Werkwijze kansrijk opleiden binnen SBB

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202431 524Beroepsonderwijs en Volwassenen EducatieNr. 604 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR ENWETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 12 april 2024Het onderwijs leidt op tot de arbeidsmarkt en samenleving van detoekomst. Een toekomst waarin grote maatschappelijke uitdagingen alsklimaat, AI, vergrijzing en de huidige arbeidsmarkttekorten (onderwijs,zorg, techniek) het hoofd moeten worden geboden. De samenleving alsgeheel zal steeds meer last krijgen van tekorten en dat betekent dat demismatch tussen keuzes van jongeren en de behoefte van de arbeids-markt een groter probleem wordt.1 Dit vraagt van onderwijs enwerkgevers een nauwere samenwerking over de volle breedte van dewaaier van het vervolgonderwijs van mbo, hbo en wo, zodat studentenworden opgeleid voor een kansrijke toekomst. Voor henzelf, doordat zeduurzaam in hun bestaan kunnen voorzien, en voor de samenleving.Voor het mbo specifiek heeft de Taskforce doelmatigheid onder voorzitter-schap van Lodewijk Asscher2 in november 2022 een eigen werkwijzerondom het kansrijk opleiden van studenten in het mbo ontwikkeld. Hetonderwijs en het georganiseerd bedrijfsleven binnen SBB warengezamenlijk opdrachtgever. Ik heb uw Kamer laten weten dat de voorge-stelde werkwijze veel potentie had.3 Het bevatte een duidelijke koerswij-ziging, zodat onderwijs en bedrijfsleven meer gezamenlijk gaan bijdragenaan maatschappelijke opgaven. Over deze bijdragen zouden de betrokkenpartijen binnen SBB ook concrete afspraken maken met elkaar. Ik heb hetvoorstel voor de nieuwe werkwijze vanaf het begin omarmd, en deuitwerking financieel ondersteund. Het kost tijd om een dergelijkekoerswijziging en nieuwe aanpak vorm te geven, en die tijd heb ik SBBook gegeven.Helaas is een impasse ontstaan rond de uitwerking van de werkwijze. Bijbrief van 5 april (zie bijlage 1) heeft het georganiseerd bedrijfsleven in het1Kamerstukken II, vergaderjaar 2023–2024, 31 524 nr. 590 pdf (overheid.nl)2Kamerstukken II, vergaderjaar 2022–2023, 31 524 nr. 541 pdf (overheid.nl)3Kamerstukken II, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 545 pdf (overheid.nl) kst-31524-604ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 524, nr. 6041 bestuur van SBB mij laten weten dat het georganiseerd bedrijfsleven stoptmet de verdere uitwerking van de werkwijze en wat hierbij hun beweegre-denen zijn. Met de brief van 9 april (zie bijlage 2) laten de onderwijsledenin bestuur SBB weten de keus van het georganiseerd bedrijfsleven tebetreuren en graag gezamenlijk door te willen met de verdere uitwerkingvan de aanpak Kansrijk Opleiden binnen SBB.Het stelt mij teleur dat het partijen gezamenlijk binnen SBB niet luktbelangrijke afspraken te maken om het kansrijk opleiden van mbostudenten in Nederland te verbeteren. Scholen en bedrijven werken hierin de regio’s hard aan, en op verschillende plekken worden er ook scherpeafspraken gemaakt over het opleidingsaanbod. Maar doordat de verdereuitwerking van de werkwijze binnen SBB niet meer wordt gesteund dooreen deel van de partijen, is er nu geen zicht op een landelijke gecoördi-neerde aanpak van de gezamenlijke partijen zelf. Dit vraag om bezinningop de huidige aanpak voor het kansrijk opleiden van studenten in hetmbo. Hierbij zie ik twee belangrijke vraagstukken.Het gaat allereerst over de rolverdeling. De match tussen onderwijs enarbeidsmarkt is en blijft een verantwoordelijkheid van de scholen en hetbedrijfsleven zelf, maar de vraagt rijst of de overheid hier een andere ofgrotere rol in moet pakken dan nu het geval is. Voor het kansrijk opleidenvan studenten hebben we iedereen nodig: het onderwijs, het bedrijfs-leven, SBB en anderen. Ik ga mij de komende tijd beraden hoe wegezamenlijk tot een effectieve aanpak voor kansrijk opleiden komen, meteen heldere verantwoordelijkheidsverdeling.Ten tweede geldt dat door de grote arbeidsmarktkrapte op dit momentbijna iedere sector een tekortsector is. Het onderwijs kan deze arbeids-marktkrapte niet over de volle breedte oplossen, maar kan wel eengerichte bijdrage leveren. Zoals beschreven in de Kamerbrief Aanvullendemaatregelen aanpak arbeidsmarktkrapte4 die ik mede heb ondertekend,zullen we ook keuzes moeten maken over wat voor soort samenleving wewillen zijn, wat voor soort banen daarbij horen, en wat voor economie enarbeidsmarkt daarvoor nodig zijn. Het Perspectief op de NederlandseEconomie5 beschrijft hiervoor de contouren. Het kabinet werkt aan eeneconomie met vier pijlers: innovatief, duurzaam, weerbaar en waar desamenleving van meeprofiteert. Niet alles kan tegelijk worden aangegaan,zeker niet met de dalende studentenaantallen. Er is prioritering nodig:welke maatschappelijke opgaven achten we van vitaal belang? Hoestimuleren we studenten om te kiezen voor een opleiding die bijdraagtaan die opgaven? Deze normatieve keuze vraagt een politieke afwegingdie een demissionair kabinet niet meer kan maken. Een heldere politiekeuitspraak zal evenwel de prioritering voor scholen en bedrijven in deaanpak rondom kansrijk opleiden makkelijker maken. Ik zie dit als eenbelangrijke stap om uit de ontstane impasse rond de werkwijze te komen.Ondertussen ga ik onverminderd door met mijn inzet op versterking vande aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt in het mbo. Zodatstudenten een kansrijke toekomst tegemoet gaan en we met goedopgeleide arbeidskrachten bijdragen aan de maatschappelijke opgaven4Kamerstukken II, vergaderjaar 2022–2023, 29 544, nr. 1174 pdf (overheid.nl) Deze kamerbriefvanuit de Minister van SZW is mede ondertekend namens de Minister voor Armoedebeleid,Participatie en Pensioenen (APP), de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), deMinister voor Primair en Voortgezet Onderwijs (PVO), de Minister van Economische Zaken enKlimaat (EZK), de Minister voor Klimaat en Energie (K&E), de Minister voor Langdurige Zorg enSport (LZS), de Staatssecretaris Fiscaliteit en Belastingdienst en de Staatssecretaris Toeslagenen Douane.5Kamerstukken II, vergaderjaar 2022–2023, 33 009, nr. 131, - (overheid.nl)Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 524, nr. 6042 voor Nederland. In mijn recente Kamerbrief over kansrijk opleiden6, heb ikbeschreven welke acties ik al onderneem om de aansluiting verder teversterken. Zoals het versterken van loopbaanoriëntatie- en begeleiding,de mogelijkheid voor oriëntatieprogramma’s, acties om het aantalbbl-studenten te vergroten, en het richten van verschillende regelingen opmaatschappelijke opgaven zoals klimaat, zorg en techniek (o.a. hetRegionaal Investeringsfonds). Ook heb ik in deze brief benoemd dat er opmijn verzoek onderzoek wordt gedaan naar wat we vanuit de overheidkunnen doen om meer studenten te interesseren voor opleidingen enberoepen voor maatschappelijke opgaven. Hier verwacht ik in juni 2024 deresultaten van.In mijn beleidsreactie op dit onderzoek, zal ik uw Kamer opnieuwinformeren over kansrijk opleiden in het mbo. De definitieve besluit-vorming over de rol van de overheid binnen kansrijk opleiden, isuiteindelijk aan een volgend kabinet.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,R.H. Dijkgraaf6Kamerstukken II, vergaderjaar 2023–2024, Kamerstuk 31 524, nr. 592 pdf (overheid.nl)Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 524, nr. 6043