Voortgangsrapportage capaciteit DJI

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202424 587Justitiële InrichtingenNr. 965 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 26 juni 2024Op 15 maart jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd over de maatregelen omde capaciteitsdruk op Dienst Justitiële inrichtingen (DJI) te verlagen.1Daarna heb ik op 11 april jl. en 16 mei jl. met uw Kamer gesproken over dedruk op de capaciteit van DJI en dit maatregelenpakket. Ik heb uw Kamertoegezegd om driemaandelijks te rapporteren over de capaciteit binnenDJI en het effect van de maatregelen. Deze brief vormt de eerstevoortgangsrapportage.Sinds het najaar van 2023 is bij DJI sprake van een oplopend capaciteits-tekort. Door een personeelstekort moest capaciteit buiten gebruik wordengesteld terwijl de bezetting opliep, mede door het toegenomen verblijfvan jeugdigen en tbs-passanten in het gevangeniswezen. Hierdoor zatenpolitiecellen vol en konden arrestanten die bij de politie in een cel zatenniet meer in alle gevallen worden overgeplaatst naar penitentiaireinrichtingen. Om de nood te verlichten zijn acute maatregelen getroffen,zoals gemeld in mijn brieven van 30 november 20232 en 15 maart jl.(zelfmeldersstop, arrestantenmaatregel en eerder heenzenden3). Alsgevolg van deze maatregelen is de bezetting van de politiecellen gedaalden is ervoor gezorgd dat in alle gevallen preventief gehechten zijngeplaatst. De aanvullende tijdelijke maatregelen (capaciteitsverlof metelektronisch toezicht, verder verruimen van criteria Beperkt BeveiligdeAfdeling (BBA) en verhogen doorstroming naar forensische zorg,aangekondigd in de eerdergenoemde brief van 15 maart jl.) zijn sinds kortin werking en laten daarom nog nauwelijks effect zien. Wel neemt debezetting van de BBA toe door een eerdere verruiming van de criteria enhet aflopen van het overgangsrecht van de wet Straffen en Beschermen.41Kamerstukken II, vergaderjaar 2023–2024, Kamerstuk 24 587, nr. 9372Kamerstukken II, vergaderjaar 2023–2024, Kamerstuk 24 587, nr. 9003Gedetineerden incidenteel heenzenden op vrijdag als zij binnen drie dagen (de daaropvolgendezaterdag, zondag of maandag) in vrijheid zouden worden gesteld.4Kamerstukken II, vergaderjaar 2023–2024, Kamerstuk 29 279, nr. 797 kst-24587-965ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 9651 Ik wil nogmaals benadrukken dat dit tijdelijke maatregelen zijn. Ik vind hetvan het grootste belang dat straffen ten uitvoer worden gelegd. Daarmoeten burgers, en in het bijzonder slachtoffers en nabestaanden, opkunnen vertrouwen. Op basis van dit huidige beeld is het afschalen van deacute maatregelen op dit moment echter niet aan de orde. Wel zal, zoalsaan uw Kamer toegezegd, per 1 juli worden gestart met het oproepen vanzelfmelders met de langste strafduren. Daarnaast vraagt het capaciteits-vraagstuk om andere, structurele oplossingen. De besluitvorming overdeze structurele maatregelen is aan mijn ambtsopvolger. Uw Kamer wordtover de voortgang hiervan geïnformeerd in de volgende voortgangsrap-portage.In deze voortgangsrapportage informeer ik uw Kamer over het actuelebeeld en de stand van zaken van de maatregelen. Tot slot ga ik in op dedoor uw Kamer aangenomen moties inzake het personeelsbeleid. In debijlage is een overzicht van moties en toezeggingen opgenomenaangaande het capaciteitstekort bij DJI.1. Actueel beeld en prognoses Actueel beeldDe tekorten in het gevangeniswezen concentreren zich bij arrestanten,Huis van Bewaring en gevangenis regulier (mannen). In onderstaandetabel is inzichtelijk gemaakt wat de huidige beschikbare capaciteit is enwat de benodigde capaciteit is voor die regimes. Beschikbare capaciteitbetekent het aantal plaatsen dat daadwerkelijk kan worden ingezet. Debenodigde capaciteit betreft het aantal benodigde plaatsen vanwege deinstroom, die dagelijks schommelt. Het verschil tussen de benodigde ende beschikbare capaciteit betreft het tekort. De acute maatregelen hebbenbijgedragen aan het terugdringen van het tekort. De bezetting van depolitiecellen is in april en mei daardoor gedaald naar een acceptabelniveau. Daarbij opgemerkt dat in juni het aantal gedetineerden inpolitiecellen weer aan het stijgen is.Capaciteit arrestanten, Huis van Bewaring en gevangenis-wezen regulier (mannen)Maart 2024Juni 2024Beschikbare capaciteitDeze capaciteit wordt bepaald door meerdere factoren:resultaten Taskforce, ingebruikname door jeugd en TBS-passanten en onttrekking door renovaties6.8006.705Benodigde capaciteitDeze wordt bepaald door de acute maatregelen (instroombe-perkend), de autonome stijging van de bezetting en toenameaan bezetting BBA door verruiming criteria en afgelopenovergangsrecht van de wet Straffen en Beschermen7.1306.910Tekort capaciteit– 330– 205 In december 2023 heeft DJI de taskforce capaciteit en personeel ingericht.De taskforce heeft de inzet van personeel van de Dienst Vervoer enOndersteuning (DV&O) van DJI geherprioriteerd waardoor in een aantalinrichtingen capaciteit operationeel kon blijven. Vervolgens heeft detaskforce door middel van vrijwillige detacheringen van personeel uitgevangenissen in het hele land waar geen personeelstekort is, in hetwesten en centrum van Nederland, capaciteit operationeel kunnen maken.Op peildatum 18 juni waren per saldo nog 181 plekken buiten gebruikvanwege personeelstekorten tegen 330 plaatsen in maart jl.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 9652 Ondanks de inspanningen van de taskforce is er op dit moment een tekortbij DJI van 205 plaatsen. Het daadwerkelijke tekort is groter, maar wordtdoor instroombeperkende maatregelen, zoals het niet oproepen vanzelfmelders, geremd. Het effect van de aanvullende tijdelijke maatregelenis nog niet zichtbaar aangezien deze recent pas in werking zijn getreden.De verwachting is dat deze de aankomende maanden effect zullensorteren. Daarbij geldt echter ook dat de bezetting stijgt en het aantaltbs-passanten en jeugdigen in het gevangeniswezen toeneemt (als gevolgvan tekorten in de justitiële jeugdinrichtingen (JJI’s) en de tbs-klinieken).Ook zorgen renovaties voor (tijdelijk) minder beschikbare capaciteit.Daarom moet ik de maatregelen continueren omdat ik op dit momentgeen betere alternatieven zie.PrognosesOp 11 juni jl. zijn de nieuwe ramingen van het prognosemodel justitiëleketens (PMJ) gepubliceerd5. Op basis van de nieuwe PMJ en de eigenramingen van DJI is er een autonome stijging van capaciteitsbehoefte toten met 2029 te zien.6 De PMJ laat zien dat de behoefte naar celcapaciteitin de toekomst verder toeneemt. Dit wordt veroorzaakt door een toenamevan de gemiddelde duur van vrijheidsstraffen voor volwassenen. Ook is ereen (lichte) stijging te zien van het aantal vrijheidsstraffen. Naast dezeautonome groei moet rekening worden gehouden met de druk op hetgevangeniswezen als het gevolg van verdere toename van de capaciteits-behoefte bij tbs en de JJI’s. Wel vinden er structureel uitbreidingen plaatsvoor de tbs en JJI’s. Daarnaast wordt capaciteit onttrokken voorrenovaties binnen het gevangeniswezen.Op basis hiervan is duidelijk dat waar er nu nog hoofdzakelijk sprake isvan een personeelstekort op termijn een capaciteitstekort dreigt, zelfswanneer het personeelstekort bij DJI opgelost is.DJI werkt momenteel (in afstemming met het WODC) aan een prognosevan de capaciteitsbehoefte tot 2036, met oog op structurele oplossingenvoor het capaciteitstekort. Sommige maatregelen, zoals het realiseren vancapaciteitsuitbreiding, nemen namelijk meer tijd in beslag dan de periodedie de PMJ in beeld brengt. Deze prognose zal meer inzicht geven in deomvang van het tekort op de lange termijn.2. Stand van zaken maatregelen Acute maatregelenZelfmeldersmaatregelPer 6 december 2023 worden mannelijke volwassen zelfmelders nietlanger opgeroepen. Conform de cijfers bekend bij DJI zijn er momenteel2.958 (peildatum 20 juni 2024) zelfmelders die nog moeten wordenopgeroepen (de normale voorraad bedraagt ongeveer 1.1007). Per 1 juliaanstaande zal worden gestart met het oproepen van zelfmelders met delangst durende straffen. Het gaat daarbij om 5 tot 10 zelfmelders per 1 juli.DJI en het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) bezien vervolgens elketwee weken of er capaciteit is voor het oproepen van meer zelfmelders.Daarnaast vindt dynamische monitoring plaats van de voorraadzelfmelders. Dat betekent dat periodiek wordt gekeken of – conformbestaand beleid – de zelfmeldstatus nog steeds aan de orde is. Een5Kamerstukken II, vergaderjaar 2023–2024, Kamerstuk 24 587, nr. 9626Kamerstukken II, vergaderjaar 2023–2024, Kamerstuk 24 587, nr. 9627Kamerstukken II, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 954Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 9653 zelfmeldstatus kan zo nodig worden ingetrokken. Bij elf personen die eenstraf langer dan een jaar opgelegd hebben gekregen, is dit recent alsgevolg van gewijzigde omstandigheden gebeurd. Te denken valt dan aannieuwe strafbare feiten of het ontbreken van een vaste woon- of verblijf-plaats. Voor deze elf personen is een arrestatiebevel uitgevaardigd enzeven personen zijn reeds aangehouden en gedetineerd.Ik werk daarnaast een oproepkader uit voor zelfmelders, voor als desituatie het toelaat zelfmelders op grotere schaal op te kunnen roepen.Hierbij wordt de motie van het lid Uitermark (NSC) betrokken, die ziet ophet prioriteit geven aan daders die in het buitenland zijn veroordeeld enhier hun straf moeten uitzitten, aan daders met de oudste veroordelingenen de langste straffen en aan daders die zijn veroordeeld voorzogenoemde High Impact Crimes. Om tot een zorgvuldig kader te komenheb ik toegezegd rond 1 oktober a.s. met een dergelijk oproepkader tekomen. Tevens wordt zoals eerder aangegeven in mijn brief van 13 mei jl.8gewerkt aan de evaluatie van het zelfmelderbeleid. Het streven is dezeevaluatie aan het eind van dit jaar gereed te hebben.ArrestantenmaatregelNaast de zelfmeldstop heb ik in mijn brief van 15 maart jl. gemeld datveroordeelden met een openstaande gevangenisstraf of een vervangendehechtenis in verband met het niet betalen van een geldboete of het nietuitvoeren van een taakstraf van maximaal twee maanden tijdelijk nietactief zullen worden opgespoord. Alle zaken worden direct doorgezet vanhet CJIB aan de politie. Als de politie in aanraking komt met iemand dieeen dergelijke straf heeft openstaan, bijvoorbeeld in het kader van eennieuw strafbaar feit of overlast, heeft de politie de bevoegdheid om eeneigen afweging te maken voor het oppakken van deze veroordeelden(bijvoorbeeld in het kader van de veiligheid).Vóór de invoering van de acute maatregel op 15 maart jl. werdengemiddeld 150 veroordeelden per week aangehouden voor één ofmeerdere veroordelingen tot maximaal twee maanden. Vanaf deingangsdatum van de acute maatregel tot en met medio juni is ditgemiddelde afgenomen tot circa 90 aanhoudingen per week.Politiemedewerkers hebben de instructie gekregen dat als zij zaken vanernstig geweld, terrorisme en zeden met veroordelingen van maximaaltwee maanden waarnemen, zij de veroordeelde waar mogelijk alsnogaanhouden. Samen met de personen waarmee de politie danwel deKoninklijke Marechaussee in aanraking is gekomen – vanwege een nieuwstrafbaar feit, overlast of om een andere reden – vormen zij de eerderge-noemde groep van circa 90 aanhoudingen per week. In de uitvoering isgebleken dat op deze type delicten niet vooraf geautomatiseerd gefilterdkan worden.HeenzendenOp momenten dat onvoldoende cellen beschikbaar zijn voor de instroomvan gedetineerden is het mogelijk om gedetineerden maximaal driedagen eerder in vrijheid te stellen. Gedetineerden worden op vrijdagheengezonden die anders binnen drie dagen (de daaropvolgendezaterdag, zondag of maandag) in vrijheid zouden worden gesteld. Dezemaatregel is sinds maart jl. enkele keren ingezet wanneer dat noodzakelijkwas. In maart en april heeft deze maatregel ruimte geboden om pieken in8Kamerstukken II, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 954Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 9654 de instroom van voorlopig gehechten op te vangen. De maatregel is inmei niet ingezet. In juni is de maatregel wel weer nodig geweest.Aanvullende tijdelijke maatregelenMeer gedetineerden plaatsen op Beperkt Beveiligde Afdeling (BBA)Sinds december 2023 is er sprake van een (verdere) stijging van debezetting van de BBA’s en een toename van het aantal bruikbareBBA-plaatsen. De stijging van de bezetting is het gevolg van een eerdereverruiming van de toelatingscriteria (2023) en het vervallen van hetovergangsrecht van de wet Straffen en Beschermen (waardoor hetPenitentiaire Programma komt te vervallen voor bepaalde doelgroepen).De toename van het aantal bruikbare plaatsen is gevolg van eenverruiming van de BBA-capaciteit. In december 2023 waren er 170bruikbare BBA-plaatsen, in maart 2024 waren dat er 180 en in mei 2024208 (waarvan bijna 75% bezet).De maatregel om eerder met re-integratieverlof voor extramurale arbeidte gaan is eind mei in werking getreden door publicatie van de Regelinghoudende wijziging van de Regeling tijdelijk verlaten van de inrichting(Rtvi). Hierdoor is het mogelijk dat gedetineerden maximaal een derdedeel (in plaats van maximaal een zesde deel) van hun straf in de BBAkunnen doorbrengen. Op een BBA zitten gedetineerden die aan het eindevan hun straf zijn gekomen en in aanmerkingen komen voorre-integratieverlof voor extramurale arbeid of een andere zinvolledagbesteding. Dat wil zeggen dat gedetineerden overdag buiten de murenzijn waardoor er voor deze afdeling minder personeel is. Hiermeebeschouw ik de motie van de leden El Abassi (DENK) en Lahlah (PvdA-GL)als afgedaan en heb ik mijn toezegging om voor de zomer terug te komenop de mogelijkheden van het eerder verlenen van re-integratieverlofgestand gedaan.9Verbetering doorstroom naar forensische zorgVoor gedetineerden met een forensische zorgvraag zet ik in op hetrealiseren van een betere doorstroom naar de forensische zorg(zogenaamde artikelplaatsingen). Om te beginnen heb ik een eersteinventarisatie uitgevoerd welke kandidaten in aanmerking komen vooreen verantwoorde doorstroom. Binnen de huidige wet- en regelgevingbetreft dit een beperkt aantal gevallen waarbij doorstroom mogelijk is.Om die reden zet ik mij daarnaast actief in om de wet- en regelgeving enketenprocessen te vereenvoudigen en waar mogelijk te versoepelen.Daarin is het rapport van Significant dat ik uw Kamer op 8 april 2024toestuurde, leidend.10, 11 Naar verwachting zullen de artikelplaatsingengeleidelijk toenemen. Het is echter moeilijk om concrete aantallen tenoemen.Elektronisch toezicht aan het einde van de detentieMet de eerder genoemde wijziging van de Rtvi is het ook mogelijkgeworden om gedetineerden, die de laatste fase van hun straf ingaan, meteen enkelband thuis hun straf te laten uitzitten. Op 4 juni jl. zijn de eerstegedetineerden met capaciteitsverlof gegaan. Er zijn toen acht gedeti-neerden met deze vorm van verlof naar buiten gegaan. Een hiervan heeft9Kamerstukken II, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 94410Kamerstukken II, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 93911Kamerstukken II, vergaderjaar 2023–2024, 33 628, nr. 101Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 9655 inmiddels de einddatum detentie bereikt waardoor er nu 7 gedetineerdenmet enkelband hun strafrestant thuis uitzitten. We verwachten een stijgingte zien de komende periode.3. Personeelsbeleid In de stand van de uitvoering heeft DJI recent een update gegeven van deuitdagingen en oplossingsrichtingen als het gaat om het personeels-tekort.12 Zo zijn over 2023 meer dan 300 medewerkers meer ingestroomddan uitgestroomd bij DJI. Ondanks deze positieve ontwikkeling is er nogsteeds sprake van een tekort. Tijdens het debat van 11 april en het debatvan 16 mei jl. zijn door uw Kamer meerdere suggesties gedaan om dittekort terug te dringen. Ook zijn diverse moties ingediend. In dezeparagraaf geef ik aan hoe ik daar mee omga. Ook doe ik twee toezeg-gingen gestand over het kader rondom extra belonen en de exitfactorenbij DJI.Arbeidsvoorwaarden en zeggenschap personeelDe motie van het lid Van Nispen (SP) verzoekt de regering een pakket vanmaatregelen op te stellen waarin wordt gekeken naar het verbeteren vande arbeidsvoorwaarden, het verbeteren van het zeggenschap voor hetpersoneel en het structureel veiliger maken van de werkomgeving. Daarbijheb ik uw Kamer ook toegezegd in te zullen gaan op het Rijksbrede kadervoor extra belonen binnen de CAO Rijk.Voor wat betreft het verbeteren van het zeggenschap voor het personeelvoert DJI reeds vele gesprekken met de (centrale) ondernemingsraden envakbonden. DJI blijft zich structureel inzetten voor deze gesprekken.Daarnaast wordt binnen DJI ook het gesprek gevoerd met medewerkersom van hen te leren. Naar aanleiding daarvan vinden er op dit momenteen aantal pilots plaats waar, vanuit het gedachtegoed van socialeinnovatie, met medewerkers gekeken wordt naar het werk binnen DJI.Met het oog op een veilige werkomgeving heeft DJI een programmaSociale Veiligheid ingericht om de werkomgeving voor alle medewerkersprettig en veilig te laten zijn. Met het programma bouwt DJI de organisa-torische voorwaarden voor het blijvend versterken van de socialeveiligheid. Naast heldere procesafspraken en uitwisselen van goodpractices, houdt dit ook in: het actief borgen van morele oordeelsvormingbinnen het dagelijkse werk, waar fouten maken en daarvan lerenonderdeel van is.Voor wat betreft het verbeteren van de arbeidsvoorwaarden valt hetpersoneel van DJI onder de CAO Rijk waar onlangs een nieuw akkoordvoor is bereikt. Onderdeel van de gemaakte afspraken zijn een loonsver-hoging en een verbetering van de secundaire arbeidsvoorwaarden.Aanvullend kijk ik naar het programma Werk aan Uitvoering waaringewerkt wordt aan het vergroten van de aantrekkelijkheid van deuitvoeringsorganisaties. Er wordt bekeken hoe vergelijkbare functies inbeleid en uitvoering gelijk kunnen worden betaald en hoe andereoverheden op elkaar aansluiten.Ten slotte heb ik gekeken naar mogelijkheden voor extra of aanvullendebeloningen. Ik zie om verschillende redenen geen mogelijkheden om hetstructureel Beleidskader Extra Belonen (BEB) toe te passen binnen deDJI-organisatie. Er zou bepaald moeten worden wie wanneer wel eentoelage krijgt en wie niet, terwijl alle medewerkers van DJI een waarde-12Kamerstukken II, vergaderjaar 2023–2024, 29 362, nr. 359Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 9656 volle bijdrage leveren. Het zou daarnaast een aanzienlijke extra uitgavebetekenen op de Rijksbegroting waar in de huidige begroting geenrekening mee is gehouden. Ook wil ik de arbeidsmarkt niet verder onderdruk zetten en een oneigenlijke concurrentiepositie organiseren tenopzichte van organisaties binnen dezelfde en vergelijkbare sectoren. Welpast DJI reeds enkele vormen van incidentele beloning toe.VerzuimIn de motie van het lid Ellian (VVD)13 is verzocht te kijken naar hetterugdringen van het verzuimpercentage naar 6%. Laat ik vooropstellendat DJI zich maximaal inspant om het verzuimpercentage terug tedringen. DJI zet in op het verhogen van vitaliteit en fysieke en mentaleweerbaarheid van haar medewerkers en maakt daarbij gebruik vandiverse programma’s en interventies. Enkele concrete voorbeeldenhiervan zijn de programma’s Grip op Verzuim, Vooruit en ProfessioneelFit. Daarnaast is er ook een aantal pilots rondom begeleiding in zorg voorDJI-medewerkers. Zo wordt o.a. laagdrempelige toegang tot bedrijfszorg,versnelde toepassing van interventies en efficiëntie beoogd. DJI zethiermee in op het vroegtijdig aanpakken van verzuim en daarmee ook hetreduceren van de (gemiddelde) verzuimduur. Deze aanpak lijkt zijnvruchten af te werpen. Het verzuim is vanaf 2022 voor heel DJIafgenomen van 8,6% naar 7,5% in het 12-maands voortschrijdendgemiddelde over 2024. Gegeven de hierboven geschetste inspanningenen het huidige verzuimpercentage is het niet reëel dat het ziekteverzuimop korte termijn verder kan worden teruggebracht. Daarbij opgemerkt dathet gemiddelde ziekteverzuim bij DJI significant niet veel hoger ligt dan inhet brede JenV-domein dat op 7,2% ligt.14 Bovendien geldt dat voor24-uurs organisaties met onregelmatige diensten het ziekteverzuimper-centage over het algemeen hoger liggen.Anders werkenHet lid Ellian (VVD) heeft in zijn motie15 tevens gevraagd naar demogelijkheden die innovaties bieden om werkprocessen anders in terichten waardoor personeel wordt vrijgespeeld. Bij DJI lopen er diversetrajecten rondom innovaties. Sommige zijn gericht op sociale innovatie enandere voorbeelden richten zich nadrukkelijk op de toepassing vantechnologie. Een concreet voorbeeld hiervan is het aanpassen van detoegangscontrole. Door het inzetten van bijvoorbeeld technischemiddelen zoals full body scans bij het betreden van het gebouw zal hetresultaat zijn dat er minder veiligheidsincidenten achter de poort zullenplaatsvinden. Daarnaast wordt er onder meer gewerkt aan verdereautomatisering van plaatsingsbesluiten, de ontwikkeling van een app voorcelinspecties ter vermindering van administratieve handelingen en erwordt gekeken naar het inzetten van robots. Kortom, DJI levert veelinspanningen om te kijken naar hoe bepaalde werkprocessen met minderpersoneelsinzet en met behulp van innovatie anders kunnen wordengeorganiseerd.Daarnaast loopt er momenteel een proef in de PI Alphen aan den Rijn mettablets op cel. Gedetineerden verblijven in situaties van personeelskraptelanger op cel en ontvangen ter compensatie een tablet met films, muzieken games. Het is geenszins de bedoeling om wettelijke dagactiviteiten,zoals luchten, in te perken. De kwaliteit van detentie dient gewaarborgd teblijven. De gedetineerden hebben met de tablet (uiteraard) geen toegang13Kamerstukken II, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 94914Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk – Rijksportaal (overheid-i.nl)15Kamerstukken II, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 949Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 9657 tot internet en kunnen geen contact maken met andere devices of hetDJI-netwerk. Ook hebben veiligheidstesten plaatsgevonden alvorens detablets in te zetten. Momenteel bereidt DJI een pilot voor om dit inmeerdere inrichtingen in te zetten. Met de pilot zal nader worden bezienwat het bijdraagt aan het verminderen van de druk op het personeel, hoegedetineerden en medewerkers de tablets ervaren en wat de gevolgen zijnin termen van humaniteit en veiligheid in de inrichting.InhuurHet lid Ellian (VVD) heeft ook verzocht16 te kijken naar de mogelijkhedenvan externe inhuur. DJI maakt gebruik van externe inhuur wanneer ditnoodzakelijk en mogelijk is en als flexibele schil voor het kunnen op- enafschalen van capaciteit. In april was er sprake van 550 fte aan inhuur vanexternen op het gebied van beveiliging en zorggerelateerde functies. Devraag naar inhuur ligt echter hoger dan wat er geleverd kan worden.Exit-factorenIk heb uw Kamer toegezegd schriftelijk terug te komen op de vraag wat deexit-factoren zijn voor vertrekkende medewerkers. DJI stuurt standaardeen exit-monitor uit aan medewerkers die gaan vertrekken. In 2023hebben in totaal 300 mensen (voor heel DJI) de enquête ingevuld van de1193 oud-medewerkers die benaderd zijn. Hieruit komt een divers beeldnaar voren voor redenen waarom men ergens anders is gaan werken. Hetuitvoerend personeel geeft, ten opzichte van het totaal aan respondenten,de volgende factoren in de exit-monitor aan:–minder mogelijkheden tot flexibel werken;–minder mogelijkheden voor (loopbaan)ontwikkeling te zien;–een hoge werkdruk;–fysiek zware werkomstandigheden.DJI gebruikt deze inzichten om waar nodig, haar beleid aan te passen enof te verrijken.4. Overig Vervangende taakstraf bij niet betaalde geldboetesUw Kamer nam op 18 april jl. een motie aan van het Kamerlid Ellian(VVD), waarin de regering wordt verzocht een alternatief te presenterenvoor het oplossen van het capaciteitstekort, met daarin de uitwerking vaneen aantal maatregelen.17 Eén van de suggesties in de motie is omveroordeelden eerst de mogelijkheid te bieden een vervangende taakstrafuit te voeren als zij een door de rechter opgelegde geldboete niet betalen.De gedachte hierachter is dat op die manier vervangende hechtenis kanworden voorkomen.In de motie wordt ervan uitgegaan dat binnen de wettelijke kaders detaakstrafmodaliteit op basis van vrijwilligheid uitgebreider kan wordentoegepast. Die ruimte biedt de wet echter niet. Een veroordeelde dient teallen tijde de door de rechter opgelegde straf te ondergaan. Het staat ookde overheid niet vrij om van een rechterlijk vonnis af te wijken. Eenvervangende taakstraf kan dus alleen aan de orde zijn indien de rechterdeze heeft opgenomen in het veroordelende vonnis, en die mogelijkheidkent de wet op dit moment niet. Om een vervangende taakstraf te kunnen16Kamerstukken II, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 94917Kamerstukken II, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 949Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 9658 opleggen is een wetswijziging nodig, die niet op korte termijn gereali-seerd kan worden.Daarbij komt dat met de vervangende taakstraf naar verwachting maareen beperkt aantal bruikbare cellen kan worden bespaard op het totaalvan circa 7.000. Gemiddeld worden ongeveer 40 cellen op dagbasis bezetdoor gedetineerden in vervangende hechtenis vanwege een niet betaaldegeldboete. Indien deze gedetineerden eerst een vervangende taakstraf zouworden aangeboden, zal naar verwachting een aanzienlijk deel hiervan detaakstraf niet afmaken. Bij reguliere taakstraffen geldt een mislukkingsper-centage van circa 25%. Uit onderzoek blijkt echter dat de beoogde groepgedetineerden dezelfde kenmerken heeft als taakgestraften die huntaakstraf niet afmaken. Daarom moet er rekening mee worden gehoudendat met de vervangende taakstraf slechts een beperkt aantal cellen wordtbespaard. Ik zie in de vervangende taakstraf daarom geen overtuigendeoplossing voor de acute en omvangrijke capaciteitsproblemen van DJI. Inmijn brief van 13 juli 2023 over het vergroten van maatwerk bij desanctietoepassing heb ik aangegeven dat ik de vervangende taakstrafverder uitwerk en hoe die – gelet het taakstrafverbod – kan wordenaangeboden bij de eerste keer dat iemand een geldboetevonnis nietbetaalt18. Met deze uitwerking ga ik wel door. Hierbij kijk ik naar deeffecten, risico’s en kosten van de vervangende taakstraf.Uitbreiding taakstrafurenDe tweede maatregel die wordt voorgesteld in de motie van het lid Ellian(VVD) is de mogelijkheid om bij incorrecte uitvoering van een taakstrafeerst de taakstraf uit te breiden, voordat de straf wordt omgezet invervangende hechtenis.De wet laat geen ruimte om uren toe te voegen aan een taakstraf. Hetlaten uitvoeren van een langere taakstraf zou dus een buitenwettelijkestrafverhoging inhouden. De eventuele instemming van de veroordeeldemaakt dat niet anders. Daarbij is het de vraag hoe aannemelijk het is dateen langere taakstraf wél wordt uitgevoerd en of die langere taakstraf nietook zou moeten resulteren in een langere vervangende hechtenis in hetgeval die niet wordt afgemaakt. Voorts is de vraag of deze mogelijkheidvan toegevoegde waarde is naast een herkansing die de rechter te allentijde kan aanbieden als de veroordeelde bezwaar maakt tegen deomzetting in vervangende hechtenis. Om deze redenen zie ik ook in dezein de motie voorgestelde maatregel geen overtuigende oplossing voor hetvoorliggende probleem.PreventieIn reactie op de motie van het lid El Abassi (DENK)19, kan ik, medenamens de Minister van Justitie en Veiligheid, aangeven dat er eenstructurele aanpak is op preventie. Het gaat hierbij om het voorkomen vanslachtofferschap en (herhaald) daderschap met het oog op een veiligesamenleving. De inzet op het voorkomen van daderschap, draagt ook bijaan het verminderen van de bezetting van justitiële inrichtingen encelcapaciteit.Zo is via de aanpak van high impact crimes (HIC-aanpak) de afgelopenruim tien jaar ingezet op het gestructureerd bestrijden van (gedigitali-seerde) vermogens- en geweldsdelicten, overvallen, ram- en plofkraken,18Kamerstukken II, vergaderjaar 2023–2024, 29 279, nr. 811.19Kamerstukken II, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 951Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 9659 en straatroof.20 Preventie is een belangrijk onderdeel van de aanpak, viahet positief en effectief beïnvloeden van het gedrag van potentiëleslachtoffers en daders. De werkwijze start onder meer met het maken vaneen beleidsanalyse van de aard en omvang van de fenomenen en eenanalyse van de invloed van risico- en beschermende factoren van debetrokken stakeholders. De preventieve maatregelen worden (door)ont-wikkeld op basis van wetenschappelijke inzichten en de evaluatie van huneffectiviteit. Er wordt gewerkt aan de implementatie van deze maatregelenbinnen het lokaal domein. Naast de preventieve aanpak wordt ingezet ophet terugdringen van de gelegenheid om delicten te plegen. Veelpreventieve maatregelen worden getroffen in nauwe samenwerking metstakeholders uit de publieke en private sector, zoals bijvoorbeeld bij deaanpak van ram- en plofkraken. In toenemende mate zien we de proble-matiek waar veel Nederlandse (grote) steden mee kampen ook terug inandere delen van het Koninkrijk. We werken daarom, in gezamenlijkheidmet onze partners in Caribisch Nederland, aan de inzet van de interventiesbinnen het Koninkrijk.Er wordt ook stevig ingezet op de preventie van (georganiseerde enondermijnende) jeugdcriminaliteit in de aanpak Preventie met Gezag. Hetdoel van deze aanpak is voorkomen dat kinderen en jongeren van 8 tot enmet 27 jaar in aanraking komen met criminaliteit of daarin doorgroeien.Dit doen we door selectief en met focus, maar fors te investeren in diegebieden waar jongeren extra vatbaar kunnen zijn voor jeugdcriminaliteiten daar waar de veiligheid en leefbaarheid onder druk staat. Preventiemet Gezag wordt inmiddels ingezet in 27 gemeenten voor domeinoverstij-gende aanpakken met structurele middelen, ook voor de justitiëlepartners. Daarnaast zijn incidentele middelen beschikbaar voor preventievan jeugdcriminaliteit in 20 gemeenten. Met de hierboven geschetstepreventieve aanpak preventie beschouw ik de motie als afgedaan.5. Tot slot In deze brief heb ik het huidige beeld van de capaciteitsproblematiek bijDJI en de voortgang op getroffen maatregelen toegelicht. DJI zet alles opalles om de personeelstekorten terug te dringen en samen met deketenpartners wordt hard gewerkt aan structurele oplossingen. In hetnajaar ontvangt uw Kamer een nieuwe voortgangsrapportage.De Minister voor Rechtsbescherming,F.M. Weerwind20Kamerstukken II, vergaderjaar 2023–2024, 28 684, nr. 733.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 96510 Overzicht motiesLid/LedenKamer-stuk nrVindplaatsOmschrijvingVoortgangVindplaatsafdoeningNispen, M. van(SP)Kamerstuk24 587,nr. 909Tweeminutende-bat gevangenis-wezen en tbs (CD4/7/2023)Motie ingediend over alles op alles zetten omhet tekort aan gevangenispersoneel zo snelmogelijk terug te dringen.In uitvoering.Abassi, I. el(DENK)Lahlah, E.(GL/PvdA)Kamerstuk24 587,nr. 944Plenair debat overhet tekort aanplekken in degevangenissen(11/4/2024)Motie ingediend over bezien onder welkevoorwaarden het eerder verlenen vanre-integratieverlof voor extramurale arbeid kanworden ingezet als alternatief voor hetversoberen van dagprogramma’s.Afgedaan in dezebrief.ParagraafAanvullendetijdelijkemaatregelen(eerderre-integratieverlofis tijdelijk viade Rtvigeregeld).Nispen, M. van(SP)Kamerstuk24 587,nr. 945Plenair debat overhet tekort aanplekken in degevangenissen(11/4/2024)Verzoekt de regering om betreffende hetgevangeniswezen en de forensische zorg eenpakket maatregelen op te stellen waarin tenminste wordt gekeken naar het verbeteren vande zeggenschap van het personeel, eeninvestering voor het verbeteren van dearbeidsvoorwaarden en het structureel veiligermaken van de werkomgeving.Afgedaan in dezebrief.ParagraafPersoneels-beleid, onderArbeidsvoor-waarden enzeggenschappersoneel.Ellian (VVD)Kamerstuk24 587,nr. 949Plenair debat overhet tekort aanplekken in degevangenissen(11/4/2024)Verzoekt de regering om binnen drie maandeneen alternatief aan de Kamer te presenterenmet daarin een uitwerking van:– De mogelijkheid van eerst een vervangendetaakstraf laten uitvoeren bij het niet betalen vaneen geldboete;– De mogelijkheid om bij niet correcteuitvoering van een taakstraf, eerst de taakstrafuit te breiden;– De mogelijkheden die innovaties bieden omwerkprocessen anders in te richten waardoorpersoneel wordt vrijgespeeld;– Op welke wijze versobering of een anderevormgeving van dagprogramma’s verantwoordkan leiden tot capaciteitsvergroting;– Op welke wijze het ziekteverzuim op kortetermijn teruggebracht kan worden tot 6%;– De mogelijkheden van externe inhuur.Afgedaan in dezebrief.Paragraafpersoneels-beleid enoverig.Abassi, I. el(DENK)Kamerstuk24 587,nr. 951Plenair debat overhet tekort aanplekken in degevangenissen(11/4/2024)Motie ingediend over inzetten op preventievemaatregelen om de druk op de cellencapaciteitte verminderen.Afgedaan in dezebrief.ParagraafOverig onderPreventie.Uitermark(NSC)Kamerstuk24 587,nr. 960Tweeminutende-bat Gevangenis-wezen en TBS (CD16/5/2024)Motie ingediend over bij het oproepen vanzelfmelders prioriteit geven aan specifiekedaders.Rond 1 oktoberwordt uw Kamergeïnformeerdover eenoproepkader. Overzicht toezeggingenOmschrijvingVindplaatsVoortgangVindplaats afdoeningDe Minister voor Rechtsbescherming zegt de Kamertoe te onderzoeken of rechters vaker een reclasse-ringsrapport kunnen krijgen en zo in het eindvonniselektronische thuisdetentie mee kunnen nemen. Ookbekijken of er afspraken gemaakt kunnen wordenmet de Raad voor de Rechtspraak.Plenair debat over hettekort aan plekken in degevangenissen(11/4/2024)In uitvoering. Ikonderzoek nog bij dereclassering, het OM ende rechtspraak hoe zijhier tegenaan kijken, enzal vervolgens richtinguw Kamer reageren.De Minister voor Rechtsbescherming zegt de Kamertoe om in de voortgangsbrief voor de zomer met eentoekomstverkenning te komen en dieper in te gaanop innovatie en digitalisering.Plenair debat over hettekort aan plekken in degevangenissen(11/4/2024)De toekomstverkenningis aan mijn ambtsopvol-ger.De Minister voor Rechtsbescherming zegt de Kamertoe voor de zomer in de voortgangsbrief over hetgevangeniswezen terug op de mogelijkheden vanhet eerder verlenen van re-integratieverlof.TZ202404–132Plenair debat over hettekort aan plekken in degevangenissen(11/4/2024)Afgedaan in deze brief.Paragraaf aanvullende tijdelijkemaatregelen onder Meer gedeti-neerden plaatsen op BeperktBeveiligde Afdeling (BBA).Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 96511 OmschrijvingVindplaatsVoortgangVindplaats afdoeningDe Minister voor Rechtsbescherming zegt de Kamertoe om in de voortgangsbrief voor de zomer dieperin te gaan op het Rijksbreed kader extra belonen,binnen de kaders van de cao Rijk.Plenair debat over hettekort aan plekken in degevangenissen(11/4/2024)Afgedaan in deze brief.Paragraaf personeelsbeleid onderArbeidsvoorwaarden en zeggen-schap personeel.De Minister voor Rechtsbescherming zegt de Kamertoe driemaandelijks de maatregelen met betrekkingtot de capaciteitsproblemen in gevangenissenevalueren en daarvan verslag doen aan de Kamer.TZ202404–131Plenair debat over hettekort aan plekken in degevangenissen(11/4/2024)In uitvoering.De Minister voor Rechtsbescherming zegt de Kamerschriftelijk terug op de vraag te komen wat deexitfactoren zijn voor cipiers. TZ202404–133Plenair debat over hettekort aan plekken in degevangenissen(11/4/2024)Afgedaan in deze brief.Paragraaf personeelsbeleid onderExitfactoren.De Minister voor Rechtsbescherming zegt toe deKamer te informeren over de uitkomsten van deevaluatie van het systeem van zelfmelders, die eind2024 wordt afgerond, en daarbij ook in te gaan ophet overnemen van buitenlandsevonnissen.TZ202405–029Commissiedebat(16/05/2024)In uitvoering.De Mrb zegt toe in diverse brieven dievoor de zomer van 2024 komen in tegaan op de volgende punten:a) de suggestie van het lid Ellian (VVD) voor eenoplossing voor zelfmelders die een korte strafopgelegd hebben gekregen;b) de uitvoering van de motie het lid Van Nispen (SP)c.s. over een pakket maatregelen om werken in hetgevangeniswezen en de forensische zorg aantrekke-lijker te maken.Commissiedebat(16/05/2024)a) dit is aan mijnambtsopvolger;b) afgedaan in dezebrief.a) N.v.t.b) Paragraaf Personeelsbeleid. Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 96512