Evaluatie olielek en aanlanding op Bonaire

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202433 576NatuurbeleidNr. 386 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 25 juni 2024Met deze brief wordt invulling gegeven aan de toezegging zoals gedaantijdens het Commissiedebat Klimaat Caribisch deel Koninkrijk van 9 apriljl.1 Het betreft de evaluatie van de aanspoeling en opruiming van olie opBonaire. Dat gebeurt mede namens het Openbaar Lichaam Bonaire (OLB).AanleidingOp 7 februari is dichtbij het land Trinidad en Tobago een gesleept schip(Gulfstream) met een lading bunkerolie omgeslagen waarbij eenolieverontreiniging is ontstaan. Het oliespoor heeft zich door stroom enwind in Westelijke richting verspreid richting Bonaire. Er zijn olierestenaangespoeld op Bonaire die overigens voorspoedig zijn opgeruimd.Zoals mondeling toegelicht aan de Kamercommissie tijdens het debat ligtde verantwoordelijkheid voor de afhandeling van een dergelijke crisis bijhet OLB, meer specifiek bij de (waarnemend) gezaghebber. Derhalve ligtdaar ook het initiatief voor een evaluatie zoals door de Kamer gevraagd.Tijdens mijn bezoek aan Bonaire in april jl. is met het bestuurscollege ende gezaghebber gesproken over het incident, de afhandeling en de interneevaluatie. In het gesprek is afgesproken om samen te werken bij deevaluatie en dat verzending van de brief hierover verloopt via hetMinisterie van Infrastructuur en Waterstaat, in lijn met de toezegging aande Kamer.EvaluatieDe evaluatie is afgerond en heeft primair betrekking op de inzet ensamenwerking van de crisisorganisatie. Het doel hiervan is om te leren enaanpassingen te doen in de werkwijze van de crisisorganisatie waardoordeze nog robuuster wordt. Dit is een mooi voorbeeld van het doorlopen1TZ202404-045 kst-33576-386ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 576, nr. 3861 van de Plan-Do-Check-Act cyclus. Het incident is beschouwd en geëva-lueerd op een aantal aspecten:–Crisisfase, inclusief de inzet mitigerende middelen en ondersteuning–Impact op natuur, (onderwater)milieu en biodiversiteit–Communicatie–Lopende actiesoVerhalen van schadeoAfvoer olierestenoRecente ontwikkelingCrisisfaseDeze fase omvat het moment van de eerste melding totdat de laatste olieopgeruimd is. Doordat het OLB adequaat, gestructureerd en volgens decrisisplannen gehandeld heeft, is de olie, waar mogelijk en noodzakelijk,snel opgeruimd. Door inzet van oliebooms op zee is de olie bewust ensuccesvol richting strand gestuurd om op deze manier de hoeveelheid oliein mangroves en daarmee schade aan flora en fauna zoveel als mogelijkte voorkomen. Voor een meer inhoudelijk relaas wordt verwezen naar deKamerbrief2 van 7 maart jl.Jaarlijkse ondersteuning in de vorm van operationele trainingen (op deBES-eilanden, met uitnodiging voor deelname aan andere landen) doorRijkswaterstaat (RWS) over het gebruik van het opruimmateriaal, alsmedede aanwezigheid van voldoende opruimmaterialen op de BES hebben hunnut bewezen.Naar mening van de crisisorganisatie is daarmee aangetoond dat eenvooruitlopende investering om een groot risico voor de economie en hetmilieu af te dekken, een verstandig besluit geweest is. RWS adviseert deandere Koninkrijks (ei)landen deze best practice ter harte te nemen. Ditadvies wordt volledig onderschreven en gecommuniceerd via de reguliereoverleggen van de Koninkrijks Maritieme Administratie.Voorts is de betrokkenheid, samenwerking en bijdrage van onder anderede beheerder van het Nationaal Park Bonaire (STINAPA), RWS (door hetzelfstandig invliegen van een adviseur/trainer) en Defensie op basis vaneen bijstandsverzoek, zeer gewaardeerd door het OLB.Impact op natuur, (onderwater)milieu en biodiversiteitIn de eerder genoemde kamerbrief is al inhoudelijk ingegaan op de kortetermijn impact op natuur, (onderwater)milieu en biodiversiteit. Dekortetermijnimpact op de natuur en biodiversiteit is beperkt.Er is door het OLB aan de lokale en wereldwijde natuurorganisatiesgevraagd naar de verwachtingen van de langetermijngevolgen op denatuur in relatie tot de olievervuiling. Van andere olielekkages is bekenddat de grootste kans op schade bestaat op het onderwaterleven zoalsdiepzeekoraal, zeegras en mangroven. De grote afstand van de bron (700km) en de relatief kleine hoeveelheid olie verkleinen het risico op degenoemde langetermijngevolgen voor Bonaire.CommunicatieCommunicatie is essentieel om een goed beeld te krijgen en houden vande actuele situatie en wat eventueel nodig is om op te schalen. Tegelij-kertijd heeft de crisisfase vanzelfsprekend de grootste aandacht, wat het,2Kamerstuk 33 576, nr. 369Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 576, nr. 3862 voor een kleine organisatie zoals op Bonaire, niet eenvoudig maakt omalle partijen goed, tijdig en volledig te informeren.De communicatie binnen de crisisorganisatie heeft, mede door deprotocollen, naar tevredenheid gewerkt. Hoewel in de crisisfase een aantalpersconferenties is gegeven, is de feedback dat de initiële communicatienaar de inwoners van Bonaire eerder gekund had een belangrijk leerpuntuit de evaluatie.Crisisgerelateerde communicatie met externe partijen zoals het RegionalMarine Pollution Emergency, Information and Training Centre – Caribe(RAC/REMPEITC) ging minder voorspoedig. Initiatief van het RAC bleef uiten herhaalde vragen vanuit Bonaire over (satelliet)beelden blevenonbeantwoord terwijl vanuit Trinidad en Tobago later bleek dat dieinformatie wel voorhanden was. De communicatie vanuit Trinidad enTobago direct na het incident was mager maar verbeterde significant in decrisisfase en door inzet via de diplomatieke kanalen.De gesignaleerde ruimte ter verbetering in de coördinatie, het proactiefhandelen, opschalen en de regionale communicatie om een dergelijkincident zo klein mogelijk te houden zijn door het Koninkrijk besprokentijdens de meest recente regionale meeting van Directors and Heads ofMaritime Administrations (DIHMAR) op Barbados, waar deze oproepunaniem gesteund werd.Lopende actiesEr is nog een tweetal acties die langer doorlopen: het verhalen van deschade en het afvoeren van de olieresten.Verhalen van de schadeVoor het eventueel kunnen verhalen van kosten wordt door juristen insamenwerking met Trinidad en Tobago aanhoudend gekeken naar demogelijkheden. Dat geldt voor het aansprakelijk stellen van de eigenaar/reder en voor mogelijkheden tot een claim op het IOPC fund, hetinternationale fonds voor vergoeding van schade door verontreinigingdoor olie. De autoriteiten in Trinidad en Tobago hebben, ondanks allepogingen, de sleepboot «Solo Creed» niet weten te lokaliseren3.In april van dit jaar heeft het International Oil and Pollution ExecutiveComittee besloten dat het 1992 Fund van toepassing zal zijn op ditincident. Dit betekent dat iedere rechtspersoon zelfstandig claims kanindienen bij het internationaal fonds op basis van de schade die isgeleden door het olielek bij Trinidad. Bonaire is geïnformeerd over hetproces en over de werkwijze voor het indienen van een dergelijke claim.Afvoer olierestenDe opgeruimde olieresten zijn verzameld en opgeslagen. Oliemonsterszijn genomen en worden vergeleken met monsters uit Trinidad en Tobagoom de oorsprong vast te kunnen stellen. Hoewel de hoeveelheidolieresten relatief beperkt is, zal verwerking niet op Bonaire kunnengebeuren en zullen de resten via zee of lucht moeten worden afgevoerd.Door inspecteurs op Bonaire in samenwerking met experts in Nederlandwordt gekeken op welke manier de olieresten het meest efficiënt, veilig enconform de internationale voorwaarden voor transport kunnen wordenvervoerd naar een geschikte verwerkingslocatie.3https://trinidadexpress.com/business/local/owners-of-oil-spill-vessels-remain-elusive/article_c430b08e-2858-11ef-acfc-33ca5233fa39.htmlTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 576, nr. 3863 Recente ontwikkelingOp donderdag 13 juni is er nabij Trinidad en Tobago een nieuwe olievlekop zee waargenomen. De autoriteiten in dat land hebben bevestigd dat deolievlek wederom afkomstig is van de Gulfstream. Het betreft een kleinehoeveelheid die een glanslaag op het oppervlaktewater afgeeft. Het isonbekend hoeveel olie er is gelekt. Trinidad en Tobago heeft beperkendemaatregelen genomen en geeft aan dat het onwaarschijnlijk is dat de olieBonaire zal bereiken.De autoriteiten op Bonaire zijn op de hoogte en het BestrijdingsteamCaribisch Nederland van RWS is actief. Bij het European Maritime SafetyAgency (EMSA) is monitoring met satellietopnames aangevraagd. DeLandelijke Coördinatiecommissie Milieu (LCM) is betrokken voor hetopstellen van verwachtingsmodellen. Mocht de olievlek richting Bonairebewegen, dan is het mogelijk dat deze vanwege de afstand Bonaire overdrie weken bereikt. Indien daar aanleiding toe is, zal de Kamer nadergeïnformeerd worden.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,M.G.J. HarbersTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 576, nr. 3864