Inspectierapport over sociale veiligheid aan de TU Delft

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202429 240Veiligheid op school31 288Hoger Onderwijs-, Onderzoek- enWetenschapsbeleidNr. 137 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR ENWETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 6 maart 2024De Inspectie van het Onderwijs (hierna: inspectie) heeft een onderzoekuitgevoerd naar naleving van wet- en regelgeving door de TU Delftwaarbij de zorg voor het personeel en of er sprake is van verwaarlozinghiervan, centraal stonden. Via deze brief informeer ik uw Kamer over ditonderzoek en hoe hieraan vervolg wordt gegeven.Zoals gebruikelijk zou de inspectie in de derde week na vaststelling hetrapport openbaar maken. Dat betekent dat de planning was om hetrapport volgende week aan uw Kamer toe te zenden. Omdat de TU Delfthet rapport zelf heeft gepubliceerd, is dit proces versneld en ontvangt uhet rapport vandaag.De inspectie concludeert in haar rapport dat de TU Delft de zorg voor haarmedewerkers ernstig heeft verwaarloosd, en dat veel medewerkers van deTU Delft sociale onveiligheid ervaren. De inspectie heeft daaromgeconcludeerd dat er op de TU Delft op dit gebied sprake is vanwanbeheer, zoals gedefinieerd in art. 9.9a, tweede lid, onderdeel e, van deWet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW).1 Uithet rapport volgt ook hoe machtsverhoudingen een nadrukkelijke rolspelen bij het ontstaan en in stand houden van sociaal onveilige situatiesen hoe belangrijk het is dat degenen die beschikken over machtspositiesdaar nadrukkelijk oog voor hebben.De ernstige conclusies van de inspectie vervullen mij met zorg en vragende volledige aandacht van het College van Bestuur (CvB) en Raad vanToezicht (RvT) van de TU Delft. Sociale veiligheid voor medewerkers en1Het in ernstige mate verwaarlozen van de zorg voor wat door redelijkheid en billijkheid wordtgevorderd in de omgang met betrokkenen binnen de instelling, waaronder in ieder geval wordtverstaan intimidatie of bedreiging van personeel of studenten door een bestuurder oftoezichthouder. kst-29240-137ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 240, nr. 1371 studenten vormt immers de essentie van een klimaat waarin onderzoek enonderwijs kunnen floreren. Onderwijsinstellingen moeten een veilige plekzijn waarin iedereen zich thuis voelt en zich kan ontplooien. Het is deverantwoordelijkheid van onderwijsinstellingen om te zorgen voor dieveilige leer- en werkomgeving. Dit vraagt doorlopende zorg en aandacht.De conclusies van de inspectie over de verwaarlozing van de zorg voorhet personeel op en de ervaren sociale onveiligheid door medewerkersvan de TU Delft staan niet op zichzelf. Op steeds meer plekken in demaatschappij dringt het besef door dat er verbetering nodig is als het gaatom de sociale veiligheid van medewerkers. Sociale veiligheid is eenbasisvoorwaarde voor mensen om zich veilig te voelen en goed te kunnenfunctioneren in hun werk. Het is helaas niet nieuw dat op veel plekken nietvoldaan wordt aan die basisvoorwaarde. Ook op universiteiten is eencultuurverandering nodig. Recentelijk heeft de regeringscommissaris mijnog van een waardevol advies hierover voorzien.2 De conclusies van deinspectie onderstrepen deze noodzaak. Ik vind het moedig dat mensenzich gemeld hebben bij de inspectie en hun ervaringen hebben gedeeld.En ik hoop dat rapporten als deze totmeer zelfreflectie én actie leiden inhet onderwijs, de wetenschap en daarbuiten.Op verschillende manieren zet ik reeds in op het borgen en verbeterenvan de sociale veiligheid op de instellingenHet KNAW rapport over socialeveiligheid in de wetenschap vormt hiervoor een belangrijke basis.3 Zo hebik met de Vereniging Hogescholen en de Universiteiten van Nederlandafspraken hierover gemaakt in het Bestuursakkoord hoger onderwijs enwetenschap en middelen hiervoor toegekend.4 Gezien het belang en deurgentie van het onderwerp heb ik aanvullend op de gemaakte afsprakenafgelopen zomer mijn integrale aanpak sociale veiligheid gepresenteerd.5Een belangrijk onderdeel hiervan is het instellen van en het middelentoekennen aan een Regiegroep die een Programma sociale veiligheid opzal zetten. Dit programma heeft als doel de sociale veiligheid in het hbo,wo en de wetenschap te bevorderen. Hierbij wordt er ingezet op debenodigde, brede cultuurverandering. Ik informeer u voor de zomer overde voortgang hiervan. Het rapport van de inspectie over de TU Delftonderschrijft het belang van deze aanpak.Conclusie inspectie: wanbeheerDe inspectie is haar onderzoek gestart naar aanleiding van signalen die in2022 bij de inspectie zijn binnengekomen. Deze signalen betroffen socialeonveiligheid en financiële onrechtmatigheden. Voor financiële onrechtma-tigheden heeft de inspectie geen aanwijzingen gevonden. De inspectieconstateert dat voor wat betreft de zorg voor medewerkers op de TU Delftsprake is van wanbeheer, zoals gedefinieerd in art. 9.9a, tweede lid,onderdeel e, van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijkonderzoek (WHW). Onder wanbeheer wordt in de WHW onder meerverstaan het in ernstige mate verwaarlozen van de zorg voor wat doorredelijkheid en billijkheid wordt gevorderd in de omgang met betrokkenenbinnen de instelling. De TU Delft heeft middels haar zienswijze op hetrapport laten weten dat zij de conclusie wanbeheer niet deelt, en dat zijvoornemens is het rapport ter toetsing aan de civiele rechter voor teleggen.2Kamerbrief advies over de aanpak van seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueelgeweld in hoger onderwijs en wetenschap, 24 januari 2024.3Sociale veiligheid in de Nederlandse wetenschap – Van papier naar praktijk – KNAW4Bestuursakkoord 2022 hoger onderwijs en wetenschap, 14 juli 2022.5Kamerbrief integrale aanpak sociale veiligheid in hoger onderwijs en wetenschap, 8 juni 2023.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 240, nr. 1372 Omdat de conclusie wanbeheer is getrokken, heb ik het bijbehorendebestuurlijk instrumentarium tot mijn beschikking. In de praktijk betekentdit dat ik de mogelijkheid heb om een aanwijzing te geven aan de Raadvan Toezicht van de TU Delft. Met een aanwijzing kan ik de Raad vanToezicht de opdracht geven een of meer maatregelen te nemen gericht ophet herstellen van de zorg voor het personeel en de sociale veiligheid opde instelling.Gezien de zwaarte van de conclusies ga ik nu eerst in gesprek met deRaad van Toezicht van de TU Delft om mij ervan te verzekeren dat aan hetrapport op goede wijze gevolg wordt gegeven. De sociale veiligheid voormedewerkers aan de TU Delft moet navolgbaar, objectief en aantoonbaarverbeteren. De TU Delft heeft de sleutel hiervoor zelf in handen. Deinspectie geeft de TU Delft de herstelopdracht om binnen drie maandenna vaststelling van het rapport een actieplan te hebben opgesteld, zodatde organisatie sociaal veiliger is en deze sociaal kan groeien. Het actieplanzal in ieder geval de onderwerpen leiderschap, cultuur, sturing en ingesprek gaan met medewerkers moeten adresseren. De inspectie zalbeoordelen of zij vertrouwen heeft dat dit plan kan leiden tot verbeteringin de zorg voor medewerkers. Na een jaar volgt een vervolgonderzoeknaar de resultaten van het herstelplan. Daarmee ligt er voor de TU Delfteen heldere opdracht. Ik vind het van het grootste belang dat de TU Delftdeze opdracht zeer serieus uitvoert en ik spreek de Raad van Toezicht vande TU Delft hierop aan. Eventuele inzet van het bestuurlijk instrumen-tarium dat mij daarvoor ter beschikking staat, is mede afhankelijk van demanier waarop de RvT en CvB van de TU Delft omgaan met de door deinspectie vastgestelde problematiek.De TU Delft is een wereldwijd gewaardeerde, gerespecteerde en weten-schappelijk toonaangevende universiteit. Haar medewerkers verdienen,net als iedereen, een sociaal veilige werkomgeving. Ik ga ervan uit dat deleiding van de TU Delft deze plicht voelt en hiernaar handelt. Ik zal de RvTop zijn verantwoordelijkheid aanspreken.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,R.H. DijkgraafTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 240, nr. 1373