Tegen het besluit zal als gevolg van de inwerking-treding van de hiervoor genoemde wijzigingswet van de Awb beroep bijde Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State worden openge-steld, waarmee rechtsbescherming wordt geboden via bestuursrechtelijkeweg.Vraag 30Welke garanties zijn er dat de nieuw voorgestelde situatie met 478.000vliegbewegingen geen negatieve milieu en gezondheidseffecten heeft dieniet eerder beoordeeld zijn?AntwoordIn het MER Schiphol 2020 zijn de gezondheidseffecten bekeken bij eenmaximumaantal vliegtuigbewegingen van 500.000. Mede op basis vanonderzoek rond de balanced approach is het beeld dat de negatieve milieuen gezondheidseffecten bij een lager aantal vliegtuigbewegingen ooklager zijn.Vraag 31Waarom wordt in deze wijziging ook niet expliciet vastgelegd dat hetaantal vliegbewegingen moet voldoen aan grenswaarden voor geluid,stikstof en luchtkwaliteit? Welke juridische ruimte creëert de Ministerdaarmee voor de sector?AntwoordIn het vigerend LVB zijn grenswaarden opgenomen voor de uitstoot vanstoffen die lokale luchtverontreiniging veroorzaken. Deze grenswaardenwijzigen niet met dit ontwerpbesluit. Op de grenswaarden voor geluid isingegaan bij het antwoord op vraag 9.Vraag 32Hoe wordt voorkomen dat de Staat aansprakelijk wordt gesteld voorschadevergoedingen als krimp later alsnog noodzakelijk blijkt? En watbetekent het eventueel legaliseren van 478.000 vluchten voor al lopenderechtszaken?AntwoordMet deze wijziging van het LVB wordt een eerste stap gezet in deuitvoering van de RBV-uitspraak. Met deze wijziging worden de maximumaantallen uit de balanced approach-procedure juridisch vastgelegd. Oplopende en eventuele toekomstige juridische procedures kan niet naderworden ingegaan.Vraag 33Ook zijn de leden van de Partij voor de Dieren-fractie benieuwd naar debindende afspraken met KLM en Schiphol, die volgens de Minister naastdeze LVB komen te staan. Welke concrete inhoud hebben de «bindendeafspraken» met KLM en Schiphol, en kunnen deze met de Kamer gedeeldworden?AntwoordZoals in de Kamerbrief van 6 december 20248 aangegeven zijn demaatregelen niet vrijblijvend. Dat betekent dat als partijen afspraken nietnakomen dat gevolgen moet hebben in de vorm van bijvoorbeeldsancties.De gesprekken daarover lopen. Zodra de uitkomst van deze gesprekkenvast staat, wordt de Kamer hierover geïnformeerd8Kamerstuk 29 665, nr. 523Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 53614 Vraag 34Andere maatregelenDe leden van de Partij voor de Dieren-fractie lezen dat de Minister schrijftdat in het ontwerpbesluit ook vier andere maatregelen, naast eenmaximumaantal vluchten, geïmplementeerd moeten worden. Het gaathier om de inzet van stillere toestellen in de nacht, tariefdifferentiatie omde inzet van zo stil mogelijke vliegtuigen te stimuleren, additionelevlootvernieuwing en het weren van lawaaiige toestellen in de nacht. Kande Minister aangeven hoe omwonenden rechtsbescherming kunnenontlenen aan deze maatregelen?AntwoordDe genoemde maatregelen dragen bij de reductie van de geluidbelastingvan Schiphol. De doelstelling daarvoor volgt uit het Actieplanomgevingslawaai Schiphol 2024 – 20299.Die doelstelling geldt onverminderd. Uiteindelijk gaat het om de reductievan de geluidbelasting en niet zozeer de specifieke maatregelen waarmeedie reductie wordt bereikt.Vraag 35Als laatste vragen deze leden of de Minister kan reflecteren op het berichtdat er op zijn vroegst begin 2027 nieuwe Airbus A350-vrachttoestellenkomen als gevolg van vertraging van leveringen en hoe dit zich verhoudttot zijn uitspraak dat KLM vooraan in de rij staat bij Airbus.AntwoordKLM heeft toegezegd dat als onverhoopt blijkt dat het geluidsdoel van15% in de praktijk niet wordt gehaald omdat haar maatregelen onvol-doende reductie opleveren, zij bereid is om voor haar aandeel in dereductie van het geluidsdoel aanvullende maatregelen te treffen. Datbetekent dat als de vlootvernieuwing vertraging oploopt, KLM op eenandere wijze alsnog haar aandeel in de reductie zal inboeken.9Actieplan omgevingslawaai Schiphol 2024-2029 | Publicatie | Rijksoverheid.nlTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 53615