voortzetting van het debat over het rapport van de Inspectie Veiligheid en Justitie inzake een zelfmoord van een gedetineerde

Tweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-286Rapport￿zelfmoord￿gedetineerdeAan￿de￿orde￿is￿de￿voortzetting￿van￿het￿debat￿over￿het￿rap-port￿van￿de￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie￿inzake￿eenzelfmoord￿van￿een￿gedetineerde.Staatssecretaris￿Teeven:Voorzitter.￿Ik￿bedank￿de￿fracties￿voor￿hun￿inbreng￿in￿eer-ste￿termijn.￿Ik￿waardeer￿het￿buitengewoon￿dat￿u￿mij￿zosnel￿in￿de￿gelegenheid￿hebt￿gesteld￿om￿in￿uw￿Kamer￿endaarmee￿ook￿publiekelijk￿verantwoording￿af￿te￿leggenover￿deze￿schokkende￿en￿tragische￿gebeurtenis,￿die￿ookmij￿diep￿heeft￿geraakt.￿Met￿een￿snelle￿verantwoordingzijn￿het￿bestuur￿en￿de￿effectieve￿publieke￿controle￿zeer￿ge-diend.De￿Kamer￿is￿zeer￿kritisch￿over￿de￿rol￿van￿de￿organisa-ties￿binnen￿de￿vreemdelingenketen.￿Zij￿is￿zeer￿kritischover￿het￿handelen￿van￿de￿overheid￿in￿verschillende￿ge-daanten￿rond￿het￿overlijden￿van￿de￿heer￿Aleksandr￿Dol-matov.￿Dat￿begrijp￿ik￿volledig;￿daar￿bestaat￿ook￿alle￿aan-leiding￿toe.￿Verschillende￿fracties￿zijn￿ook￿zeer￿kritischover￿mijn￿persoonlijk￿handelen.￿Ik￿zal￿ingaan￿op￿alle￿kri-tiek￿die￿is￿geuit.In￿dit￿debat￿wil￿ik￿publiekelijk￿verantwoording￿afleggenover￿het￿functioneren￿van￿de￿vreemdelingenketen￿in￿dezezaak.￿Geconstateerde￿fouten￿moeten￿worden￿hersteld￿ende￿kwaliteit￿van￿de￿vreemdelingenketen￿moet￿worden￿ge-borgd￿en￿verbeterd￿waar￿het￿kan.Als￿men￿het￿mij￿toestaat,￿zou￿ik￿dit￿debat￿ook￿willenaangrijpen￿om￿publiekelijk￿mijn￿verontschuldigingen￿aante￿bieden￿aan￿de￿familie￿en￿vrienden￿van￿Aleksandr￿Dol-matov.￿Voor￿hen￿is￿zijn￿dood￿een￿groot￿persoonlijk￿drama.Ik￿bied￿bij￿dezen￿mijn￿excuses￿aan￿en￿die￿zijn￿gemeend.Die￿excuses￿zijn￿vorige￿week￿vrijdag￿al￿persoonlijk￿over-gebracht￿aan￿de￿moeder￿van￿de￿heer￿Dolmatov,￿door￿deambassadeur￿te￿Moskou￿en￿het￿plaatsvervangend￿hoofdvan￿de￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie.￿Ook￿hebben￿tweefunctionarissen￿van￿de￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie￿hetonderzoeksrapport￿en￿de￿beleidsreactie￿van￿de￿zijde￿vanhet￿kabinet￿toegelicht.￿Bij￿die￿gelegenheid￿zijn￿nogmaalsde￿condoleances￿van￿de￿zijde￿van￿de￿Nederlandse￿rege-ring￿overgebracht.￿Ik￿heb￿een￿terugkoppeling￿gekregenvan￿die￿reactie,￿die￿buitengewoon￿veel￿indruk￿op￿mij￿heeftgemaakt.In￿de￿brief￿aan￿de￿Kamer￿heb￿ik￿aangegeven￿dat￿van-uit￿de￿Nederlandse￿ambassade￿contact￿is￿onderhoudenmet￿de￿moeder￿van￿de￿heer￿Dolmatov￿en￿dat￿daarbij￿deprocedures￿van￿dat￿onderzoek￿zijn￿toegelicht.￿Ik￿kan￿devraag￿van￿de￿heer￿Van￿der￿Steur￿dan￿ook￿bevestigend￿be-antwoorden￿of￿we￿de￿komende￿tijd￿in￿contact￿zullen￿blij-ven￿met￿mevrouw￿Doronina,￿onder￿meer￿in￿verband￿metandere￿zaken￿die￿met￿haar￿moeten￿worden￿geregeld.￿Ikheb￿op￿de￿hoorzitting￿iemand￿horen￿zeggen￿dat￿er￿al￿zouzijn￿gesproken￿over￿de￿hoogte￿van￿de￿schadevergoedingen￿dat￿er￿een￿aanbod￿zou￿zijn￿gedaan.￿Dat￿is￿allemaal￿niethet￿geval.￿Er￿is￿gesproken￿over￿het￿feit￿dat￿de￿Nederland-se￿regering￿de￿juridische￿aansprakelijkheid￿erkent;￿ookvinden￿wij￿dat￿er￿een￿mate￿van￿causaliteit￿aanwezig￿is￿tus-sen￿het￿gebeuren￿in￿het￿Detentiecentrum￿Rotterdam￿enhet￿overlijden￿van￿Dolmatov.￿Dat￿op￿zich￿is￿reden￿temeerom￿mevrouw￿Doronina￿te￿bezoeken.Vele￿Kamerleden￿hebben￿opgemerkt￿dat￿die￿zorgplichtzwaar￿weegt￿als￿de￿overheid￿de￿zorg￿heeft￿voor￿een￿jon-geman￿in￿de￿kracht￿van￿zijn￿leven￿die￿zich￿in￿vreemdelin-genbewaring￿bevindt.￿Dat￿is￿niet￿alleen￿in￿deze￿zaak￿zo,dat￿is￿ook￿in￿andere￿zaken￿in￿het￿verleden￿zo￿geweest.Ook￿van￿de￿zijde￿van￿eerdere￿regeringen￿is￿dat￿op￿dezeplaats￿gezegd.￿Die￿verantwoordelijkheid￿geldt￿dan￿ookvoor￿allen￿die￿in￿ons￿land￿op￿last￿van￿de￿overheidsor-ganen￿in￿hun￿vrijheid￿worden￿beperkt.￿Die￿mensen￿zijnvanaf￿dat￿moment￿aan￿de￿zorg￿van￿de￿overheid￿toever-trouwd.￿Vele￿leden￿hebben￿erop￿gewezen￿dat￿het￿in￿dezezaak￿nog￿eens￿extra￿wrang￿is￿dat￿er￿niet￿eens￿een￿juridi-sche￿titel￿was￿om￿de￿heer￿Dolmatov￿in￿zijn￿vrijheid￿te￿be-perken.Tegelijkertijd￿was￿al￿bij￿het￿insluiten￿in￿het￿Detentiecen-trum￿Rotterdam￿bekend￿dat￿de￿heer￿Dolmatov￿depressiefwas￿en￿medicatie￿kreeg.￿Op￿grond￿daarvan￿moest￿op￿datmoment￿al￿uiterste￿zorgvuldigheid￿in￿acht￿worden￿geno-men.￿Laat￿ik￿daarover￿helder￿zijn:￿in￿deze￿casus,￿bij￿de-ze￿trieste￿gebeurtenis,￿is￿daarvan￿geen￿sprake￿geweest.Als￿iemand￿rechtstreeks￿aan￿de￿zorgen￿van￿de￿overheid￿istoevertrouwd,￿is￿dat￿soort￿onzorgvuldigheden￿onaccepta-bel.￿Naar￿mijn￿oordeel￿kun￿je￿niet￿zeggen￿dat￿de￿aaneen-schakeling￿van￿gebeurtenissen,￿van￿beslissingen￿en￿vanfouten￿in￿dit￿specifieke￿geval,￿onontkoombaar￿tot￿deze￿fa-tale￿afloop￿heeft￿geleid.￿Die￿conclusie￿trekt￿de￿InspectieVeiligheid￿en￿Justitie￿ook￿niet.￿Wel￿is￿er,￿zoals￿ik￿net￿al￿zei,sprake￿van￿causaliteit￿in￿de￿laatste￿fase￿van￿detentie￿tothet￿overlijden￿van￿de￿heer￿Dolmatov.Ik￿ben￿van￿mening￿dat￿in￿het￿domein￿van￿het￿menselij-ke￿en￿het￿maatschappelijke￿ook￿over￿schuld￿moet￿kunnenworden￿gesproken.￿Daarom￿ben￿ik￿ook￿naar￿de￿Kamer￿ge-komen￿om￿me￿te￿verantwoorden.￿Een￿muur￿van￿non-ver-antwoording￿werkt￿asociaal,￿werkt￿escalerend￿en￿prikkelttot￿verdere￿juridisering.￿In￿die￿zin￿ben￿ik￿het￿zeer￿eens￿metde￿uitspraak￿van￿de￿Ombudsman.￿Aan￿de￿andere￿kant￿gaik￿juridisering￿niet￿uit￿de￿weg￿als￿juridische￿aansprakelijk-heid￿expliciet￿moet￿worden￿erkend.￿Als￿je￿als￿overheid￿ju-ridische￿aansprakelijkheid￿erkent￿voor￿de￿laatste￿fase,￿danaccepteer￿je￿ook￿politieke￿verantwoordelijkheid,￿want￿diezit￿daar￿nog￿voor.￿Veel￿Kamerleden￿hebben￿hierover￿ge-sproken.￿Ik￿heb￿dat￿gedaan￿en￿ik￿doe￿dat￿nog￿steeds.￿Datis￿gewoon￿zo.Het￿Openbaar￿Ministerie￿is￿tot￿de￿conclusie￿gekomendat￿de￿doodsoorzaak￿suïcide￿door￿verhanging￿is.￿HetOpenbaar￿Ministerie￿is￿ook￿tot￿de￿conclusie￿gekomen￿dater￿op￿dit￿moment￿geen￿aanleiding￿is￿om￿een￿strafrechte-lijk￿onderzoek￿in￿te￿stellen￿in￿relatie￿tot￿de￿dood￿van￿deheer￿Dolmatov.Mevrouw￿Voortman￿ging￿in￿haar￿eerste￿termijn￿in￿opde￿asielprocedure.￿Na￿ook￿zelf￿kennisgenomen￿te￿heb-ben￿van￿het￿individuele￿dossier￿met￿de￿daarin￿beschrevenprocesstappen,￿kom￿ik￿tot￿het￿oordeel￿dat￿er￿geen￿aanlei-ding￿is￿om￿te￿veronderstellen￿dat￿de￿asielprocedure￿vande￿heer￿Dolmatov￿niet￿de￿vereiste￿zorgvuldige￿inhoudelij-ke￿behandeling￿heeft￿gehad￿tot￿het￿nemen￿van￿de￿beslis-sing￿door￿de￿IND. Ik￿merk￿daarbij￿op￿dat￿door￿de￿IND￿nietwerd￿getwijfeld￿aan￿de￿getrouwheid￿van￿de￿beweringenvan￿de￿heer￿Dolmatov￿over￿de￿feitelijke￿gang￿van￿zaken–￿dat￿is￿door￿een￿aantal￿Kamerleden￿ook￿gezegd￿–￿maarwel￿over￿de￿gerechtvaardigdheid￿van￿de￿vrees￿voor￿deveronderstelde￿reactie￿van￿de￿zijde￿van￿de￿Russische￿au-toriteiten.￿Dit￿was￿geen￿eindoordeel.￿Op￿11 januari￿is￿aanhet￿eind￿van￿de￿dag￿–￿dat￿doet￿er￿overigens￿helemaal￿niettoe,￿want￿het￿was￿binnen￿de￿beroepstermijn￿–￿door￿de￿ge-kozen￿raadsman￿een￿beroepschrift￿ingediend.￿Dit￿had￿tot TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-29conclusie￿moeten￿hebben￿dat￿de￿zaak￿aan￿de￿vreemdelin-genrechter￿zou￿worden￿voorgelegd.￿Daar￿komen￿we￿nietaan￿toe￿in￿deze￿procedure.Mevrouw￿Voortman￿heeft￿gevraagd￿hoe￿ik￿tot￿de￿con-clusie￿kom￿dat￿de￿asielprocedure￿zorgvuldig￿was.￿De￿INDheeft￿geoordeeld￿dat￿bescherming￿tegen￿terugkeer￿naarde￿Russische￿Federatie￿niet￿noodzakelijk￿was.￿Om￿tot￿datoordeel￿te￿kunnen￿komen￿is￿onder￿meer￿bezien￿welkesancties￿er￿op￿het￿moment￿van￿beoordelen￿stonden￿op￿deactiviteiten￿die￿de￿heer￿Dolmatov￿heeft￿verricht.￿Om￿totdat￿oordeel￿te￿komen,￿heeft￿de￿IND￿gebruikgemaakt￿vanverschillende￿open￿bronnen,￿maar￿ook￿van￿verschillendebronnen￿van￿het￿ministerie￿van￿Buitenlandse￿Zaken￿diezien￿op￿de￿algemene￿situatie￿in￿de￿Russische￿Federatie￿enop￿specifieke￿elementen￿in￿dit￿individuele￿asielrelaas.Er￿zijn￿opmerkingen￿gemaakt￿en￿schriftelijke￿vragen￿ge-steld￿over￿het￿moment￿waarop￿ik￿het￿rapport￿van￿de￿In-spectie￿Veiligheid￿en￿Justitie￿in￿mijn￿bezit￿had.￿Ik￿wil￿daar-over￿volstrekt￿helder￿zijn.￿Dat￿rapport￿was￿twee￿wekenvoor￿12 april￿in￿mijn￿bezit.￿Ik￿heb￿het￿op￿2 april￿ontvan-gen.￿Voor￿het￿geven￿van￿een￿beleidsreactie￿aan￿de￿Kamermet￿betrekking￿tot￿zo'n￿rapport￿van￿de￿Inspectie￿Veiligheiden￿Justitie￿staat￿een￿termijn￿van￿maximaal￿zes￿weken.￿Nadie￿zes￿weken￿wordt￿een￿rapport￿van￿de￿inspectie￿open-baar￿gemaakt.￿Men￿zal￿begrijpen￿dat￿een￿beleidsreactieop￿een￿dergelijk￿rapport￿grote￿zorgvuldigheid￿vraagt￿–￿omdat￿woord￿vandaag￿maar￿te￿gebruiken,￿wat￿ook￿een￿beet-je￿wrang￿is￿–￿evenals￿een￿afgewogen￿reflectie￿en￿een￿ade-quate￿afstemming.￿Dat￿is￿ook￿de￿reflectie￿waarom￿voor￿ditdebat￿door￿verschillende￿leden￿van￿de￿Kamer￿in￿de￿mediawerd￿gevraagd.￿Die￿reflectie￿heb￿ik￿zelf￿ook￿nodig￿gehad.Daarom￿heeft￿het￿ook￿die￿periode￿van￿enkele￿weken￿be-slagen.￿Overleg￿over￿de￿inhoud￿van￿de￿beleidsreactie￿be-tekent￿in￿dit￿geval,￿"uiteraard"￿zou￿ik￿bijna￿willen￿zeggen,ook￿overleg￿met￿de￿uitvoerende￿diensten,￿met￿de￿IND,￿deNationale￿Politie￿en￿het￿detentiecentrum￿Rotterdam,￿dieook￿aanbevelingen￿moeten￿uitvoeren.Ik￿hecht￿er￿ook￿aan￿om￿te￿zeggen￿dat￿het￿bezoek￿vanpresident￿Poetin￿aan￿Nederland￿wel￿een￿bijzondere￿sa-menloop￿in￿de￿tijd￿was￿met￿het￿opstellen￿van￿dit￿rapport,het￿vervaardigen￿van￿de￿beleidsreactie￿en￿het￿sturen￿vandie￿beleidsreactie￿met￿het￿rapport￿naar￿de￿Kamer,￿maardat￿het￿in￿totaal￿geen￿enkel￿verband￿ermee￿heeft￿gehad.In￿totaal￿heeft￿het￿geen￿enkele￿invloed￿gehad￿op￿het￿mo-ment￿van￿toesturen￿van￿het￿document￿aan￿de￿Kamer.￿Ikzeg￿dit￿omdat￿in￿de￿media￿en￿op￿andere￿momenten￿daar-over￿opmerkingen￿zijn￿gemaakt.In￿deze￿zaak￿is￿er￿een￿directe￿relatie,￿dat￿kun￿je￿niet￿ont-kennen,￿tussen￿het￿betreuren￿van￿een￿slachtoffer￿van￿su-ïcide￿en￿het￿onzorgvuldig￿optreden￿van￿de￿overheid.￿Deconclusies￿van￿de￿inspectie￿zijn￿ernstig￿en￿de￿aanbevelin-gen￿zijn￿duidelijk.￿De￿leden￿hebben￿het￿ook￿al￿gezegd:￿ikneem￿ze￿allemaal￿over.In￿dit￿verband￿past￿het￿dat￿ik￿de￿vraag￿van￿mevrouwGesthuizen￿behandel￿die￿zij￿in￿eerste￿termijn￿heeft￿ge-steld.￿Zij￿heeft￿gevraagd￿naar￿het￿opvolgen￿door￿mij￿vande￿adviezen￿van￿de￿Adviescommissie￿voor￿Vreemdelin-genzaken.￿Mevrouw￿Gesthuizen￿noemde￿bijvoorbeeldhet￿advies￿Recht￿op￿een￿menswaardig￿bestaan￿en￿het￿ad-vies￿Expertise￿getoetst.￿Ik￿merk￿op￿dat￿beide￿niet￿zien￿opvreemdelingenbewaring￿of￿samenwerking￿van￿de￿keten.Het￿advies￿Recht￿op￿een￿menswaardig￿bestaan￿gaat￿in￿opde￿opvang￿van￿vreemdelingen.￿In￿mijn￿reactie￿op￿dit￿ad-vies￿heb￿ik￿gewezen￿op￿het￿wettelijk￿stelsel￿van￿de￿Vreem-delingenwet￿dat￿sinds￿2000￿geldt￿en￿dat￿inhoudt￿dat￿deopvang￿van￿de￿vreemdeling￿wordt￿beëindigd￿nadat￿zijnaanvraag￿is￿afgewezen￿en￿hij￿niet￿wil￿meewerken￿aan￿te-rugkeer.￿In￿het￿advies￿Expertise￿getoetst￿gaat￿de￿ACVZ￿inop￿de￿kwaliteit￿van￿deskundigenadvisering.￿Zoals￿ik￿in￿dekabinetsreactie￿heb￿opgenomen,￿is￿een￿aantal￿wijzigingendoorgevoerd￿op￿diverse￿terreinen￿waarbij￿deskundigenzijn￿betrokken.Ik￿zal￿zo￿nog￿de￿conclusies￿bespreken￿van￿de￿Inspec-tie￿Veiligheid￿en￿Justitie,￿maar￿mevrouw￿Gesthuizen￿heeftin￿haar￿eerste￿termijn￿iets￿gemeld￿waar￿ik￿nog￿wel￿op￿wilingaan.￿Dat￿betreft￿de￿brief￿die￿ik￿heb￿ontvangen￿van￿ge-detineerden￿die￿verbleven￿op￿de￿extrazorgafdeling￿vandetentiecentrum￿Rotterdam.￿Ik￿heb￿de￿strekking￿van￿devraag￿van￿mevrouw￿Gesthuizen￿aldus￿begrepen:￿staats-secretaris,￿als￿je￿echt￿geraakt￿was￿door￿wat￿er￿is￿gebeurd,hoe￿kun￿je￿dan￿zo￿met￿de￿beantwoording￿van￿die￿briefomgaan?￿Als￿ik￿het￿niet￿goed￿formuleer,￿hoor￿ik￿wel￿hoemevrouw￿Gesthuizen￿het￿wel￿bedoeld￿heeft.Op￿23 januari￿is￿door￿een￿aantal￿gedetineerde￿vreem-delingen￿die￿verbleven￿op￿de￿extrazorgafdeling￿van￿de-tentiecentrum￿Rotterdam,￿een￿brief￿aan￿mij￿gestuurd.￿Datis￿dezelfde￿afdeling￿als￿waarop￿de￿heer￿Dolmatov￿ver-bleef.￿Zij￿hebben￿in￿die￿brief￿hun￿zorg￿uitgesproken￿overde￿psychische￿gezondheidstoestand,￿mede￿naar￿aanlei-ding￿van￿hetgeen￿is￿gebeurd￿met￿Dolmatov.￿Zij￿vroegenom￿een￿uitbreiding￿van￿het￿dagprogramma.￿Gelet￿op￿deimpact￿van￿de￿tragische￿gebeurtenis￿is￿ook￿onmiddellijknazorg￿gegeven￿aan￿de￿ingeslotenen￿op￿de￿afdeling￿waar-op￿de￿heer￿Dolmatov￿verbleef.￿Op￿de￿dag￿van￿de￿suïcidevan￿de￿heer￿Dolmatov￿zijn￿er￿met￿het￿hoofd￿van￿de￿zorg-afdeling,￿GZ-psychologen,￿huisartsen,￿geestelijk￿verzor-gers,￿de￿directie￿en￿het￿afdelingshoofd￿van￿de￿betrokkenafdeling￿aan￿de￿hand￿van￿een￿checklist￿en￿uiteraard￿kij-kend￿naar￿wat￿nodig￿was￿voor￿degenen￿die￿de￿brief￿heb-ben￿geschreven,￿afspraken￿gemaakt￿over￿de￿opvang￿vande￿afdelingsgenoten￿van￿de￿heer￿Dolmatov.￿Een￿psycho-loog￿heeft￿alle￿ingeslotenen￿dezelfde￿dag￿nog￿gezien￿engesproken.￿Naar￿aanleiding￿van￿deze￿gesprekken￿zijn￿vooreen￿aantal￿ingeslotenen￿vervolgafspraken￿gemaakt,￿wattot￿een￿extra￿observatie￿heeft￿geleid.De￿beantwoording￿van￿die￿brief￿is￿overigens￿nog￿ex-tra￿onder￿mijn￿aandacht￿gebracht￿door￿een￿medefractielidvan￿mevrouw￿Gesthuizen.￿Naar￿aanleiding￿daarvan￿heb￿iknogmaals￿gevraagd￿of￿ook￿de￿beantwoording￿van￿de￿briefsnel￿ter￿hand￿kon￿worden￿genomen.￿Dat￿is￿vervolgens￿ge-beurd.Mevrouw￿Gesthuizen￿vraagt￿of￿ik￿vind￿dat￿in￿die￿briefvoldoende￿doorklinkt￿dat￿er￿iets￿ergs￿is￿gebeurd￿en￿of￿ervoldoende￿warmte￿in￿doorklinkt,￿ook￿in￿de￿richting￿van￿demede-ingeslotenen.￿Wij￿hebben￿geprobeerd￿die￿warmtete￿geven,￿in￿ieder￿geval￿direct￿na￿het￿gebeurde.￿Wij￿heb-ben￿geprobeerd￿die￿mensen￿zo￿goed￿mogelijk￿op￿te￿van-gen.￿Wij￿hebben￿gereageerd.￿Deze￿brief￿is￿geschreven￿op11 maart,￿dus￿er￿is￿wel￿gereageerd￿op￿die￿afdeling￿in￿rela-tie￿tot￿de￿ingeslotenen￿en￿de￿gebeurtenissen￿daar.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Ik￿ben￿het￿met￿de￿staatssecretaris￿eens￿dat￿warmte￿heelbelangrijk￿is,￿maar￿het￿gaat￿ook￿om￿feiten.￿Het￿ging￿omeen￿groep￿gedetineerden￿die￿heel￿direct￿heeft￿moetenmeemaken￿wat￿er￿gebeurde￿op￿17 januari￿in￿het￿detentie-centrum￿Rotterdam.￿Deze￿mensen￿hebben￿gemeend￿daar-na￿de￿staatssecretaris￿te￿moeten￿schrijven￿om￿hem￿eropte￿wijzen￿dat￿er￿iets￿niet￿klopt￿aan￿de￿medische￿zorg￿en￿dezorg￿die￿er￿voor￿hen￿is￿op￿die￿speciale￿zorgafdeling.￿Dat￿ishet￿eerste￿feit.￿Daarvoor￿hebben￿die￿mensen￿aandacht￿ge-vraagd. TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-30Het￿tweede￿feit￿is￿dat￿door￿deze￿staatssecretaris￿of￿inieder￿geval￿onder￿zijn￿verantwoordelijkheid￿vanuit￿het￿mi-nisterie￿van￿Veiligheid￿en￿Justitie￿een￿brief￿is￿gestuurdwaarin￿staat:￿uw￿zorg￿is￿voor￿mij￿heel￿belangrijk￿en￿wijzorgen￿ervoor￿dat￿de￿zorg￿die￿u￿krijgt￿gelijk￿is￿aan￿de￿zorgin￿de￿rest￿van￿de￿samenleving.￿Dat￿zijn￿de￿feiten.￿Ik￿vindhet￿van￿belang￿in￿dit￿debat￿dat￿de￿staatssecretaris￿niet￿al-leen￿erkent￿dat￿die￿warmte￿belangrijk￿is￿en￿dat￿er￿op￿datpunt￿misschien￿nog￿wel￿iets￿kan￿worden￿verbeterd,￿maardat￿hij￿ook￿erkent￿dat￿de￿kritische￿signalen￿van￿betrokke-nen￿en￿ook￿van￿andere￿instanties￿serieus￿moeten￿wordengenomen.￿Daarvan￿zie￿ik￿nog￿niets.￿Mag￿ik￿daarop￿een￿re-actie?Staatssecretaris￿Teeven:Zeker.￿Mevrouw￿Gesthuizen￿heeft￿gelijk.￿Ik￿heb￿er￿een￿uit-gebreide￿passage￿over￿en￿ik￿zal￿er￿uitgebreid￿op￿ingaan.Er￿was￿een￿rapport￿uit￿2009￿van￿de￿Inspectie￿voor￿de￿Ge-zondheidszorg￿waarin￿een￿aantal￿constateringen￿werdengedaan.￿Daarin￿staat￿overigens￿dat￿de￿zorg￿wel￿voldoen-de￿is,￿maar￿dat￿die￿niet￿voldoende￿is￿geborgd.￿Naar￿aan-leiding￿daarvan￿is￿er￿een￿enorme￿verbeterslag￿gemaakt.Dat￿is￿geconstateerd￿door￿de￿IGZ￿en￿het￿is￿gisteren￿in￿dehoorzitting￿in￿de￿Kamer￿aan￿de￿orde￿geweest.￿Die￿verbe-teringen￿zijn￿ook￿met￿uw￿Kamer￿besproken.￿Er￿waren￿nogwel￿zorgen￿over￿de￿medische￿zorg.￿In￿2012￿is￿er￿nog￿eentussenrapportage￿geweest.￿Alle￿zaken￿die￿in￿2009￿wer-den￿geconstateerd,￿zijn￿opgepakt￿en￿er￿zijn￿enorme￿verbe-terslagen￿gemaakt.￿Dat￿laat￿onverlet￿dat￿in￿deze￿concretezaak￿de￿zorg￿volstrekt￿onzorgvuldig￿en￿ontoereikend￿is￿ge-weest.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Een￿groot￿deel￿van￿de￿hoorzitting￿van￿gisteren￿ging￿overde￿vraag￿of￿het￿om￿een￿incident￿ging￿of￿om￿iets￿structu-reels.￿Wij￿hebben￿van￿de￿inspectie￿gehoord￿dat￿het￿opieder￿individueel￿vlak￿heel￿lastig￿is￿vast￿te￿stellen￿dat￿hetom￿een￿structureel￿probleem￿ging,￿maar￿dat￿van￿een￿aan-tal￿zaken￿wel￿degelijk￿moet￿worden￿gesteld:￿als￿dit￿eenfout￿is￿in￿het￿systeem,￿dus￿als￿dit￿de￿manier￿is￿waaropmen￿nu￿eenmaal￿handelt,￿is￿helemaal￿niet￿uit￿te￿sluitendat￿het￿in￿andere￿gevallen￿ook￿zo￿zal￿zijn￿gegaan.De￿staatssecretaris￿zegt￿nu￿dat￿de￿inspectie￿in￿2009￿pro-blemen￿heeft￿geconstateerd￿en￿heel￿veel￿suggesties￿heeftgedaan￿om￿de￿boel￿te￿verbeteren,￿dat￿dat￿allemaal￿is￿ge-beurd￿en￿dat￿de￿inspectie￿gisteren￿heeft￿gezegd￿dat￿zijdaarover￿tevreden￿is.￿De￿staatssecretaris￿vergist￿zich.￿Deinspectie￿heeft￿wel￿gezegd￿dat￿zij￿positief￿is￿over￿alle￿in-spanningen￿die￿zijn￿geleverd.￿De￿inspectie￿heeft￿ook￿ge-zegd￿dat￿zij￿onder￿de￿indruk￿is￿van￿alle￿energie￿die￿erin￿isgestoken.￿Maar￿de￿inspectie￿heeft￿nog￿geen￿nieuw￿rap-port￿gemaakt.￿Dat￿komt￿pas￿dit￿najaar.￿Ik￿vind￿het￿echt￿tevoorbarig￿om￿nu￿vooruit￿te￿lopen￿en￿te￿zeggen￿dat￿het￿welop￿orde￿is.￿Ik￿heb￿hier￿een￿hele￿lijst￿met￿uitspraken￿van￿destaatssecretaris,￿en￿die￿gaan￿allemaal￿over￿de￿zorg￿in￿devreemdelingenketen￿en￿voor￿een￿groot￿gedeelte￿over￿dezorg￿in￿vreemdelingendetentie.￿Hij￿zegt￿steeds:￿het￿is￿oporde,￿het￿is￿goed.￿Is￿deze￿staatssecretaris,￿met￿in￿het￿ach-terhoofd￿datgene￿wat￿wij￿vandaag￿bespreken￿en￿alles￿water￿is￿gebeurd,￿bereid￿om￿daarvan￿afstand￿te￿nemen￿enom￿kritisch￿te￿zijn￿en￿te￿durven￿zeggen:￿ik￿heb￿mij￿daarinvergist;￿het￿klopt￿niet;￿het￿is￿niet￿op￿orde;￿het￿incident-Dol-matov￿is￿daar￿het￿bewijs￿van;￿ik￿ga￿daarnaar￿kijken?Staatssecretaris￿Teeven:Nee,￿dat￿zeg￿ik￿niet.￿In￿het￿incident-Dolmatov￿is￿het￿nietop￿orde￿geweest,￿maar￿er￿zijn￿enorme￿verbeterslagen￿ge-maakt.￿Wij￿zijn￿een￿enorm￿stuk￿vooruitgegaan.￿Ik￿deel￿hetstandpunt￿van￿mevrouw￿Gesthuizen￿dus￿niet.￿Ik￿zal￿straksprecies￿toelichten￿wat￿er￿sinds￿het￿rapport￿van￿december2009￿in￿de￿detentiecentra￿is￿gebeurd.￿Dat￿moeten￿wij￿ge-woon￿eens￿even￿met￿elkaar￿op￿een￿rijtje￿zetten.￿Dan￿zullenwij￿moeten￿constateren￿dat￿het￿met￿de￿Kamer￿is￿bespro-ken.￿Er￿zijn￿diverse￿momenten￿waarop￿die￿verbeterslagenmet￿de￿Kamer￿zijn￿besproken.￿Er￿is￿ook￿aan￿de￿Kamer￿ge-rapporteerd.￿Als￿mevrouw￿Gesthuizen￿mij￿die￿algemenevraag￿stelt,￿dan￿is￿het￿antwoord:￿nee,￿dat￿deel￿ik￿niet.￿Alsmevrouw￿Gesthuizen￿vraagt￿of￿het￿in￿de￿zaak-Dolmatovtotaal￿fout￿is￿gegaan,￿dan￿zijn￿wij￿het￿natuurlijk￿volstrektmet￿elkaar￿eens.￿Als￿zij￿aan￿mij￿vraagt￿of￿ik￿daar￿politiekverantwoordelijk￿voor￿ben,￿dan￿zijn￿wij￿het￿ook￿eens￿overhet￿antwoord.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):Vóór￿het￿overlijden￿van￿de￿heer￿Dolmatov￿was￿er￿al￿veelkritiek￿op￿de￿kwaliteit￿van￿de￿medische￿zorg￿in￿detentie-centra.￿Na￿het￿overlijden￿van￿de￿heer￿Dolmatov￿hebbentien￿mensen￿in￿detentiecentra￿zich￿tot￿de￿staatssecretarisgewend￿over￿de￿kwaliteit￿van￿de￿medische￿zorg￿aldaar.Hoe￿kan￿de￿staatssecretaris￿dan￿nu￿nog￿steeds￿zeggen￿datmet￿uitzondering￿van￿de￿situatie￿van￿de￿heer￿Dolmatovde￿medische￿zorg￿op￿orde￿is?￿De￿staatssecretaris￿geeftaan￿dat￿hij￿bij￿brief￿op￿11 maart￿heeft￿gereageerd￿op￿eenbrief￿die￿op￿23 januari￿verstuurd￿is.￿Deelt￿de￿staatssecre-taris￿mijn￿mening￿dat￿daar￿nou￿niet￿erg￿veel￿warmte￿uitspreekt?￿Het￿gaat￿om￿bange￿mensen￿die￿zich￿veel￿zorgenmaken￿over￿de￿zorg.￿Dan￿is￿zo'n￿termijn￿tussen￿23 januarien￿11 maart￿toch￿wel￿behoorlijk￿lang?Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿beantwoord￿de￿tweede￿vraag￿van￿mevrouw￿Voortmanmeteen.￿Het￿belangrijkste￿is￿dat￿de￿mensen￿die￿in￿het￿de-tentiecentrum￿zaten,￿die￿het￿overlijden￿van￿de￿heer￿Dol-matov￿hebben￿meegemaakt,￿opvang￿en￿nazorg￿hebbengekregen.￿Inderdaad,￿de￿reactietermijn￿op￿de￿brief￿van23 januari￿is￿niet￿al￿te￿kort,￿maar￿het￿ging￿erom￿dat￿er￿na-zorg￿moest￿worden￿geboden,￿dat￿er￿naar￿die￿personenop￿die￿afdeling￿moest￿worden￿gekeken.￿Dat￿is￿gebeurd.Dat￿is￿het￿allerbelangrijkste￿dat￿wij￿kunnen￿vaststellen.￿Debrief￿had￿eerder￿kunnen￿worden￿geschreven,￿maar￿het￿iswel￿gebeurd.￿Ik￿kan￿het￿niet￿meer￿veranderen.De￿eerste￿vraag￿is￿heel￿uitgebreid.￿Ik￿zal￿er￿ook￿uitge-breid￿op￿ingaan.￿Ik￿stel￿vast￿dat￿er￿vanaf￿het￿kritische￿rap-port￿van￿december￿2009￿heel￿veel￿verbeteringen￿zijn￿ge-weest.￿Heel￿veel￿aanbevelingen￿zijn￿overgenomen.￿Ikweet￿dat￿de￿Nationale￿ombudsman￿er￿anders￿over￿denkt.Hij￿heeft￿in￿augustus￿2012￿een￿belevingsonderzoek￿ge-daan￿en￿teruggegrepen￿op￿het￿inspectierapport￿van￿2009.Ik￿wijs￿erop￿dat￿die￿verbeteringen￿zijn￿vastgesteld￿en￿dater￿tussentijds￿over￿is￿gerapporteerd,￿bijvoorbeeld￿doorde￿voorloper￿van￿de￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie,￿de￿In-spectie￿voor￿de￿Sanctietoepassing,￿die￿in￿2012￿tussenrap-portages￿heeft￿uitgebracht.￿Deze￿rapportages￿zijn￿allemaalmet￿de￿Kamer￿besproken.￿Dat￿geldt￿ook￿voor￿de￿voort-gang￿van￿deze￿zaak.￿Er￿is￿nooit￿enig￿commentaar￿op￿gele-verd.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):Dat￿is￿in￿ieder￿geval￿niet￿waar.￿Er￿zijn￿verschillende￿frac-ties￿die￿dit￿op￿allerlei￿momenten￿aan￿de￿orde￿hebben￿ge- TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-31steld.￿Ik￿ben￿blij￿dat￿de￿staatssecretaris￿erkent￿dat￿die￿re-actie￿beter￿eerder￿had￿kunnen￿worden￿gegeven.￿Over￿dekwaliteit￿van￿de￿medische￿zorg￿hebben￿al￿veel￿fracties￿ge-zegd￿dat￿dat￿humaner￿moet.￿Ik￿overweeg￿daarover￿eenmotie￿in￿te￿dienen.De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):Ik￿begrijp￿dat￿de￿inleiding￿al￿is￿geweest￿en￿dat￿de￿staats-secretaris￿nu￿ingaat￿op￿de￿details.￿Hij￿heeft￿heel￿kort￿ge-sproken￿over￿de￿afwijzing￿door￿de￿IND￿van￿de￿asielaan-vraag￿van￿Dolmatov.￿Dat￿gebeurt￿trouwens￿ook￿in￿het￿in-spectierapport;￿daar￿worden￿maar￿enkele￿zinnen￿aan￿ge-wijd.￿Ik￿vraag￿de￿staatssecretaris￿toch￿om￿daar￿meer￿overte￿zeggen,￿namelijk￿of￿de￿bedreigingen￿door￿de￿Russischegeheime￿dienst￿die￿er￿waren￿–￿los￿van￿het￿feit￿of￿ze￿in￿Rus-land￿zijn￿geuit,￿of￿in￿Nederland,￿want￿daar￿doet￿de￿advo-caat￿van￿Dolmatov￿weer￿andere￿uitspraken￿over￿–￿nietop￿zichzelf￿al￿een￿grond￿vormen￿om￿iemand￿in￿ieder￿ge-val￿voorlopig￿in￿Nederland￿te￿houden.￿De￿staatssecretarisheeft￿het￿over￿de￿zwaarte￿van￿sancties.￿Zijn￿er￿contactentussen￿Nederland￿en￿Rusland￿geweest￿–￿in￿het￿midden￿la-tend￿op￿welke￿niveaus￿–￿om￿de￿risico's￿van￿de￿terugkeervan￿Dolmatov￿naar￿Rusland￿in￿te￿schatten?Staatssecretaris￿Teeven:Tijdens￿de￿asielprocedure￿is￿er￿veelvuldig￿overleg￿ge-weest￿met￿het￿ministerie￿van￿Buitenlandse￿Zaken.￿Datis￿gebeurd￿in￿de￿periode￿tot￿oktober￿2012.￿Er￿is￿gekekennaar￿de￿situatie￿in￿Moskou,￿en￿er￿is￿informatie￿ingewon-nen￿bij￿Buitenlandse￿Zaken.￿In￿de￿asielprocedure￿van￿deIND￿is￿vastgesteld￿dat￿het￿asielrelaas￿van￿Dolmatov￿be-trouwbaar￿was￿op￿grond￿van￿bepaalde￿feiten,￿maar￿nietwat￿betreft￿de￿vrees.De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):Dan￿moet￿ik￿concluderen￿dat,￿ondanks￿de￿bedreigingen,ondanks￿het￿feit￿dat￿hij￿eerder￿is￿gearresteerd￿en￿ondankshet￿feit￿dat￿hij￿een￿beroep￿had￿in￿een￿gevoelige￿sector,￿deraketindustrie,￿men￿toch￿tot￿het￿oordeel￿is￿gekomen￿dathij￿prima￿terugkon￿naar￿Rusland.￿Ik￿begrijp￿die￿opeensta-peling￿niet.Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿zal￿dat￿proberen￿uit￿te￿leggen.￿De￿informatie￿die￿bekendwas,￿is￿geverifieerd.￿In￿de￿asielprocedure￿is￿bijvoorbeeldbekeken￿voor￿welke￿strafbare￿feiten￿de￿heer￿Dolmatovin￿Rusland￿veroordeeld￿zou￿kunnen￿worden,￿en￿tot￿wel-ke￿gevolgen￿dat￿zou￿leiden.￿Ik￿hoor￿de￿heer￿Voordewindspreken￿over￿bedreigingen,￿maar￿dat￿moet￿wel￿wordengerelateerd￿aan￿het￿asielrelaas.￿Ik￿ga￿er￿een￿beetje￿van￿uitdat￿wat￿de￿heer￿Voordewind￿zegt,￿uit￿de￿opmerkingen￿vande￿gekozen￿advocaat￿komt.￿Maar￿dat￿is￿niet￿vastgesteld.Van￿een￿aantal￿omstandigheden￿zeg￿ik￿dat￿ze￿juist￿zijn,maar￿de￿gerechtvaardigde￿vrees￿kon￿hieruit￿niet￿wordenopgemaakt￿door￿de￿IND. Niet￿dat￿ik￿deskundig￿ben￿op￿datterrein,￿maar￿ik￿heb￿dat￿dossier￿wel￿op￿enig￿moment￿gele-zen.￿Die￿beslissing￿komt￿mij￿niet￿onjuist￿voor.￿Het￿lijkt￿mijeen￿logische￿beslissing￿van￿de￿IND. Er￿is￿overigens￿ookeen￿beslissing￿op￿24 oktober￿2012￿aan￿mijn￿voorgangervoorgelegd,￿die￿dat￿ook￿heeft￿geaccordeerd.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):In￿mijn￿betoog￿heb￿ik￿ook￿een￿punt￿gemaakt￿van￿het￿aldan￿niet￿geven￿van￿een￿asielvergunning.￿Als￿het￿gaat￿omvrijheid￿van￿meningsuiting￿in￿Rusland,￿heeft￿presidentPoetin￿heel￿strenge￿maatregelen￿genomen.￿Iemand￿dievoor￿de￿rechter￿wordt￿gebracht,￿maakt￿een￿heel￿grotekans￿om￿naar￿een￿strafkamp￿gestuurd￿te￿worden.￿Waaruitleidt￿de￿staatssecretaris￿af￿dat￿de￿vrees￿van￿de￿heer￿Dol-matov￿om￿dat￿te￿overkomen￿niet￿gegrond￿zou￿zijn?Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿denk￿niet￿dat￿dit￿de￿plek￿is￿om￿het￿individuele￿asieldos-sier￿van￿de￿heer￿Dolmatov￿te￿bespreken.￿Maar￿de￿beslis-sing￿die￿de￿IND￿daar￿heeft￿genomen￿–￿de￿loop￿der￿gebeur-tenis￿is￿feitelijk￿niet￿onjuist￿weergegeven,￿en￿de￿gerecht-vaardigde￿vrees￿was￿niet￿reëel￿–￿komt￿mij￿op￿voorhandniet￿onjuist￿voor.￿Daar￿valt￿geen￿speld￿tussen￿te￿krijgen.￿Ikbegrijp￿wel￿wat￿mevrouw￿Voortman￿zegt,￿want￿ik￿lees￿ookde￿krant.￿Maar￿je￿moet￿in￿het￿dossier￿van￿de￿betreffendeRus,￿in￿dit￿geval￿de￿heer￿Dolmatov,￿toetsen￿of￿er￿wel￿ofniet￿terecht￿een￿verblijfsvergunning￿is￿gegeven.￿De￿INGheeft￿daarover￿naar￿mijn￿oordeel￿terecht￿gezegd￿dat￿dieverblijfsvergunning￿niet￿moet￿worden￿gegeven.￿Ik￿wij￿er-op￿dat￿dat￿oordeel￿al￿eerder￿was￿gegeven.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):Je￿moet￿het￿wel￿doen￿op￿basis￿van￿de￿verwachting￿dat￿ie-mand￿in￿Rusland￿gevaar￿loopt.￿Op￿grond￿van￿wat￿we￿uitde￿media￿vernemen￿over￿hoeveel￿mensen￿er￿naar￿straf-kampen￿worden￿gestuurd￿omdat￿ze￿kritiek￿uiten￿op￿hetbewind￿van￿Poetin,￿denk￿ik￿dat￿de￿vrees￿van￿de￿heer￿Dol-matov￿heel￿reëel￿was.￿Dan￿komt￿wat￿gisteren￿in￿de￿hoor-zitting￿is￿gezegd,￿nameljk￿dat￿asielzoekers￿vaak￿het￿nadeelvan￿de￿twijfel￿krijgen,￿ook￿wel￿overeen￿met￿de￿indruk￿dieik￿hier￿nu￿krijg.Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿heb￿naar￿die￿asielprocedure￿gekeken.￿Mijn￿voorgangeris￿er￿ook￿over￿geïnformeerd￿en￿heeft￿er￿ook￿naar￿gekekenen￿we￿komen￿beiden￿tot￿hetzelfde￿oordeel,￿namelijk￿dathet￿afwijzen￿van￿het￿verzoek￿om￿een￿verblijfsvergunningniet￿onbegrijpelijk￿en￿niet￿onjuist￿is.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Ik￿wil￿geen￿vraag￿stellen￿over￿wel￿of￿niet￿terecht￿asiel,want￿dat￿valt￿hier￿buiten,￿maar￿in￿het￿rapport￿viel￿een￿an-der￿element￿in￿dit￿kader￿mij￿wel￿op￿en￿dat￿is￿dat￿uw￿voor-ganger,￿minister￿Leers,￿geïnformeerd￿is￿over￿de￿asielaan-vraag￿van￿de￿heer￿Dolmatov.￿Dan￿is￿mijn￿vraag￿wel￿inwelk￿kader￿dat￿dan￿is￿gebeurd￿als￿dit￿op￿zichzelf￿geen￿bij-zondere￿zaak￿is.Staatssecretaris￿Teeven:Dat￿kan￿ik￿u￿zeggen.￿Mijn￿voorganger￿is￿geïnformeerdover￿deze￿zaak￿omdat￿er￿toch￿een￿bijzonder￿facet￿aan￿dezezaak￿zat￿–￿dat￿werd￿zo-even￿door￿de￿heer￿Voordewind￿inde￿openbaarheid￿genoemd￿–￿namelijk￿dat￿deze￿man￿werk-zaam￿was￿geweest￿in￿de￿militaire￿industrie￿in￿de￿Russi-sche￿Federatie.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Wellicht￿kunt￿u￿dan￿iets￿zeggen￿over￿op￿welk￿momentasielaanvragen￿aan￿de￿minister￿worden￿voorgelegd,￿wanthet￿heeft￿in￿deze￿asielaanvraag￿zelf￿geen￿enkele￿rol￿ge-speeld,￿in￿de￿zin￿van:￿doet￿u￿terecht￿een￿beroep￿op￿deasielgrond￿of￿niet?Staatssecretaris￿Teeven:Als￿er￿gevoelige￿zaken￿zijn,￿worden￿die￿voorgelegd.￿Dat￿iseen￿heel￿gebruikelijke￿procedure.￿Dat￿was￿bij￿mijn￿voor-ganger￿zo,￿dat￿was￿bij￿bij￿de￿voorganger￿van￿mijn￿voor- TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-32ganger￿zo￿en￿dat￿is￿bij￿ook￿bij￿mij￿zo￿is.￿Deze￿zaak￿is￿aanmijn￿voorganger￿voorgelegd.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Als￿dit￿een￿zaak￿is￿met￿een￿gevoelig￿element,￿namelijk￿dekennis￿van￿mijnheer,￿waarom￿is￿dat￿dan￿niet￿een￿onder-deel￿geweest￿van￿de￿afweging￿over￿zijn￿asielverzoek?Staatssecretaris￿Teeven:Dat￿is￿uiteraard￿onderdeel￿geweest￿van￿de￿afweging,maar￿het￿heeft￿uiteindelijk￿niet￿geleid￿tot￿de￿beslissing￿dater￿gerechtvaardigde￿vrees￿bestond.￿Dat￿was￿het￿oordeelvan￿de￿IND￿om￿geen￿verblijfsvergunning￿te￿geven.De￿heer￿Schouw￿(D66):In￿dit￿verband￿had￿ik￿de￿vraag￿gesteld￿of￿de￿staatssecreta-ris￿kan￿uitsluiten￿dat￿de￿Russische￿geheime￿dienst￿hier￿di-rect￿of￿indirect￿politieke￿vluchtelingen￿vanuit￿Rusland￿be-zoekt￿in￿de￿opvangcentra.Staatssecretaris￿Teeven:In￿de￿periode￿dat￿de￿heer￿Dolmatov￿in￿detentie￿heeft￿ver-bleven,￿dus￿van￿13 januari￿tot￿17 januari￿2013,￿kan￿ik￿datuitsluiten.￿In￿de￿periode￿dat￿hij￿in￿het￿AZC￿in￿de￿omgevingvan￿Dordrecht￿verbleef,￿kan￿ik￿dat￿niet￿uitsluiten.￿Zoals￿deheer￿Schouw￿bekend￿is,￿kunnen￿mensen￿ook￿vanuit￿eenopvangcentrum￿naar￿Amsterdam￿reizen￿en￿daar￿contacthebben￿met￿iedereen￿die￿ze￿willen.De￿heer￿Schouw￿(D66):Als￿toch￿de￿indruk￿bestaat￿dat￿medewerkers￿van￿de￿Russi-sche￿geheime￿dienst￿hier￿stelselmatig￿politieke￿vluchtelin-gen￿uit￿Rusland￿bezoeken￿in￿onze￿AZC's,￿dan￿zou￿dat￿tochvoor￿de￿regering￿aanleiding￿moeten￿zijn￿om￿extra￿maatre-gelen￿te￿nemen,￿hetzij￿diplomatiek,￿hetzij￿anderszins?Staatssecretaris￿Teeven:Zeker.￿Als￿die￿indruk￿bestond,￿precies￿zoals￿de￿heerSchouw￿dat￿zegt,￿zou￿dat￿aanleiding￿kunnen￿zijn￿voormaatregelen￿maar￿die￿indruk￿bestond￿niet￿op￿dat￿mo-ment.De￿heer￿Schouw￿(D66):En￿nu￿ook￿niet.Staatssecretaris￿Teeven:En￿nu￿nog￿steeds￿niet.￿Maar￿de￿vraag￿van￿de￿heerSchouw￿was￿een￿andere,￿namelijk￿of￿ik￿uit￿kan￿sluiten￿dater￿een￿contact￿is￿geweest.￿Ik￿heb￿daarop￿gezegd￿dat￿ik￿datvoor￿de￿periode￿van￿13 januari￿tot￿17 januari￿2013￿kan￿uit-sluiten￿en￿dat￿ik￿dat￿voor￿de￿periode￿vóór￿13 januari￿nietkan￿uitsluiten.￿Dus￿dat￿is￿een￿andere￿vraag.Voorzitter.￿Ik￿kom￿te￿spreken￿over￿de￿conclusies￿vande￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie.￿Zoals￿een￿groot￿aan-tal￿leden￿al￿heeft￿gezegd,￿zijn￿die￿hard.￿Een￿paar￿dagen￿nade￿zelfmoord￿van￿Aleksandr￿Dolmatov￿op￿17 januari￿2013heb￿ik￿aan￿de￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie￿verzocht￿teonderzoeken￿of￿de￿Nederlandse￿overheid￿zorgvuldig￿hadgehandeld.￿Daarbij￿is￿de￿volgende￿onderzoeksvraag￿ge-formuleerd.￿Is￿zorgvuldig￿gehandeld￿door￿de￿overheidbij￿het￿in￿bewaring￿stellen￿van￿Dolmatov￿en￿gedurendede￿periode￿dat￿Dolmatov￿in￿vreemdelingenbewaring￿ver-bleef?￿Dat￿onderzoek￿zou￿ook￿de￿handelwijze￿en￿de￿alert-heid￿van￿de￿verschillende￿ketenpartners￿betreffende￿deeerdere￿medische￿toestand￿van￿Dolmatov￿moeten￿omvat-ten,￿alsmede￿de￿overdracht￿van￿relevante￿informatie￿overde￿toestand￿van￿de￿heer￿Dolmatov￿tussen￿die￿ketenpart-ners.￿Dat￿was￿de￿concrete￿onderzoeksopdracht.Ik￿ben￿er￿als￿vertegenwoordiger￿van￿dit￿kabinet￿trotsop￿dat￿wij￿in￿een￿land￿leven￿waarin￿een￿inspectie￿van￿eenministerie￿een￿zo￿diepgaand￿en￿duidelijk￿onderzoek￿kandoen,￿ook￿als￿dat￿het￿eigen￿ministerie￿van￿Veiligheid￿enJustitie￿betreft￿en￿daaraan￿raakt.￿Het￿onderzoek￿leidt￿tothet￿oordeel￿dat￿op￿verschillende￿momenten￿door￿ver-schillende￿organisaties￿in￿de￿vreemdelingenketen￿onzorg-vuldig￿is￿gehandeld.￿De￿inspectie￿kon￿niet￿beoordelen￿ofzorgvuldig￿handelen￿door￿de￿Nederlandse￿overheid￿uit-eindelijk￿tot￿een￿andere￿afloop￿had￿geleid.￿Dat￿staat￿vasten￿dus￿geldt￿ook￿voor￿mij￿–￿dat￿wil￿ik￿toch￿nog￿eens￿zeg-gen,￿want￿die￿conclusies￿moeten￿wij￿volgens￿mij￿trekken–￿dat￿Dolmatov￿ten￿onrechte￿in￿vreemdelingenbewaring￿isgesteld,￿dat￿ten￿aanzien￿van￿de￿verleende￿rechtsbijstandniet￿conform￿wet-￿en￿regelgeving￿is￿gehandeld￿en￿dat￿deverstrekte￿medische￿zorg￿tekort￿is￿geschoten.De￿inspectie￿heeft￿ook￿geconcludeerd￿–￿dat￿meld￿ikmaar￿even,￿want￿dit￿heeft￿naar￿mijn￿oordeel￿de￿afgelopendagen￿en￿ook￿in￿de￿eerste￿termijn￿van￿dit￿debat￿tot￿watverwarring￿geleid￿–￿dat￿het￿onzorgvuldig￿handelen￿van￿deoverheid￿niet￿alleen￿is￿toe￿te￿schrijven￿aan￿handelen￿ennalaten￿van￿personen,￿maar￿ook￿aan￿de￿afhankelijkheidvan￿systemen￿en￿dat￿die￿omissies￿in￿systemen,￿waar￿ik￿nuop￿inga,￿voor￿een￿belangrijk￿deel￿al￿bekend￿waren￿bij￿debetrokken￿ketenpartners.￿Ik￿stel￿vast￿dat￿de￿lijst￿met￿omis-sies￿en￿fouten￿lang￿is,￿wat￿mij￿betreft￿veel￿te￿lang.￿In￿hetrapport￿van￿de￿inspectie￿en￿in￿mijn￿beleidsreactie￿wor-den￿ze￿uitgebreid￿beschreven.￿Ik￿zal￿die￿omissies￿en￿fou-ten,￿met￿uw￿permissie,￿niet￿allemaal￿herhalen,￿maar￿ik￿wilnaar￿aanleiding￿van￿een￿opmerking￿van￿de￿heer￿Bos￿in￿dehoorzitting￿van￿gisteren￿wel￿ingaan￿op￿de￿vraag￿wat￿destaatssecretaris￿op￿welk￿moment￿wist￿en￿wat￿de￿directieswisten￿van￿deze￿fouten￿en￿deze￿constateringen.￿Dat￿is￿eenzeer￿duidelijke￿vraag.￿Anderen￿hebben￿die￿vraag￿ook￿ge-steld,￿maar￿de￿heer￿Recourt￿heeft￿die￿vraag￿zeer￿explicietgesteld.￿Het￿is￿belangrijk￿om￿dat￿vast￿te￿stellen￿voordat￿ikkom￿tot￿de￿bespreking￿van￿verbetermaatregelen,￿want￿wemoeten￿dit￿stap￿voor￿stap￿doen.De￿heer￿Schouw￿(D66):In￿dat￿verband￿is￿mijn￿eerste￿stap￿de￿vraag￿wat￿de￿appre-ciatie￿van￿de￿staatssecretaris￿is￿van￿het￿incidentele￿of￿hetstructurele￿karakter￿van￿de￿bestaande￿problemen.￿Vol-gens￿mij￿moeten￿we￿eerst￿die￿vraag￿behandelen￿en￿pasdan￿de￿vraag￿wie￿wanneer￿wat￿wist.Staatssecretaris￿Teeven:Dat￿wil￿ik￿met￿alle￿genoegen￿doen.￿Het￿probleem￿inzakehet￿al￿dan￿niet￿vermelden￿of￿iemand￿al￿dan￿niet￿verwijder-baar￿is￿–￿dat￿is￿dus￿de￿problematiek￿van￿het￿vinkje￿bij￿debeslissing￿van￿de￿IND￿–￿is￿naar￿mijn￿oordeel￿een￿inciden-teel￿probleem￿in￿de￿zaak-Dolmatov,￿maar￿heeft￿wel￿uit-stralingseffecten￿gehad.￿Daar￿zal￿ik￿straks￿iets￿over￿zeg-gen.￿Datgene￿wat￿in￿het￿arrestantencomplex￿in￿Dordrechtis￿gebeurd,￿is￿volgens￿mij￿een￿incident,￿maar￿ik￿zie￿wel￿dater￿zorgvuldiger￿moet￿worden￿gehandeld,￿bijvoorbeeld￿bijhet￿waarschuwen￿van￿de￿advocaat.￿Enkele￿Kamerledenhebben￿daar￿opmerkingen￿over￿gemaakt.￿In￿reactie￿op￿op-merkingen￿van￿mevrouw￿Voortman,￿de￿heer￿Schouw￿enmevrouw￿Gesthuizen￿heb￿ik￿al￿gezegd￿dat￿er￿in￿het￿deten-tiecentrum￿in￿Rotterdam￿naar￿mijn￿mening￿sprake￿is￿vaneen￿incident￿en￿niet￿van￿een￿trend￿en￿dat￿we￿de￿risico'smet￿betrekking￿tot￿de￿medische￿zorg￿in￿detentiecentraaanzienlijk￿hebben￿kunnen￿beperken. TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-33Om￿het￿compleet￿te￿maken:￿iets￿anders￿is￿wat￿er￿struc-tureel￿aan￿de￿gang￿is￿met￿betrekking￿tot￿de￿informatie-positie￿in￿de￿vreemdelingenketen￿en￿de￿automatisering.Over￿dat￿onderwerp￿hebben￿de￿heer￿Schouw￿en￿ook￿an-dere￿Kamerleden￿al￿veelvuldig￿vragen￿gesteld￿aan￿mij￿enaan￿mijn￿voorganger.￿Daarover￿heeft￿het￿kabinet￿sindsnovember￿2011￿ook￿al￿vijf￿maal￿gerapporteerd.￿Dat￿zijndus￿de￿problemen￿rondom￿het￿automatiseringssysteemINDiGO￿van￿de￿Immigratie-￿en￿Naturalisatiedienst￿en￿demomenten￿van￿overdracht￿van￿informatie￿tussen￿de￿ver-schillende￿ketenpartners.￿Als￿de￿heer￿Schouw￿zegt￿datdaar￿sprake￿is￿van￿een￿structureel￿probleem,￿dan￿deel￿ikdat￿met￿hem.￿Dat￿is￿ook￿de￿conclusie￿die￿de￿Inspectie￿Vei-ligheid￿en￿Justitie￿trekt.De￿heer￿Schouw￿(D66):Daarover￿zijn￿we￿het￿eens,￿want￿daar￿is￿inderdaad￿sprakevan￿een￿structureel￿probleem.Ik￿verbaas￿me￿er￿toch￿over￿dat￿de￿staatssecretaris￿zegtdat￿het￿vinkje￿een￿incidenteel￿probleem￿is.￿Dit￿probleem￿iswel￿anderhalf￿jaar￿blijven￿bestaan,￿omdat￿er￿gebakkeleidwerd￿door￿diensten.￿Dat￿zegt￿toch￿wel￿iets￿over￿de￿werk-sfeer,￿de￿attitude,￿de￿verantwoordelijk￿en￿de￿regie.￿Metrecht￿kun￿je￿toch￿zeker￿zeggen￿dat￿dit￿een￿structureel￿ka-rakter￿heeft?Staatssecretaris￿Teeven:Vanaf￿de￿tweede￿helft￿van￿2011￿is￿er￿getest￿met￿het￿sys-teem￿INDiGO. Toen￿zijn￿ook￿de￿eerste￿stappen￿gezet￿omover￿te￿gaan￿van￿het￿systeem￿INDIS￿naar￿het￿systeemINDiGO. In￿die￿tijd￿heeft￿men￿natuurlijk￿tal￿van￿processenin￿INDiGO￿moeten￿invoeren.￿De￿voortgangsrapportagesvan￿maart,￿juni￿en￿oktober￿2012￿en￿februari￿2013￿laten￿ziendat￿het￿allerlei￿problemen￿met￿zich￿mee￿heeft￿gebracht.Een￿van￿die￿problemen￿was￿dat￿het￿melden￿van￿de￿niet-verwijderbaarheid￿in￿het￿geautomatiseerde￿systeem￿leid-de￿tot￿instabiliteit￿van￿INDiGO. Dat￿is￿in￿2011￿geconsta-teerd.Dit￿probleem￿is￿toen￿verholpen.￿De￿persoon￿die￿daar-voor￿verantwoordelijk￿was,￿heeft￿ook￿gesproken￿met￿deInspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie.￿Een￿verslag￿van￿dat￿ge-sprek￿is￿terug￿te￿vinden￿in￿bijlage￿6￿van￿het￿rapport.￿Deproblemen￿met￿het￿vinkje￿en￿de￿stabiliteit￿van￿het￿sys-teem￿waren￿verholpen.￿De￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justi-tie￿constateert￿dat￿de￿werkinstructie￿voor￿de￿medewer-kers￿van￿de￿IND￿over￿hoe￿om￿te￿gaan￿met￿het￿melden￿vanniet-verwijderbaarheid￿en￿de￿verwijderbaarheid￿van￿eenvreemdeling￿in￿het￿geval￿van￿verlengde￿asielprocedureonvoldoende￿duidelijk￿was.Dat￿heeft￿vervolgens￿geleid￿–￿wat￿dat￿betreft￿begrijp￿ikde￿heer￿Schouw￿–￿tot￿284￿gevallen,￿bijna￿300,￿waarbij￿netals￿in￿de￿zaak￿van￿de￿heer￿Domatov￿niet￿was￿gemeld￿datiemand￿niet-verwijderbaar￿was.￿Op￿het￿moment￿dat￿de￿28dagentermijn,￿de￿rechtmatigheidstermijn,￿was￿verstrekenen￿dat￿vinkje￿moest￿worden￿gezet,￿was￿het￿28￿dagen￿plustwee￿weken.￿Als￿dat￿vinkje￿niet￿was￿gezet,￿was￿iemandogenblikkelijk￿verwijderbaar.Dat￿speelde￿buiten￿de￿zaak￿Dolmatov￿dus￿in￿nog￿284zaken.￿Die￿problemen￿waren￿echter￿niet￿een￿gevolg￿vande￿problemen￿die￿in￿2011￿waren￿opgelost.￿Het￿was￿het￿ge-volg￿van￿een￿onduidelijke￿werkinstructie.￿Medewerkersvan￿de￿IND￿hadden￿die￿anderhalf￿jaar￿daarna￿nog￿steedshet￿idee￿dat￿men￿een￿beslissing￿in￿INDiGO￿niet￿kon￿afron-den￿als￿dat￿vinkje￿er￿stond.￿Dat￿is￿aan￿het￿licht￿gekomenin￿het￿rapport￿van￿de￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie.￿Degesprekken￿waarin￿dat￿voor￿de￿eerste￿keer￿naar￿bovenkwam,￿waren￿de￿gesprekken￿op￿17 februari￿2013￿van￿deInspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie￿met￿de￿mijnheer￿die￿ook￿inbijlage￿6￿van￿het￿rapport￿wordt￿vermeld,￿de￿man￿die￿ver-antwoordelijk￿was￿voor￿de￿automatisering.Er￿was￿dus￿geen￿sprake￿van￿gebakkelei￿of￿van￿discussieover￿de￿vraag￿of￿de￿klaptermijn,￿de￿termijn￿na￿het￿verstrij-ken￿van￿de￿rechtmatigheidstermijn￿van￿28￿dagen,￿tweeof￿vier￿weken￿zou￿moeten￿duren.￿Ik￿heb￿gehoord￿dat￿ditis￿gezegd,￿maar￿dat￿is￿niet￿juist.￿Ik￿heb￿het￿geverifieerd,want￿ik￿heb￿natuurlijk￿ook￿kennisgenomen￿van￿wat￿er￿inde￿hoorzitting￿is￿gezegd.￿In￿die￿zin￿is￿er￿dus￿geen￿sprakevan￿een￿structureel￿probleem,￿wat￿onverlet￿laat￿dat￿er￿eenprobleem￿was￿met￿de￿werkinstructie.￿Die￿werkinstructieis￿overigens￿inmiddels￿aangepast,￿maar￿dat￿punt￿wilde￿ikbespreken￿bij￿de￿verbetermaatregelen.￿De￿werkinstructieis￿namelijk￿voorzien￿van￿menselijke￿controle.De￿heer￿Schouw￿(D66):Het￿is￿een￿illustratie￿van￿een￿probleem,￿een￿probleem￿datanderhalf￿jaar￿lang￿in￿stand￿is￿gehouden.￿Anderhalf￿jaarvindt￿mijn￿fractie￿geen￿incident,￿want￿het￿heeft￿dan￿een￿telangdurige￿werking.￿En￿dat￿is￿weer￿een￿indicatie￿voor￿deonoplettendheid￿in￿de￿organisatie.￿Deelt￿de￿staatssecreta-ris￿die￿analyse?Staatssecretaris￿Teeven:Dan￿gaat￿het￿om￿de￿vraag￿of￿de￿problemen￿met￿het￿vinkjedie￿door￿de￿afdeling￿Automatisering￿zijn￿geconstateerd￿inde￿tweede￿helft￿van￿2011￿zijn￿gedeeld￿met￿de￿directie￿vande￿IND. Dat￿is￿niet￿het￿geval.￿Daarover￿mag￿geen￿misver-stand￿bestaan.￿Dat￿zou￿wel￿kunnen￿ontstaan￿als￿gevolgvan￿de￿opmerkingen￿die￿door￿de￿heer￿Bos￿van￿de￿Inspec-tie￿Veiligheid￿en￿Justitie￿zijn￿gemaakt.￿De￿verantwoorde-lijke￿automatiseringsdeskundige￿constateerde￿dat￿er￿pro-blemen￿zijn.￿Die￿problemen￿zijn￿op￿enig￿moment￿opge-lost.￿Met￿de￿werkinstructie￿is￿het￿echter￿niet￿goed￿gegaan.Bij￿hoor-￿en￿beslismedewerkers￿van￿de￿IND￿bestond￿dusnog￿steeds￿de￿indruk￿dat￿als￿je￿dat￿vinkje￿aanzette,￿je￿hetbeslissingspad￿niet￿geautomatiseerd￿kon￿afronden.￿Dat￿isbuitengewoon￿triest.￿Het￿is￿vervelend￿dat￿die￿indruk￿ont-stond￿want￿dat￿was￿onterecht:￿men￿had￿dat￿gewoon￿kun-nen￿doen.￿Dit￿heeft￿geleid￿tot￿die￿284￿situaties￿en￿het￿ge-val￿van￿de￿heer￿Dolmatov￿waarin￿dat￿vinkje￿ten￿onrech-te￿door￿hoor-￿en￿beslismedewerkers￿niet￿is￿gezet.￿Dat￿isniet￿die￿hoor-￿en￿beslismedewerkers￿aan￿te￿rekenen.￿Datis￿echt￿te￿wijten￿aan￿de￿onduidelijke￿werkinstructie￿die￿ervoor￿de￿verlengde￿asielprocedure￿lag.De￿heer￿Van￿der￿Staaij￿(SGP):Ik￿had￿er￿nog￿behoefte￿aan￿om￿de￿staatssecretaris￿te￿ho-ren￿op￿het￿punt￿van￿de￿conclusies￿van￿het￿Inspectieonder-zoek.￿De￿inspectie￿heeft￿geconcludeerd￿dat￿de￿heer￿Dol-matov￿ten￿onrechte￿in￿de￿vreemdelingenbewaring￿zat,￿datde￿medische￿zorg￿tekortschoot￿en￿dat￿er￿dingen￿zijn￿mis-gegaan￿in￿de￿rechtsbijstand.￿Hoe￿kijkt￿de￿staatssecretarisaan￿tegen￿die￿bevindingen?￿Hoe￿ernstig￿vindt￿hij￿die￿be-vindingen?Staatssecretaris￿Teeven:Die￿vind￿ik￿buitengewoon￿ernstig.￿Ik￿heb￿dat￿vrijdag￿al￿ge-zegd￿op￿de￿persconferentie.￿Het￿is￿ernstig￿als￿je￿ten￿on-rechte￿in￿vreemdelingenbewaring￿zit,￿ongeacht￿of￿dat￿tewijten￿is￿aan￿een￿automatiseringsprobleem￿of￿een￿ver-keerde￿werkinstructie.￿Het￿is￿buitengewoon￿ernstig￿alsiemand￿in￿vreemdelingenbewaring￿zit￿zonder￿rechtsbij-stand￿te￿krijgen￿van￿de￿raadsman￿voor￿wie￿hij￿heeft￿ge- TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-34kozen￿en￿er￿een￿piketadvocaat￿komt.￿Dat￿heeft￿redelijk￿fa-tale￿gevolgen￿gehad.￿De￿gekozen￿advocaat￿had￿kunnenzeggen:￿ho,￿stop,￿er￿is￿op￿vrijdag￿11 januari￿een￿beroep-schrift￿ingediend￿dus￿mijn￿cliënt￿mag￿niet￿op￿13 januari￿invreemdelingendetentie￿worden￿geplaatst.￿Het￿is￿buitenge-woon￿tragisch￿dat￿dat￿gebeurd￿is.￿Ook￿is￿het￿tragisch￿alsbeleidsregels￿en￿protocollen,￿waarin￿heel￿uitgebreid￿staatwat￿er￿gedaan￿moet￿worden￿in￿het￿geval￿er￿een￿poging￿totsuïcide￿is￿ondernomen￿–￿dan￿moet￿een￿arts￿worden￿ge-waarschuwd￿en￿moet￿er￿een￿andere￿weging￿plaatsvinden–￿niet￿worden￿gevolgd.￿Het￿is￿drie￿keer￿onzorgvuldig.￿Hetis￿extra￿tragisch￿dat￿iemand￿aan￿de￿zorg￿van￿de￿overheidwas￿toevertrouwd,￿en￿er￿dus￿goed￿voor￿hem￿gezorgd￿hadmoeten￿worden,￿en￿dat￿hij￿nog￿onterecht￿in￿detentie￿wasgezet￿ook.￿Die￿combinatie￿is￿redelijk￿onverdraaglijk.De￿heer￿Van￿der￿Staaij￿(SGP):Ik￿vind￿dat￿de￿staatssecretaris￿dat￿op￿een￿zorgvuldige￿ma-nier￿tot￿uitdrukking￿brengt.￿Hij￿gebruikt￿het￿woord￿"onver-draaglijk".￿Zegt￿hij￿daarmee￿dat￿dit￿buiten￿het￿normaal￿teaccepteren￿foutenmarge￿van￿het￿reilen￿en￿zeilen￿binnenhet￿departement￿valt?Staatssecretaris￿Teeven:Zeker.￿En￿om￿de￿vraag￿meteen￿te￿beantwoorden:￿dit￿iseen￿incident.￿Dit￿is￿geen￿trend.￿Deze￿combinatie￿van￿fou-ten￿en￿gebeurtenissen￿is￿echt￿een￿incident.￿Die￿gaat￿denormale￿foutenmarge￿van￿het￿departement￿ver￿te￿boven.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):De￿heer￿Dolmatov￿is￿ten￿onrechte￿aangemerkt￿als￿verwij-derbaar,￿net￿als￿284￿andere￿mensen.￿De￿heer￿Dolmatov￿isook￿ten￿onrechte￿in￿vreemdelingenbewaring￿gezet.￿Ookdat￿is￿iets￿wat￿meer￿mensen￿is￿overkomen,￿deze￿weeknog.￿Hoe￿kan￿de￿staatssecretaris￿dan￿spreken￿van￿een￿in-cident?Staatssecretaris￿Teeven:Er￿moet￿goed￿onderscheid￿worden￿gemaakt￿tussen￿de￿za-ken￿waar￿in￿het￿geautomatiseerd￿systeem￿INDiGO￿is￿aan-gegeven￿dat￿mensen￿verwijderbaar￿waren￿terwijl￿zij￿datniet￿waren￿–￿284￿plus￿1￿–￿en￿de￿mensen￿die￿weliswaar￿invreemdelingenbewaring￿zijn￿geplaatst￿maar￿van￿wie￿derechter￿op￿enig￿moment￿oordeelt￿dat￿de￿vreemdelingen-bewaring￿niet￿terecht￿is￿geweest.￿Dat￿is￿een￿uitspraak￿vande￿rechter￿die￿inhoudt￿dat￿de￿beslissing￿van￿de￿hulpof-ficier￿niet￿juist￿was.￿Dat￿heeft￿geleid￿tot￿die￿zeven￿zakenwaarover￿mevrouw￿Voortman￿in￿eerste￿termijn￿terechtheeft￿gesproken,￿die￿hebben￿geleid￿tot￿het￿terughalennaar￿Nederland￿van￿mensen.￿Dat￿zijn￿andere￿gevallen.￿Datheeft￿niets￿te￿maken￿met￿een￿structuurfout￿die￿had￿moe-ten￿worden￿opgelost;￿het￿automatiseringsprobleem￿wasopgelost￿maar￿de￿werkinstructie￿was￿niet￿aangepast.￿Diezaken￿moet￿je￿uit￿elkaar￿houden.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):Het￿heeft￿in￿ieder￿geval￿tot￿284￿+￿1￿mensen￿geleid￿die￿tenonrechte￿als￿"verwijderbaar"￿zijn￿aangemerkt.￿Dat￿is￿dandus￿niet￿meer￿één￿geval.￿Dan￿is￿het￿toch￿geen￿incidentmeer,￿werkinstructie￿of￿niet?Staatssecretaris￿Teeven:Mevrouw￿Voortman￿heeft￿gelijk￿als￿ze￿zegt￿dat￿die￿beslis-sing￿in￿284￿+￿1￿gevallen￿ten￿onrechte￿is￿genomen.￿Er￿zijnook￿heel￿veel￿zaken￿waarin￿hoor-￿en￿beslismedewerkerswel￿terecht￿dat￿vinkje￿hebben￿gezet,￿waarin￿ze￿hebben￿ge-zegd:￿er￿is￿een￿beroepstermijn,￿dus￿nu￿moet￿ik￿dat￿vinkjezetten.￿Bij￿veel￿meer￿mensen￿is￿het￿vinkje￿wel￿terecht￿ge-zet.￿Door￿een￿onjuiste￿interpretatie￿van￿een￿werkinstructiein￿de￿verlengde￿asielprocedure￿is￿dat￿in￿284￿+1￿zaken￿foutgegaan,￿ja.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):De￿informatiseringsfout￿is￿hersteld,￿zo￿zegt￿de￿staatsse-cretaris.￿Vervolgens￿was￿het￿veld￿daar￿echter￿niet￿van￿opde￿hoogte.￿Het￿veld￿verkeerde￿dus￿al￿die￿tijd￿in￿de￿ver-onderstelling￿dat￿het￿nog￿fout￿zat.￿Volgens￿mij￿is￿er￿zelfseen￿telefonische￿hulplijn￿geopend.￿Als￿de￿keten￿bij￿eenvrij￿essentieel￿onderdeel,￿namelijk￿of￿iemand￿rechtma-tig￿of￿onrechtmatig￿in￿Nederland￿is,￿of￿iemand￿verwijder-baar￿of￿niet￿verwijderbaar￿is,￿op￿de￿hoogte￿is￿van￿een￿on-zorgvuldigheid,￿moeten￿dan￿niet￿alle￿alarmbellen￿afgaan?Dat￿staat￿nog￿los￿van￿het￿feit￿of￿de￿automatisering￿is￿ge-regeld.￿Moet￿je￿als￿overheid￿niet￿altijd￿de￿zorgvuldigheidvooropzetten?Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿moet￿constateren￿dat￿tussen￿degenen￿die￿het￿automati-seringsprobleem￿in￿de￿tweede￿helft￿van￿2011￿hebben￿ver-holpen￿en￿degenen￿die￿feitelijk￿werken￿met￿het￿systeem,een￿omissie￿is￿ontstaan.￿Die￿is￿niet￿opgelost￿door￿een￿dui-delijke￿werkinstructie￿over￿de￿wijze￿waarop￿moet￿wordenomgegaan￿met￿zaken￿waarin￿de￿beroepstermijn￿gaat￿lo-pen￿in￿de￿verlengde￿asielprocedure.￿In￿de￿algemene￿asiel-procedure￿heeft￿dit￿geen￿invloed,￿maar￿in￿de￿verlengdeasielprocedure￿heeft￿het￿wel￿invloed.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Nogmaals:￿dat￿dit￿technisch￿verholpen￿is,￿heeft￿er￿nietvoor￿gezorgd￿dat￿het￿veld￿er￿op￿een￿juiste￿manier￿mee￿isomgegaan.￿Daarvan￿zijn￿284￿voorbeelden.￿Gelukkig￿heb-ben￿die￿niet￿tot￿ongelukken￿geleid￿zoals￿bij￿Dolmatov.￿Eensituatie￿waarin￿het￿hele￿veld￿weet￿dat￿het￿systeem￿niet￿be-trouwbaar￿is￿–￿dat￿concludeert￿de￿inspectie￿ook￿–￿kun￿jetoch￿niet￿anderhalf￿jaar￿laten￿voortduren?Staatssecretaris￿Teeven:Het￿heeft￿natuurlijk￿ook￿niet￿anderhalf￿jaar￿voortge-duurd,￿want￿het￿hele￿systeem￿ging￿over￿meer￿dingen￿vanINDiGO. In￿de￿testfase￿zijn￿meer￿zaken￿gebleken￿dan￿al-leen￿dit￿specifieke￿onderdeel￿van￿het￿aanmerken￿van￿deverwijderbaarheid.￿Er￿zijn￿dus￿veel￿meer￿zaken￿gebleken,zoals￿de￿heer￿Fritsma￿zei￿in￿zijn￿bijdrage.￿Dat￿zijn￿de￿zakenwaarover￿door￿mijn￿voorganger￿en￿door￿mij￿steeds￿werden￿wordt￿gerapporteerd.￿Wij￿rapporteren￿over￿de￿stabili-teit￿en￿over￿de￿hoeveelheid￿zaken￿die￿we￿hebben￿gecon-verteerd.￿Het￿systeem￿is￿stabieler￿geworden.￿Je￿moet￿erniet￿te￿veel￿aan￿veranderen.￿Je￿kunt￿niet￿te￿veel￿veran-deringen￿tegelijkertijd￿aanbrengen.￿Al￿die￿zaken￿zijn￿aande￿Kamer￿gerapporteerd.￿Dit￿systeem￿is￿onmisbaar.￿Datis￿een￿van￿de￿redenen￿waarom￿er￿een￿ketenhulplijn￿be-staat.￿Een￿hulpofficier,￿die￿verantwoordelijk￿is￿voor￿de￿in-bewaringstelling￿in￿het￿kader￿van￿de￿vreemdelingenbewa-ring,￿kan￿bellen￿met￿de￿ketenservicelijn.￿Hij￿kan￿dan￿zeg-gen:￿luister￿eens￿even,￿ik￿zie￿nu￿wel￿dat￿mijnheer￿verwij-derbaar￿zou￿zijn,￿maar￿ik￿wil￿toch￿nog￿even￿informeren￿ofdat￿echt￿wel￿zo￿is.￿Dat￿is￿de￿laatste￿waarborg￿die￿er￿op￿isgezet￿om￿ervoor￿te￿zorgen￿dat￿je￿niet￿alleen￿vertrouwt￿ophet￿geautomatiseerde￿systeem,￿maar￿ook￿het￿ketenser-vicepunt￿nog￿kunt￿bellen.￿We￿weten￿allemaal￿wat￿daar￿isgebeurd.￿Het￿beroepschrift￿was￿toen￿nog￿niet￿ingevoerd.Dat￿heeft￿elkaar￿net￿gekruist:￿11 januari￿en￿13 januari.￿Het TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-35beroepschrift￿was￿nog￿in￿de￿rechtbank￿van￿Haarlem￿in￿be-werking.￿De￿inbewaringstelling￿heeft￿op￿zondag￿plaatsge-vonden.￿Het￿beroepschrift￿is￿binnengekomen￿op￿vrijdag-middag￿en￿is￿eerst￿ingevoerd￿op￿dinsdag￿15 januari.De￿heer￿Fritsma￿(PVV):Er￿zijn￿al￿jaren￿problemen￿met￿het￿computersysteemINDiGO. De￿staatssecretaris￿erkent￿dat￿ook.￿We￿hebbendat￿in￿deze￿zaak￿natuurlijk￿gezien.￿Hoe￿is￿het￿op￿dit￿mo-ment?￿Zijn￿er￿nu￿nog￿steeds￿problemen￿met￿INDiGO?￿Zijner￿nog￿steeds￿onvolkomenheden￿in￿het￿systeem?￿Of￿zegtde￿staatssecretaris￿dat￿het￿op￿dit￿moment￿een￿stabiel,goedwerkend￿systeem￿is￿zonder￿die￿fouten?Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿heb￿de￿Kamer￿in￿–￿zeg￿ik￿uit￿mijn￿hoofd￿–￿de￿vierdevoortgangsrapportage￿van￿februari￿2013￿gemeld￿dat￿hetsysteem￿voor￿een￿bepaald￿percentage￿gevuld￿is￿en￿dathet￿systeem￿op￿grote￿onderdelen￿betrouwbaar￿is,￿maardat￿nu￿niet￿alle￿veranderingen￿tegelijkertijd￿kunnen￿wor-den￿aangebracht.￿Een￿aantal￿zaken￿moet￿dus￿nog￿hand-matig￿worden￿gedaan.￿Dat￿meldde￿ik￿ook￿in￿de￿rapporta-ge￿van￿februari￿2013￿over￿INDiGO.￿We￿zijn￿een￿stuk￿opge-schoten￿sinds￿de￿testfase￿van￿2011,￿maar￿het￿systeem￿isnog￿niet￿honderd￿procent￿in￿orde.De￿heer￿Fritsma￿(PVV):Dus￿dat￿kan￿betekenen￿dat￿wij￿dit￿soort￿dingen￿tegen￿kun-nen￿blijven￿komen?￿Er￿zijn￿dus￿systeemfouten,￿al￿doen￿diezich￿vandaag￿niet￿voor￿op￿het￿gebied￿van￿asiel,￿maar￿vol-gende￿maand￿misschien￿wel￿op￿het￿gebied￿van￿reguliereprocessen.￿De￿staatssecretaris￿zegt￿in￿feite￿dat￿het￿op￿ditmoment￿nog￿steeds￿geen￿betrouwbaar￿systeem￿is.￿Dat￿ishet￿wel￿op￿(grote)￿onderdelen,￿maar￿het￿is￿dus￿nog￿steedsgeen￿honderd￿procent￿betrouwbaar￿systeem.Staatssecretaris￿Teeven:Dat￿is￿niet￿nieuw￿binnen￿de￿rijksdienst.￿Wij￿hebben￿na-tuurlijk￿meer￿automatiseringssystemen￿binnen￿de￿rijks-overheid.￿Ook￿bij￿Justitie￿zijn￿er￿automatiseringssyste-men￿waarmee￿wordt￿gewerkt￿maar￿die￿nog￿niet￿helemaalkunnen￿worden￿gebruikt￿omdat￿het￿systeem￿niet￿stabielis.￿In￿de￿voortgangsrapportages￿kun￿je￿een￿heel￿progres-sieve￿ontwikkeling￿zien.￿Wij￿verwachten￿dat￿de￿zaak￿eind2013￿operationeel￿kan￿zijn.￿Dat￿heb￿ik￿de￿Kamer￿ook￿be-richt.￿Mijn￿voorganger￿heeft￿daar￿op￿4 oktober￿2012￿nogeen￿brief￿over￿aan￿de￿Kamer￿geschreven.￿Daar￿heb￿ik￿metde￿Kamer￿over￿gesproken.￿Ik￿heb￿dit￿ook￿gemeld.￿Dat￿be-tekent￿niet￿dat￿je￿alle￿systeemveranderingen￿ogenblikke-lijk￿in￿de￿asielketen￿kunt￿doorvoeren,￿maar￿wij￿zijn￿inmid-dels￿heel￿goed￿opgeschoten￿sinds￿de￿testfase￿in￿de￿twee-de￿helft￿van￿2011.De￿heer￿Klein￿(50PLUS):Wij￿gaan￿nu￿in￿op￿de￿techniek￿van￿het￿vinkje￿en￿wat￿daar-mee￿samenhangt.￿De￿heer￿Bos￿zei￿gisteren￿in￿de￿hoorzit-ting￿dat￿de￿directies￿niet￿op￿de￿hoogte￿waren￿van￿het￿feitdat￿dat￿vinkje,￿dat￿dus￿leidt￿tot￿het￿al￿dan￿niet￿in￿bewa-ring￿stellen￿van￿personen,￿gewijzigd￿was.￿Dat￿zouden￿al-leen￿de￿automatiseringmedewerkers￿binnen￿de￿IND￿heb-ben￿geweten.￿Ieder￿vogeltje￿of￿vinkje￿zingt￿natuurlijk￿zo-als￿het￿gebekt￿is,￿maar￿die￿medewerkers￿hebben￿toch￿ookhun￿verantwoordelijkheid￿jegens￿de￿directie?￿De￿directieis￿uiteraard￿medeverantwoordelijk￿en￿daarmee￿de￿staats-secretaris.￿Dat￿is￿ook￿af￿te￿leiden￿uit￿bijlage￿6,￿waar￿destaatssecretaris￿naar￿verwees.￿Daarin￿staan￿alle￿medewer-kers￿netjes￿op￿een￿rijtje.￿Ik￿zie￿dus￿geen￿spanning￿tussenenerzijds￿de￿feitelijke￿verhoudingen￿met￿de￿directie￿zoalsde￿inspecteur￿van￿de￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie￿diegisteren￿in￿de￿hoorzitting￿aangaf,￿en￿anderzijds￿wat￿wijhebben￿geconstateerd,￿maar￿wel￿met￿wat￿de￿staatssecre-taris￿aangeeft.Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿probeer￿het￿nog￿één￿keer￿te￿verduidelijken.￿Ik￿denk￿datdat￿goed￿is.￿In￿de￿tweede￿helft￿van￿2011￿is￿het￿INDiGO-sys-teem￿getest￿onder￿de￿verantwoordelijkheid￿van￿iemanddie￿belast￿is￿met￿de￿automatisering.￿De￿unit￿die￿verant-woordelijk￿is￿voor￿de￿behandeling,￿is￿betrokken￿bij￿dattesten.￿Bepaalde￿beslissingen￿van￿de￿IND￿zijn￿in￿de￿pilotgebruikt.￿Er￿is￿in￿die￿fase￿met￿pilots￿gewerkt.￿In￿die￿fase￿isontdekt￿dat￿het￿systeem￿instabiel￿werd￿door￿het￿aankrui-sen￿van￿het￿vinkje￿"verwijderbaarheid".￿Die￿problemenzijn￿op￿dat￿moment￿opgelost.￿In￿die￿testfase￿hebben￿be-slismedewerkers￿wel￿geconstateerd￿dat￿dat￿vinkje￿een￿be-lemmering￿was￿om￿hun￿beslissing￿geautomatiseerd￿af￿teronden.￿Het￿had￿in￿de￿weg￿van￿de￿IND￿gelegen￿–￿als￿deheer￿Klein￿dat￿zegt￿–￿om￿die￿werkinstructie￿in￿die￿verleng-de￿asielprocedure￿zo￿duidelijk￿te￿maken￿dat￿er￿geen￿en-kel￿misverstand￿over￿kon￿bestaan￿dat￿je￿altijd￿moet￿aan-kruisen￿"niet￿verwijderbaar"￿als￿de￿beroepstermijn￿nogloopt.￿Die￿werkinstructie￿is￿niet￿duidelijk￿geweest.￿Overi-gens￿gold￿dat￿niet￿voor￿iedereen.￿Voor￿70%￿tot￿80%￿vande￿medewerkers￿gold￿dat￿niet,￿maar￿voor￿20%￿van￿deIND-medewerkers￿die￿belast￿zijn￿met￿hoor-￿en￿besliswerk-zaamheden￿binnen￿de￿categorie￿asiel,￿heeft￿dat￿ertoe￿ge-leid￿dat￿ze￿dat￿niet￿gedaan￿hebben.￿Dat￿zijn￿die￿284￿za-ken.￿Dan￿gaat￿de￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie￿een￿on-derzoek￿doen.￿Die￿spreekt￿op￿17 februari￿met￿de￿directeurAsiel￿van￿de￿IND. Die￿raakt￿er￿op￿dat￿moment￿van￿op￿dehoogte.￿Op￿dat￿moment￿zijn￿alle￿seinen￿op￿rood￿gespron-gen￿en￿is￿de￿werkinginstructie￿aangepast.￿Op￿het￿momentdat￿wij￿hier￿met￿elkaar￿staan￿te￿praten,￿is￿er￿dus￿een￿aan-gepaste￿werkinstructie.￿Het￿hoofd￿van￿de￿Inspectie￿Vei-ligheid￿en￿Justitie￿zei￿gisteren￿tegen￿de￿Kamer￿dat￿de￿di-recties￿op￿de￿hoogte￿waren.￿Ik￿maak￿daarbij￿een￿bepaaldonderscheid.￿Dan￿heb￿ik￿het￿niet￿over￿dat￿vinkje￿maarover￿al￿die￿andere￿problemen￿waarvan￿ik￿tegen￿de￿heerSchouw￿zei:￿er￿zijn￿problemen￿in￿de￿overdracht￿van￿keten-informatie.￿Daar￿zegt￿de￿IND￿ook￿iets￿over,￿maar￿niet￿opdit￿terrein.￿Vanaf￿17 februari￿was￿de￿directie￿Asiel￿van￿deIND￿op￿de￿hoogte￿van￿de￿problemen￿op￿dit￿terrein.￿Van-af￿dat￿moment￿zijn￿er￿ook￿allerlei￿reparatiewerkzaamhe-den￿verricht.￿Op￿dit￿moment￿vinden￿er￿herstelwerkzaam-heden￿plaats.￿Dat￿heb￿ik￿ook￿geschreven￿in￿het￿beleids-advies￿van￿12 april.￿Er￿wordt￿nu￿een￿ander￿systeem￿ge-maakt￿waarbij￿de￿medewerker￿een￿apart￿veld￿moet￿in-vullen￿waarin￿hij￿aangeeft￿dat￿de￿opschortende￿werkingvan￿kracht￿is.￿Als￿hij￿dat￿veld￿niet￿invult,￿kan￿hij￿niet￿ver-der￿met￿het￿afronden￿van￿zijn￿beslissing.￿Er￿zijn￿nu￿dusallerlei￿zekerheden￿ingebouwd.￿Er￿waren￿al￿zekerheden,maar￿in￿de￿zaak-Dolmatov￿heeft￿de￿zekerheid,￿namelijkhet￿bellen￿door￿een￿hulpofficier￿belast￿met￿de￿inbewaring-stelling￿naar￿de￿ketenservicelijn￿van￿de￿IND,￿niet￿gewerkt.Die￿waarborg￿functioneerde￿toen￿niet,￿omdat￿het￿beroep-schrift￿nog￿werd￿verwerkt￿bij￿de￿rechtbank￿Haarlem￿en￿deinbewaringstelling￿twee￿dagen￿later￿plaatsvond￿op￿hetbureau￿in￿Dordrecht.￿Toen￿het￿beroepschrift￿was￿verwerkt,zat￿de￿heer￿Dolmatov￿al￿in￿de￿vreemdelingenbewaring. TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-36De￿heer￿Klein￿(50PLUS):Dit￿is￿een￿helder￿verhaal￿dat￿een￿inkijkje￿geeft￿in￿het￿func-tioneren￿van￿de￿IND￿wat￿betreft￿de￿automatiseringstrajec-ten.￿De￿projectgroep￿die￿daar￿aan￿de￿gang￿is,￿is￿dus￿in￿fei-te￿los￿van￿de￿directies￿gaan￿functioneren.￿Men￿heeft￿daardus￿geen￿grip￿op.￿Nu￿worden￿alleen￿de￿werkinstructieshersteld,￿terwijl￿het￿eigenlijk￿over￿de￿hele￿techniek￿gaat.Welke￿beslisboom￿wordt￿er￿namelijk￿gebruikt￿zodra￿je￿hetautomatiseringtraject￿ingaat?￿Mijn￿stelregel￿is￿–￿ik￿leg￿diegraag￿aan￿u￿voor,￿staatssecretaris￿–￿dat￿de￿directie￿ookverantwoordelijk￿is￿voor￿de￿projectgroepen.￿De￿directiehad￿dus￿het￿hele￿voortraject￿in￿de￿gaten￿moeten￿houden,moeten￿ingrijpen￿en￿niet￿nu￿pas￿de￿werkinstructies￿moe-ten￿aanpassen.￿Dit￿is￿een￿vorm￿van￿de￿put￿dempen￿als￿hetkalf￿verdronken￿is.Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿begrijp￿het￿standpunt￿van￿de￿heer￿Klein￿heel￿goed.￿Ikwijs￿wel￿op￿de￿rapportages￿die￿ik￿aan￿de￿Kamer￿heb￿ge-stuurd￿op￿13 maart￿2012,￿20 juni￿2012,￿4 oktober￿2012￿en19 februari￿2013￿waarin￿de￿problemen￿met￿INDiGO￿steedszijn￿beschreven.￿Op￿verzoek￿van￿de￿heer￿Schouw￿is￿erin￿dit￿verband￿ook￿op￿4 oktober￿2012￿een￿brief￿van￿mijnvoorganger￿naar￿de￿Kamer￿gegaan.￿Dat￿staat￿allemaal￿losvan￿het￿specifieke￿probleem￿van￿het￿vinkje.￿De￿heer￿Kleinzegt￿dat￿het￿beter￿was￿geweest￿als￿de￿man￿van￿de￿auto-matisering￿dit￿ook￿gemeld￿had￿aan￿de￿directeur￿van￿deIND. Dat￿was￿inderdaad￿beter￿geweest,￿maar￿het￿is￿nietgebeurd￿in￿2011,￿zo￿moet￿ik￿vaststellen.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Ik￿tel￿alles￿even￿op.￿Er￿is￿een￿automatiseringssysteemdat￿niet￿goed￿werkt.￿De￿werkinstructie￿functioneerde￿nietgoed￿of￿was￿niet￿goed.￿Bovendien￿hebben￿de￿direct￿be-trokken￿medewerkers￿niet￿ingegrepen,￿terwijl￿zij￿wel￿vande￿problematiek￿wisten.￿In￿mijn￿ogen,￿afgaand￿op￿wat￿ikgisteren￿van￿de￿inspectie￿heb￿gehoord,￿was￿de￿directiewel￿degelijk￿op￿de￿hoogte￿van￿de￿problemen.￿Nog￿afge-zien￿van￿de￿vraag￿of￿die￿284￿mensen￿nu￿wel￿of￿niet￿onte-recht￿in￿detentie￿hebben￿gezeten,￿vind￿ik￿het￿aantal￿van284￿mensen,￿inclusief￿de￿heer￿Dolmatov￿285,￿al￿ernstiggenoeg.￿Ik￿moet￿steeds￿meer￿denken￿aan￿het￿bulletpoint-debat￿met￿mevrouw￿Verdonk￿in￿haar￿tijd￿als￿minister.￿Datging￿over￿de￿mensen￿die￿onterecht￿naar￿Congo￿zijn￿te-ruggestuurd￿met￿de￿vermelding￿dat￿zij￿in￿Nederland￿asielhadden￿aangevraagd.￿Dat￿had￿destijds￿ook￿dramatischegevolgen.￿Kan￿de￿staatssecretaris￿nu￿of￿later￿op￿de￿dagschriftelijk￿aan￿de￿Kamer￿laten￿weten￿hoe￿hij￿heeft￿onder-zocht￿of￿die￿284￿andere￿mensen￿niet￿in￿detentie￿terechtzijn￿gekomen?￿Ik￿wil￿dat￿graag￿weten.Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿kan￿daar￿nu￿al￿over￿zeggen￿dat￿ik￿de￿IND￿uiteraard￿naaraanleiding￿van￿deze￿gebeurtenis￿heb￿laten￿uitzoeken￿water￿in￿de￿periode￿tussen￿het￿moment￿van￿de￿testfase,￿waar-in￿begonnen￿is￿met￿het￿op￿de￿verkeerde￿manier￿aankrui-sen￿van￿verwijderbaarheid,￿tot￿maart￿2013￿is￿gebeurd.￿Inde￿systemen￿heeft￿iemand￿een￿vreemdelingennummer.Je￿kunt￿dus￿zien￿of￿de￿vreemdeling￿in￿bewaring￿is￿ge-weest.￿De￿conclusie￿op￿dit￿moment￿is￿dat￿er￿geen￿vreem-deling￿in￿bewaring￿is￿gesteld.￿Zo￿zijn￿wij￿dit￿nagegaan.￿Wijhebben￿in￿die￿284￿zaken￿niet￿iedere￿keer￿een￿advocaat￿ge-beld.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):De￿staatssecretaris￿baseert￿de￿informatie￿die￿hij￿nu￿metde￿Kamer￿deelt,￿op￿het￿systeem￿waarin￿iemand￿met￿zijnvreemdelingennummer￿staat.￿Leest￿de￿staatssecretarisdan￿in￿dat￿systeem￿dat￿de￿vreemdeling￿niet￿in￿detentieheeft￿gezeten?Staatssecretaris￿Teeven:Er￿is￿onderzoek￿gedaan￿of￿iemand￿in￿vreemdelingenbe-waring￿heeft￿gezeten￿of￿dat￿iemand￿is￿uitgezet,￿precies￿zo-als￿ik￿de￿antwoorden￿in￿de￿brief￿heb￿gemeld.￿Ik￿heb￿geenaanleiding￿om￿te￿veronderstellen￿dat￿dit￿in￿die￿284￿zakenis￿gebeurd.￿Ik￿heb￿niet￿kunnen￿vaststellen￿dat￿dit￿wel￿isgebeurd.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Begrijp￿ik￿goed￿dat￿u￿het￿niet￿uitsluit?Staatssecretaris￿Teeven:Mevrouw￿Gesthuizen￿vroeg￿mij￿wat￿ik￿heb￿gedaan.￿Dit￿on-derzoek￿hebben￿wij￿gedaan.De￿heer￿Van￿Hijum￿(CDA):De￿staatssecretaris￿bestempelde￿de￿opeenstapeling￿vanfouten￿net￿als￿"uniek".￿Hij￿vindt￿dit￿onverdraaglijk,￿maarbeschouwt￿het￿als￿een￿incident.￿Zo￿heb￿ik￿het￿volgens￿mijgoed￿samengevat.￿Bij￿elk￿van￿de￿afzonderlijke￿fouten￿kunje￿echter￿zeggen￿dat￿daarbij￿in￿bepaalde￿mate￿sprake￿wasvan￿een￿risico￿of￿een￿kwetsbaarheid￿in￿de￿vreemdelingen-keten.￿Dat￿was￿ook￿al￿langer￿bekend.￿Vindt￿de￿staatsse-cretaris￿dat￿die￿risico's￿en￿kwetsbaarheden￿bij￿hem￿als￿be-windspersoon￿voldoende￿in￿beeld￿waren￿en￿dat￿hij￿daarvoldoende￿op￿heeft￿gestuurd?Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿wilde￿daarstraks￿op￿dat￿onderwerp￿antwoorden,￿maartoen￿zei￿de￿heer￿Schouw￿tegen￿mij:￿daar￿zijn￿we￿nog￿nietaan￿toe,￿we￿zitten￿nog￿in￿een￿voorfase.￿Ik￿wil￿echter￿bestingaan￿op￿wat￿mij￿bekend￿was￿over￿de￿drie￿onderdelenvan￿het￿feitencomplex￿dat￿voorligt.De￿voorzitter:Zullen￿we￿de￿staatssecretaris￿straks￿over￿dit￿onderwerplaten￿antwoorden,￿mijnheer￿Van￿Hijum?￿Dan￿kunt￿u￿uwvraag￿dan￿opnieuw￿stellen.De￿heer￿Van￿Hijum￿(CDA):Ik￿wil￿graag￿alvast￿één￿verkennende￿vraag￿stellen.￿Hetheeft￿mij￿namelijk￿verbaasd￿dat￿de￿inspectie￿aangeeft￿datdit￿pas￿het￿eerste￿onderzoek￿naar￿de￿kwetsbaarheid￿vande￿vreemdelingenketen￿was.￿Waarom￿is￿er￿geen￿bredereinventarisatie￿beschikbaar￿van￿die￿kwetsbaarheden,￿zodatje￿daar￿ook￿bestuurlijke￿conclusies￿aan￿kunt￿verbinden?Staatssecretaris￿Teeven:Die￿deelvraag￿van￿de￿heer￿Van￿Hijum￿kan￿ik￿goed￿beant-woorden.￿Eerder￿zijn￿er￿wel￿deelonderzoeken￿gedaan￿naaraspecten￿van￿de￿vreemdelingenketen.￿De￿CITT￿heeft￿bij-voorbeeld￿onderzoek￿gedaan,￿zoals￿de￿heer￿Schouw￿aan-haalde.￿De￿CITT￿heeft￿onderzoek￿gedaan￿naar￿het￿gedeel-te￿van￿de￿IND￿dat￿voor￿terugkeer￿verantwoordelijk￿is.￿Erzijn￿onderzoeken￿verricht￿door￿de￿Inspectie￿voor￿de￿Sanc-tietoepassing,￿een￿van￿de￿voorlopers￿van￿de￿Inspectie￿Vei-ligheid￿en￿Justitie,￿naar￿het￿detentieregime￿en￿de￿medi-sche￿zorg￿in￿detentie.￿Er￿zijn￿in￿het￿verleden,￿vanaf￿2009,dus￿wel￿degelijk￿een￿groot￿aantal￿rapporten￿gemaakt.￿Die TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-37rapporten￿liggen￿hier￿ook￿allemaal,￿bijvoorbeeld￿rappor-ten￿van￿de￿IGZ￿en￿de￿ISt￿over￿detentie.￿Ik￿ga￿hier￿nog￿alle-maal￿op￿in.De￿voorzitter:Ik￿weet￿het.De￿heer￿Schouw￿(D66):Ik￿heb￿een￿opmerking￿en￿een￿vraag.￿Mijn￿opmerking￿gaatvooral￿over￿mijn￿gevoel￿dat￿de￿staatssecretaris￿een￿jij-baktoepaste￿door￿te￿zeggen:￿mijnheer￿Schouw,￿u￿had￿de￿IN-DiGO-rapportages￿beter￿moeten￿lezen,￿want￿dan￿had￿ukunnen￿weten￿wat￿er￿aan￿de￿hand￿is.￿Ik￿daag￿de￿staats-secretaris￿uit￿om￿de￿INDiGO-rapportages￿die￿hij￿naar￿deKamer￿heeft￿gestuurd￿nog￿eens￿te￿lezen￿en￿te￿bekijken￿ofhij￿kan￿ontdekken￿wat￿wij￿in￿het￿rapport￿van￿de￿inspectiehebben￿ontdekt.￿Als￿er￿namelijk￿ergens￿sprake￿is￿van￿ver-hullend￿taalgebruik,￿dan￿is￿het￿wel￿in￿die￿rapportages.Nu￿komt￿mijn￿vraag￿in￿het￿blokje￿"is￿er￿sprake￿van￿ietsincidenteels￿of￿iets￿structureels?"￿Ik￿stel￿de￿vraag￿even￿an-dersom.￿Kan￿de￿staatssecretaris￿garanderen￿dat￿er￿geensprake￿is￿van￿structurele￿problemen￿in￿de￿vreemdelingen-keten?Staatssecretaris￿Teeven:Er￿is￿geen￿sprake￿van￿dat￿ik￿de￿jij-bak￿toepaste,￿zoals￿deheer￿Schouw￿zei.￿Dat￿soort￿opmerkingen￿past￿mij￿vol-gens￿mij￿helemaal￿niet￿in￿dit￿debat.￿Dergelijke￿opmerkin-gen￿heb￿ik￿ook￿niet￿willen￿maken,￿dus￿de￿heer￿Schouwmoet￿ze￿ook￿niet￿zo￿opvatten.￿De￿rapportages￿over￿INDi-GO￿hebben￿volgens￿mij￿betrekking￿op￿de￿vraag￿hoe￿datsysteem￿zich￿verder￿ontwikkeld￿heeft￿en￿wat￿de￿kwets-baarheden￿ervan￿zijn.￿Dat￿heb￿ik￿net￿in￿antwoord￿op￿de￿in-terruptie￿van￿de￿heer￿Klein￿gezegd.￿Mijn￿voorganger,￿deheer￿Leers,￿heeft￿daar￿ten￿tijde￿van￿het￿vorige￿kabinet￿op4 oktober￿2012￿een￿brief￿over￿geschreven.￿Daarin￿werdgeantwoord￿op￿de￿vraag￿wanneer￿het￿systeem￿eindelijkklaar￿is￿en￿hoeveel￿het￿nog￿gaat￿kosten.￿Dat￿ziet￿daarop.Nadat￿de￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie￿onderzoek￿heeftgedaan,￿heeft￿zij￿op￿17 februari￿van￿dit￿jaar￿in￿het￿eerstegesprek￿met￿de￿directeur￿Asiel￿geconstateerd￿dat￿er￿ietswas￿met￿het￿aankruisen￿van￿de￿verwijderbaarheid.￿Hetzijn￿dus￿twee￿verschillende￿dingen.￿Ik￿kan￿niet￿uitsluitendat￿er￿nog￿structurele￿problemen￿zijn,￿want￿de￿inspec-tie￿heeft￿die￿structurele￿problemen￿juist￿benoemd.￿Daar-om￿neem￿ik￿verschillende￿verbetermaatregelen￿van￿deinspectie￿over,￿bijvoorbeeld￿de￿maatregel￿die￿ziet￿op￿deinformatieoverdracht￿tussen￿de￿verschillende￿organisa-ties￿van￿de￿keten.￿Ik￿noem￿bijvoorbeeld￿de￿overdracht￿vanmedische￿informatie￿van￿het￿arrestantencomplex￿naar￿De-tentiecentrum￿Rotterdam.￿Ik￿kan￿dus￿niet￿uitsluiten￿dater￿nog￿structurele￿omissies￿zijn.￿De￿overdracht￿van￿me-dische￿informatie￿door￿de￿Nationale￿Politie￿van￿mensendie￿daar￿in￿vreemdelingendetentie￿zitten￿en￿naar￿een￿de-tentiecentrum￿gaan,￿is￿zeker￿voor￿verbetering￿vatbaar.￿Datheb￿ik￿ook￿aangegeven.De￿heer￿Schouw￿(D66):Mijn￿kritiek￿op￿de￿aanbevelingen￿van￿de￿staatssecretarisis￿dat￿ze￿van￿een￿operationeel￿niveau￿zijn.￿Mijn￿vervolg-vraag￿is￿dus￿of￿de￿structurele￿problemen￿die￿de￿staats-secretaris￿nu￿herkent,￿ook￿betrekking￿hebben￿op￿het￿sys-teemniveau￿en￿op￿de￿werkcultuur.Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿heb￿de￿conclusie￿van￿de￿inspectie￿overgenomen￿tenaanzien￿van￿de￿menselijke￿maat.￿De￿regels￿en￿de￿proto-collen￿zijn￿belangrijk,￿maar￿je￿moet￿altijd￿bekijken￿hoe￿metde￿menselijke￿maat￿wordt￿omgegaan.￿Die￿aanbevelingheb￿ik￿overgenomen.￿Dat￿is￿geen￿aanbeveling￿op￿operati-oneel￿niveau.￿Wij￿gaan￿de￿cultuur￿beïnvloeden￿door￿mid-del￿van￿trainingsprogramma's￿en￿dergelijke,￿want￿hier￿zitwel￿degelijk￿een￿structureel￿probleem.￿Wij￿moeten￿ietsdoen￿aan￿ambtelijke￿gemakzucht￿of￿onverschilligheid,￿zo-als￿de￿heer￿Schouw￿het￿noemde.￿Die￿conclusie￿deel￿ik.￿Ikheb￿op￿dit￿punt￿juist￿een￿aantal￿aanbevelingen￿van￿de￿in-spectie￿overgenomen.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):De￿staatssecretaris￿heeft￿een￿aantal￿opmerkingen￿ge-maakt￿over￿de￿zorgvuldigheid￿van￿de￿procedures￿die￿wijin￿Nederland￿door￿de￿hele￿asielketen￿heen￿hebben,￿nietalleen￿gedurende￿de￿afgelopen￿maanden,￿maar￿ook￿tij-dens￿kabinet-Rutte￿I,￿toen￿hij￿ook￿al￿verantwoordelijk￿wasvoor￿de￿gedetineerde￿vreemdelingen.￿Is￿hij￿bereid￿om￿dieopmerkingen￿terug￿te￿nemen?Staatssecretaris￿Teeven:Sinds￿oktober￿2010￿ben￿ik￿inderdaad￿verantwoordelijkvoor￿detentie,￿penitentiaire￿inrichtingen￿en￿vreemdelin-gendetentie.￿Daarop￿vestigt￿mevrouw￿Gesthuizen￿terechtde￿aandacht.￿Ik￿ben￿daar￿rechtstreeks￿verantwoordelijkvoor,￿niet￿alleen￿politiek.￿Ik￿heb￿dit￿zogezegd￿elke￿minuutkunnen￿beïnvloeden.￿Er￿zijn￿heel￿veel￿verbeteringen￿aan-gebracht,￿bijvoorbeeld￿in￿de￿medische￿zorg￿in￿detentie.De￿IGZ￿constateert￿in￿haar￿tussenrapportages￿in￿2010￿en2012￿dat￿in￿een￿aantal￿detentiecentra￿heel￿veel￿verbeterin-gen￿zijn￿aangebracht.￿Als￿mevrouw￿Gesthuizen￿wil￿dat￿ikiets￿terugneem,￿moet￿zij￿met￿specifieke￿uitspraken￿van￿mijkomen.￿Ik￿zou￿niet￿weten￿op￿welke￿uitspraken￿zij￿doelt.￿Ikheb￿naar￿eer￿en￿geweten￿geprobeerd￿om￿de￿kwaliteit￿teverhogen￿en￿de￿menselijke￿maat￿terug￿te￿brengen.￿Hierstaat￿geen￿bureaucratische￿staatssecretaris￿die￿alleenmaar￿met￿procedures￿en￿protocollen￿bezig￿is.￿In￿de￿werk-bezoeken￿aan￿Detentiecentrum￿Rotterdam￿heb￿ik￿juist￿ge-probeerd￿om￿te￿kijken￿of￿de￿medische￿zorg￿verantwoordis,￿of￿er￿een￿goed￿dagprogramma￿is￿en￿of￿andere￿zaken￿inorde￿waren.Wij￿zijn￿het￿soms￿niet￿eens￿over￿het￿beleid￿rondom￿devreemdelingenketen,￿dat￿is￿zo.￿Wij￿hebben￿meningsver-schillen￿over￿het￿beleid.￿Wij￿hebben￿echter￿geen￿menings-verschil￿over￿de￿manier￿waarop￿je￿met￿mensen￿moet￿om-gaan.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Dat￿moet￿nog￿blijken.￿Ik￿heb￿het￿niet￿alleen￿over￿de￿me-dische￿zorg.￿Ik￿heb￿het￿over￿de￿opmerkingen￿van￿dezestaatssecretaris￿in￿het￿algemeen,￿in￿ieder￿geval￿in￿dezeperiode￿dat￿hij￿als￿staatssecretaris￿verantwoordelijk￿isvoor￿het￿gehele￿terrein￿van￿immigratie￿en￿asiel.￿Hij￿zegtsteeds￿dat￿wij￿een￿deugdelijke,￿zorgvuldige￿procedurehebben.￿Meent￿de￿staatssecretaris￿dat￿hij￿daarop￿moet￿te-rugkomen,￿met￿alle￿informatie￿die￿wij￿hebben￿sinds￿hetinspectierapport￿is￿uitgekomen?Als￿de￿staatssecretaris￿een￿aantal￿voorbeelden￿wil￿vande￿keren￿dat￿hij￿heeft￿gezegd￿dat￿er￿zorgvuldige￿medischeprocedures￿zijn,￿wil￿ik￿die￿wel￿geven.￿Ik￿wijs￿op￿de￿brief￿inreactie￿op￿de￿noodkreet￿van￿de￿gedetineerden￿van￿de￿af-deling￿waar￿ook￿Dolmatov￿verbleef.￿Die￿is￿vandaag￿aande￿orde￿geweest.￿Ik￿herinner￿de￿staatssecretaris￿ook￿aan TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-38de￿antwoorden￿op￿Kamervragen￿van￿de￿PvdA-fractie￿overde￿Burundese￿vrouw:￿"Voor￿alle￿ingeslotenen￿is￿medischezorg￿naar￿behoefte￿beschikbaar".￿Ook￿wijs￿ik￿op￿de￿reactieop￿de￿Ombudsman,￿die￿constateert￿dat￿veel￿psychischeklachten￿ontstaan￿door￿spanning￿en￿depressie￿en￿een￿ge-brekkige￿individuele￿toets.￿De￿staatssecretaris￿zegt￿dat￿hijafstand￿neemt￿van￿zijn￿bevindingen.￿Dan￿heb￿ik￿nog￿eenlaatste￿punt.￿De￿staatssecretaris￿zegt￿hier￿dat￿er￿in￿2010heel￿veel￿is￿verbeterd.￿Hoe￿kan￿het￿dan,￿zoals￿de￿heer￿VanHijum￿vandaag￿ook￿al￿zei,￿dat￿in￿het￿rapport￿van￿het￿Euro-pees￿Comité￿voor￿de￿Preventie￿van￿Foltering￿en￿Onmen-selijke￿of￿Vernederende￿Behandeling￿of￿Bestraffing￿in￿2011is￿geconstateerd￿dat￿ook￿in￿Rotterdam￿de￿zorg￿in￿het￿de-tentiecentrum￿op￿tal￿van￿punten￿tekortschoot?Staatssecretaris￿Teeven:Misschien￿is￿het￿goed￿dat￿ik￿allereerst￿uitgebreid￿inga￿opdie￿medische￿zorg.￿Het￿is￿goed￿dat￿ik￿op￿dat￿onderdeeldoorpraat,￿want￿dan￿hebben￿we￿een￿compleet￿verhaalwaar￿alle￿aspecten￿bij￿betrokken￿zijn.￿Daarmee￿doe￿ik￿ookrecht￿aan￿de￿vragen￿die￿door￿andere￿leden￿zijn￿gesteld.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Ik￿wil￿mijn￿vraag￿eerst￿even￿bewaren.￿Wel￿krijg￿ik￿graagnog￿een￿kort￿antwoord￿op￿het￿eerste￿deel￿van￿mijn￿vraag,namelijk￿of￿de￿staatssecretaris￿meent￿dat￿het￿terecht￿isdat￿hij￿stellige￿opmerkingen￿over￿de￿zorgvuldigheid￿in￿on-ze￿procedures￿moet￿terugnemen.Staatssecretaris￿Teeven:Nee,￿ik￿meen￿ze￿niet￿te￿moeten￿terugnemen,￿want￿juisthet￿voorbeeld￿dat￿mevrouw￿Gesthuizen￿noemde￿met￿be-trekking￿tot￿de￿medische￿zorg￿in￿vreemdelingendetentieis￿de￿afgelopen￿jaren￿juist￿wel￿beter￿geborgd.￿Die￿consta-tering￿is￿in￿de￿hoorzitting￿ook￿door￿een￿onafhankelijke￿in-spectie￿gedaan.￿Ik￿heb￿het￿ze￿echt￿horen￿zeggen.De￿voorzitter:Mevrouw￿Voortman,￿ik￿zie￿dat￿u￿wilt￿interrumperen.￿Ik￿wilu￿alle￿kans￿geven￿om￿de￿vraag￿te￿stellen,￿maar￿ik￿moetvaststellen￿dat￿de￿staatssecretaris￿telkens￿vanzelf￿op￿dezaken￿komt￿waarnaar￿wordt￿gevraagd,￿als￿hij￿zijn￿verhaalkan￿vervolgen.￿Hij￿heeft￿alleen￿nog￿maar￿een￿inleiding￿ge-houden,￿en￿hij￿staat￿er￿al￿een￿uur.￿Ik￿vraag￿u￿dus￿om￿destaatssecretaris￿de￿gelegenheid￿te￿geven￿zijn￿verhaal￿tevervolgen;￿dan￿komt￿er￿vast￿weer￿een￿moment￿dat￿u￿dievraag￿kunt￿stellen.￿Wellicht￿beantwoordt￿hij￿de￿vraag￿inzijn￿betoog.Mijnheer￿de￿staatssecretaris,￿gaat￿u￿verder.Staatssecretaris￿Teeven:De￿heer￿Van￿Hijum￿heeft￿gevraagd￿waar￿ik￿als￿staatsse-cretaris￿van￿heb￿geweten￿en￿op￿welk￿moment￿ik￿daar-van￿heb￿geweten.￿Dat￿sluit￿aan￿bij￿de￿vraag￿van￿de￿heerRecourt.￿Waarvan￿was￿ikzelf￿op￿de￿hoogte￿en￿op￿welk￿mo-ment￿werd￿ik￿daarvan￿op￿de￿hoogte￿gesteld?￿Over￿de￿za-ken￿rondom￿het￿niet-melden￿van￿de￿verwijderbaarheiden￿de￿omissies￿en￿onzorgvuldigheden￿bij￿de￿IND￿ben￿ikop￿de￿hoogte￿gesteld￿kort￿na￿het￿instellen￿van￿het￿onder-zoek￿van￿de￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie;￿dat￿was￿in￿fe-bruari￿2013.￿Over￿de￿onzorgvuldigheden￿met￿betrekkingtot￿het￿arrestantencomplex￿ben￿ik￿kort￿na￿het￿overlijdenvan￿de￿heer￿Dolmatov￿op￿de￿hoogte￿gesteld.￿Dat￿geldtook￿voor￿de￿gebeurtenissen￿in￿het￿Detentiecentrum￿Rot-terdam.￿Het￿overlijden￿van￿de￿heer￿Dolmatov￿is￿mij￿ge-meld￿in￿de￿avond￿van￿17 januari￿2013.￿Op￿18 januari￿benik￿bijgepraat￿over￿wat￿daar￿is￿gebeurd.￿Op￿enig￿momentheb￿ik￿kennisgenomen￿van￿het￿onderzoek￿van￿de￿cala-miteitencommissie￿van￿de￿Dienst￿Justitiële￿Inrichtingen.Als￿iemand￿in￿detentie￿overlijdt,￿hetzij￿een￿gedetineerdehetzij￿een￿vreemdeling,￿dan￿wordt￿altijd￿een￿onderzoekingesteld￿door￿een￿calamiteitencommissie.￿De￿directeurvan￿een￿andere￿penitentiaire￿inrichting￿doet￿vervolgenshet￿onderzoek.￿Daarvan￿ben￿ik￿begin￿februari￿2013￿op￿dehoogte￿gesteld.￿Dat￿onderzoek￿van￿de￿calamiteitencom-missie￿van￿de￿DJI￿heeft￿ook￿ogenblikkelijk￿aanleiding￿ge-geven￿om￿een￿aantal￿maatregelen￿te￿nemen,￿zowel￿in￿desfeer￿van￿de￿arrestantencomplexen￿als￿ten￿aanzien￿van￿devraag￿hoe￿je￿omgaat￿met￿rechtsbijstand,￿welke￿medischezorg￿je￿verleent,￿wanneer￿je￿een￿arts￿waarschuwt￿alsookhoe￿er￿bij￿detentie￿van￿vreemdelingen￿bijvoorbeeld￿wordtomgegaan￿met￿de￿procedures￿om￿er￿een￿arts￿bij￿te￿betrek-ken.￿Kortom:￿een￿aantal￿zaken￿is￿meteen￿beter￿geborgd.Dat￿heb￿ik￿ook￿in￿mijn￿beleidsreactie￿aangegeven.Uiteraard￿ben￿ik￿wel￿op￿de￿hoogte￿geweest￿van￿de￿pro-blemen￿met￿INDiGO. Ik￿heb￿net￿ook￿aan￿de￿heer￿Schouwverteld￿dat￿er￿sprake￿was￿van￿een￿instabiel￿systeem.￿Ikheb￿die￿bevindingen￿uiteraard￿van￿mijn￿voorganger￿over-gedragen￿gekregen.￿Dat￿wist￿ik￿natuurlijk￿op￿het￿momentdat￿ik￿deze￿functie￿aanvaardde￿op￿4 november￿2012.￿Watde￿medische￿zorg￿in￿iets￿bredere￿zin￿dan￿het￿specifiekegeval￿van￿de￿heer￿Dolmatov￿betreft,￿ben￿ik￿natuurlijk￿namijn￿aantreden￿in￿oktober￿2010￿op￿de￿hoogte￿gebrachtvan￿de￿problemen￿die￿door￿de￿IGZ￿werden￿geconstateerd,namelijk￿dat￿er￿onvoldoende￿borging￿was￿van￿de￿medi-sche￿zorg.￿Dat￿was￿ook￿de￿aanleiding￿om￿verbetermaatre-gelen￿te￿nemen.￿Tot￿zover￿mijn￿antwoord￿op￿de￿vraag￿vande￿heren￿Van￿Hijum￿en￿Recourt.De￿heer￿Schouw￿(D66):Ik￿zal￿mij￿beperken￿tot￿het￿inspectierapport,￿pagina￿8,￿desamenvatting.￿Daarin￿staat￿dat￿het￿de￿inspectie￿is￿geble-ken￿dat￿de￿systemen,￿procedures￿en￿formulieren￿ondui-delijk￿zijn,￿onjuiste￿informatie￿bevatten￿en￿onderling￿on-voldoende￿accuraat￿op￿elkaar￿aansluiten.￿Dat￿is￿het￿pro-bleem.￿En,￿zo￿staat￿erbij,￿dat￿is￿bekend￿bij￿de￿ketenpart-ners.￿Begrijp￿ik￿het￿goed￿dat￿dit￿probleem,￿dus￿de￿syste-men￿die￿onvoldoende￿en￿inadequaat￿zijn,￿pas￿medio￿fe-bruari￿2013￿bekend￿was￿bij￿de￿staatssecretaris￿en￿daar-voor￿niet?Staatssecretaris￿Teeven:Nee.￿We￿moeten￿elkaar￿goed￿verstaan.￿Ik￿heb￿juist￿aan-gegeven￿dat￿dat￿specifieke￿probleem￿uiteraard￿door￿mijnvoorganger￿aan￿mij￿is￿overgedragen.￿Ik￿ben￿dus￿direct￿namijn￿aantreden￿op￿de￿hoogte￿gekomen￿van￿de￿risico's￿enproblemen￿die￿bestonden￿rondom￿het￿systeem￿INDiGO. Ikrefereer￿ook￿aan￿de￿brief￿die￿mijn￿voorganger￿op￿4 okto-ber￿2012￿aan￿de￿Kamer￿heeft￿gestuurd￿op￿verzoek￿van￿deheer￿Schouw.De￿heer￿Schouw￿(D66):Ik￿heb￿het￿niet￿over￿INDiGO. Het￿gaat￿hier￿over￿systemen,procedures￿en￿formulieren.￿Dat￿is,￿zou￿je￿kunnen￿zeggen,de￿hele￿kwaliteitsketen￿binnen￿het￿beleidsonderdeel￿waar-voor￿deze￿staatssecretaris￿verantwoordelijk￿is.￿Daarvanwordt￿gezegd￿dat￿het￿onduidelijk￿is,￿onjuiste￿informatiebevat￿en￿onvoldoende￿accuraat￿is.Staatssecretaris￿Teeven:Zeker,￿en￿daarom￿heb￿ik￿in￿mijn￿beleidsreactie￿van￿12 aprilaan￿de￿Kamer￿geschreven￿dat￿het￿noodzakelijk￿is￿dat TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-39de￿overdrachtsmomenten￿beter￿op￿elkaar￿worden￿afge-stemd￿en￿dat￿we￿streven￿naar￿één￿automatiseringssys-teem￿waarmee￿je￿realtime￿kunt￿waarnemen￿wat￿er￿op￿elkmoment￿met￿een￿vreemdeling￿is￿gebeurd.￿Daarom￿heb￿ikin￿overleg￿met￿de￿directeur-generaal￿Vreemdelingenzakenvan￿mijn￿ministerie￿in￿januari￿met￿alle￿ketenpartners￿eenovereenkomst￿getekend￿om￿met￿elkaar￿juist￿alle￿kwets-baarheden￿bij￿de￿overdracht￿van￿informatie￿op￿te￿lossenen￿te￿proberen￿om￿één￿lopend￿geautomatiseerd￿systeemte￿krijgen.￿Dat￿is￿dus￿juist￿om￿de￿kwetsbaarheden￿waar-over￿de￿heer￿Schouw￿en￿de￿inspectie￿spreken,￿op￿te￿los-sen.De￿heer￿Schouw￿(D66):De￿staatssecretaris￿zei:￿in￿januari￿hebben￿we￿er￿afsprakenover￿gemaakt.￿Dan￿wist￿hij￿dus￿voor￿februari￿dat￿de￿sys-temen￿onduidelijk￿waren,￿onjuiste￿informatie￿bevatten￿enonvoldoende￿accuraat￿waren.￿Dat￿wist￿hij￿al.Staatssecretaris￿Teeven:Dat￿heb￿ik￿al￿gezegd.￿Ik￿heb￿geprobeerd￿te￿zeggen￿dat￿ikeen￿aantal￿systeemproblemen￿die￿de￿Inspectie￿Veiligheiden￿Justitie￿constateert,￿uiteraard￿overgedragen￿heb￿gekre-gen￿van￿mijn￿voorganger.￿Dat￿lijkt￿me￿vrij￿logisch.￿Ik￿bener￿politiek￿verantwoordelijk￿voor.￿Het￿zou￿gek￿zijn￿als￿datniet￿zo￿is.￿Ik￿ben￿er￿vanaf￿begin￿november￿2012￿van￿op￿dehoogte.De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):De￿staatssecretaris￿zegt￿dat￿na￿het￿overlijden￿van￿de￿heerDolmatov￿een￿aantal￿verbetertrajecten￿is￿ingezet,￿zelfs￿opmedisch￿gebied,￿en￿dat￿er￿de￿afgelopen￿tijd￿flinke￿verbe-terslagen￿zijn￿gemaakt￿wat￿betreft￿de￿medische￿opvang.Ik￿krijg￿net￿een￿e-mail￿binnen￿van￿iemand￿die￿een￿suïcide-poging￿heeft￿gedaan,￿in￿vreemdelingendetentie￿heeft￿ge-zeten,￿in￿het￿ziekenhuis￿is￿geweest,￿werd￿teruggeplaatst￿invreemdelingendetentie,￿in￿een￿rolstoel￿zit,￿depressief￿is,PTSS￿heeft,￿en￿ga￿zo￿maar￿door.￿Wat￿een￿rampzalige￿situ-atie!￿Dat￿is￿…De￿voorzitter:Mijnheer￿Voordewind,￿sorry￿…De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):Het￿geeft￿…De￿voorzitter:Mijnheer￿Voordewind,￿nee!￿Nee!￿Nee!De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):Misschien￿mag￿ik￿mijn￿vraag￿afmaken.De￿voorzitter:Mijnheer￿Voordewind,￿nee.￿Ik￿onderbreek￿u.￿Ik￿laat￿in￿ditdebat￿heel￿veel￿toe,￿maar￿het￿voorlezen￿van￿een￿e-mailover￿een￿individuele￿casus,￿waarvan￿de￿staatssecretarisniet￿op￿de￿hoogte￿is￿en￿die￿hier￿niet￿ter￿discussie￿ligt,￿kanik￿echt￿niet￿toestaan.￿Ik￿ga￿dat￿ook￿niet￿toestaan.￿In￿alge-mene￿zin￿kunt￿u￿veel￿dingen￿doen.￿Ik￿heb￿ook￿heel￿veeltoegestaan￿in￿dit￿debat.￿Dit￿ga￿ik￿echter￿niet￿toestaan.￿Ikvraag￿u￿om￿uw￿vraag￿op￿zo'n￿manier￿te￿herformuleren￿datu￿geen￿e-mail￿voorleest￿maar￿een￿algemene￿vraag￿stelt.De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):Voorzitter,￿als￿u￿mij￿had￿laten￿uitpraten,￿had￿ik￿een￿alge-mene￿vraag￿gesteld,￿maar￿ik￿mag￿hier￿voorbeelden￿noe-men.￿We￿praten￿hier￿over￿een￿individueel￿geval.￿En￿danzou￿u￿ons￿het￿woord￿ontnemen!￿Ik￿was￿nog￿niet￿klaar￿metmijn￿vraag.￿Misschien￿mag￿ik￿de￿vraag￿formuleren￿en￿dankunt￿u￿het￿achteraf￿beoordelen.De￿voorzitter:Dan￿zal￿ik￿het￿nu￿afmaken.￿U￿hebt￿uw￿e-mail￿voorgele-zen.￿Nu￿gaat￿u￿een￿algemene￿vraag￿stellen.￿Dat￿hebt￿umij￿beloofd.￿Ik￿vertrouw￿u￿daarin.￿Ik￿vraag￿aan￿u￿allen￿omzo￿meteen￿geen￿e-mails￿meer￿voor￿te￿lezen,￿ook￿al￿hebtu￿daar￿de￿behoefte￿toe.￿Dat￿kan￿echt￿niet.￿Dit￿debat￿is￿alemotioneel￿en￿ingewikkeld￿genoeg￿zonder￿dat￿ook￿nog￿tedoen.￿Mijnheer￿Voordewind.De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):We￿spreken￿hier￿over￿mensen￿die￿vreselijke￿dingen￿moe-ten￿meemaken￿in￿een￿asielketen.￿We￿spreken￿er￿nu￿spe-cifiek￿over￿omdat￿de￿heer￿Dolmatov￿is￿overleden,￿maarwe￿hebben￿heel￿veel￿van￿dit￿soort￿mails.￿Door￿een￿aantalvoorbeelden￿te￿noemen￿krijgen￿deze￿mensen￿een￿gezicht.De￿staatssecretaris￿zegt￿dat￿er￿verschillende￿verbetertra-jecten￿zijn￿ingezet.￿Ik￿kan￿hier￿tien￿tot￿vijftien￿mails￿uit￿deafgelopen￿drie￿dagen￿overleggen￿aan￿de￿staatssecretaris,met￿dramatische￿verhalen￿van￿mensen￿die￿echt￿niet￿in￿devreemdelingendetentie￿behoren￿te￿zitten,￿die￿suïcidepo-gingen￿hebben￿gedaan￿en￿die￿volledig￿depressief￿en￿deweg￿kwijt￿zijn.￿Is￿de￿staatssecretaris￿het￿met￿mij￿eens￿datdeze￿mensen￿in￿deze￿situatie￿niet￿in￿de￿vreemdelingen-detentie￿behoren￿te￿zitten?Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿ken￿dat￿voorbeeld￿helemaal￿niet.￿De￿heer￿Voordewindkrijgt￿een￿mail￿van￿een￿persoon,￿die￿hem￿iets￿vertelten￿waarop￿ik￿nu￿zou￿moeten￿reageren.￿Dat￿kan￿ik￿nietdoen.￿Het￿is￿ook￿niet￿juist￿als￿de￿heer￿Voordewind￿hierzijn￿vraagstelling￿zo￿formuleert￿dat￿wij￿de￿vreselijke￿zaakvan￿de￿heer￿Dolmatov￿hebben￿en￿dat￿daarna￿verbeterin-gen￿zijn￿aangebracht￿in￿het￿medische￿traject.￿Dat￿is￿hele-maal￿niet￿waar.￿Ook￿antwoord￿gevend￿op￿de￿vraag￿vanmevrouw￿Gesthuizen,￿vanaf￿het￿eerste￿moment,￿in￿ok-tober￿2010,￿dat￿ik￿verantwoordelijk￿was￿voor￿de￿deten-tie￿in￿Nederland,￿zijn￿er￿verbeteringen￿aangebracht.￿Datis￿ook￿vastgesteld￿door￿de￿Inspectie￿voor￿de￿Gezond-heidszorg,￿de￿IGZ. Het￿lijkt￿mij￿onmogelijk￿–￿dat￿zou￿hetvoor￿iedereen￿zijn￿en￿ook￿voor￿de￿vragensteller￿zelf￿–￿omvast￿te￿stellen￿of￿het￿juist￿is.￿Ik￿twijfel￿er￿niet￿aan￿dat￿hijeen￿e-mail￿gekregen￿heeft,￿maar￿ik￿weet￿en￿ook￿de￿heerVoordewind￿weet￿–￿dat￿moet￿dan￿ook￿maar￿benoemd￿–dat￿er￿mensen￿zijn￿die￿dingen￿zeggen￿die￿niet￿juist￿zijn.Dat￿gebeurt￿in￿de￿vreemdelingenketen￿ook.￿Wij￿hebbenhier￿te￿maken￿met￿een￿tragische￿gebeurtenis.￿De￿verbe-termaatregelen￿op￿medisch￿terrein￿heb￿ik￿al￿ingezet,￿langvoordat￿dit￿gebeuren￿met￿de￿heer￿Dolmatov￿speelde.Daarover￿zijn￿rapporten￿uitgebracht,￿daar￿heb￿ik￿me￿in￿deKamer￿voor￿verantwoord.￿Laatstelijk￿op￿14 maart￿2013￿hebik￿met￿de￿commissie￿voor￿Veiligheid￿en￿Justitie￿gespro-ken,￿onder￿andere￿over￿de￿aangebrachte￿verbetertrajec-ten.￿Daarop￿is￿geen￿of￿nagenoeg￿geen￿commentaar￿geko-men.￿Ik￿kan￿op￿deze￿mail￿niet￿reageren.De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):Dit￿is￿weer￿een￿bagatelliseren￿van￿de￿rol￿van￿de￿Kamer.Wij￿hebben￿hier￿regelmatig￿gesproken￿over￿medischezaken,￿eerst￿met￿minister￿Leers￿en￿daarna￿ook￿met￿dezestaatssecretaris.￿Dit￿is￿weglopen￿voor￿de￿zaak.￿Ik￿vraaghet￿in￿het￿algemeen,￿niet￿in￿dit￿specifieke￿geval￿want￿daar TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-40kunnen￿wij￿niet￿op￿ingaan.￿Als￿mensen￿suïcidaal￿zijn,￿alsmensen￿een￿poging￿hebben￿gedaan,￿vindt￿de￿staatssecre-taris￿deze￿mensen￿dan￿geschikt￿om￿in￿de￿vreemdelingen-detentie￿opgenomen￿te￿worden?Staatssecretaris￿Teeven:Daar￿zijn￿al￿langer￿problemen￿over.￿Om￿die￿reden￿heeftmijn￿voorganger￿in￿januari￿2012￿een￿uitgebreide￿brief￿ge-stuurd￿over￿de￿vraag￿hoe￿wij￿daar￿beter￿mee￿kunnen￿om-gaan￿en￿welke￿maatregelen￿wij￿kunnen￿nemen￿op￿het￿ge-bied￿van￿suïcide￿in￿de￿vreemdelingendetentie.￿Daarmee￿isook￿rekening￿gehouden￿in￿de￿detentiecentra.￿Er￿zijn￿daad-werkelijk￿ook￿maatregelen￿gevolgd.￿Dat￿het￿in￿deze￿zaakdieptragisch￿niet￿goed￿is￿gegaan,￿vind￿ik￿vreselijk,￿maarhet￿is￿gebeurd.￿Ik￿vind￿dat￿vreselijk.￿Het￿is￿niet￿zo￿dat￿ergeen￿verbetermaatregelen￿zijn￿uitgevoerd.￿Dat￿is￿gewoonniet￿zo.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):Dan￿kun￿je￿je￿nog￿afvragen￿of￿die￿maatregelen￿voldoen-de￿waren.￿De￿staatssecretaris￿had￿net￿een￿blokje￿over￿eenaantal￿zaken.￿Wat￿wist￿hij￿wanneer?￿Van￿een￿aantal￿zakengaf￿hij￿aan￿dat￿hij￿die￿pas￿wist￿na￿het￿onderzoek,￿dat￿hijdie￿pas￿wist￿na￿de￿dood￿van￿de￿heer￿Dolmatov.￿Als￿hetgaat￿om￿die￿zaken,￿de￿situatie￿in￿het￿detentiecentrum,￿hadhij￿die￿dan￿niet￿moeten￿weten?￿Over￿het￿systeem￿INDiGOzegt￿hij￿dat￿het￿op￿dat￿punt￿is￿aangepast.￿Begrijp￿ik￿goeddat￿dit￿pas￿is￿gebeurd￿na￿de￿dood￿van￿de￿heer￿Dolmatov,terwijl￿de￿staatssecretaris￿aangaf￿dat￿hij￿bij￿het￿aanvaar-den￿van￿deze￿portefeuille￿al￿wist￿van￿de￿problemen￿methet￿systeem?Staatssecretaris￿Teeven:Met￿het￿vinkje￿waren￿er￿in￿de￿tweede￿helft￿van￿2011,￿al￿on-der￿mijn￿voorganger,￿problemen.￿Die￿problemen￿zijn￿au-tomatiseringstechnisch￿opgelost.￿Dat￿heb￿ik￿net￿verteld.Ten￿gevolge￿van￿een￿onjuiste￿werkinstructie￿voor￿de￿ver-lengde￿asielprocedure￿is￿door￿een￿aantal￿hoor-￿en￿beslis-medewerkers￿dat￿vinkje￿niet￿gezet.￿Dat￿was￿in￿284￿geval-len￿plus￿1.￿Dat￿heeft￿na￿de￿dood￿van￿de￿heer￿Dolmatovgeleid￿tot￿de￿verbeterde￿werkinstructie.￿Op￿dit￿momentwordt￿een￿verbetering￿aangebracht￿in￿het￿systeem,￿zodathet￿niet￿meer￿automatisch￿omklapt￿in￿"verwijderbaar"￿ener￿altijd￿een￿menselijke￿handeling￿moet￿plaatsvinden.￿Wijhebben￿afgesproken￿dat￿bij￿de￿afdoening￿hoor-￿en￿beslis-medewerkers￿daadwerkelijk￿ja￿of￿nee￿moeten￿invullen.￿Inde￿tussentijd￿zijn￿er￿menselijke￿compenserende￿maatre-gelen￿genomen￿totdat￿het￿systeem￿helemaal￿gereed￿is.Ik￿verwacht￿dat￿het￿in￿juni￿2013￿helemaal￿is￿aangepast,zoals￿ik￿ook￿in￿mijn￿beleidsreactie￿heb￿gezegd.￿Als￿eenhoor-￿en￿beslismedewerker￿een￿beslissing￿neemt,￿wordtdat￿gecontroleerd￿door￿de￿leidinggevende￿in￿die￿verleng-de￿asielprocedure￿met￿dat￿kwetsbare￿moment￿met￿betrek-king￿tot￿de￿verwijderbaarheid￿en￿de￿rechtmatigheidster-mijn.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):Die￿verbeterde￿werkinstructie￿is￿dus￿gekomen￿na￿de￿doodvan￿de￿heer￿Dolmatov.￿Ik￿heb￿ook￿nog￿gevraagd￿of￿destaatssecretaris￿de￿andere￿zaken￿waarvan￿hij￿aangaf￿dathij￿ze￿pas￿na￿het￿onderzoek￿of￿na￿de￿dood￿van￿de￿heerDolmatov￿wist,￿niet￿eerder￿had￿moeten￿weten.￿Had￿hij￿datniet￿al￿op￿dat￿moment￿moeten￿weten?De￿staatssecretaris￿gaf￿in￿de￿richting￿van￿de￿heerVoordewind￿en￿eerder￿ook￿in￿de￿richting￿van￿andere￿Ka-merleden￿aan￿dat￿hij￿steeds￿in￿rapportages￿heeft￿aange-geven￿hoe￿het￿zat.￿Dat￿begint￿mij￿wel￿een￿beetje￿de￿keeluit￿te￿hangen.￿Daarmee￿geeft￿hij￿aan￿dat￿de￿Kamer￿eigen-lijk￿niet￿goed￿heeft￿opgelet.￿Aangezien￿wij￿er￿hier￿zo￿vaakdebatten￿over￿voeren,￿vind￿ik￿dat￿niet￿terecht.Staatssecretaris￿Teeven:Dat￿is￿geenszins￿de￿bedoeling,￿zoals￿ik￿net￿ook￿tegen￿deheer￿Schouw￿heb￿gezegd.￿Ik￿herken￿dat￿ook￿niet,￿maar￿ikzal￿nog￿kieskeuriger￿zijn￿in￿de￿woordkeus.Wat￿het￿arrestantencomplex￿en￿het￿detentiecentrumin￿Rotterdam￿betreft,￿lijkt￿het￿mij￿goed￿om￿te￿constaterendat￿daar￿wel￿protocollen￿en￿beleidsregels￿waren￿hoe￿tehandelen.￿Er￿was￿een￿instructie￿hoe￿te￿handelen￿met￿be-trekking￿tot￿de￿rechtsbijstand.￿Er￿was￿een￿instructie￿hoe￿tehandelen￿met￿betrekking￿tot￿het￿waarschuwen￿van￿de￿ad-vocaat.￿Op￿het￿formulier￿M118,￿waarover￿de￿heer￿Recourteen￿vraag￿heeft￿gesteld,￿is￿er￿een￿vakje￿naam￿advocaaten￿contactnummer.￿Dat￿kun￿je￿invullen￿op￿dat￿formulier,als￿dat￿van￿de￿IND￿naar￿de￿politie￿gaat.￿De￿beleidsinstruc-ties￿en￿de￿protocollen￿in￿het￿arrestantencomplex￿en￿in￿hetdetentiecentrum￿in￿Rotterdam￿waren￿duidelijk￿en￿juist.￿Ikbedoel￿niet￿dat￿ik￿er￿minder￿verantwoordelijk￿voor￿ben,maar￿er￿is￿in￿de￿uitvoerende￿sfeer￿niet￿conform￿de￿instruc-ties￿gehandeld.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Ik￿heb￿twee￿vragen￿aan￿de￿staatssecretaris.￿Hij￿zegt￿datin￿het￿overdrachtsdossier￿stond￿dat￿het￿INDiGO-systeemniet￿stabiel￿is.￿Wat￿is￿er￿vervolgens￿gebeurd?￿Wat￿heeft￿hijdaaraan￿gedaan?￿Dat￿wil￿ik￿dan￿uitbreiden￿naar￿het￿BVV-informatiesysteem￿en￿het￿M118-formulier.￿Het￿zijn￿alle-maal￿systemen￿voor￿informatieoverdracht.De￿tweede￿vraag￿betreft￿het￿vinkje.￿Het￿technische￿pro-bleem￿is￿in￿2011￿opgelost,￿maar￿vervolgens￿heeft￿een￿x-aantal￿medewerkers￿nog￿op￿een￿foute￿manier￿gehandeldvanwege￿de￿instructie.￿Hebben￿al￿die￿medewerkers￿danniet￿aan￿hun￿leidinggevende￿gevraagd:￿hoe￿zit￿dat,￿is￿hetinmiddels￿opgelost?￿Hebben￿ketenpartners￿niet￿aan￿deIND￿gevraagd:￿hoe￿zit￿dat,￿is￿het￿inmiddels￿opgelost?￿Hoeis￿het￿toch￿mogelijk￿dat￿het￿in￿de￿praktijk￿in￿284￿plus￿1￿ge-vallen￿is￿misgegaan￿en￿dat￿het￿op￿geen￿enkel￿moment￿isopgespeeld?Staatssecretaris￿Teeven:In￿die￿284￿situaties￿is￿de￿zaak￿niet￿verder￿gekomen￿dande￿IND,￿althans￿voor￿zover￿ik￿nu￿kan￿nagaan.￿Die￿dossierszijn￿allemaal￿persoonlijk￿bekeken￿en￿opnieuw￿bestudeerd.Er￿is￿automatiseringstechnisch￿bekeken￿of￿zij￿nog￿verderzijn￿gekomen.￿Er￿is￿niet￿geconstateerd￿dat￿in￿die￿situatiesvreemdelingenbewaring￿heeft￿plaatsgevonden,￿dus￿daar-bij￿speelt￿dat￿niet.Het￿overdrachtsformulier￿M118￿gaat￿vanuit￿de￿IND￿naarde￿politie￿en￿dan￿verder￿naar￿het￿detentiecentrum.￿Gecon-stateerd￿moet￿worden￿dat￿het￿niet￿juist￿is￿ingevuld￿en￿dater￿bij￿de￿politie￿–￿de￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie￿schrijftdaarover￿–￿nog￿een￿oud￿formulier￿in￿gebruik￿was,￿terwijler￿al￿een￿nieuw￿formulier￿was.￿Het￿is￿in￿de￿uitvoerendesfeer￿tragisch￿genoeg￿in￿deze￿zaak￿allemaal￿niet￿goed￿ge-gaan.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Dan￿blijft￿er￿nog￿een￿deel￿van￿mijn￿vragen￿over.￿Watstond￿er￿precies￿in￿het￿overdrachtsdossier￿en￿wat￿heeftde￿staatssecretaris￿ermee￿gedaan?￿En￿is￿het￿mogelijk￿datdie￿284￿mensen￿wel￿een￿aantal￿uren￿op￿het￿politiebureauhebben￿gezeten,￿maar￿dat￿bijvoorbeeld￿de￿piketadvocaat TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-41zijn￿werk￿goed￿heeft￿gedaan￿en￿heeft￿gezegd￿"dat￿kloptniet"￿voor￿het￿moment￿van￿vreemdelingenbewaring?Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿heb￿gezien￿wat￿de￿heer￿Recourt￿gisteren￿daarover￿heeftgevraagd￿aan￿de￿heer￿Bos￿van￿de￿Inspectie￿Veiligheid￿enJustitie:￿hoe￿zit￿het￿met￿die￿piketadvocaat,￿wat￿is￿daar￿ge-beurd?￿Het￿is￿bijzonder￿vreemd￿dat￿een￿advocaat￿wordtuitgenodigd￿voor￿de￿inbewaringstelling￿van￿een￿vreem-deling,￿terwijl￿vervolgens￿die￿piketadvocaat￿blijkbaar￿nietwordt￿ingelicht￿over￿het￿gesprek￿dat￿plaatsvindt￿met￿eenhulpofficier￿in￿het￿kader￿van￿die￿inbewaringstelling.￿Datis￿niet￿te￿begrijpen.￿Ik￿heb￿wel￿steeds￿begrepen￿van￿de￿in-spectie￿dat￿de￿desbetreffende￿advocaat￿een￿beroep￿heeftgedaan￿op￿zijn￿verschoningsrecht,￿dus￿dat￿er￿om￿die￿re-den￿niet￿meer￿informatie￿kon￿worden￿verkregen.￿Feit￿blijftdat￿de￿gekozen￿advocaat￿niet￿gewaarschuwd￿is,￿terwijl￿dathet￿meest￿logisch￿was￿geweest￿op￿dat￿moment.￿Dan￿hadde￿laatst￿mogelijke￿waarborg￿voordat￿iemand￿in￿vreem-delingenbewaring￿gaat￿gewerkt.￿Op￿het￿moment￿dat￿devreemdelingenadvocaat￿was￿verschenen,￿zou￿hij￿hebbengezegd:￿stop,￿want￿ik￿heb￿vrijdagavond￿laat￿een￿beroep-schrift￿ingediend.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Ik￿heb￿meer￿vragen￿gesteld.Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿heb￿dit￿dossier￿van￿mijn￿voorganger￿overgedragen￿ge-kregen.￿Er￿wordt￿gewerkt￿met￿zeven￿systemen￿met￿aller-lei￿overdrachtsmomenten,￿waarbij￿de￿informatie￿van￿derechtbank￿te￿Haarlem￿naar￿de￿IND￿nog￿met￿fax￿gaat.￿In￿ja-nuari￿heb￿ik￿in￿overleg￿met￿mijn￿medewerkers￿beslotendat￿wij￿zo￿snel￿mogelijk￿in￿die￿keten￿alles￿op￿elkaar￿moe-ten￿afstemmen.￿Die￿automatisering￿moet￿één￿vloeiendgeheel￿worden.￿Je￿moet￿op￿elk￿moment￿realtime-informa-tie￿hebben,￿waar￿de￿vreemdeling￿ook￿in￿de￿keten￿zit.￿Daarzijn￿alle￿partners￿van￿doordrongen.￿In￿januari￿zijn￿er￿noguitgebreide￿besprekingen￿geweest￿om￿dit￿op￿elkaar￿af￿testemmen,￿maar￿voorlopig￿moeten￿wij￿met￿de￿huidige￿sys-temen￿werken.￿De￿Kamer￿heeft￿met￿mij￿geconstateerd￿dater￿nog￿zeven￿systemen￿bij￿acht￿verschillende￿organisatiesin￿de￿vreemdelingenketen￿zitten.Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):In￿de￿beantwoording￿van￿de￿vragen￿van￿de￿Kamer￿overde￿medische￿zorg￿geeft￿de￿staatssecretaris￿aan￿dat￿er￿ver-beteringen￿zijn￿doorgevoerd￿en￿dat￿hij￿verbeteringen￿zietin￿de￿medische￿zorg￿sinds￿hij￿verantwoordelijk￿is￿voorvreemdelingendetentie.￿Hij￿zegt￿erbij￿dat￿we￿te￿makenhebben￿met￿tragische￿gevallen,￿zoals￿dat￿van￿Dolmatoven￿van￿de￿Chinese￿mijnheer￿die￿in￿2012￿niet￿behandeld￿isvoor￿zijn￿hepatitis,￿omdat￿die￿niet￿was￿opgemerkt￿doorde￿medische￿dienst￿van￿het￿detentiecentrum￿in￿Rotter-dam.￿Met￿zulke￿tragische￿gevallen￿hebben￿wij￿te￿maken,aldus￿de￿staatssecretaris,￿maar￿je￿kunt￿het￿ons￿niet￿ver-wijten,￿want￿wij￿zijn￿bezig￿met￿verbeteringen.￿Dat￿zet￿dehele￿houding￿van￿de￿staatssecretaris￿in￿dit￿debat￿in￿eenbepaald￿perspectief.￿Hij￿zegt￿dat￿het￿hem￿spijt￿en￿dat￿hijer￿politieke￿verantwoordelijkheid￿voor￿draagt,￿maar￿Dol-matov￿en￿andere￿mensen￿zijn￿slachtoffer￿van￿dit￿beleiden￿van￿het￿gebrek￿aan￿medische￿zorg.￿De￿staatssecretarismaakt￿daar￿incidenten￿van.￿Hij￿neemt￿niet￿echt￿de￿politie-ke￿verantwoordelijkheid.￿Hij￿zegt￿alleen￿maar￿dat￿het￿kangebeuren￿en￿dat￿hij￿zijn￿best￿doet.￿Neem￿het￿ons￿verderniet￿kwalijk;￿het￿is￿niet￿verwijtbaar.De￿voorzitter:Wat￿is￿uw￿vraag?Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):Ik￿maak￿een￿opmerking￿over￿de￿houding￿van￿deze￿staats-secretaris.￿Neemt￿de￿staatssecretaris￿de￿politieke￿verant-woordelijkheid￿of￿zegt￿hij￿alleen￿maar￿sorry￿voor￿de￿büh-ne?Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿zeg￿geen￿sorry￿voor￿de￿bühne,￿want￿ik￿heb￿het￿oprechtmoeilijk￿met￿deze￿zaak.￿Ik￿heb￿al￿aangegeven￿dat￿wij￿alsoverheid￿echt￿moeten￿zorgen￿voor￿iemand￿die￿van￿zijnvrijheid￿wordt￿beroofd,￿iemand￿die￿aan￿de￿zorg￿van￿deoverheid￿is￿toevertrouwd.￿Ik￿ben￿mij￿er￿heel￿wel￿van￿be-wust￿dat￿je￿daar￿goed￿voor￿moet￿zorgen.￿Als￿zo￿iemanddan￿ook￿nog￿eens￿onterecht￿zonder￿juridische￿titel￿in￿dievreemdelingendetentie￿blijkt￿te￿zitten,￿dan￿is￿dat￿geenmakkelijk￿moment.￿Voor￿een￿staatssecretaris￿die￿naar￿hetoordeel￿van￿een￿gedeelte￿van￿de￿Kamer￿een￿hard￿vreem-delingenbeleid￿voorstaat,￿is￿dat￿buitengewoon￿tragisch.Het￿is￿niet￿voor￿mij￿tragisch,￿het￿is￿tragisch￿wat￿er￿ge-beurd￿is.￿Ik￿heb￿het￿daar￿oprecht￿heel￿moeilijk￿mee.￿Dat￿isecht￿iets￿wat￿je￿niet￿in￿je￿kouwe￿kleren￿gaat￿zitten.￿Ik￿zegdat￿niet￿voor￿de￿bühne.￿Mevrouw￿Thieme￿kiest￿haar￿eigenwoorden￿–￿zo￿ken￿ik￿haar￿ook￿wel￿–￿en￿ik￿kies￿ook￿mijn￿ei-gen￿woorden.￿Dat￿mag￿in￿deze￿zaal.￿Ik￿doe￿dat￿niet￿voorde￿bühne.￿Ik￿vind￿het￿jammer￿dat￿mevrouw￿Thieme￿datzegt.Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):Er￿worden￿door￿de￿Kamer￿veel￿vragen￿gesteld￿over￿hetgebrek￿aan￿medische￿zorg,￿over￿de￿fouten￿die￿er￿op￿ope-rationeel￿niveau￿en￿op￿systeemniveau￿zijn.￿De￿staatsse-cretaris￿zegt:￿wij￿doen￿ons￿best;￿er￿zijn￿echt￿wel￿verbete-ringen;￿dit￿soort￿incidenten￿is￿heel￿erg￿tragisch;￿ik￿zeg￿sor-ry￿tegen￿de￿mensen￿die￿dat￿is￿overkomen,￿die￿daar￿slacht-offer￿van￿zijn;￿laat￿mij￿mijn￿werk￿maar￿gewoon￿doen￿omverdere￿verbeteringen￿aan￿te￿brengen.￿Dat￿betekent￿tochniet￿dat￿je￿echt￿je￿politieke￿verantwoordelijkheid￿neemt?Dat￿is￿toch￿een￿enorm￿gebrek?￿De￿tweede￿stap￿is￿om￿tezeggen:￿het￿is￿inderdaad￿zo￿structureel￿mis￿dat￿wij￿nietmeer￿kunnen￿spreken￿van￿incidenten,￿ondanks￿dat￿wijzo￿veel￿verbeteringen￿hebben￿geprobeerd;￿ik￿neem￿mijnverantwoordelijkheid￿als￿staatssecretaris;￿het￿kan￿zo￿nietdoorgaan.Staatssecretaris￿Teeven:Nu￿begrijp￿ik￿wat￿mevrouw￿Thieme￿bedoelt.￿Ja,￿dat￿ver-deelt￿ons￿echt.￿Ik￿vind￿niet￿dat￿er￿zo￿veel￿structureel￿misis.￿Er￿zijn￿zaken￿die￿verbeterd￿moeten￿worden,￿er￿zijn￿za-ken￿die￿structureel￿mis￿zijn￿–￿daar￿ben￿ik￿in￿antwoordop￿de￿heer￿Schouw￿op￿ingegaan￿–￿maar￿als￿mevrouwThieme￿zegt￿dat￿de￿structurele￿zorg￿structureel￿mis￿is,￿danherken￿ik￿dat￿niet.￿Daarom￿wil￿ik￿die￿opmerking￿over￿demedische￿zorg￿graag￿maken.￿Wat￿er￿allemaal￿is￿gedaan￿inde￿afgelopen￿jaren￿om￿te￿zorgen￿dat￿dit￿soort￿zaken￿nietgebeurt!￿Laten￿we￿wel￿wezen:￿in￿beleid￿is￿beschreven￿watmedewerkers￿moeten￿doen,￿er￿is￿tot￿vier￿cijfers￿achter￿dekomma￿beschreven￿wat￿je￿moet￿doen￿als￿iemand￿in￿deavond￿binnenkomt.￿Als￿dat￿vervolgens￿niet￿wordt￿gedaan,dan￿is￿dat￿diepe￿tragiek,￿maar￿dan￿is￿dat￿geen￿structuur-fout.￿Dat￿zijn￿incidentele￿fouten,￿in￿dit￿concrete￿geval￿inde￿uitvoering.￿Juist￿in￿de￿medische￿zorg￿is￿hier￿sprake￿vaneen￿tragisch￿incident.￿Maar￿het￿is￿geen￿structurele￿fout. TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-42Daarover￿verschillen￿we￿van￿mening.￿Dat￿betekent￿vervol-gens￿niet￿dat￿ik￿ongevoelig￿ben￿voor￿wat￿er￿is￿gebeurd.Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):Maar￿het￿is￿toch￿juist￿diepe￿tragiek￿als￿deze￿staatssecreta-ris￿dus￿kennelijk￿in￿reactie￿op￿rapporten￿van￿de￿Ombuds-man,￿waarin￿deze￿spreekt￿over￿inhumaan￿beleid￿en￿eenvolkomen￿verkeerde￿bejegening￿van￿de￿mensen￿die￿onderde￿verantwoordelijkheid￿van￿de￿staatssecretaris￿staan,￿al-leen￿maar￿zegt:￿we￿doen￿ons￿best,￿er￿zijn￿incidenten￿en￿ergaat￿wel￿eens￿wat￿mis,￿zonder￿dat￿hij￿de￿volledige￿verant-woordelijkheid￿ziet￿voor￿een￿totaal￿inhumaan￿beleid￿datniet￿langer￿zo￿door￿kan￿gaan,￿en￿ook￿door￿de￿VN￿volledigwordt￿afgeserveerd?Staatssecretaris￿Teeven:Daarover￿verschillen￿we￿echt￿van￿mening.￿Ik￿ben￿niet￿vanmening￿dat￿sprake￿is￿van￿inhumaan￿beleid￿van￿dit￿kabi-net.￿Wel￿ben￿ik￿van￿mening￿dat￿er￿incidenteel￿iets￿tragischis￿gebeurd.￿Ik￿ben￿ook￿van￿mening￿dat￿er￿verbeteringenmoeten￿worden￿aangebracht.￿Maar￿juist￿als￿het￿gaat￿ommedische￿zorg￿en￿om￿het￿onderdeel￿waarop￿de￿Ombuds-man￿heel￿veel￿kritiek￿heeft,￿zeg￿ik:￿kijk￿nou￿eens￿naar￿derapporten￿van￿de￿onafhankelijke￿inspecties￿die￿daar￿on-derzoek￿naar￿hebben￿gedaan￿en￿dat￿in￿de￿breedte￿heb-ben￿bekeken￿sinds￿2009.￿Dan￿zie￿je￿namelijk￿dat￿er￿heelveel￿stappen￿zijn￿gezet.￿De￿conclusie￿is￿dat￿die￿zorg￿goedwas.￿De￿Kamer￿heeft￿dat￿gisteren￿tijdens￿de￿hoorzittingook￿kunnen￿horen.￿De￿IGZ￿heeft￿inspecties￿gedaan￿metals￿uitkomst￿dat￿de￿zorg￿in￿orde￿is.￿Ik￿zie￿dat￿de￿Ombuds-man￿vindt￿dat￿dat￿inhumaan￿is,￿maar￿ik￿wijs￿erop￿dat￿deOmbudsman￿verwijst￿naar￿het￿onderzoek￿uit￿2009￿en￿naargesprekken￿met￿vreemdelingen.￿Ik￿zie￿ook￿dat￿vreemde-lingen￿niet￿altijd￿tevreden￿zijn￿over￿die￿zorg.￿Dat￿wordt￿ineen￿toezichtsbericht￿uit￿februari￿2012￿geconstateerd.￿Maartegelijkertijd￿wordt￿er￿geconstateerd￿dat￿het￿objectief￿inorde￿is.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Mag￿ik￿de￿staatssecretaris￿een￿welgemeend￿advies￿ge-ven?￿Wil￿hij￿ophouden￿met￿hier￿te￿doen￿alsof￿de￿IGZ￿gis-teren￿hier￿tijdens￿de￿hoorzitting￿heeft￿gezegd￿dat￿het￿alle-maal￿in￿orde￿is?￿Want￿dat￿is￿niet￿zo.￿Ik￿heb￿hem￿dat￿al￿eer-der￿in￿dit￿debat￿verteld.￿We￿gaan￿afwachten￿wat￿er￿in￿hetrapport￿van￿de￿IGZ￿later￿dit￿jaar￿staat.De￿staatssecretaris￿vindt￿niet￿dat￿er￿zo￿veel￿structureelmis￿is.￿Is￿er￿dan￿een￿beetje￿structureel￿mis?Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿kan￿iedere￿keer￿die￿vraag￿opnieuw￿gaan￿beantwoor-den.￿Ik￿heb￿op￿de￿vraag￿van￿de￿heer￿Schouw￿gezegd￿dater￿structureel￿problemen￿zijn￿met￿automatisering￿en￿metoverdracht￿van￿informatie￿in￿de￿keten.￿In￿deze￿concretezaak￿zijn￿er￿ook￿nog￿problemen￿met￿de￿rechtsbijstand￿diebetrokkene￿gehad￿zou￿moeten￿hebben,￿maar￿die￿hij￿nietnaar￿behoren￿heeft￿gekregen,￿omdat￿er￿onzorgvuldig￿isgehandeld.￿En￿er￿zijn￿problemen￿met￿de￿medische￿zorg,waar￿onzorgvuldig￿is￿gehandeld.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):De￿staatssecretaris￿zegt￿dus:￿we￿hebben￿in￿deze￿zaak￿temaken￿met￿een￿probleem￿van￿technische￿aard.￿Dát￿isstructureel.￿Een￿technisch￿probleem.￿En￿verder￿zijn￿het￿al-lemaal￿incidenten:￿het￿feit￿dat￿de￿zorgmedewerkers￿nietalert￿genoeg￿waren,￿het￿feit￿dat￿mensen￿naar￿elkaar￿heb-ben￿zitten￿kijken,￿het￿feit￿dat￿er￿een￿uitermate￿passievehouding￿van￿wachten￿op￿elkaar￿was.￿Die￿woorden￿hebbende￿inspecties￿gisteren￿gebruikt.￿Dat￿waren￿allemaal￿inci-denten,￿en￿verder￿gaan￿we￿vrolijk￿voorwaarts￿op￿de￿inge-slagen￿weg.Staatssecretaris￿Teeven:Nee,￿dat￿zeg￿ik￿niet.￿Mevrouw￿Gesthuizen￿moet￿mij￿geenwoorden￿in￿de￿mond￿leggen￿die￿ik￿niet￿gebruik.￿Ik￿heb￿ge-zegd￿dat￿we￿ook￿aan￿cultuurverandering￿moeten￿doenen￿dat￿we￿ook￿trainingen￿moeten￿gaan￿geven.￿Dat￿zijn￿za-ken￿die￿je￿moet￿aanpakken.￿Als￿er￿sprake￿is￿van￿ambtelij-ke￿onverschilligheid,￿die￿ik￿zeker￿in￿de￿zaak￿waar￿de￿heerSchouw￿over￿sprak,￿zie,￿dan￿moeten￿we￿die￿tegengaan￿endan￿moeten￿we￿daar￿verbetermaatregelen￿op￿zetten￿omte￿zorgen￿dat￿mensen￿dat￿niet￿doen￿en￿betrokken￿zijn￿bijhun￿werk.￿Ik￿denk￿dat￿dat￿heel￿belangrijk￿is.￿Die￿maatrege-len￿worden￿ingezet.￿Dat￿heb￿ik￿in￿mijn￿beleidsreactie￿van12 april￿ook￿willen￿zeggen.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):Wanneer￿de￿staatssecretaris￿tot￿twee￿keer￿toe￿spreektover￿een￿cultuur￿van￿ambtelijke￿gemakzucht￿of￿ambte-lijke￿onverschilligheid,￿dan￿heeft￿hij￿het￿toch￿ook￿overeen￿structureel￿probleem?￿Dan￿is￿dat￿toch￿iets￿waarvande￿oorzaak￿ook￿gevonden￿moet￿worden￿in￿het￿beleid￿zo-als￿dat￿gevoerd￿wordt?￿Op￿het￿moment￿dat￿je￿een￿beleidvoert￿dat￿ervan￿uitgaat￿dat￿mensen￿zo￿veel￿mogelijk￿te-ruggestuurd￿moeten￿worden,￿dan￿krijg￿je￿toch￿ook￿eencultuur￿waarin￿ambtenaren￿zich￿onverschilliger￿opstellen?Staatssecretaris￿Teeven:Dat￿zijn￿wat￿mij￿betreft￿generaliserende￿opmerkingen￿dieik￿niet￿zou￿willen￿maken.￿Er￿werken￿duizenden￿mensenin￿de￿vreemdelingenketen,￿bij￿de￿IND,￿de￿Dienst￿Terug-keer￿&￿Vertrek,￿de￿Vreemdelingenpolitie￿en￿detentiecen-tra,￿en￿die￿doen￿hun￿werk￿elke￿dag￿met￿heel￿veel￿inzet￿enheel￿veel￿toewijding.￿Ik￿constateer￿met￿de￿Kamer￿dat￿erin￿deze￿zaak￿sprake￿is￿geweest￿van￿onvoldoende￿toewij-ding￿en￿dat￿men￿onzorgvuldig￿en￿soms￿zelfs￿onverschilligis￿geweest.￿Mevrouw￿Voortman￿en￿ik￿kunnen￿van￿meningverschillen￿over￿het￿beleid￿als￿zodanig,￿maar￿om￿dan￿ver-volgens￿de￿hele￿keten￿weg￿te￿zetten￿als￿mensen￿die￿nietzorgvuldig￿bezig￿zijn,￿is￿iets￿wat￿ik￿niet￿voor￿mijn￿rekeningwil￿nemen.￿Ik￿constateer￿wel￿dat￿er￿veranderingen￿nood-zakelijk￿zijn.￿Ik￿constateer￿ook￿dat￿mensen￿moeten￿wor-den￿getraind￿en￿beter￿moeten￿worden￿opgeleid￿en￿dat￿zemoeten￿worden￿gewezen￿op￿instructies￿die￿er￿liggen￿endat￿die￿instructies￿ook￿helderder￿moeten￿zijn.￿Dat￿zijn￿weallemaal￿met￿elkaar￿eens.￿Die￿maatregelen￿moeten￿ookmet￿veel￿energie￿worden￿ingezet￿en￿worden￿genomen,maar￿het￿kan￿niet￿zo￿zijn￿dat￿vanwege￿de￿constatering￿datde￿fractie￿van￿GroenLinks￿met￿mij￿van￿mening￿verschiltover￿het￿beleid,￿de￿conclusie￿dan￿is￿dat￿er￿sprake￿is￿vaneen￿inhumaan￿beleid.￿Die￿conclusie￿deel￿ik￿niet.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):De￿staatssecretaris￿sprak￿net￿over￿een￿cultuur￿van￿amb-telijke￿gemakzucht￿en￿ambtelijke￿onverschilligheid.￿Eencultuur,￿dat￿is￿dus￿niet￿iets￿wat￿zomaar￿ontstaat.￿Daar￿ligtiets￿aan￿ten￿grondslag.￿Dan￿kun￿je￿toch￿niet￿zeggen￿dathet￿een￿incident￿is?￿Een￿cultuur￿van￿ambtelijke￿onverschil-ligheid!Staatssecretaris￿Teeven:We￿moeten￿oppassen￿dat￿we￿niet￿gaan￿generaliseren￿indit￿debat,￿dat￿we￿niet￿al￿die￿mensen￿die￿met￿ziel￿en￿zalig- TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-43heid￿in￿die￿vreemdelingenketen￿hun￿werk￿doen,￿wegzet-ten￿als￿onverschillig￿en￿onzorgvuldig.￿Dat￿wil￿ik￿absoluutniet￿hebben.￿Ik￿ben￿het￿met￿u￿eens￿dat￿er￿verbetermaat-regelen￿moeten￿worden￿genomen.￿Ik￿zie￿in￿deze￿zaak￿eenongelofelijke￿samenloop￿van￿omstandigheden￿die￿onbe-schrijflijk￿is￿en￿die￿echt￿niet￿kan,￿maar￿om￿vanwege￿hetfeit￿dat￿we￿het￿oneens￿zijn￿over￿het￿beleid,￿nu￿te￿zeggendat￿er￿in￿die￿hele￿keten￿allemaal￿onverschillige￿ambtena-ren￿werken,￿daarvan￿zeg￿ik:￿zo￿ken￿ik￿die￿mensen￿niet￿enzo￿wil￿ik￿ze￿ook￿niet￿wegzetten￿hier￿vandaag.De￿heer￿Van￿Hijum￿(CDA):Ik￿realiseer￿mij￿dat￿wij￿de￿beantwoording￿niet￿gemakkelijkmaken￿door￿iedere￿keer￿fragmenten￿van￿het￿debat￿voorte￿leggen￿aan￿de￿staatssecretaris,￿maar￿nu￿hij￿zelf￿heeftgezegd￿dat￿er￿ten￿aanzien￿van￿de￿medische￿zorg￿eigenlijkniet￿zo￿veel￿structureel￿mis￿is￿en￿er￿al￿een￿heleboel￿ver-beterd￿is,￿zou￿ik￿hem￿toch￿willen￿vragen￿in￿te￿gaan￿op￿deconclusies￿van￿het￿CPT￿dat￿in￿2011￿het￿detentiecentrumRotterdam￿bezocht.￿Zo￿concludeert￿het￿CPT￿dat￿er￿daar￿teweinig￿medische￿zorg￿werd￿verleend,￿dat￿er￿te￿weinig￿ca-paciteit￿op￿dat￿gebied￿beschikbaar￿was,￿dat￿de￿snelheidwaarmee￿medische￿checks￿werden￿uitgevoerd￿ontbraken￿dat￿de￿geschiktheid￿van￿de￿faciliteit￿voor￿mensen￿metpsychologische￿problemen￿onvoldoende￿was,￿kortom,dat￿een￿aantal￿structurele￿zaken￿niet￿in￿orde￿was.￿Kan￿destaatssecretaris￿aangeven￿hoe￿hij￿met￿dat￿rapport￿is￿om-gegaan?Staatssecretaris￿Teeven:Dan￿zal￿ik￿nu￿maar￿meteen￿beginnen￿met￿de￿paragraafover￿de￿medische￿zorg.￿In￿december￿2009￿hebben￿we￿hetrapport￿van￿de￿Inspectie￿voor￿de￿Gezondheidszorg￿gehadmet￿als￿titel￿"Medische￿diensten￿in￿detentiecentra:￿verant-woorde￿zorg￿maar￿nog￿niet￿geborgd".￿De￿centrale￿con-clusie￿is￿dat￿de￿zorg￿in￿detentiecentra￿zodanig￿is￿georga-niseerd￿dat￿het￿bieden￿van￿verantwoorde￿en￿veilige￿zorgmogelijk￿is,￿maar￿dat￿dit￿nog￿niet￿wil￿zeggen￿dat￿er￿geenrisico's￿of￿geen￿mogelijkheden￿tot￿verbetering￿zijn.￿De￿in-spectie￿constateerde￿bij￿die￿gelegenheid￿bij￿alle￿bezoch-te￿detentiecentra￿enkele￿knelpunten￿die￿kunnen￿leidentot￿verminderde￿toegang￿tot￿deskundige￿zorg￿of￿tot￿ver-minderde￿continuïteit￿van￿zorg￿en￿daarmee￿tot￿risico's.De￿borging￿van￿de￿kwaliteit￿van￿zorg￿en￿de￿beschikbaar-heid￿van￿voldoende￿deskundige￿medewerkers￿moetennog￿verbeteren,￿aldus￿de￿inspectie￿op￿dat￿moment.Op￿29 januari￿2010￿heeft￿mijn￿voorgangster￿een￿reactieop￿dat￿IGZ-rapport￿naar￿de￿Kamer￿gestuurd.￿In￿de￿bijgaan-de￿beleidsbrief￿heeft￿de￿toenmalige￿staatssecretaris￿ondermeer￿aangegeven￿dat￿de￿instellingen￿voor￿vreemdelin-genbewaring￿een￿plan￿van￿aanpak￿hebben￿ingediend￿bijde￿IGZ,￿met￿een￿algemeen￿deel￿en￿met￿een￿aantal￿maat-regelen￿per￿inrichting￿om￿de￿door￿de￿IGZ￿gesignaleerderisico's￿te￿reduceren.￿Daartoe￿behoorde￿ook￿het￿Detentie-centrum￿Rotterdam.￿De￿IGZ￿heeft￿die￿plannen￿van￿aanpakpositief￿beoordeeld.￿De￿plannen￿gaan,￿aldus￿de￿IGZ￿opdat￿moment,￿voldoende￿in￿op￿de￿gesignaleerde￿risico's.De￿inspanningen￿werden,￿ook￿specifiek￿met￿betrekking￿tothet￿Detentiecentrum￿Rotterdam,￿positief￿beoordeeld￿doorde￿IGZ. Dat￿bleek￿uit￿een￿gesprek￿in￿de￿Kamer￿op￿17 april.De￿inspanningen￿werden￿dus￿positief￿beoordeeld￿doorde￿IGZ. Die￿brief￿van￿de￿toenmalige￿staatssecretaris￿is￿op24 maart￿in￿een￿overleg￿met￿de￿Kamer￿besproken.￿Dit￿jaarzijn￿er￿volgens￿plan￿wederom￿toezichtbezoeken￿aan￿dedetentiecentra.￿De￿resultaten￿daarvan￿worden￿in￿de￿zomervan￿2013￿verwacht.￿Op￿basis￿daarvan￿zullen￿de￿plannenvan￿aanpak￿van￿de￿betrokken￿detentiecentra￿worden￿aan-gescherpt￿en￿geïntensiveerd,￿uiteraard￿met￿inachtnemingvan￿de￿conclusies￿van￿de￿IGZ￿in￿de￿zaak-Dolmatov￿en￿metin￿het￿achterhoofd￿ook￿de￿conclusies￿uit￿het￿belevingson-derzoek￿van￿de￿Nationale￿ombudsman.Ik￿wijs￿op￿de￿rapporten￿van￿de￿ISt￿van￿januari￿2012.In￿januari￿2012￿heeft￿die￿inspectie￿twee￿rapporten￿overvreemdelingenbewaring￿gepubliceerd.￿Het￿eerste￿rapportwas￿een￿doorlichting￿van￿het￿Detentiecentrum￿Rotterdam.In￿dat￿rapport￿staat￿dat￿de￿ingesloten￿vreemdelingen￿vanmening￿zijn￿dat￿zij￿onvoldoende￿medische￿zorg￿ontvan-gen￿en￿dat￿de￿medische￿dienst￿hun￿klachten￿soms￿nietserieus￿neemt￿of￿afdoet￿met￿paracetamol.￿In￿dat￿rapportwordt￿ook￿geconstateerd￿dat￿vreemdelingen￿vooral￿on-tevreden￿zijn￿over￿het￿feit￿dat￿medische￿ingrepen￿somsworden￿uitgesteld,￿maar￿vervolgens￿constateert￿de￿in-spectie,￿een￿onafhankelijke￿inspectie,￿de￿voorloper￿vande￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie:￿"Ten￿aanzien￿van￿demedische￿zorg￿heeft￿het￿Detentiecentrum￿Rotterdam￿deuitvoering￿en￿het￿beleid,￿ondanks￿het￿feit￿dat￿de￿ingeslo-ten￿vreemdelingen￿graag￿meer￿behandeling￿willen￿krij-gen,￿goed￿op￿orde.￿Het￿aanbod￿van￿medisch￿personeelen￿geestelijke￿verzorgers￿is￿over￿het￿algemeen￿afdoende,waardoor￿vreemdelingen￿op￿korte￿termijn￿door￿hen￿kun-nen￿worden￿gezien￿en￿er￿geen￿wachtlijsten￿zijn.￿De￿facili-teiten￿voor￿zorgfunctionarissen￿in￿de￿inrichting￿voldoenook￿aan￿de￿behoeften￿en￿bieden￿privacy￿indien￿gewenst.Ook￿de￿check￿op￿de￿uitvoering￿voldoet".￿Aldus￿de￿ISt￿in2012.Er￿was￿een￿tweede￿rapport￿van￿de￿Inspectie￿voor￿deSanctietoepassing.￿Dat￿betrof￿het￿Toezichtbericht:￿Tussen-tijds￿toezicht￿centra￿voor￿vreemdelingenbewaring.￿Datrapport￿heeft￿betrekking￿op￿drie￿centra￿voor￿vreemdelin-genbewaring￿en￿vormt￿een￿vervolg￿op￿een￿eerdere￿door-lichting￿uit￿2009￿en￿2010￿van￿die￿drie￿centra.￿Ten￿aanzienvan￿de￿medische￿zorg￿constateert￿de￿ISt￿in￿dat￿rapportdat￿er￿zowel￿in￿de￿bezochte￿centra￿als￿in￿het￿Detentiecen-trum￿Rotterdam￿onvrede￿is￿onder￿vreemdelingen￿over￿demedische￿zorg.￿De￿medische￿dienst￿zou￿de￿gezondheids-problemen￿onderschatten,￿maar￿desondanks￿stelt￿de￿IStdat￿er￿voldoende￿en￿adequate￿medische￿zorg￿wordt￿gege-ven.￿Beide￿rapporten￿zaten￿in￿een￿gebundelde￿beleidsre-actie￿die￿ik￿op￿14 januari￿van￿dit￿jaar￿naar￿de￿Kamer￿hebgezonden.￿Dat￿hebben￿we￿in￿het￿algemeen￿overleg￿van14 maart￿met￿elkaar￿gedeeld.￿Er￿is￿nu￿een￿nieuwe￿rondevan￿bezoeken￿van￿de￿IGZ￿gepland.￿De￿resultaten￿daarvankrijgen￿wij￿deze￿zomer.Een￿aantal￿woordvoerders￿heeft￿gesproken￿over￿hetrapport￿van￿het￿CPT,￿het￿European￿Committee￿for￿the￿Pre-vention￿of￿Torture,￿uit￿augustus￿2012.￿Ik￿wijs￿op￿de￿para-grafen￿66￿t/m￿68￿van￿dit￿rapport.￿Daarin￿stelt￿het￿CPT￿datde￿omvang￿van￿de￿medische￿staf￿onvoldoende￿zou￿zijnen￿adviseert￿om￿niet￿1￿fte￿maar￿1,5￿fte￿aan￿artsen￿in￿te￿zet-ten.￿Ook￿adviseert￿het￿CPT￿om￿de￿medische￿screening￿vannieuw￿binnengekomen￿gedetineerden￿nog￿eens￿tegen￿hetlicht￿te￿houden,￿omdat￿nieuw￿binnengekomen￿gedetineer-den￿in￿de￿praktijk￿niet￿altijd￿voldoende￿snel￿gezien￿zoudenworden￿door￿een￿medewerker￿van￿de￿medische￿dienst.Dat￿is￿overigens￿in￿deze￿zaak,￿het￿tragische￿overlijden￿vanDolmatov,￿wel￿gebeurd.Het￿aantal￿artsen￿dat￿in￿het￿Detentiecentrum￿Rotterdamwerkt,￿voldoet￿aan￿de￿norm￿van￿de￿Landelijke￿HuisartsenVereniging.￿Ik￿wijs￿er￿verder￿op￿dat￿ook￿de￿IGZ￿nooit￿kri-tische￿kanttekeningen￿heeft￿gemaakt￿over￿de￿bezetting.Ik￿moet￿nog￿wel￿reageren￿op￿de￿constateringen￿van￿hetCPT. Ik￿heb￿overigens￿over￿de￿medische￿screening￿van TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-44gedetineerden￿bij￿binnenkomst￿al￿wel￿aangegeven￿dater￿een￿extra￿waarborg￿wordt￿ingebouwd.￿Voortaan￿zalde￿intake￿van￿alle￿vreemdelingen￿direct￿bij￿binnenkomstplaatsvinden￿als￿er￿reeds￿een￿aanmelding￿en￿informatiebeschikbaar￿is￿over￿medische￿bijzonderheden.￿Dat￿is￿dusaltijd￿het￿geval￿bij￿aanmelding￿bij￿de￿extrazorgafdeling.De￿behandeling￿van￿mensen￿met￿psychische￿problema-tiek￿voldoet￿in￿de￿huidige￿situatie￿aan￿de￿eisen￿van￿hetCPT.Het￿rapport￿van￿de￿Ombudsman￿is￿in￿augustus￿ver-schenen.￿Het￿is￿zeer￿kritisch￿van￿toon.￿De￿Ombudsmandoet￿twee￿aanbevelingen.￿De￿eerste￿aanbeveling￿is￿omvreemdelingenbewaring￿alleen￿in￿te￿zetten￿als￿uiterstemiddel.￿Volgens￿de￿Ombudsman￿is￿het￿noodzakelijk,￿opkorte￿termijn￿te￿komen￿met￿volwaardige￿alternatievenvoor￿de￿vreemdelingenbewaring.￿Daarnaast￿beveelt￿deNationale￿ombudsman￿aan￿om￿een￿eigen￿regime￿voorvreemdelingenbewaring￿te￿ontwikkelen.￿Het￿zou￿danmoeten￿gaan￿om￿maatwerk￿met￿slechts￿de￿noodzakelijkeminimale￿beperkingen.Het￿rapport￿van￿de￿Ombudsman￿is￿een￿belevingsonder-zoek￿naar￿de￿wijze￿waarop￿vreemdelingen￿het￿optredenvan￿de￿overheid￿ervaren.￿Ik￿heb￿op￿19 maart￿een￿reactiegestuurd￿naar￿de￿Nationale￿ombudsman.￿In￿die￿brief￿aande￿Ombudsman￿heb￿ik￿aangegeven￿dat￿altijd￿eerst￿wordtbezien￿of￿lichtere￿instrumenten￿kunnen￿worden￿ingezet.Als￿dat￿niet￿mogelijk￿blijkt,￿wordt￿de￿vreemdelingenbewa-ring￿toegepast.￿Ik￿heb￿de￿Ombudsman￿over￿deze￿brief￿niethoren￿spreken￿in￿de￿hoorzitting.Op￿19 februari,￿enkele￿weken￿eerder,￿hebben￿de￿minis-ter￿van￿Veiligheid￿en￿Justitie￿en￿ik￿een￿onderhoud￿gehadmet￿de￿Ombudsman￿en￿twee￿van￿zijn￿medewerkers.￿Indat￿gesprek￿is￿aan￿de￿orde￿gekomen￿dat￿het￿ministerievan￿Veiligheid￿en￿Justitie￿te￿traag￿zou￿aanbevelen￿van￿deOmbudsman￿in￿zijn￿algemeen￿en￿dat￿ik￿in￿mijn￿reactie￿opzijn￿brief￿van￿december￿onvoldoende￿inhoudelijk￿zou￿heb-ben￿gereageerd,￿dus￿eigenlijk￿alleen￿maar￿procedureel.Uit￿mijn￿brief￿van￿19 maart,￿een￿brief￿die￿de￿Kamer￿heeftontvangen,￿blijkt￿dat￿ik￿wél￿een￿inhoudelijk￿standpunt￿hebingenomen.￿Dat￿standpunt￿was￿overigens￿niet￿geheel￿ge-lijkluidend￿aan￿dat￿van￿de￿Ombudsman,￿maar￿dat￿laat￿on-verlet￿dat￿ik￿heb￿aangegeven￿op￿onderdelen￿zijn￿zorgen￿tedelen￿en￿te￿zullen￿zorgen￿voor￿verbeteringen.De￿Ombudsman￿beveelt￿aan,￿een￿apart￿regime￿voorvreemdelingenbewaring￿te￿ontwikkelen.￿Daarmee￿zijn￿wijbezig.￿Er￿zijn￿ook￿al￿concepten￿daarvoor￿gereed.￿Door￿hetregime￿uit￿de￿Penitentiaire￿beginselenwet￿te￿halen￿kan￿hetbestuursrechtelijke￿karakter￿sterker￿worden￿benadrukt.Het￿wetsvoorstel￿met￿als￿strekking￿om￿de￿vreemdelingen-bewaring￿te￿baseren￿op￿het￿bestuursrecht￿kan￿de￿Kamereind￿van￿dit￿jaar￿verwachten.Het￿rapport￿van￿de￿Ombudsman￿bevat￿ook￿klachtenvan￿vreemdelingen￿over￿hun￿gezondheid.￿Die￿klachtenzijn￿niet￿verder￿onderzocht￿door￿de￿Nationale￿ombuds-man.￿Ik￿beschouw￿die￿klachten￿wel￿als￿een￿signaal,￿maarik￿baseer￿me￿voor￿eventuele￿maatregelen￿op￿het￿terreinvan￿de￿medische￿zorg￿op￿het￿oordeel￿van￿de￿IGZ. De￿IGZkomt￿deze￿zomer￿met￿haar￿oordeel.￿Als￿er￿naar￿aanleidingvan￿de￿toezichtsbezoeken￿tekortkomingen￿worden￿gecon-stateerd,￿zal￿ik￿meteen￿actie￿ondernemen.￿Al￿met￿al￿zijn￿erdus￿heel￿wat￿stappen￿gezet.￿Zo￿is￿de￿bezetting￿in￿detentie-centra￿voor￿vreemdelingenbewaring￿in￿de￿avonduren￿uit-gebreid.In￿relatie￿tot￿de￿ingezette￿maatregelen￿maak￿ik￿nog￿eenaparte￿opmerking￿over￿het￿plaatsen￿van￿vreemdelingenin￿isolatiecellen￿met￿24￿uurscamerabewaking.￿In￿de￿zaak-Dolmatov￿was￿betrokkene￿in￿het￿arrestantencomplex￿van-wege￿zijn￿suïcidepoging￿geplaatst￿in￿een￿cel￿met￿camera-observatie.￿Dat￿is￿echter￿niet￿gedaan￿in￿het￿detentiecen-trum￿Rotterdam.￿Dat￿is￿een￿bijzondere￿omstandigheid.Het￿was￿anders￿op￿te￿lossen￿door￿betrokkene￿met￿een￿an-der￿op￿een￿cel￿te￿plaatsen￿of￿in￿de￿extra￿zorg￿zodat￿elk￿uurnaar￿hem￿zou￿worden￿gekeken,￿maar￿dat￿is￿niet￿gebeurd.Het￿beleid￿voor￿het￿plaatsen￿in￿isolatiecellen￿met￿camera-observatie￿is￿altijd￿terughoudend￿geweest,￿zowel￿als￿heteen￿strafmaatregel￿betrof￿als￿in￿andere￿situaties.￿Ik￿heb￿in-middels￿de￿instructie￿uitgevaardigd,￿naar￿aanleiding￿vande￿constatering￿in￿het￿rapport￿dat￿als￿vreemdelingen￿te-gen￿zichzelf￿moeten￿worden￿beschermd,￿dat￿het￿plaatsenin￿de￿isolatiecel￿met￿24￿uurscameraobservatie,￿het￿plaat-sen￿met￿twee￿personen￿op￿één￿cel￿en￿de￿concrete￿uurs-controle￿betere￿oplossingen￿zijn￿dan￿de￿oplossing￿waar-voor￿in￿de￿zaak-Dolmatov￿is￿gekozen.De￿voorzitter:Bent￿u￿nu￿klaar￿met￿het￿blokje￿over￿medische￿zorg?Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿heb￿daar￿nog￿wel￿wat￿opmerkingen￿over.De￿voorzitter:Ik￿laat￿u￿dan￿eerst￿het￿blokje￿over￿medische￿zorg￿afmakenvoordat￿ik￿interrupties￿toesta.Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿ga￿in￿op￿een￿groot￿aantal￿opmerkingen￿die￿hierover￿zijngemaakt￿door￿de￿leden￿en￿op￿vragen￿die￿hierover￿zijn￿ge-steld.￿Ik￿bespreek￿die￿graag￿nu￿even.￿Wat￿is￿er￿concreetgedaan?￿Tegen￿de￿betreffende￿verpleegkundigen￿heb￿ikzelf￿geen￿maatregelen￿genomen￿omdat￿tegen￿hen￿beideneen￿tuchtzaak￿is￿aangespannen.￿De￿ene￿verpleegkundigeis￿niet￿meer￿werkzaam￿bij￿detentiecentrum￿Rotterdam￿ende￿andere￿verricht￿zijn￿werkzaamheden￿op￿dit￿moment,zoals￿ik￿ook￿in￿mijn￿beleidsreactie￿heb￿gemeld,￿onder￿toe-zicht￿van￿een￿leidinggevende.In￿relatie￿tot￿het￿plaatsen￿in￿isolatiecellen￿voor￿de￿be-scherming￿van￿de￿vreemdeling￿zelf￿heb￿ik￿gezegd￿dat￿hetnaar￿mijn￿oordeel￿noodzakelijk￿is￿dat￿er￿daarvoor￿minderterughoudendheid￿is.￿Als￿iemand￿uit￿het￿arrestantencom-plex￿komt￿uit￿een￿isolatiecel￿met￿24￿uursbewaking￿vanwe-ge￿een￿poging￿tot￿suïcide,￿dan￿ligt￿het￿voor￿de￿hand￿datiemand￿niet￿in￿een￿cel￿wordt￿geplaatst￿zonder￿dat￿er￿naarhem￿wordt￿omgekeken￿tot￿de￿volgende￿ochtend.￿In￿de￿in-structie￿aan￿de￿directeuren￿van￿de￿detentiecentra￿staat￿datdaar￿in￿vervolg￿anders￿mee￿moet￿worden￿omgegaan.Met￿de￿aanpak￿van￿suïcide￿die￿ik￿vorig￿jaar￿naar￿de￿Ka-mer￿heb￿gestuurd,￿moet￿de￿psychische￿gesteldheid￿of￿desuïcidedreiging￿beter￿en￿sneller￿worden￿herkend.￿Doorhet￿adequater￿omgaan￿met￿formulier￿M118￿wordt￿infor-matie,￿zoals￿in￿dit￿geval￿in￿het￿arrestantencomplex￿bekendwas,￿overgedragen.￿Als￿het￿in￿de￿mondelinge￿overdrachtniet￿goed￿gaat,￿dan￿staat￿informatie￿in￿ieder￿geval￿welvermeld￿op￿de￿formulieren.￿Op￿die￿manier￿kunnen￿ande-ren,￿die￿bijvoorbeeld￿de￿dienst￿overnemen￿in￿het￿detentie-centrum,￿bij￿kennisneming￿van￿die￿formulieren￿constate-ren￿dat￿maatregelen￿noodzakelijk￿zijn.Samen￿met￿het￿ministerie￿van￿VWS￿wordt￿gewerkt￿aande￿implementatie￿van￿een￿multidisciplinaire￿richtlijn￿voorde￿behandeling￿en￿de￿beoordeling￿van￿suïcidaal￿gedrag.Die￿richtlijn￿zal￿ook￿worden￿toegepast￿door￿de￿zorgprofes-sionals￿in￿de￿vreemdelingenketen,￿bij￿het￿COA￿en￿de￿DJI. TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-45Over￿de￿vraag￿of￿een￿juiste￿toepassing￿van￿protocol-len￿–￿daarover￿zijn￿ook￿in￿de￿hoorzittingen￿opmerkingengemaakt￿–￿de￿zelfdoding￿van￿de￿heer￿Dolmatov￿haddenkunnen￿voorkomen,￿kan￿ik￿geen￿uitspraken￿doen.￿Wij￿we-ten￿dat￿niet.￿De￿Inspectie￿trekt￿evenmin￿conclusies￿op￿datpunt.De￿heer￿Klein￿heeft￿een￿vraag￿gesteld￿over￿de￿medi-sche￿overdracht￿aan￿detentiecentra.￿Ik￿heb￿in￿mijn￿briefaan￿de￿Tweede￿Kamer￿naar￿aanleiding￿van￿het￿onderzoekvan￿de￿inspectie￿aangegeven￿dat￿het￿noodzakelijk￿is￿datgeborgd￿wordt￿dat￿het￿medisch￿dossier￿van￿een￿vreemde-ling￿die￿vanuit￿een￿politiecel￿wordt￿geplaatst￿in￿een￿deten-tiecentrum￿wordt￿overgedragen￿aan￿het￿betreffende￿de-tentiecentrum￿met￿inachtneming￿van￿de￿privacyregelge-ving.￿Hoewel￿medische￿informatie￿in￿beginsel￿alleen￿metinstemming￿van￿de￿patiënt￿van￿behandelaar￿naar￿behan-delaar￿kan￿worden￿overgedragen,￿kan￿daarop￿in￿bijzon-dere￿omstandigheden￿in￿het￿belang￿van￿een￿goede￿zorg-verlening￿aan￿de￿vreemdeling￿een￿uitzondering￿wordengemaakt.￿In￿deze￿concrete￿situatie￿gaan￿we￿dat￿dus￿ookdoen.￿Sowieso￿zullen￿instructies￿met￿betrekking￿tot￿medi-cijngebruik￿bij￿de￿overdracht￿van￿ingeslotenen￿aan￿anderemet￿medische￿zorg￿belaste￿diensten￿worden￿overgedra-gen.￿Op￿de￿naleving￿van￿de￿processen￿die￿in￿gang￿wor-den￿gezet,￿zal￿strikt￿worden￿toegezien￿door￿de￿korpslei-ding.￿Ook￿aan￿de￿commissies￿van￿toezicht￿op￿de￿arrestan-tenzorg￿zal￿worden￿verzocht￿om￿bij￿hun￿periodieke￿con-troles￿toe￿te￿zien￿op￿de￿naleving￿van￿deze￿afspraken￿overde￿overdracht￿van￿medische￿informatie.De￿heer￿Klein￿heeft￿gevraagd￿waarom￿de￿detentiecen-tra￿geen￿sluitende￿protocollen￿kennen￿voor￿screening￿enintake.￿Ingeslotenen￿worden￿bij￿binnenkomst￿in￿het￿de-tentiecentrum￿zo￿spoedig￿mogelijk,￿maar￿altijd￿binnen￿24uur,￿gezien￿door￿de￿dienst.￿Er￿is￿nu￿een￿extra￿waarborgingebouwd￿voor￿de￿medische￿screening￿van￿nieuw￿bin-nengekomen￿gedetineerde￿vreemdelingen￿wanneer￿bij￿deaanmelding￿al￿medische￿bijzonderheden￿bekend￿zijn.￿Danzal￿de￿intake￿altijd￿direct￿bij￿binnenkomst￿plaatsvinden￿enzal￿een￿arts￿worden￿geraadpleegd￿in￿het￿geval￿dat￿spra-ke￿is￿van￿een￿suïcide-indicatie￿of￿een￿ondernomen￿pogingtot￿zelfmoord.Mevrouw￿Gesthuizen￿heeft￿in￿het￿kader￿van￿de￿medi-sche￿zorg￿gevraagd￿of￿er￿sprake￿is￿van￿chantage￿als￿gede-tineerden￿met￿beveiligers￿worden￿gezien￿door￿een￿arts￿tij-dens￿een￿bezoek￿aan￿een￿ziekenhuis.￿De￿omstandigheidwaarvan￿mevrouw￿Gesthuizen￿melding￿maakte,￿is￿mij￿nietbekend.￿Ik￿sta￿er￿echter￿voor￿in￿–￿dat￿kan￿ik￿de￿Kamer￿ookverzekeren￿–￿dat￿als￿mensen￿in￿een￿ziekenhuis￿medischezorg￿nodig￿hebben,￿ze￿dat￿ook￿gaan￿krijgen.Voorzitter.￿Tot￿zoverre￿het￿blokje￿medische￿zorg.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Het￿nadeel￿is￿dat￿de￿staatssecretaris￿nu￿zo￿veel￿heeft￿ge-zegd,￿dat￿ik￿bijna￿niet￿meer￿weet￿waar￿ik￿moet￿beginnen.Ik￿houd￿het￿eventjes￿heel￿simpel￿bij￿de￿vraag￿die￿ik￿daar-straks￿nog￿had￿willen￿stellen.￿De￿staatssecretaris￿is￿inge-gaan￿op￿de￿aanbevelingen￿van￿het￿Europees￿comité￿terpreventie￿van￿foltering￿en￿marteling.￿Ik￿vind￿dat￿hij￿daarbijeen￿beetje￿selectief￿te￿werk￿is￿gegaan.￿Hij￿heeft￿genoemdwelke￿aanbevelingen￿het￿comité￿deed￿en￿welk￿gehoor￿hijdaaraan￿heeft￿gegeven.￿In￿één￿heel￿specifieke￿zaak￿zouik￿wat￿meer￿willen￿weten,￿want￿dat￿is￿een￿voorbeeld￿datsterk￿gelinkt￿is￿aan￿de￿zaak-Dolmatov.￿Het￿comité￿heeftgesteld￿dat￿mensen￿die￿in￿psychische￿nood￿verkeren￿–daar￿houd￿ik￿het￿eventjes￿bij;￿het￿kan￿om￿allerlei￿verschil-lende￿aandoeningen￿gaan￿–￿in￿een￿aantal￿gevallen￿niet￿deadequate￿medische￿zorg￿krijgen￿die￿ze￿nodig￿hebben.￿Hetcomité￿vraagt￿dan￿ook￿om￿daar￿iets￿aan￿te￿doen.￿Het￿co-mité￿vraagt￿ook￿om￿deze￿mensen￿in￿een￿psychiatrischefaciliteit￿te￿plaatsen.￿Dat￿staat￿letterlijk￿in￿de￿aanbevelin-gen.￿Daarnaast￿moet￿ervoor￿worden￿gezorgd￿dat￿mensendie￿wel￿in￿detentie￿zitten,￿meer￿tijd￿buiten￿hun￿cel￿kun-nen￿doorbrengen￿en￿dat￿er￿speciale￿activiteiten￿voor￿de-ze￿mensen￿zijn.￿Dat￿is￿ongeveer￿datgene￿wat￿de￿schrijversvan￿de￿noodbrief￿van￿januari￿jongstleden￿aan￿de￿staatsse-cretaris￿vroegen.￿Hoe￿heeft￿de￿staatssecretaris￿uitvoeringgegeven￿aan￿datgene￿wat￿het￿comité￿stelde￿in￿2011?Staatssecretaris￿Teeven:Zoals￿bekend￿moet￿er￿nog￿een￿reactie￿naar￿het￿comité￿ennaar￿de￿Kamer￿met￿betrekking￿tot￿de￿aanbevelingen￿vanhet￿CPT. Als￿het￿gaat￿om￿de￿intake￿van￿mensen￿die￿bin-nenkomen￿in￿de￿detentiecentra,￿hebben￿we￿er￿nu￿voorgezorgd￿dat￿ze￿direct￿worden￿gezien￿en￿dat￿er￿geen￿uit-gesteld￿zicht￿is.￿Als￿het￿gaat￿om￿mensen￿met￿een￿psychi-sche￿stoornis￿of￿een￿afwijking,￿is￿het￿ook￿de￿bedoeling￿datze￿worden￿gezien￿door￿een￿psycholoog.￿Daarom￿is￿het￿inde￿zaak-Dolmatov￿ook￿zo￿tragisch￿dat￿betrokkene￿na￿bin-nenkomst￿op￿16 januari￿niet￿is￿gezien￿door￿een￿arts￿of￿eenpsycholoog.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Ik￿hoop￿dat￿iedereen￿goed￿meeluistert.￿De￿staatssecretarisgeeft￿namelijk￿niet￿alleen￿geen￿antwoord￿op￿mijn￿vraag,hij￿doet￿ook￿wederom￿alsof￿er￿sprake￿is￿geweest￿van￿eenheel￿vervelend￿incident.￿In￿het￿rapport￿uit￿2011￿staat￿ech-ter￿dat￿in￿een￿aantal￿gevallen￿is￿geconstateerd￿dat￿men-sen￿met￿ernstige￿psychische￿problemen￿onvoldoendezorg￿krijgen.￿Het￿gaat￿dus￿vaker￿mis,￿ook￿anderhalf￿jaargeleden￿ging￿het￿al￿mis.￿Het￿comité￿doet￿daartoe￿aanbe-velingen.￿Heeft￿de￿staatssecretaris￿deze￿aanbevelingenserieus￿genomen￿en￿heeft￿hij￿opgetreden?￿Zijn￿de￿aanbe-velingen￿van￿het￿comité,￿ook￿op￿dit￿punt,￿overgenomen?Staatssecretaris￿Teeven:Ja,￿op￿dit￿punt￿is￿zeker￿opgetreden.￿Juist￿om￿die￿reden￿iser￿een￿instructie￿gekomen￿dat￿mensen￿die￿in￿psychischenood￿verkeren,￿door￿een￿arts￿of￿een￿psycholoog￿moetenworden￿gezien.￿Juist￿die￿instructie￿is￿er￿gekomen.De￿heer￿Schouw￿(D66):De￿Ombudsman￿heeft￿op￿7 augustus￿2012￿in￿een￿metastu-die￿zijn￿licht￿laten￿schijnen￿over￿de￿vreemdelingenbewa-ring.￿De￿staatssecretaris￿noemt￿dit￿een￿beetje￿badinerend"een￿belevingsonderzoekje".￿Met￿andere￿woorden,￿het￿iseen￿soort￿scriptie￿van￿de￿Ombudsman.￿Waarom￿zegt￿destaatssecretaris￿dat￿zo?￿Waarom￿was￿zijn￿eerste￿reactie￿er-gens￿in￿september￿of￿oktober￿niet￿gewoon￿inhoudelijk￿enrespectvol￿richting￿de￿Ombudsman￿en￿zijn￿werk?￿Waar-om￿moest￿het￿escaleren?￿Wat￿is￿waar￿van￿het￿verhaal￿vande￿Ombudsman￿dat￿hij￿ergens￿begin￿dit￿jaar￿op￿de￿kamervan￿de￿staatssecretaris￿en￿de￿minister￿was￿en￿te￿verstaankreeg:￿je￿moet￿het￿ons￿niet￿zo￿moeilijk￿maken?Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿heb￿absoluut￿geen￿badinerende￿opmerking￿gemaakt.Ik￿constateer￿dat￿de￿Ombudsman￿heeft￿gesproken￿metvreemdelingen￿en￿dossieronderzoek￿heeft￿gedaan.￿Hijheeft￿naar￿het￿rapport￿van￿de￿inspectie￿uit￿2009￿gekekenen￿met￿vreemdelingen￿gesproken.￿Dat￿is￿mijn￿constate-ring.￿Voor￿een￿gedeelte￿betreft￿het￿een￿belevingsonder-zoek￿naar￿het￿heden￿en￿voor￿een￿ander￿gedeelte￿een￿dos- TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-46sieronderzoek￿naar￿het￿verleden.￿In￿het￿rapport￿van￿deOmbudsman￿staan￿aanbevelingen￿en￿daar￿heb￿ik￿in￿mijnbrief￿van￿19 maart￿op￿gereageerd.￿Verder￿hebben￿de￿mi-nister￿van￿Veiligheid￿en￿Justitie￿en￿ik￿op￿19 februari￿eengesprek￿met￿de￿Ombudsman￿gevoerd.￿Daarover￿zijn￿ove-rigens￿op￿8 april￿door￿de￿minister￿van￿Veiligheid￿en￿Jus-titie￿Kamervragen￿beantwoord.￿Dat￿heeft￿geleid￿tot￿de￿af-spraak￿dat￿wij￿bij￿het￿ministerie￿van￿Veiligheid￿en￿Justitiein￿het￿algemeen￿sneller￿zullen￿reageren￿op￿aanbevelingenvan￿de￿Ombudsman;￿dingen￿moeten￿niet￿blijven￿liggen,de￿overheid￿moet￿snel￿reageren.￿Wij￿hebben￿het￿ons￿dusin￿het￿algemeen￿aangetrokken.￿Ik￿heb￿een￿aantal￿puntenin￿relatie￿tot￿de￿vreemdelingenbewaring￿overgenomen.De￿heer￿Schouw￿(D66):Ik￿probeer￿een￿exemplarisch￿punt￿te￿achterhalen.￿Ont-kent￿de￿staatssecretaris￿dat￿hij￿eerder￿inhoudelijk￿heeftgereageerd￿op￿het￿rapport￿van￿de￿Ombudsman,￿waaropde￿Ombudsman￿zei:￿dit￿is￿geen￿serieuze￿reactie￿op￿zo'nindringend￿rapport;￿dat￿moet￿anders?￿Ontkent￿hij￿dat￿ditheeft￿geleid￿tot￿de￿reactie￿van￿de￿staatssecretaris￿aan￿deOmbudsman￿waarvan￿wij￿vanmorgen￿pas￿een￿afschriftkregen?Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿zet￿de￿zaken￿even￿op￿een￿rijtje,￿zodat￿er￿geen￿misver-stand￿ontstaat.￿Op￿4 november￿ben￿ik￿aangetreden.￿Toenwas￿er￿al￿een￿rapport￿van￿de￿Ombudsman.￿De￿Ombuds-man￿stuurde￿daarop￿een￿brief,￿hij￿rappelleerde￿en￿schreef:reageer￿eens￿op￿dat￿rapport.￿Ik￿stuurde￿vervolgens￿eenprocedurele￿reactie￿dat￿wij￿de￿zaak￿bekeken￿en￿dat￿wij￿be-keken,￿zoals￿ik￿vandaag￿ook￿zeg,￿of￿de￿vreemdelingenbe-waring￿in￿het￿bestuursrecht￿moet￿worden￿gepositioneerd.De￿Ombudsman￿nam￿daar￿echter￿geen￿genoegen￿mee.Hij￿wilde￿duidelijkheid￿hebben￿en￿zei:￿de￿vreemdelingen-bewaring￿is￿zo￿inhumaan￿dat￿er￿dadelijk￿iets￿aan￿moet￿ge-beuren.￿Op￿19 februari￿was￿er￿een￿gesprek￿tussen￿de￿mi-nister￿en￿ik￿aan￿de￿ene￿zijde￿van￿de￿tafel￿en￿de￿Ombuds-man￿met￿twee￿medewerkers￿aan￿de￿andere￿zijde￿van￿detafel.￿Er￿is￿toen￿ook￿over￿de￿vreemdelingenbewaring￿ge-sproken.￿Ik￿herken￿de￿opmerking￿van￿de￿heer￿Schouw￿nietdat￿wij￿zouden￿hebben￿gezegd:￿doe￿eens￿even￿rustig￿aan.Ik￿weet￿dat￿de￿Ombudsman￿dat￿heeft￿gezegd,￿maar￿ik￿her-ken￿die￿opmerking￿niet.De￿heer￿Schouw￿(D66):Voor￿mij￿is￿het￿springende￿punt:￿worden￿kritische￿ge-luiden￿van￿buiten￿serieus￿genomen?￿Wij￿hebben￿nu￿hetvoorbeeld￿van￿de￿Ombudsman.￿De￿staatssecretaris￿spraknet￿ook￿over￿het￿rapport￿van￿het￿CPT,￿dat￿nota￿bene￿vaneind￿2011￿is.￿De￿staatssecretaris￿heeft￿hier￿vandaag￿ge-zegd￿dat￿hij￿daarop￿nog￿moet￿reageren.￿Dan￿zijn￿wij￿dusruim￿anderhalf￿jaar￿verder.￿Neemt￿de￿staatssecretaris￿kri-tische￿geluiden￿van￿buiten￿wel￿serieus?￿Of￿zegt￿hij￿dat￿hijgoed￿bezig￿is,￿wat￿de￿hele￿middag￿al￿zijn￿houding￿is?Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿neem￿die￿kritische￿standpunten￿serieus,￿maar￿dat￿is￿ietsanders￿dan￿dat￿ik￿alle￿standpunten￿die￿worden￿ingeno-men￿altijd￿overneem.￿Ik￿neem￿kritische￿opmerkingen￿seri-eus.￿Daarom￿hebben￿wij￿ook￿verbeteringen￿aangebracht.Ik￿heb￿die￿net￿allemaal￿opgesomd.￿De￿Ombudsman￿heeftvervolgens￿een￿onderzoek￿gedaan.￿Ik￿heb￿al￿gezegd￿dater￿een￿onderzoek￿van￿de￿IGZ￿loopt￿waarover￿in￿de￿zomerwordt￿gerapporteerd.￿Dat￿is￿een￿compleet￿onderzoek￿mettoetsingsmomenten.￿Dan￿is￿het￿geschikte￿moment￿omte￿bezien￿of￿wij￿alle￿aanbevelingen￿van￿de￿Ombudsmanmoeten￿volgen.￿Ik￿heb￿de￿Ombudsman￿op￿19 maart￿eenbrief￿geschreven.￿Daarover￿heb￿ik￿hem￿gisteren￿tijdens￿dehoorzitting￿niet￿horen￿spreken,￿maar￿ik￿heb￿wel￿een￿briefgeschreven￿waarin￿ik￿ben￿ingegaan￿op￿een￿aantal￿van￿zijnaanbevelingen.De￿heer￿Van￿Hijum￿(CDA):Ik￿kom￿even￿terug￿op￿het￿rapport￿van￿het￿CPT,￿het￿Eu-ropese￿comité￿dat￿aanbevelingen￿heeft￿gedaan￿over￿demedische￿zorg.￿Voor￿zover￿ik￿weet,￿heeft￿het￿CPT￿dit￿rap-port￿in￿oktober￿2011￿in￿een￿persoonlijk￿onderhoud￿aande￿staatssecretaris,￿die￿toen￿ook￿al￿verantwoordelijk￿wasvoor￿detentiefaciliteiten,￿toegelicht.￿Het￿rapport￿is￿in￿au-gustus￿2012￿openbaar￿geworden.￿Toen￿is￿de￿staatssecre-taris￿verzocht￿om￿binnen￿zes￿maanden￿te￿reageren.￿Wijhebben￿die￿reactie￿nog￿steeds￿niet.￿Welk￿gevoel￿van￿ur-gentie￿spreekt￿volgens￿de￿staatssecretaris￿uit￿die￿aanbe-velingen?￿Wanneer￿kunnen￿wij￿die￿reactie￿wel￿verwach-ten?Staatssecretaris￿Teeven:In￿de￿paragrafen￿66￿tot￿en￿met￿68￿zijn￿verschillende￿op-merkingen￿gemaakt￿over￿de￿medische￿zorg.￿De￿aanbeve-lingen￿die￿daar￿worden￿gedaan,￿onder￿meer￿over￿de￿om-vang￿van￿de￿medische￿staf,￿zijn￿afgezet￿tegen￿de￿afspra-ken￿tussen￿de￿detentiecentra￿en￿de￿Landelijke￿HuisartsenVereniging.￿Wij￿hebben￿de￿aanbevelingen￿over￿de￿psychi-sche￿zorg￿opgevolgd.￿De￿huidige￿situatie￿is￿conform￿deeisen￿van￿het￿CPT. Wij￿hebben￿daarin￿verandering￿aan-gebracht.￿De￿heer￿Van￿Hijum￿heeft￿gelijk￿dat￿er￿nog￿moetworden￿gereageerd,￿maar￿ik￿had￿ook￿te￿maken￿met￿eenlopend￿onderzoek￿van￿de￿IGZ. Ik￿had￿mij￿voorgenomenom￿dat￿af￿te￿wachten￿en￿dan￿in￿één￿keer￿op￿alle￿zaken￿tereageren.￿De￿Kamer￿kan￿die￿reactie￿dus￿snel￿verwachten.De￿heer￿Van￿Hijum￿(CDA):Dus￿als￿ik￿het￿goed￿begrijp,￿gaat￿de￿staatssecretaris￿na￿dezomer,￿als￿het￿IGZ-rapport￿er￿is,￿op￿alle￿elementen￿reage-ren.￿Toch￿zou￿ik￿in￿het￿kader￿van￿dit￿debat￿graag￿meer￿in-houdelijk￿horen￿of￿hij￿de￿zorgen￿onderschrijft￿die￿in￿hetrapport￿van￿het￿CPT￿naar￿voren￿zijn￿gebracht.Staatssecretaris￿Teeven:Over￿de￿stelling￿dat￿de￿bezetting￿van￿de￿medische￿staf￿on-voldoende￿zou￿zijn￿en￿moet￿worden￿opgehoogd,￿is￿over-leg￿gevoerd￿met￿de￿Landelijke￿Huisartsen￿Vereniging.￿Denorm￿die￿de￿huisartsen￿in￿Nederland￿hanteren,￿is￿in￿or-de.￿Wij￿hebben￿de￿zorg￿nu￿veranderd￿in￿die￿zin￿dat￿directna￿binnenkomst￿een￿intake￿wordt￿gedaan.￿Iemand￿moetdoor￿een￿arts￿worden￿gezien￿als￿er￿bepaalde￿problema-tiek￿is.￿Ook￿de￿eisen￿rondom￿de￿psychische￿problematiekhebben￿wij￿in￿overeenstemming￿gebracht￿met￿de￿aanbe-velingen￿van￿het￿CPT. Wij￿hebben￿dus￿een￿aantal￿inhoude-lijke￿maatregelen￿genomen￿waarmee￿wij￿gevolg￿hebbengegeven￿aan￿het￿CPT-rapport.￿Ik￿wacht￿echter￿nog￿op￿deconstateringen￿van￿de￿IGZ,￿die￿nu￿een￿toetsingsonderzoekdoet￿bij￿diverse￿inrichtingen.De￿heer￿Van￿Hijum￿(CDA):Ik￿neem￿daar￿kennis￿van.￿De￿staatssecretaris￿zegt￿dat￿dezorg￿nu￿in￿lijn￿is￿met￿de￿norm￿van￿de￿Landelijke￿Huisart-sen￿Vereniging.￿Ik￿ben￿wel￿benieuwd￿op￿welke￿norm￿hijdoelt.￿Wij￿hebben￿het￿over￿een￿bijzondere￿populatie,￿dievaak￿psychische￿problemen￿heeft.￿Is￿de￿norm￿voor￿de￿ca-paciteit￿makkelijk￿een-op-een￿te￿projecteren￿op￿de￿gevan- TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-47genispopulatie?￿Dat￿zou￿ik￿zo￿niet￿weten.￿Kan￿de￿staatsse-cretaris￿daarover￿meer￿zeggen?Staatssecretaris￿Teeven:Zeker.￿In￿Detentiecentrum￿Rotterdam￿is￿40￿uur￿per￿weekeen￿huisarts￿aanwezig.￿Buiten￿die￿uren￿is￿de￿huisarts￿al-tijd￿op￿afroep￿beschikbaar,￿dus￿ook￿in￿de￿avonduren￿en￿deweekenden.￿Ik￿moet￿tegelijkertijd￿opmerken￿dat￿de￿IGZ￿deafgelopen￿jaren,￿dus￿vanaf￿2009,￿nooit￿een￿kritische￿kant-tekening￿heeft￿geplaatst￿over￿die￿werkwijze.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Ik￿heb￿een￿vraag￿over￿het￿rapport￿van￿de￿Ombudsmanover￿vreemdelingendetentie.￿Ik￿ben￿blij￿met￿de￿toezeg-ging￿dat￿we￿nog￿voor￿het￿einde￿van￿het￿jaar￿een￿nieuwewet￿krijgen￿waarin￿de￿vreemdelingendetentie￿naar￿het￿be-stuursrecht￿gaat.￿Dat￿biedt￿veel￿meer￿mogelijkheden￿voorde￿bejegening￿tijdens￿detentie.￿Ik￿hoor￿de￿staatssecreta-ris￿zeggen￿dat￿er￿al￿wordt￿gekeken￿naar￿alternatieven￿voorde￿vreemdelingenbewaring.￿Ik￿heb￿het￿rapport￿gelezen.￿Indit￿rapport￿adviseert￿de￿Ombudsman￿juist￿om￿alternatie-ven￿te￿ontwikkelen.￿Er￿zijn￿namelijk￿helemaal￿geen￿alter-natieven,￿dus￿kun￿je￿geen￿alternatieven￿toepassen.￿Kan￿destaatssecretaris￿daarop￿reageren?Staatssecretaris￿Teeven:Het￿alternatief￿is￿natuurlijk￿dat￿je￿minder￿mensen￿invreemdelingenbewaring￿plaatst.￿In￿het￿Masterplan￿DJI￿datik￿heb￿geformuleerd,￿kunt￿u￿zien￿dat￿het￿aantal￿gereser-veerde￿plaatsen￿wordt￿teruggebracht￿van￿2050￿naar￿933.Als￿je￿minder￿plaatsen￿hebt￿voor￿vreemdelingenbewaring,moet￿je￿beleid￿dus￿ook￿gericht￿zijn￿op￿het￿minder￿plaatsenvan￿mensen￿in￿vreemdelingenbewaring.￿Dat￿betekent￿datwe￿dit￿zullen￿koppelen￿aan￿de￿vraag￿of￿iemand￿direct￿uit-zetbaar￿is.￿We￿plaatsen￿geen￿mensen￿meer￿in￿vreemdelin-genbewaring￿van￿wie￿na￿een￿aantal￿maanden￿wordt￿ge-constateerd￿dat￿ze￿niet￿kunnen￿worden￿uitgezet.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Goed￿te￿horen￿dat￿het￿aantal￿plaatsen￿voor￿vreemdelin-genbewaring￿drastisch￿wordt￿ingekrompen.￿Het￿blijft￿ech-ter￿een￿zwart-witbenadering.￿Dat￿blijft￿staan.￿Of￿je￿komt￿invreemdelingenbewaring,￿en￿dus￿meteen￿in￿volle￿detentie,of￿er￿gebeurt￿niets.￿Er￿zit￿niets￿tussenin,￿geen￿enkelbandof￿wat￿dan￿ook.￿Mijn￿fractie￿heeft￿er￿behoefte￿aan￿om￿daarnader￿over￿te￿spreken,￿mogelijk￿bij￿de￿bespreking￿van￿devisie￿op￿vreemdelingenbewaring.Staatssecretaris￿Teeven:Wij￿komen￿in￿het￿voorjaar￿natuurlijk￿met￿een￿uitgebrei-de￿visie,￿in￿de￿volle￿breedte.￿Het￿gaat￿onder￿andere￿overhet￿plaatsen￿van￿de￿vreemdelingenbewaring￿in￿een￿be-stuursrechtelijk￿kader,￿in￿plaats￿van￿in￿een￿strafregime.￿Zijvalt￿dan￿niet￿meer￿onder￿de￿Penitentiaire￿beginselenwet,maar￿onder￿het￿bestuursrecht.￿Daarnaast￿zullen￿we￿in￿devisie￿ook￿andere￿initiatieven￿meenemen.￿Je￿kunt￿daarbijdenken￿aan￿een￿borgsom￿of￿een￿meldplicht.￿Daar￿is￿in￿hetverleden￿ook￿over￿gesproken,￿hoewel￿dat￿niet￿altijd￿evensuccesvol￿is￿verlopen.￿Het￿zijn￿allemaal￿alternatieven￿dieje￿kunt￿gebruiken￿voor￿vreemdelingenbewaring.￿Gezienhet￿aantal￿plaatsen￿voor￿vreemdelingendetentie￿zul￿je￿an-dere￿oplossingen￿moeten￿zoeken￿om￿ervoor￿te￿zorgen￿datmensen￿in￿het￿zicht￿van￿de￿overheid￿blijven.De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):Over￿de￿alternatieven￿voor￿vreemdelingendetentie￿spre-ken￿we￿helaas￿al￿jaren,￿eerder￿met￿minister￿Leers￿en￿numet￿de￿staatssecretaris.￿Ik￿krijg￿een￿beetje￿een￿naar￿ge-voel￿van￿dit￿debat,￿omdat￿elk￿punt￿dat￿we￿aanroeren￿enelk￿rapport￿dat￿we￿noemen,￿heel￿gemakkelijk￿terzijde￿wor-den￿geschoven.￿Ik￿noem￿een￿voorbeeld,￿het￿rapport￿vande￿Ombudsman￿uit￿augustus￿2012￿over￿vreemdelingenbe-waring.￿De￿staatssecretaris￿heeft￿daar￿net￿op￿gereageerd.Hij￿zegt￿dat￿hij￿de￿aanbevelingen￿voor￿een￿deel￿serieusheeft￿genomen.￿Ik￿zal￿ze￿even￿afgaan.￿De￿staatssecretariszegt￿dat￿hij￿over￿het￿ultimum￿remedium￿van￿mening￿ver-schilt￿met￿de￿Ombudsman.￿In￿de￿brief￿van￿de￿staatssecre-taris￿–￿het￿staat￿allemaal￿in￿zijn￿brief￿van￿19 maart￿–￿wordtuitgelegd￿hoe￿de￿isoleercel￿wordt￿gebruikt.￿De￿Ombuds-man￿heeft￿het￿over￿geestdodend￿werk￿en￿een￿geestdo-dende￿sfeer￿in￿de￿vreemdelingendetentie.￿Dat￿herkent￿destaatssecretaris￿niet,￿want￿er￿zijn,￿zo￿schrijft￿hij,￿compu-ters￿en￿spelletjes.￿Bel-,￿verlof-￿en￿bezoekregelingen￿zijn￿erwel,￿maar￿die￿zijn￿beperkt.￿Zo￿kan￿ik￿wel￿doorgaan.￿Ik￿kanme￿voorstellen￿dat￿de￿Ombudsman￿het￿gevoel￿heeft￿dathij￿met￿een￿kluitje￿in￿het￿riet￿wordt￿gestuurd.￿Hij￿heeft￿na-melijk￿geen￿serieuze￿reactie￿gekregen￿van￿deze￿staatsse-cretaris.￿Voor￿de￿zomer￿zullen￿we￿nog￿een￿visie￿krijgen￿opde￿alternatieven￿voor￿vreemdelingendetentie,￿maar￿hetrapport￿van￿de￿Ombudsman￿is￿al￿uit￿augustus￿2012.Staatssecretaris￿Teeven:Er￿is￿wel￿een￿verschil￿tussen￿het￿niet￿met￿elkaar￿eens￿zijnover￿het￿gevoerde￿beleid￿en￿het￿niet￿met￿elkaar￿eens￿zijnover￿de￿vraag￿hoe￿je￿moet￿zorgen￿voor￿vreemdelingen.Uiteraard￿moet￿ik￿dit￿binnen￿de￿kaders￿van￿het￿regeerak-koord￿en￿binnen￿de￿budgettaire￿kaders￿verwezenlijken.￿DeOmbudsman￿beschrijft,￿naar￿mijn￿gevoel￿en￿naar￿het￿oor-deel￿van￿het￿kabinet,￿de￿optimale￿situatie.￿Er￿moeten￿ze-ker￿alternatieven￿worden￿gezocht.￿Als￿er￿minder￿plaatsenbeschikbaar￿zijn￿voor￿vreemdelingendetentie,￿word￿je￿al-leen￿al￿om￿die￿reden￿gedwongen￿om￿te￿kijken￿naar￿alter-natieven.￿Dat￿zei￿ik￿net￿tegen￿de￿heer￿Recourt.￿Het￿is￿ech-ter￿niet￿zo￿dat￿er￿op￿het￿terrein￿van￿ontspanning￿geen￿mo-gelijkheden￿zijn.￿Er￿zijn￿wel￿degelijk￿mogelijkheden.￿Er￿zijnfamiliekamers￿in￿de￿vreemdelingendetentie,￿er￿zijn￿moge-lijkheden￿tot￿ontspanning￿en￿er￿is￿literatuur￿uit￿het￿eigenland.￿Zo￿kan￿ik￿nog￿wel￿even￿doorgaan.￿De￿Ombudsmanheeft￿er￿een￿bepaald￿beeld￿bij￿en￿dat￿mag￿hij￿hebben￿van-uit￿zijn￿professie.￿Het￿is￿zijn￿taak￿om￿de￿overheid￿kritischte￿volgen.￿Zo￿beschrijft￿hij￿dat￿zelf￿en￿zo￿ervaar￿ik￿dat￿ook.Dat￿betekent￿echter￿niet￿dat￿we￿in￿het￿beleid￿alles￿overne-men.￿Op￿dat￿punt￿verschillen￿wij￿van￿mening.De￿voorzitter:Het￿woord￿is￿aan￿mevrouw￿Voortman.De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):Voorzitter,￿ik￿wil￿nog￿even￿reageren,￿als￿dat￿mag.De￿voorzitter:In￿dit￿debat￿doen￿we￿interrupties￿in￿tweeën.De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):Ik￿heb￿nog￿maar￿één￿interruptie￿gepleegd.￿Ik￿mag￿nog￿eenvervolginterruptie￿plegen.De￿voorzitter:Excuses.￿Ga￿uw￿gang,￿mijnheer￿Voordewind. TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-48De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):De￿staatssecretaris￿zei￿eerder:￿ik￿heb￿daar￿wel￿een￿inhou-delijke￿reactie￿op￿gegeven;￿moet￿je￿kijken,￿ik￿heb￿allerleiverbetertrajecten￿ingezet.￿Nu￿nuanceert￿hij￿deze￿positieen￿zegt￿hij￿dat￿we￿het￿niet￿overal￿over￿eens￿kunnen￿zijn.Het￿gaat￿om￿zware￿aantijgingen.￿De￿staatssecretaris￿zegtdat￿de￿Ombudsman￿uitgaat￿van￿een￿ideale￿situatie.￿Maarwe￿hebben￿het￿hier￿over￿mensen.￿We￿hebben￿het￿hierover￿omstandigheden￿waarvan￿de￿Ombudsman￿zelfs￿zegtdat￿ze￿zwaarder￿zijn￿dan￿in￿de￿strafdetentie.￿Deze￿mensenhebben￿geen￿criminele￿activiteiten￿ondernomen.￿Het￿eni-ge￿wat￿zij￿niet￿hebben,￿zijn￿documenten￿om￿legaal￿in￿Ne-derland￿te￿zijn.￿Waarom￿zouden￿we￿dan￿niet￿een￿beter￿re-gime￿organiseren￿dan￿een￿strafdetentie?Staatssecretaris￿Teeven:We￿hebben￿plannen￿om￿het￿regime￿in￿een￿ander￿kaderte￿plaatsen.￿Er￿zijn￿een￿aantal￿maatregelen￿genomen￿metbetrekking￿tot￿vreemdelingendetentie,￿maar￿ik￿heb￿wel￿temaken￿met￿het￿beleid￿dat￿dit￿kabinet￿voorstaat.￿Dat￿moethumaan￿zijn,￿maar￿het￿moet￿ook￿binnen￿bepaalde￿budget-taire￿kaders￿kunnen.￿Er￿is￿geen￿financiële￿onderbouwingvan￿dit￿plan.￿Kortom,￿laten￿we￿eerlijk￿zijn:￿we￿hebben￿eenaantal￿zaken￿overgenomen,￿zeker￿op￿het￿gebied￿van￿demedische￿zorg.￿Die￿is￿ook￿verbeterd.￿Dat￿heeft￿de￿IGZ￿ookvastgesteld.￿Het￿kan￿inderdaad￿ook￿200%￿zijn,￿maar￿wehebben￿een￿aantal￿zaken￿in￿gang￿gezet￿en￿we￿kiezen￿nietvoor￿een￿aantal￿andere￿zaken.￿Op￿dat￿punt￿verschil￿ik￿welvan￿mening￿met￿de￿Ombudsman;￿dat￿klopt.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):Het￿regime￿dat￿in￿gewone￿gevangenissen￿heerst,￿is￿min-der￿streng￿dan￿het￿regime￿in￿detentiecentra,￿terwijl￿asiel-zoekers￿geen￿criminelen￿zijn.￿Althans,￿de￿Ombudsmanzegt￿dat￿het￿regime￿in￿detentiecentra￿strenger￿is.￿Destaatssecretaris￿zegt:￿er￿is￿literatuur,￿er￿zijn￿spelletjes,maar￿het￿moet￿allemaal￿wel￿binnen￿de￿budgettaire￿kadersblijven.￿Vindt￿hij￿dat￿de￿Ombudsman￿niet￿gelijk￿heeft￿endat￿het￿niet￿waar￿is￿dat￿het￿regime￿strenger￿is?￿Of￿zegt￿destaatssecretaris:￿meer￿dan￿dit￿kunnen￿we￿niet￿doen?￿Wel-ke￿van￿de￿twee￿is￿het￿nou?Staatssecretaris￿Teeven:Ten￿eerste￿vind￿ik￿dat￿het￿regime￿niet￿strenger￿is.￿Er￿zijnmeer￿mogelijkheden￿in￿vreemdelingendetentie￿dan￿in￿ge-wone￿gevangenissen.￿Dat￿is￿ook￿heel￿logisch.￿De￿heerVoordewind￿gaf￿net￿aan￿wat￿de￿reden￿hiervoor￿is.￿Tentweede￿begrijp￿ik￿wel￿dat￿het￿de￿meest￿optimale￿situatieis,￿maar￿daar￿is￿niet￿voor￿gekozen.￿Dat￿heeft￿meerdere￿re-denen.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):Op￿dit￿punt￿blijven￿we￿van￿mening￿verschillen.￿Deelt￿destaatssecretaris￿dan￿in￿ieder￿geval￿wel￿het￿standpunt￿datvreemdelingendetentie￿voortaan￿alleen￿als￿uiterste￿mid-del￿moet￿worden￿ingezet?Staatssecretaris￿Teeven:Laten￿we￿eerlijk￿zijn:￿vreemdelingenbewaring￿is￿het￿ulti-mum￿remedium.￿Dat￿is￿ook￿het￿kabinetsbeleid.￿Dat￿stand-punt￿delen￿we￿met￿elkaar.￿Vreemdelingenbewaring￿moetdus￿niet￿onachtzaam￿worden￿ingezet.￿Je￿moet￿wel￿de-gelijk￿zicht￿hebben￿op￿uitzetting.￿We￿hebben￿er￿immersniets￿aan￿als￿mensen￿vier￿keer￿achter￿elkaar￿twee￿maan-den￿in￿vreemdelingenbewaring￿zitten.￿Daar￿heeft￿niemandwat￿aan.￿De￿andere￿kant￿van￿het￿verhaal￿is￿dat￿we￿er￿ookvoor￿moeten￿zorgen￿dat￿in￿Nederland￿mensen￿nog￿daad-werkelijk￿kunnen￿worden￿uitgezet.￿Als￿mensen￿verwijder-baar￿zijn￿en￿ze￿Nederland￿niet￿willen￿verlaten￿en￿nergensaan￿meewerken,￿dan￿kan￿vreemdelingendetentie￿de￿eni-ge￿mogelijkheid￿zijn￿om￿te￿komen￿tot￿een￿uitzetting.￿Datmoeten￿we￿dus￿wel￿handhaven.De￿heer￿Klein￿(50PLUS):Als￿ik￿het￿goed￿begrepen￿heb,￿zijn￿we￿aan￿het￿einde￿vanhet￿blokje￿medisch.￿Er￿zijn￿twee￿verschillende￿punten￿indeze￿discussie.￿Enerzijds￿wordt￿gediscussieerd￿over￿devraag:￿wat￿gaan￿we￿doen,￿hoe￿gaan￿we￿het￿allemaal￿ver-beteren?￿Anderzijds￿gaat￿het￿om￿de￿vraag:￿hoe￿is￿het￿zo-ver￿gekomen?￿Wat￿is￿de￿aanleiding￿voor￿dit￿debat?￿In￿eer-ste￿termijn￿heb￿ik￿vragen￿gesteld￿over￿medische￿zaken,namelijk￿over￿de￿medische￿overdracht￿en￿de￿medischescreening￿en￿intake.￿In￿antwoord￿daarop￿geeft￿de￿staats-secretaris￿aan￿wat￿er￿gaat￿gebeuren.￿Dat￿staat￿ook￿in￿zijnbrief.￿Mijn￿vraag￿was￿echter￿om￿te￿bekijken￿hoe￿het￿über-haupt￿zover￿is￿gekomen.￿Hoe￿zit￿de￿organisatie￿in￿elkaar?Hoe￿beoordeelt￿de￿staatssecretaris￿het￿feit￿dat￿tot￿dergelij-ke￿aanbevelingen￿moet￿worden￿gekomen?￿Hoe￿zit￿het￿metde￿aansturing￿van￿de￿betrokken￿diensten￿in￿dit￿verband?Staatssecretaris￿Teeven:Bij￿de￿overdracht￿van￿de￿medische￿informatie￿en￿de￿ver-zorging￿van￿de￿heer￿Dolmatov￿in￿Detentiecentrum￿Rot-terdam￿was￿de￿aansturing￿in￿orde.￿De￿werkwijze￿was￿be-schreven.￿De￿verpleegkundigen￿hadden￿kennis￿genomenvan￿de￿werkwijze.￿De￿hulpofficier￿in￿het￿arrestantencom-plex￿wist￿wat￿hij￿moest￿doen.￿Als￿dan￿bepaalde￿hande-lingen￿die￿je￿tot￿de￿normale￿taakopvatting￿mag￿rekenen,niet￿worden￿uitgevoerd,￿is￿dat￿een￿fout￿in￿de￿uitvoering.￿Ikbetreur￿die￿zeer￿en￿ik￿vind￿die￿vreselijk,￿maar￿je￿kunt￿danniet￿zeggen￿dat￿er￿geen￿beleid￿is￿en￿dat￿er￿geen￿instruc-ties￿zijn.￿Dat￿is￿anders￿dan￿wat￿wij￿vanmiddag￿gewisseldhebben￿over￿de￿IND￿en￿over￿wat￿daar￿rondom￿de￿verwij-derbaarheid￿in￿het￿automatiseringssysteem￿zit.￿Dat￿is￿eenander￿verhaal,￿want￿dat￿betrof￿een￿onduidelijke￿instruc-tie￿en￿dan￿weten￿mensen￿niet￿wat￿ze￿moeten￿doen.￿Datwas￿in￿het￿arrestantencomplex￿wel￿zo￿en￿dat￿was￿in￿De-tentiecentrum￿Rotterdam￿ook￿zo.￿Daar￿wisten￿mensen￿welwat￿ze￿moesten￿doen,￿maar￿hebben￿ze￿niet￿gedaan￿wat￿zemoesten￿doen.￿Dat￿is￿tragisch,￿maar￿het￿is￿wel￿gebeurd.Daar￿zijn￿die￿verbetermaatregelen￿voor￿die￿ik￿zojuist￿hebaangegeven.De￿heer￿Klein￿(50PLUS):Het￿is￿uiteraard￿tragisch.￿Dat￿is￿ook￿waar￿wij￿het￿hier￿overhebben.￿Het￿goede￿van￿de￿aanbevelingen￿is￿dat￿die￿staanboven￿het￿individuele￿geval￿en￿de￿individuele￿situatie￿vanmedewerkers￿die￿al￿dan￿niet￿bewust￿hun￿werk￿minderdoen￿dan￿ze￿zouden￿moeten￿doen.￿Dan￿zit￿er￿een￿systeemachter,￿waardoor￿zij￿tot￿dergelijke￿acties￿kunnen￿komen.Die￿aanbevelingen￿zijn￿er￿juist￿op￿gericht￿om￿structureelte￿vermijden￿dat￿ergens￿een￿situatie￿ontstaat￿waarin￿foutemedische￿informatie￿wordt￿doorgespeeld￿en￿er￿geen￿goe-de￿screening￿en￿intake￿plaatsvinden.￿Daarom￿is￿de￿vraagmeer￿hoe￿er￿überhaupt￿zo'n￿cultuur￿kan￿ontstaan.￿Hoeanalyseert￿de￿staatssecretaris￿dat￿deze￿situatie￿heeft￿kun-nen￿ontstaan?Staatssecretaris￿Teeven:Gezien￿hetgeen￿er￿in￿het￿arrestantencomplex￿in￿Dordrechtis￿gebeurt,￿denk￿ik￿dat￿het￿heel￿goed￿is￿dat￿mensen￿dieveelvuldig￿dezelfde￿taak￿uitoefenen,￿via￿herhalingstrainin- TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-49gen￿en￿herhalingscursussen￿worden￿gewezen￿op￿het￿risi-covolle￿werk￿waar￿zij￿mee￿bezig￿zijn,￿zoals￿mensen￿plaat-sen￿in￿afzondering￿en￿hen￿aan￿de￿zorg￿van￿de￿overheidtoevertrouwen.￿Dat￿is￿ook￿de￿reden￿dat￿ik￿heb￿aangege-ven￿dat￿de￿hulpofficieren￿ook￿een￿nadere￿training￿moetenkrijgen.￿Dat￿is￿ook￿wat￿de￿korpsleiding￿van￿de￿NationalePolitie￿gaat￿doen.￿Er￿zal￿een￿verscherpte￿instructie￿komenwaarbij￿uitdrukkelijk￿hierop￿wordt￿toegezien,￿ook￿door￿dekorpsleiding￿van￿de￿Nationale￿Politie.￿Als￿het￿gaat￿over￿deoverdracht￿van￿medische￿informatie￿zullen￿wij￿moeten￿be-zien￿of￿je￿in￿het￿belang￿van￿de￿cliënt￿nu￿al￿de￿informatiekunt￿overdragen,￿maar￿er￿lijkt￿voorzichtigheid￿te￿moetenbetracht￿als￿het￿gaat￿om￿de￿privacywetgeving.￿Het￿is￿mo-gelijk￿dat￿het￿noodzakelijk￿is￿om￿een￿aantal￿belemmerin-gen￿die￿er￿op￿dat￿punt￿zijn,￿weg￿te￿nemen￿om￿die￿optima-le￿overdacht￿van￿medische￿informatie￿mogelijk￿te￿maken.Als￿je￿kijkt￿naar￿het￿detentiecentrum￿Rotterdam,￿danzullen￿wij￿moeten￿kijken￿naar￿de￿beschikbaarheid￿vande￿arts￿en￿psychologen￿op￿het￿moment￿van￿eerste￿inta-ke.￿Het￿verhaal￿dat￿iedereen￿die￿binnenkomt￿meteen￿ookwordt￿gezien￿als￿er￿sprake￿is￿van￿een￿kwetsbaarheid,￿zul-len￿wij￿nadrukkelijk￿onder￿de￿aandacht￿moeten￿brengenvan￿de￿medewerkers￿bij￿detentiecentra.￿Dat￿is￿inmiddelsal￿gebeurd,￿ook￿als￿het￿gaat￿om￿voorgeschreven￿medica-tie.￿Als￿je￿bij￿de￿fouillering￿medicatie￿zou￿aantreffen,￿is￿heteigenlijk￿heel￿normaal￿dat￿je￿dan￿vanuit￿het￿detentiecen-trum￿naar￿het￿politiebureau￿in￿Dordrecht￿belt￿en￿vraagtof￿zij￿de￿man￿medicatie￿hebben￿gegeven￿omdat￿er￿sprakewas￿van￿depressiviteit.￿Dat￿is￿de￿menselijke￿maat,￿waar-over￿ik￿in￿mijn￿beleidsreactie￿spreek.￿Dat￿is￿een￿kwestievan￿gezond￿nadenken:￿er￿is￿iemand￿die￿medicijnen￿heeftgekregen,￿maar￿waarvoor￿heeft￿hij￿die￿gekregen;￿ik￿zaleven￿bellen￿met￿het￿arrestantencomplex.Je￿kunt￿veel￿regelen,￿ook￿in￿het￿domein￿van￿Veiligheiden￿Justitie,￿maar￿je￿kunt￿niet￿alles￿regelen.￿Het￿gaat￿ookom￿de￿wijze￿waarop￿mensen￿hun￿taak￿uitoefenen.De￿voorzitter:Voordat￿u￿verder￿gaat,￿heb￿ik￿een￿vraag.￿Kunt￿u￿een￿beetjeaangeven￿hoe￿de￿rest￿van￿uw￿betoog￿er￿uitziet?Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿heb￿al￿heel￿veel￿gezegd￿over￿de￿medische￿zorg.￿Dat￿isklaar.￿Ik￿moet￿nog￿een￿paar￿opmerkingen￿maken￿over￿deverbetermaatregelen￿die￿worden￿ingezet,￿ook￿op￿het￿ter-rein￿van￿de￿politie.￿Daarna￿zal￿ik￿ingaan￿op￿de￿politiekeconclusies￿die￿ik￿hieraan￿verbind.De￿voorzitter:Dan￿stel￿ik￿voor￿dat￿de￿staatssecretaris￿nu￿het￿blokje￿overde￿verbetermaatregelen￿gaat￿doen￿en￿dat￿de￿leden￿aanhet￿eind￿daarvan￿de￿gelegenheid￿krijgen￿om￿daar,￿als￿mendaar￿behoefte￿aan￿heeft,￿vragen￿over￿te￿stellen.￿Gaat￿uwgang,￿minister.Staatssecretaris￿Teeven:Voorzitter.￿Over￿de￿wijze￿waarop￿ik￿omga￿met￿de￿aanbeve-lingen￿van￿beide￿inspecties,￿heb￿ik￿al￿veel￿geschreven￿inmijn￿beleidsreactie￿van￿12 april.￿Als￿het￿gaat￿om￿het￿bor-gen￿van￿de￿regie￿in￿de￿vreemdelingenketen￿en￿het￿zorgdragen￿voor￿een￿actueel￿en￿accuraat￿informatiesysteem,waar￿informatie￿over￿alle￿vreemdelingen￿samenkomt,￿dezogenaamde￿realtime-informatie,￿en￿waarbij￿alle￿keten-partners￿zijn￿aangesloten,￿kan￿ik￿zeggen￿dat￿er￿al￿enigetijd￿wordt￿gewerkt￿aan￿zo'n￿systeem.￿Dat￿is￿gebleken￿uitsignalen￿uit￿de￿praktijk.￿Ook￿uit￿het￿jaarverslag￿van￿deCommissie￿Integraal￿Toezicht￿Terugkeer￿is￿gebleken￿datbij￿partners￿behoefte￿bestond￿aan￿realtime-informatie.De￿digitalisering￿in￿de￿verschillende￿organisaties￿verkeertin￿verschillende￿stadia.￿Dat￿is￿wel￿een￿complexiteit￿in￿devreemdelingenketen.￿Het￿realiseren￿van￿de￿volledige￿in-formatie-uitwisseling￿zal￿daardoor￿nog￿een￿aantal￿jarenvergen.￿Het￿zal￿duidelijk￿zijn￿dat￿ik￿daarop￿niet￿kan￿wach-ten.￿Om￿toereikende￿informatie-uitwisseling￿zeker￿te￿stel-len,￿is￿er￿bij￿de￿IND￿ook￿in￿de￿avonduren￿en￿in￿de￿weeken-den￿een￿menselijke￿bezetting￿van￿100%.￿Bevraging￿overde￿verblijfsstatus￿van￿de￿vreemdeling￿is￿daardoor￿op￿elkmoment￿mogelijk.￿Er￿is￿dus￿een￿24￿uursbezetting￿opdatde￿IND￿op￿elk￿moment￿kan￿worden￿bevraagd.Ik￿constateer￿dat￿gebleken￿is￿dat￿de￿zorg￿voor￿de￿actu-ele￿registratie￿van￿beroepschriften￿in￿INDiGO,￿het￿te￿allentijde￿en￿het￿direct￿invoeren￿van￿de￿opschortende￿werkingen￿het￿voorkomen￿dat￿vreemdelingen￿zonder￿menselijketoets￿de￿status￿geen￿rechtmatig￿verblijf￿krijgen,￿nog￿nietvoldoende￿zijn￿gewaarborgd.￿Op￿22 februari￿jongstledenis￿dan￿ook￿een￿nieuwe￿werkwijze￿ingevoerd￿voor￿het￿re-gistreren￿van￿ingediende￿beroepschriften.￿Deze￿werkwij-ze￿zorgt￿ervoor￿dat￿de￿medewerkers￿van￿de￿IND,￿onderwie￿de￿hoor-￿en￿beslismedewerkers￿en￿de￿medewerkersvan￿de￿ketenservicelijn,￿direct￿in￿INDiGO￿kunnen￿zien￿ofeen￿vreemdeling￿de￿behandeling￿van￿een￿beroep￿in￿Ne-derland￿mag￿afwachten.￿Bij￿het￿opvoeren￿van￿de￿maatre-gel￿van￿bewaring￿in￿het￿IND-systeem￿wordt￿inmiddels￿al-tijd￿door￿middel￿van￿een￿menselijke￿check￿gecontroleerdof￿een￿vreemdeling￿al￿dan￿niet￿rechtmatig￿verblijft.In￿het￿INDiGO-systeem￿zal￿een￿extra￿validatie￿wordeningebouwd￿die￿tot￿doel￿heeft￿dat￿de￿medewerker￿van￿deIND￿een￿zaak￿alleen￿kan￿afsluiten￿als￿de￿handeling￿met￿hetveld￿"opschortende￿werking"￿daadwerkelijk￿is￿uitgevoerd.Die￿aanpassing￿kunnen￿we￿in￿juli￿2013￿realiseren.Ik￿meen￿dat￿ik￿op￿deze￿wijze￿op￿het￿gebied￿van￿de￿sta-tus￿van￿vreemdelingen￿in￿INDiGO￿stappen￿zet￿om￿de￿juist-heid￿en￿de￿actualiteit￿te￿waarborgen.￿Daarmee￿waarborgik￿ook￿dat￿er￿bij￿belangrijke￿stappen￿zoals￿vreemdelin-genbewaring￿en￿uitzetting￿daadwerkelijk￿een￿menselijkecheck￿is.￿Die￿blijft￿van￿groot￿belang￿omdat￿er￿niet￿alleenop￿basis￿van￿het￿ICT-systeem￿een￿reden￿kan￿zijn￿om￿eenbepaald￿beslissend￿oordeel￿te￿vellen￿over￿het￿verblijfs-recht.Dat￿er￿een￿aantal￿problemen￿waren￿met￿de￿informatie-overdracht￿tussen￿de￿schakels￿in￿de￿keten,￿was￿al￿eerderonderkend.￿Om￿die￿reden￿worden￿de￿dossiers￿van￿vreem-delingen￿al￿besproken￿in￿het￿Lokaal￿Terugkeer￿Overleg.De￿Dienst￿Terugkeer￿en￿Vertrek￿(dtev),￿de￿politie,￿het￿COA,de￿IND￿en￿in￿toenemende￿mate￿ook￿de￿gemeente,￿wisse-len￿in￿dit￿overleg￿informatie￿uit￿over￿vreemdelingen.￿Zijbespreken￿in￿onderling￿overleg￿op￿welke￿wijze￿de￿terug-keer￿van￿vreemdelingen￿het￿beste￿kan￿worden￿gereali-seerd.￿Voor￿informatie￿over￿de￿actuele￿status￿van￿dossierswaarin￿ad￿hoc￿een￿besluit￿dient￿te￿worden￿genomen,￿kun-nen￿de￿ketenpartners￿nu￿de￿IND￿bellen.Over￿het￿M118-formulier￿heb￿ik￿ook￿al￿in￿de￿beleidsre-actie￿gesproken.￿Voor￿alle￿medewerkers￿in￿de￿keten￿zul-len￿wij￿reguliere￿trainingen￿en￿herhalingstrainingen￿metseparate￿opleidingsmodules￿organiseren.￿Ik￿wijs￿erop￿datin￿de￿vreemdelingenketen,￿bijvoorbeeld￿bij￿de￿politie,￿on-geveer￿1.200￿mensen￿werken￿met￿een￿M118-formulier.￿De-ze￿medewerkers￿van￿politie,￿KMAR,￿dtev￿en￿DJI￿zullen￿dusmet￿zo￿weinig￿mogelijk￿tijdsverloop￿worden￿geïnstrueerden￿getraind.Voor￿het￿consequent￿uitvoeren￿van￿regelingen￿voorvreemdelingen￿zodat￿hun￿rechten￿en￿het￿overdragen￿van TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-50de￿medische￿dossiers￿zijn￿gewaarborgd,￿komen￿er￿voorde￿hulpofficieren￿dus￿vervolgopleidingen.￿Het￿feitenon-derzoek￿inzake￿de￿specifieke￿casus￿van￿de￿heer￿Dolma-tov￿in￿Dordrecht￿zal￿ik￿moeten￿afwachten.￿Door￿BureauInterne￿Zaken￿van￿de￿Nationale￿Politie￿wordt￿een￿onder-zoek￿ingesteld￿naar￿de￿specifieke￿situatie￿inzake￿het￿han-delen￿en￿het￿vervalste￿proces-verbaal.￿De￿heer￿Van￿Hijumvroeg￿daar￿ook￿naar.￿Ik￿zal￿hierover￿door￿de￿korpsleidingworden￿geïnformeerd.￿Vervolgens￿zullen￿al￿dan￿niet￿maat-regelen,￿mogelijk￿met￿betrekking￿tot￿individuen,￿moetenworden￿genomen.￿Door￿de￿korpsleiding￿van￿de￿NationalePolitie￿zal￿ook￿strikt￿worden￿toegezien￿op￿de￿naleving￿vande￿protocollen￿met￿betrekking￿tot￿de￿verlening￿van￿medi-sche￿zorg￿aan￿vreemdelingen￿en￿overige￿arrestanten.￿Wezullen￿ook￿de￿commissies￿van￿toezicht￿op￿de￿arrestanten-zorg￿daarbij￿inschakelen.￿Tot￿zover￿de￿opmerkingen￿overde￿andere￿aanbevelingen.De￿voorzitter:Ik￿zie￿geen￿interrupties,￿dus￿gaat￿u￿verder￿met￿uw￿laatsteblokje:￿politieke￿conclusies.Staatssecretaris￿Teeven:Voorzitter.￿Ik￿denk￿dat￿we￿moeten￿vaststellen￿dat￿de￿per-soonlijke￿dilemma's￿van￿afgewezen￿asielzoekers￿...De￿voorzitter:Mijnheer￿Schouw￿is￿een￿spijtoptant￿en￿heeft￿toch￿nog￿eenvraag￿over￿het￿vorige￿blokje.De￿heer￿Schouw￿(D66):Ik￿twijfelde￿even￿of￿uw￿blik￿bevestigend￿was,￿maar￿daar-mee￿ben￿ik￿nog￿niet￿per￿se￿een￿spijtoptant.￿Er￿zijn￿ook￿nogtwee￿suggesties￿gedaan.￿De￿ene￿is￿of￿de￿staatssecretariswil￿overwegen￿om￿even￿te￿stoppen￿met￿de￿invoering￿vanallerlei￿nieuwe￿wetten￿en￿regelgeving￿in￿de￿systemen￿inverband￿met￿de￿verandercapaciteit.￿De￿tweede￿betreft￿deindringende￿behoefte￿bij￿een￿aantal￿fracties￿om￿nog￿eenseen￿onafhankelijk￿onderzoek￿te￿doen￿naar￿alle￿mogelijkefalen￿in￿de￿vreemdelingenketen.Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿heb￿met￿de￿Kamer￿gesproken￿over￿het￿invoeren￿vannieuwe￿wetgeving.￿In￿het￿wetgevingsoverleg￿van￿afgelo-pen￿maandag￿heb￿ik￿gezegd￿dat￿bepaalde￿onderdelen￿vanhet￿wetsvoorstel￿dat￿wij￿daar￿bespraken￿met￿betrekkingtot￿de￿herschikking￿van￿asielgronden,￿gefaseerd￿moetenworden￿ingevoerd,￿omdat￿anders￿de￿belasting￿van￿hetsysteem￿te￿groot￿wordt.￿We￿hebben￿al￿heel￿veel￿wetteningevoerd￿en￿we￿houden￿ook￿rekening￿met￿de￿belastingvan￿het￿systeem.De￿heer￿Schouw￿vraagt￿ook￿om￿onafhankelijk￿onder-zoek.￿Daarover￿heeft￿de￿Kamer￿gisteren￿het￿hoofd￿van￿deInspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie￿horen￿spreken.￿Wij￿zullenin￿het￿kader￿van￿het￿jaarprogramma￿2013–2014￿vragen￿omintensief￿te￿bezien￿of￿de￿verbeteringen￿op￿de￿punten￿dienu￿heel￿kwetsbaar￿zijn￿gebleken,￿ook￿goed￿worden￿geïm-plementeerd.￿Wij￿zullen￿de￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justi-tie￿vragen￿om￿bij￿het￿jaarprogramma￿ook￿concrete￿inspec-ties￿te￿doen.￿Als￿de￿heer￿Schouw￿denkt￿aan￿een￿onafhan-kelijke￿commissie￿die￿het￿vreemdelingenbeleid￿in￿de￿vol-le￿breedte￿zou￿moeten￿onderzoeken,￿denk￿ik￿dat￿dit￿op￿ditmoment￿niet￿mijn￿steun￿kan￿hebben.De￿heer￿Schouw￿(D66):De￿staatssecretaris￿zit￿er￿iets￿anders￿in￿dan￿mijn￿fractie.Wij￿hebben￿een￿gevoel￿van￿urgentie￿en￿vinden￿dat￿wijecht￿een￿heel￿goede￿check￿moeten￿hebben￿in￿de￿helevreemdelingenketen￿over￿mogelijk￿falen.￿Vandaar￿onspleidooi￿om￿dat￿zo￿snel￿mogelijk￿te￿doen.￿De￿staatssecre-taris￿zegt￿dat￿hij￿aan￿de￿inspectie￿gaat￿vragen￿om￿dat￿er-gens￿in￿2014￿te￿doen.￿Is￿hij￿bereid￿om￿mijn￿fractie￿tege-moet￿te￿komen￿en￿te￿zeggen￿dat￿we￿dat￿gewoon￿dit￿voor-jaar￿gaan￿doen?Staatssecretaris￿Teeven:Nee,￿maar￿dat￿heb￿ik￿eigenlijk￿al￿gezegd.￿Ik￿ben￿zeer￿be-reid￿om￿werkafspraken￿te￿maken￿met￿de￿Inspectie￿Veilig-heid￿en￿Justitie￿over￿die￿kritische￿punten￿waar￿wij￿nu￿fou-ten￿hebben￿geconstateerd￿en￿waar￿verbetermaatregelenworden￿genomen,￿zowel￿in￿de￿structuur￿als￿de￿cultuur,voor￿het￿jaarprogramma￿2013–2014.￿Ik￿moet￿dat￿uiteraarddoen,￿maar￿er￿is￿zeer￿zeker￿bereidheid￿om￿de￿verbeter-plannen￿op￿die￿onderdelen￿te￿monitoren￿en￿te￿bekijken￿ofdeze￿plannen￿goed￿worden￿geïmplementeerd.De￿heer￿Fritsma￿(PVV):Ik￿had￿ook￿nog￿twee￿onbeantwoorde￿vragen,￿zag￿ik,￿enwel￿over￿het￿functioneren￿van￿de￿IND. Is￿het￿managementverbeterd?￿In￿het￿verleden￿is￿het￿oordeel￿daarover￿wel-eens￿vernietigend￿geweest.￿Hoe￿gaat￿dat￿nu?￿Dat￿is￿mijneerste￿vraag.￿Mijn￿tweede￿vraag￿is￿of￿de￿focus￿bij￿de￿INDvolgens￿de￿staatssecretaris￿verschuift￿van￿kwantiteit￿naarkwaliteit,￿dus￿dat￿er￿minder￿zaken￿kwalitatief￿beter￿wor-den￿afgedaan.Staatssecretaris￿Teeven:Hoe￿gaat￿dat￿nu?￿Ik￿kan￿alleen￿maar￿zeggen￿wat￿mijn￿er-varingen￿met￿de￿leiding￿van￿de￿IND￿zijn￿sinds￿4 novem-ber.￿Mijn￿beleving￿daarvan￿is￿zeer￿positief.￿Binnen￿die￿or-ganisatie￿wordt￿er￿alles￿aan￿gedaan￿om￿zo￿effectief￿mo-gelijk￿en￿ook￿efficiënt￿te￿werken.￿Daarmee￿kom￿ik￿meteenop￿de￿tweede￿vraag￿van￿de￿heer￿Fritsma.￿Er￿is￿natuurlijkwel￿sprake￿van￿een￿enorme￿instroom￿bij￿de￿IND. Het￿vo-rige￿kabinet￿heeft￿de￿achtdagenprocedure￿ingevoerd￿omzo￿snel￿mogelijk,￿binnen￿acht￿dagen,￿beslissingen￿te￿ne-men￿als￿het￿gaat￿om￿het￿onderwerp￿asiel.￿De￿kwantiteitis￿groot,￿maar￿naar￿mijn￿oordeel￿wordt￿de￿balans￿tussenkwaliteit￿en￿kwantiteit￿door￿de￿IND￿zo￿goed￿mogelijk￿be-waakt.￿Ik￿zit￿er￿zelf￿ook￿bovenop￿en￿volg￿het￿regelmatig.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):In￿aanvulling￿op￿de￿interruptie￿van￿de￿heer￿Schouw￿hetvolgende.￿Het￿proces￿dat￿de￿asielzoeker￿doorloopt￿wan-neer￿hij￿hier￿in￿Nederland￿komt,￿bestaat￿uit￿vele￿verschil-lende￿fases.￿In￿elke￿fase￿kan￿er￿iets￿mis￿gaan.￿Dat￿is￿de￿re-den￿waarom￿onder￿anderen￿GroenLinks￿ervoor￿heeft￿ge-pleit￿om￿een￿onafhankelijk￿onderzoek￿uit￿te￿voeren￿naaral￿die￿verschillende￿fases￿die￿een￿asielzoeker￿doorloopt.Ik￿vraag￿van￿de￿staatssecretaris￿iets￿meer￿gevoel￿voor￿ur-gentie￿dan￿dat￿hij￿dit￿meeneemt￿in￿een￿onderzoek￿dat￿nogkomt.￿Ook￿vraag￿ik￿hem,￿met￿een￿substantieel￿deel￿vandeze￿Kamer￿achter￿een￿onafhankelijk￿onderzoek￿naar￿dehele￿keten￿te￿gaan￿staan.Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿denk￿dat￿wij￿een￿aantal￿structurele￿kwesties￿en￿inciden-tele￿gebeurtenissen￿hebben￿gehad,￿waarbij￿door￿mij￿in￿debeleidsreactie￿verbetermaatregelen￿zijn￿aangekondigd.￿Ikheb￿dat￿ook￿vandaag￿gedaan.￿Ik￿realiseer￿mij￿dat￿die￿ver- TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-51betermaatregelen￿dan￿ook￿moeten￿worden￿gemonitord,om￿te￿bezien￿of￿zij￿worden￿ingevoerd.￿Ik￿denk￿dat￿wij￿dithet￿beste￿kunnen￿doen￿met￿de￿Inspectie￿voor￿de￿Sanctie-toepassing.￿Uw￿Kamer￿was￿in￿het￿verleden￿altijd￿zeer￿te-vreden￿over￿de￿rapporten￿van￿deze￿organisatie,￿in￿de￿vollebreedte.￿Deze￿inspectie￿is￿opgegaan￿in￿de￿Inspectie￿Veilig-heid￿en￿Justitie.￿De￿CITT￿gaat￿ook￿op￿in￿de￿Inspectie￿Vei-ligheid￿en￿Justitie.￿Binnen￿de￿inspectie,￿die￿het￿totale￿do-mein￿beslaat￿van￿ons￿ministerie,￿van￿de￿minister￿en￿mij,is￿voldoende￿knowhow￿aanwezig￿om￿alle￿facetten￿van￿devreemdelingenketen￿te￿bezien.￿Ik￿zie￿op￿dit￿moment￿geenmeerwaarde￿van￿een￿onafhankelijke￿commissie,￿die￿danweer￿het￿totale￿vreemdelingenbeleid￿zou￿moeten￿bekij-ken.￿Ik￿wijs￿erop￿dat￿wij￿ook￿de￿Adviescommissie￿Vreem-delingenzaken￿hebben,￿die￿ook￿zeer￿actief￿is￿en￿regelma-tig￿over￿het￿vreemdelingenbeleid￿advies￿uitbrengt.￿Daarreageer￿ik￿ook￿op.￿Ik￿heb￿onlangs￿het￿rapport￿Verloren￿tijdontvangen￿over￿detentie.￿Ik￿heb￿met￿uw￿Kamer￿afgespro-ken￿om￿daarop￿te￿reageren.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):De￿ACVZ￿heeft￿inderdaad￿ook￿kritische￿rapporten￿geschre-ven.￿Juist￿omdat￿dit￿al￿zoveel￿is￿gebeurd,￿denken￿wij￿dathet￿goed￿is￿om￿één￿onafhankelijk￿onderzoek￿te￿doen,￿inplaats￿van￿elke￿keer￿apart￿naar￿die￿rapporten￿te￿kijken.￿Destaatssecretaris￿geeft￿zelf￿toe￿dat￿er￿sprake￿is￿van￿inciden-ten,￿maar￿ook￿structurele￿tekortkomingen.￿Dan￿kunnenwij￿de￿hele￿keten￿doorlichten￿om￿ons￿ervan￿te￿vergewis-sen￿welke￿risico's￿zich￿kunnen￿voordoen,￿zodat￿wij￿die￿al-lemaal￿kunnen￿wegnemen.Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿zal￿daarop￿in￿tweede￿termijn￿terugkomen.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Ik￿moet￿daarop￿een￿aanvulling￿geven,￿want￿ik￿heb￿eenvraag￿over￿hetzelfde￿punt.￿De￿inspectie￿heeft￿een￿fantas-tisch￿rapport￿afgescheiden.￿Het￿is￿een￿onafhankelijke￿in-stantie￿en￿ik￿vind￿het￿goed￿dat￿deze￿periodiek￿blijft￿kijken.Waar￿de￿staatssecretaris￿een￿beetje￿bij￿is￿weggebleven,￿isdit.￿Een￿van￿de￿conclusies￿van￿de￿inspectie￿betreft￿de￿pas-siviteit￿die￿bij￿verschillende￿ketenpartners￿in￿ieder￿gevalin￿de￿zaak-Dolmatov￿aan￿de￿orde￿is￿gekomen.￿De￿vraagis￿of￿er￿sprake￿is￿van￿een￿wat￿structureler￿probleem,￿bij-voorbeeld￿op￿het￿gebied￿van￿cultuur￿of￿mentaliteit.￿Wil￿destaatssecretaris￿in￿tweede￿termijn￿bij￿de￿beantwoordingvan￿de￿vragen￿van￿mevrouw￿Voortman￿dit￿element￿na-drukkelijk￿meenemen?De￿heer￿Van￿der￿Steur￿(VVD):De￿inspectie￿heeft￿over￿deze￿vreselijke￿zaak￿een￿rapportgeschreven￿waar￿onze￿fractie￿buitengewoon￿content￿meeis.￿Ik￿ben￿blij￿dat￿de￿staatssecretaris￿de￿bereidheid￿heeftgetoond￿om￿de￿inspectie￿de￿opdracht￿te￿geven￿om￿te￿be-zien￿hoe￿men￿onderzoek￿kan￿doen￿naar￿aspecten￿van￿hetbeleid,￿met￿name￿naar￿de￿wijziging￿van￿het￿beleid.￿Je￿wiltnatuurlijk￿wel￿weten￿of￿wat￿je￿wijzigt,￿in￿de￿praktijk￿werkt.Ik￿denk￿dat￿het￿goed￿is￿dat￿de￿rol￿van￿de￿ketenpartnersdaarbij￿wordt￿betrokken.￿De￿heer￿Recourt￿had￿het￿daarook￿over.￿Het￿lijkt￿mij￿persoonlijk￿absoluut￿niet￿nodig￿omde￿hele￿keten￿weer￿te￿gaan￿onderzoeken,￿omdat￿zekerwat￿betreft￿INDiGO￿heel￿goed￿bekend￿is￿wat￿er￿allemaalfout￿is￿gegaan￿en￿wat￿er￿beter￿moet.￿De￿staatssecretarisheeft￿al￿gezegd￿dat￿er￿ruimte￿is￿om￿het￿beter￿te￿doen￿endat￿wij￿ook￿precies￿weten￿wat￿er￿beter￿moet.￿Dat￿wordtalleen￿maar￿bevestigd￿door￿het￿rapport￿van￿de￿inspectiedat￿wij￿nu￿bespreken.￿De￿inspectie￿zei￿gisteren￿echter￿ookdat￿er￿daarnaast￿nog￿wel￿wat￿risico's￿zijn.￿In￿het￿gesprekvan￿gisteren￿wekte￿de￿inspectie,￿op￿vragen￿van￿een￿aan-tal￿collega's,￿ik￿dacht￿met￿name￿van￿de￿heer￿Schouw,￿deindruk￿dat￿men￿langs￿de￿randen￿van￿het￿rapport￿nog￿welwat￿risico's￿zag.￿Ik￿zou￿het￿op￿prijs￿stellen￿als￿de￿staatsse-cretaris￿in￿de￿tweede￿termijn￿ten￿aanzien￿van￿de￿gesprek-ken￿die￿hij￿met￿de￿inspectie￿gaat￿voeren￿ook￿dat￿aspect,de￿passiviteit￿van￿ketenpartners￿en￿uitwerking￿van￿de￿be-leidsreactie￿zou￿willen￿meenemen.De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):Wij￿hebben￿naar￿aanleiding￿van￿het￿inspectierapport￿overde￿heer￿Dolmatov￿veel￿feiten￿boven￿tafel￿gekregen,￿feitendie￿wij￿niet￿kenden￿uit￿de￿reguliere￿vreemdelingenrappor-tage￿die￿de￿Kamer￿ontvangt.￿Ik￿vraag￿de￿staatssecretarisom￿dit￿soort￿cruciale￿informatie￿over￿zaken￿als￿onrecht-matige￿uitzettingen￿of￿onrechtmatige￿plaatsing￿voortaanwel￿naar￿de￿Kamer￿sturen,￿zodat￿wij￿op￿de￿hoogte￿zijn￿–niet￿alleen￿wij,￿maar￿ook￿de￿staatssecretaris￿–￿van￿dezeonrechtmatigheden.De￿advocaat￿van￿de￿asielzoeker￿wordt￿blijkbaar￿nu￿nietrechtstreeks￿op￿de￿hoogte￿gehouden￿van￿plaatsing￿invreemdelingendetentie.￿Kan￿de￿staatssecretaris￿toezeg-gen￿dat￿dit￿direct￿gebeurt￿zonder￿dat￿er￿eerst￿een￿piketad-vocaat￿aan￿te￿pas￿komt?Ik￿ondersteun￿van￿harte￿het￿verzoek￿–￿wij￿komen￿meteen￿motie,￿al￿moeten￿wij￿nog￿even￿kijken￿wie￿die￿indient￿–om￿tot￿een￿volledig￿onafhankelijk￿onderzoek￿naar￿de￿vol-ledige￿keten￿te￿komen.￿Wij￿hebben￿het￿steeds￿over￿deel-onderwerpen￿en￿deelrapporten,￿bijvoorbeeld￿over￿vreem-delingendetentie,￿maar￿het￿zou￿goed￿zijn￿om￿de￿hele￿ke-ten￿nog￿een￿keer￿door￿te￿lichten,￿misschien￿aan￿de￿handvan￿de￿rapporten￿die￿er￿al￿liggen.Staatssecretaris￿Teeven:De￿heer￿Voordewind￿maakte￿een￿opmerking￿over￿het￿ver-strekken￿van￿cruciale￿informatie￿over￿onrechtmatighe-den.￿Ik￿denk￿dat￿het￿goed￿is￿om￿te￿constateren￿dat￿eenaantal￿aspecten￿dat￿in￿deze￿zaak￿naar￿boven￿is￿gekomen,niet￿bekend￿was.￿De￿regering￿heeft￿die￿zaken￿ogenblikke-lijk￿ter￿kennis￿gebracht￿van￿de￿Kamer￿toen￿zij￿bekend￿wa-ren.￿Ik￿denk￿dat￿het￿goed￿is￿om￿dat￿vast￿te￿stellen.￿Er￿isgeen￿informatie￿achtergehouden￿op￿dat￿punt.￿Wat￿betreftde￿structurele￿informatie,￿was￿wel￿bekend￿dat￿er￿proble-men￿waren￿in￿de￿automatisering￿en￿in￿de￿informatieover-drachten.￿Als￿er￿sprake￿is￿van￿cruciale￿informatie￿over￿on-rechtmatigheden￿in￿het￿overheidsdomein,￿of￿dat￿nu￿in￿devreemdelingenketen￿speelt￿of￿ergens￿anders￿in￿het￿do-mein￿van￿Veiligheid￿en￿Justitie,￿moet￿dat￿naar￿mijn￿me-ning￿altijd￿ter￿kennis￿van￿de￿Kamer￿komen.￿Ik￿betreur￿netzozeer￿als￿de￿heer￿Voordewind￿de￿onzorgvuldigheden￿ende￿onrechtmatigheden￿die￿hier￿hebben￿plaatsgevonden.De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):Ik￿had￿ook￿nog￿een￿vraag￿over￿de￿advocaat.Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿heb￿daar￿eigenlijk￿al￿iets￿over￿gezegd,￿namelijk￿dat￿bijde￿goede￿invulling￿van￿het￿formulier￿M118,￿dat￿meegaatmet￿de￿vreemdeling￿door￿de￿keten￿heen,￿die￿informatie￿indat￿formulier￿is￿opgenomen,￿dus￿wie￿de￿advocaat￿is￿diehem￿bijstaat.￿De￿IND￿weet￿dan￿wie￿de￿laatst￿bekende￿ad-vocaat￿was,￿inclusief￿de￿contactgegevens.￿Die￿informatiemoet￿dan￿worden￿overgedragen,￿zodat￿het￿politiekorpsdie￿ook￿heeft.￿Dat￿laat￿onverlet￿dat￿de￿advocaat￿van￿ei- TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-52gen￿voorkeur￿op￿een￿later￿moment￿een￿andere￿zou￿kun-nen￿zijn￿dan￿de￿advocaat￿die￿op￿het￿formulier￿M118￿is￿ver-meld.￿Als￿iemand￿die￿in￿vreemdelingendetentie￿komt￿te-gen￿de￿betreffende￿hulpofficier￿zegt￿dat￿hij￿een￿andere￿ad-vocaat￿wil￿dan￿de￿advocaat￿die￿hij￿bij￿de￿IND￿heeft￿gehad,dan￿is￿dat￿op￿dat￿moment￿de￿advocaat￿die￿voor￿hem￿op-treedt.￿Dat￿blijft￿natuurlijk￿wel.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Een￿van￿de￿problemen￿is￿het￿weglekken￿van￿informatie.Dat￿hebben￿wij￿gelezen￿in￿het￿rapport.￿Nu￿begreep￿ik￿dateen￿van￿de￿aanbevelingen￿is￿dat￿als￿informatie￿wijzigt,niet￿de￿oude￿informatie￿weglekt.￿Kunnen￿wij￿niet￿gewoonhet￿formulier￿M118￿zo￿inrichten￿dat￿je￿een￿rijtje￿krijgt,￿dateerst￿Pietje￿de￿advocaat￿was,￿toen￿Jantje￿en￿toen￿Klaasje,zodat￿de￿informatie￿niet￿verdwijnt?Staatssecretaris￿Teeven:Het￿komt￿natuurlijk￿wel￿eens￿voor￿dat￿de￿advocaat￿wisseltin￿een￿asielprocedure.￿Het￿moet￿mogelijk￿zijn￿om￿steedste￿vermelden￿wie￿de￿optredende￿raadsman￿is.￿Dat￿zeg￿ikgraag￿toe.￿Dat￿neemt￿het￿probleem￿niet￿weg￿waar￿de￿heerVoordewind￿over￿sprak,￿namelijk￿dat￿iemand￿altijd,￿al￿ver-meld￿je￿dat￿allemaal￿op￿formulier￿M118,￿op￿het￿momentdat￿hij￿in￿vreemdelingendetentie￿zit￿weer￿voor￿een￿andereadvocaat￿kan￿kiezen.￿Dat￿kan￿altijd￿gebeuren.Naar￿het￿oordeel￿van￿de￿regering￿vormen￿de￿gebeur-tenissen￿rond￿de￿heer￿Aleksandr￿Dolmatov￿een￿incident,in￿die￿zin￿dat￿het￿hierbij￿een￿unieke,￿zij￿het￿tragische￿sa-menloop￿van￿omstandigheden￿betreft.￿Laat￿helder￿zijn￿–daarover￿moet￿geen￿misverstand￿blijven￿bestaan￿tijdensdit￿debat￿–￿dat￿dit￿mij￿geenszins￿ontslaat￿van￿de￿plicht￿omhieruit￿lessen￿te￿trekken.￿Dat￿geldt￿ook￿voor￿de￿ambtelijkeorganisaties￿waarvoor￿ik￿de￿verantwoordelijkheid￿draag.Wij￿moeten￿hieruit￿lessen￿trekken,￿opdat￿een￿incident￿alsdit￿in￿de￿toekomst￿nooit￿meer￿kan￿plaatsvinden.￿Ik￿heb￿deKamer￿deze￿middag￿geprobeerd￿te￿zeggen￿welke￿lessenwij￿zullen￿trekken.￿Naar￿mijn￿oordeel￿is￿in￿deze￿zaak￿geenhoofdverantwoordelijke￿voor￿de￿gemaakte￿fouten￿aan￿tewijzen.￿Hierbij￿heeft￿een￿samenspel￿van￿factoren￿een￿rolgespeeld.￿Politiek￿gezien￿ben￿ik￿ten￿volle￿verantwoordelijkvoor￿dat￿samenspel￿van￿factoren.￿Dat￿geldt￿dus￿ook￿voorde￿diensten￿en￿voor￿de￿handelwijze￿van￿deze￿diensten￿dieonder￿mijn￿verantwoordelijkheid￿vallen.￿Ik￿ben￿ook￿ver-antwoordelijk￿voor￿de￿daar￿gemaakte￿fouten.￿Daarom￿staik￿hier￿vandaag.￿Ik￿sta￿hier￿omdat￿ik￿daarvoor￿verantwoor-ding￿wil￿afleggen.Enkele￿woordvoerders￿hebben￿het￿gehad￿over￿het￿ver-schil￿tussen￿toerekenen￿en￿aanrekenen.￿Dat￿verschil￿is￿de-ze￿week￿in￿de￿media￿naar￿voren￿gekomen.￿Ik￿heb￿over￿ditverschil￿tussen￿toerekenen￿en￿aanrekenen￿een￿opmerkinggemaakt.￿Daarmee￿heb￿ik￿niets￿anders￿beoogd￿dan￿uit￿teleggen￿dat￿politieke￿verantwoordelijkheid￿iets￿anders￿isdan￿persoonlijke￿verwijtbaarheid.￿Volgens￿mij￿moet￿je￿dietwee￿dingen￿goed￿van￿elkaar￿onderscheiden.￿Ik￿ben￿hetook￿met￿de￿sprekers￿eens￿die￿zeggen￿dat￿persoonlijke￿ver-wijtbaarheid￿voor￿de￿politieke￿verantwoordelijkheid￿vol-strekt￿niet￿van￿belang￿is.￿Eigenlijk￿is￿persoonlijke￿verwijt-baarheid￿staatsrechtelijk￿ook￿zonder￿betekenis.￿Het￿gaateigenlijk￿alleen￿maar￿over￿de￿politieke￿verantwoordelijk-heid￿en￿de￿toerekenbaarheid,￿precies￿zoals￿de￿heer￿Vander￿Steur￿en￿anderen￿zeiden.De￿verantwoording￿die￿tijdens￿dit￿debat￿door￿mij￿isafgelegd,￿heeft￿een￿aantal￿doelen￿gediend.￿Een￿eerstedoel￿was￿het￿hernieuwd￿scheppen￿en￿onderhouden￿vanpubliek￿vertrouwen￿in￿organisaties￿die￿behoren￿tot￿devreemdelingenketen￿en￿degenen￿die￿daarin￿werken.￿Dat￿isook￿een￿van￿de￿redenen￿dat￿ik￿niet￿alle￿mensen￿die￿daar-in￿werken,￿niet￿heel￿veel￿van￿die￿mensen,￿niet￿het￿meren-deel￿van￿de￿mensen￿die￿daarin￿werken,￿wil￿wegzetten￿alsmensen￿die￿dat￿onachtzaam￿en￿onverschillig￿doen.Eentweede￿doel￿van￿de￿verantwoording￿is,￿dat￿de￿Kamer￿hetbeleid￿en￿de￿uitvoering￿ervan￿kan￿controleren.￿Volgensmij￿heeft￿de￿Kamer￿zeer￿volledige￿informatie￿ontvangen,zowel￿via￿de￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie￿als￿via￿deschriftelijke￿beantwoording￿en￿mijn￿toelichting￿vandaag.Van￿de￿fouten￿moet￿worden￿geleerd,￿door￿de￿organisa-ties￿en￿door￿de￿mensen￿die￿de￿fouten￿hebben￿gemaakt.Wij￿moeten￿een￿zodanig￿inzicht￿aan￿de￿Kamer￿geven￿dateen￿goede￿beoordeling￿mogelijk￿is.￿Wel￿is￿het￿zo￿dat￿hetverantwoording￿afleggen￿aan￿de￿Kamer￿geen￿doel￿op￿zichis.￿Volgens￿mij￿is￿het￿een￿middel.￿Daarom￿vind￿ik￿de￿ge-dachtewisseling￿die￿vandaag￿in￿dit￿debat￿plaatsvindt,￿vangroot￿belang.￿Die￿draagt￿er￿volgens￿mij￿in￿hoge￿mate￿toebij￿dat￿de￿organisaties￿en￿de￿aldaar￿werkzame￿mensenweer￿zo￿goed￿mogelijk￿gaan￿functioneren.De￿legitimiteit￿van￿overheidsoptreden￿vindt￿haar￿ba-sis￿in￿het￿vertrouwen￿dat￿de￿maatschappij￿in￿de￿overheidheeft.￿Vandaag￿hebben￿centraal￿gestaan￿de￿besprekingvan￿fouten￿en￿misslagen￿in￿de￿keten,￿de￿organisatorischeen￿persoonlijke￿maatregelen￿die￿zijn￿genomen￿om￿diemisslagen￿in￿de￿toekomst￿te￿voorkomen￿–￿dat￿is￿een￿beet-je￿de￿rechtsplicht￿van￿ministeriële￿verantwoordelijkheid￿–en￿uiteindelijk￿de￿beoordeling￿van￿de￿Kamer￿of￿ik,￿als￿ver-antwoordelijk￿bewindspersoon,￿degene￿ben￿die￿ervoorkan￿zorgen￿dat￿die￿maatregelen￿ook￿worden￿geïmplemen-teerd￿en￿geborgd.￿Die￿beoordeling￿is￿vandaag￿in￿de￿eer-ste￿termijn￿in￿de￿bijdragen￿van￿enkele￿woordvoerders￿alaan￿de￿orde￿geweest.￿Laat￿helder￿zijn￿dat￿ik￿vind￿dat￿alswij￿het￿hebben￿over￿het￿functioneren￿van￿de￿vreemdelin-genketen,￿er￿sprake￿is￿van￿een￿belangrijk￿onderdeel￿vanons￿staatsbestel.￿In￿de￿vreemdelingenketen￿werken￿kundi-ge￿en￿gemotiveerde￿mensen￿die￿hun￿taak￿met￿plichtsbe-trachting￿uitvoeren.￿Maar￿ik￿erken￿dat￿er￿in￿deze￿concretecasus￿onzorgvuldig￿is￿gewerkt￿op￿verschillende￿momen-ten￿op￿verschillende￿onderdelen.In￿het￿gesprek￿dat￿de￿fracties￿gisteren￿in￿de￿Kamer￿heb-ben￿gevoerd,￿is￿de￿vraag￿aan￿de￿orde￿gesteld￿of￿er￿sprakewas￿van￿een￿incident,￿of￿van￿het￿topje￿van￿de￿ijsberg.￿Wiewas￿er￿tussen￿medio￿2011￿en￿maart￿2013￿nog￿meer￿de￿du-pe￿van￿een￿automatiseringsprobleem?￿Zijn￿signalen￿oversuïcidedreiging￿adequaat￿opgepakt?￿Hoelang￿wist￿Justi-tie￿dat￿de￿ketenpartners￿niet￿goed￿samenwerken?￿Voordat￿handelen￿leg￿ik￿verantwoording￿af,￿omdat￿dat￿zo￿pastin￿ons￿staatsbestel,￿maar￿ook￿omdat￿iemand￿is￿overledendie￿aan￿onze￿zorg￿was￿toevertrouwd.￿Dat￿en￿de￿conclusiesvan￿het￿inspectierapport￿maken￿dat￿ik￿mijn￿verantwoorde-lijkheid￿als￿staatssecretaris￿allesbehalve￿lichtvaardig￿op-vat.Ik￿heb￿nog￿eens￿teruggekeken￿naar￿wat￿de￿heer￿Van￿derStaaij￿op￿24 oktober￿2006￿in￿het￿debat￿over￿de￿Schiphol-brand￿hierover￿opmerkte.￿Hij￿zei:￿een￿debat￿waarvan￿devertrouwensvraag￿onderdeel￿kan￿zijn,￿namelijk￿de￿vraagof￿de￿Kamer￿voldoende￿vertrouwen￿heeft￿in￿een￿bewinds-persoon,￿is￿een￿debat￿dat￿op￿het￿scherpst￿van￿de￿snedekan￿worden￿gevoerd;￿dan￿voel￿je￿die￿verantwoording￿ookhet￿meest.￿Het￿is￿ook￿om￿die￿reden￿dat￿ik￿vandaag￿hiersta.￿Ik￿vind￿dat￿ik￿dat￿echt￿moet￿doen.￿Maar￿bij￿het￿invul-len￿van￿mijn￿verantwoordelijkheid￿gaat￿het￿behalve￿omhet￿afleggen￿van￿verantwoording￿ook￿om￿het￿doorvoe-ren￿van￿verbeteringen￿en￿het￿komen￿met￿oplossingenen￿ook￿om￿het￿voorkomen￿dat￿zoiets￿weer￿kan￿gebeu- TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-53ren.￿De￿maatregelen￿die￿ik￿voorsta,￿kunnen￿naar￿mijn￿stel-ligste￿overtuiging￿een￿herhaling￿van￿dit￿incident￿voorko-men.￿Dat￿zal￿er￿ook￿toe￿leiden￿dat￿het￿functioneren￿van￿devreemdelingenketen￿en￿het￿vertrouwen￿daarin￿in￿de￿toe-komst￿verbeteren.￿Dat￿is￿mijn￿overtuiging.￿Daar￿kunt￿u￿mijop￿aanspreken￿en￿verantwoordelijk￿voor￿houden.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):De￿staatssecretaris￿begon￿met:￿er￿is￿geen￿hoofdverant-woordelijke￿aan￿te￿wijzen.￿Dat￿verbaasde￿mij￿ten￿zeerste.Ik￿dacht:￿ik￿laat￿de￿staatssecretaris￿dit￿zware￿blok￿even￿af-maken.￿Volgens￿mij￿is￿er￿wel￿een￿hoofdverantwoordelijke.Dat￿is￿namelijk￿degene￿die￿politiek￿verantwoordelijk￿is.￿Destaatssecretaris￿heeft￿afgelopen￿vrijdag￿gezegd￿dat￿hij￿vanbegin￿tot￿eind￿politiek￿verantwoordelijk￿is.Staatssecretaris￿Teeven:Als￿ik￿praat￿over￿een￿hoofdverantwoordelijke,￿kan￿ik￿indeze￿casus￿in￿de￿ambtelijke￿diensten￿geen￿hoofdverant-woordelijke￿aanwijzen.￿Er￿zijn￿tal￿van￿gebeurtenissen￿ge-weest,￿op￿tal￿van￿momenten.￿De￿heer￿Recourt￿sprak￿hier-over￿in￿zijn￿eerste￿termijn.￿Ik￿geloof￿dat￿het￿om￿wel￿veer-tien￿momenten￿ging.￿Ik￿heb￿ze￿geturfd￿en￿opgeschreven,maar￿ik￿heb￿ze￿niet￿herhaald.￿Je￿kunt￿niet￿zeggen￿dat￿ie-mand￿hoofdverantwoordelijk￿is.￿Binnen￿die￿organisatieszijn￿heel￿veel￿mensen￿op￿allerlei￿verschillenden￿momen-ten￿verantwoordelijk￿geweest￿voor￿een￿gedeelte￿dat￿nietis￿gebeurd.￿Maar￿uiteraard￿–￿ik￿zal￿het￿nog￿een￿keer￿zeg-gen,￿maar￿ik￿heb￿het￿al￿vaak￿gezegd￿–￿ben￿ik￿uiteindelijkpolitiek￿volledig￿verantwoordelijk,￿vanaf￿het￿begin￿vandeze￿zaak,￿vanaf￿het￿moment￿dat￿de￿asielbeoordeling￿isgaan￿lopen,￿tot￿de￿tragische￿dood￿van￿heer￿Dolmatov.Daar￿is￿geen￿twijfel￿over￿mogelijk.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):Precies.￿En￿dan￿erkent￿de￿staatssecretaris￿dus￿ook￿dat￿hijde￿hoofdverantwoordelijke￿is.￿Immers,￿voor￿ambtelijkfunctioneren￿is￿de￿staatssecretaris￿verantwoordelijk.Staatssecretaris￿Teeven:Wij￿zijn￿het￿volledig￿met￿elkaar￿eens.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Er￿ligt￿een￿vernietigend￿rapport.￿Gisteren￿was￿er￿eenhoorzitting,￿met￿niet￿mis￿te￿verstane￿conclusies￿waaropwij￿hier￿in￿de￿Tweede￿Kamer￿weer￿onze￿conclusies￿moe-ten￿baseren.￿Als￿ik￿de￿staatssecretaris￿aan￿het￿einde￿vanzijn￿betoog￿goed￿beluisterd￿heb,￿dan￿zegt￿hij:￿ik￿zie￿het￿alseen￿incident,￿behoudens￿een￿technisch￿mankement￿datstructureel￿is￿en￿dat￿wij￿gaan￿oplossen;￿ik￿zie￿het￿als￿eenincident,￿dus￿vind￿ik￿zelf￿dat￿ik￿kan￿aanblijven.￿Klopt￿dat?Staatssecretaris￿Teeven:Nu￿is￿de￿vertrouwensvraag￿aan￿de￿orde.￿De￿fracties￿zullenzich￿daarover￿in￿tweede￿termijn￿uitlaten.￿Ik￿wil￿dit￿graagaanhoren.￿Vervolgens￿ga￿ik￿in￿tweede￿termijn￿antwoor-den.￿Zo￿zijn￿de￿spelregels￿van￿dit￿huis.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Ik￿heb￿de￿staatssecretaris￿in￿mijn￿eerste￿termijn￿heel￿dui-delijk￿gevraagd￿of￿hij￿bereid￿is￿om￿zelf￿op￿te￿stappen,￿van-daar￿dat￿ik￿die￿vraag￿hier￿graag￿beantwoord￿zie.￿Ik￿geloofechter￿dat￿ik￿de￿staatssecretaris￿wel￿heb￿begrepen.￿Hijstuurt￿zijn￿ambtenaren￿op￿cursus.￿Een￿van￿de￿verpleeg-kundigen￿die￿betrokken￿waren￿bij￿de￿verschrikkelijke￿zaakvan￿Dolmatov￿is￿niet￿meer￿werkzaam￿in￿het￿detentiecen-trum￿en￿de￿andere￿werkt￿onder￿toezicht.￿Maar￿deze￿staats-secretaris￿mag￿gewoon￿voort.De￿heer￿Van￿Hijum￿(CDA):Ik￿dank￿de￿staatssecretaris￿voor￿de￿toelichting￿op￿zijn￿wor-steling,￿zo￿vat￿ik￿het￿toch￿maar￿even￿samen.￿Ik￿moet￿hemzeggen￿dat￿ook￿mijn￿fractie￿met￿deze￿vraag￿worstelt.￿Devertrouwensvraag￿is￿immers￿niet￿iets￿wat￿je￿mathema-tisch￿kunt￿berekenen￿en￿met￿een￿schaartje￿kunt￿knippen.Heeft￿hij￿overwogen￿om￿af￿te￿treden￿en￿hoe￿heeft￿hij￿ge-wogen￿dat￿hij,￿behalve￿de￿mogelijkheid￿om￿doortastendop￿te￿treden￿en￿herhaling￿te￿voorkomen,￿ook￿altijd￿destaatssecretaris￿blijft￿onder￿wiens￿verantwoordelijkheiddeze￿onzorgvuldigheden￿hebben￿kunnen￿optreden?Staatssecretaris￿Teeven:Uiteraard￿heb￿ik￿dat￿gewogen,￿voordat￿ik￿mij￿in￿dit￿de-bat￿ging￿verantwoorden.￿Dat￿heb￿ik￿al￿gewogen￿toen￿ikhet￿rapport￿kreeg￿van￿de￿calamiteitencommissie.￿Al￿langvoordat￿de￿inspectie￿haar￿onderzoek￿had￿afgerond,￿konje￿al￿een￿beetje￿zien￿aankomen￿dat￿dit￿ongeveer￿het￿ver-schrikkelijkste￿was￿dat￿in￿het￿overheidsapparaat￿kon￿ge-beuren.￿Natuurlijk￿kijk￿je￿daarnaar.￿Ik￿ben￿van￿mening￿datik￿dan￿verantwoording￿moet￿afleggen￿in￿het￿parlementen￿dat￿heb￿ik￿vandaag￿gedaan.￿Het￿is￿aan￿de￿Kamer￿omin￿tweede￿termijn￿te￿beoordelen￿of￿ik￿voldoende￿vertrou-wen￿krijg￿om￿de￿verbetermaatregelen￿ook￿door￿te￿voeren.Ik￿denk￿dat￿ik￿dit￿kan￿en￿ik￿denk￿dat￿ik￿daartoe￿ook￿in￿staatben.￿Men￿hoort￿mij￿ook￿niet￿zeggen￿dat￿ik￿er￿pas￿sinds4 november￿zat.￿Dat￿is￿allemaal￿onzin.￿Ik￿ben￿volledig￿ver-antwoordelijk,￿ook￿voor￿wat￿daarvoor￿is￿gebeurd.￿Over￿dedetentie￿hebben￿de￿heer￿Schouw￿en￿mevrouw￿Gesthuizenterecht￿opgemerkt￿dat￿ik￿in￿Rutte￿I￿sinds￿oktober￿2010￿ookverantwoordelijkheid￿was￿voor￿detentieomstandigheden.Ik￿denk￿dat￿ik￿heel￿wel￿in￿staat￿ben￿om￿de￿maatregelendoor￿te￿voeren.￿Ik￿ken￿dit￿veld￿van￿Veiligheid￿en￿Justitieheel￿goed.￿Ik￿weet￿ook￿wat￿er￿mis￿is￿gegaan,￿maar￿het￿isuiteindelijk￿aan￿de￿Kamer￿om￿daar￿een￿uitspraak￿over￿tedoen.De￿heer￿Van￿Hijum￿(CDA):De￿staatssecretaris￿zegt￿opnieuw￿dat￿hij￿het￿kan￿en￿dat￿hijde￿sector￿kent.￿Mijn￿vraag￿was￿echter￿veel￿meer￿of￿hij￿instaat￿is￿om￿de￿geloofwaardigheid￿en￿de￿zorgvuldigheiddie￿wij￿zo￿belangrijk￿vinden￿daadwerkelijk￿weer￿in￿ere￿teherstellen.Staatssecretaris￿Teeven:Die￿vraag￿moet￿ik￿met￿ja￿beantwoorden,￿want￿daar￿heb￿ikeen￿week￿of￿zeven,￿acht￿over￿nagedacht.De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):De￿staatssecretaris￿heeft￿in￿dit￿debat￿aangegeven￿dat￿cru-ciale￿fouten￿zijn￿gemaakt,￿maar￿dat￿die￿fouten￿pas￿bij￿hembekend￿waren￿na￿het￿uitkomen￿van￿het￿inspectierapport.Hij￿heeft￿ook￿aangegeven￿dat￿hij￿er￿daarvoor￿niet￿vanwist,￿ondanks￿het￿feit￿dat￿er￿verschillende￿signalen￿warenen￿er￿sprake￿was￿van￿fouten￿in￿het￿INDiGO-systeem.￿Is￿destaatssecretaris￿van￿mening￿dat￿hij￿het￿had￿moeten￿we-ten?￿Verwijt￿hij￿het￿zichzelf￿misschien￿dat￿hij￿niet￿proactie-ver￿is￿geweest￿bij￿mogelijk￿andere￿signalen￿om￿eerder￿inte￿grijpen￿dan￿hij￿heeft￿gedaan?Staatssecretaris￿Teeven:Het￿kabinet￿en￿ik,￿en￿de￿Kamer￿en￿ik￿kunnen￿natuurlijkverschillend￿denken￿over￿detentieomstandigheden.￿De TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-54detentieomstandigheden,￿de￿medische￿zorg￿en￿de￿deten-tiecentra,￿kortom￿het￿gehele￿aspect￿van￿medische￿zorg￿indetentiecentra￿is￿al￿sinds￿oktober￿2010￿mijn￿rechtstreek-se￿verantwoordelijkheid.￿Vanaf￿dat￿moment￿kon￿ik￿daarecht￿op￿sturen.￿Ik￿heb￿oprecht￿geprobeerd,￿daarin￿verbe-teringen￿aan￿te￿brengen.￿Ik￿wist￿wat￿daar￿gebeurde￿en￿ikheb￿geprobeerd,￿die￿omstandigheden￿te￿veranderen.￿Daarkan￿verschillend￿over￿gedacht￿worden.￿Met￿betrekking￿totde￿structurele￿problemen￿met￿de￿vreemdelingenketen￿ishet￿dossier￿in￿november￿2012￿door￿mijn￿voorganger￿over-gedragen.￿Ik￿wist￿welke￿problemen￿er￿met￿INDiGO￿wa-ren.￿Ik￿had￿de￿voortgangsrapportages￿gelezen￿en￿ik￿wistdat￿het￿kwetsbaar￿was.￿In￿de￿Kamer￿hebben￿wij￿daar￿ookkort￿na￿mijn￿aantreden￿over￿gesproken.￿De￿heer￿Schouwheeft￿daar￿uitgebreid￿met￿mij￿over￿gediscussieerd.￿Ik￿wistook￿dat￿er￿kwetsbaarheden￿waren.￿De￿gebeurtenissen￿inhet￿arrestantencomplex￿en￿het￿zogenaamde￿vinkje￿zijn￿mijkenbaar￿geworden￿na￿het￿onderzoek￿van￿de￿inspectie.De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):Ik￿constateer￿dat￿de￿staatssecretaris￿van￿mening￿is￿dat￿hijalles￿heeft￿gedaan￿wat￿in￿zijn￿vermogen￿lag￿om￿de￿vreem-delingenketen￿doorzichtig,￿veilig￿en￿humaan￿te￿maken.Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿heb￿binnen￿het￿beleid￿dat￿zowel￿door￿het￿kabinet-RutteI￿als￿het￿kabinet-Rutte￿II￿is￿geformuleerd￿naar￿mijn￿besteovertuiging￿gedaan￿wat￿mogelijk￿was￿om￿ervoor￿te￿zor-gen￿dat￿de￿veiligheid￿geborgd￿is.￿De￿beoordeling￿of￿hetbeleid￿humaan￿is,￿is￿natuurlijk￿een￿waardeoordeel￿waar￿jeals￿politieke￿partijen￿en￿als￿kabinet￿verschillend￿over￿kuntdenken.De￿heer￿Schouw￿(D66):De￿komende￿paar￿uur￿is￿die￿vertrouwensvraag￿ook￿in￿defracties￿aan￿de￿orde￿en￿dan￿wil￿ik￿het￿wel￿helder￿hebben.De￿staatssecretaris￿zegt:￿ik￿ben￿politiek￿verantwoordelijk,maar￿ik￿trek￿geen￿politieke￿consequenties.￿Hij￿noemt￿alshoofdreden￿dat￿hij￿de￿beste￿man￿is￿om￿de￿maatregelendoor￿te￿voeren.￿Zie￿ik￿dat￿goed?Staatssecretaris￿Teeven:Of￿ik￿de￿beste￿man￿ben,￿kan￿ik￿niet￿beoordelen.￿Misschienzijn￿er￿nog￿wel￿veel￿betere￿mensen￿die￿dat￿allemaal￿kun-nen.￿Dat￿kan￿ik￿niet￿beoordelen.￿Ik￿ben￿wel￿iemand￿die￿hetkan,￿denk￿ik￿zelf.￿Ik￿vind￿dat￿ik￿moet￿optreden,￿niet￿aftre-den.￿Ik￿heb￿daar￿lang￿over￿gedubd￿en￿die￿keuze￿heb￿ik￿ge-maakt.￿Het￿is￿uiteraard￿aan￿de￿Kamer￿om￿daar￿een￿oor-deel￿over￿te￿geven.De￿heer￿Schouw￿(D66):Ik￿heb￿een￿vervolgvraag,￿want￿die￿zal￿de￿fractie￿mij￿ookstellen.￿Wat￿heeft￿de￿staatssecretaris￿geleerd￿uit￿dezekwestie?￿Als￿de￿staatssecretaris￿reflecteert￿met￿de￿kennisvan￿nu,￿vindt￿hij￿dan￿dat￿hij￿fouten￿heeft￿gemaakt?Staatssecretaris￿Teeven:Bij￿de￿medische￿zorg￿kun￿je￿vaststellen￿dat￿wij￿daar￿nogdichter￿op￿hadden￿moeten￿zitten,￿in￿ieder￿geval￿van￿mijnkant.￿Wij￿hadden￿daar￿nog￿meer￿aan￿moeten￿doen￿nadater￿in￿2009￿een￿rapport￿lag￿van￿de￿IGZ￿over￿de￿borging￿vanmedische￿zorg.￿Aan￿de￿gebeurtenissen￿bij￿de￿IND￿en￿degebeurtenissen￿bij￿het￿cellencomplex￿had￿ik,￿naar￿mijnbeste￿overtuiging,￿niet￿meer￿kunnen￿doen￿dan￿dat￿ik￿er￿nuaan￿heb￿gedaan.De￿heer￿Van￿der￿Staaij￿(SGP):Ik￿heb￿er￿veel￿waardering￿voor￿dat￿de￿staatssecretaris￿uit-voerig￿is￿ingegaan￿op￿de￿vragen￿over￿wat￿er￿is￿gebeurden￿hoe￿dat￿heeft￿kunnen￿gebeuren.￿Dat￿hoort￿inderdaadbij￿het￿politiek￿verantwoording￿afleggen.￿Ik￿heb￿tijdenshet￿Schipholbranddebat￿waar￿de￿staatssecretaris￿naarverwees,￿juist￿gezegd￿dat￿het￿ook￿belangrijk￿is￿dat￿die￿po-litieke￿verantwoordelijkheid￿wordt￿genomen.￿Tegelijkertijdhadden￿wij￿in￿dat￿debat￿wel￿te￿maken￿met￿twee￿ministersdie￿afgetreden￿waren.￿Zij￿zeiden￿toen￿dat￿het￿niet￿zozeerging￿om￿het￿feit￿dat￿zij￿tekortgeschoten￿waren￿als￿politiekambtsdragers,￿als￿wel￿dat￿zij￿vonden￿dat￿de￿ernst￿van￿defeiten￿en￿de￿gevolgen￿ervan￿zodanig￿waren￿dat￿aftredenop￿zijn￿plaats￿was.￿Als￿de￿staatssecretaris￿die￿vergelijkingmet￿dat￿Schipholbranddebat￿ook￿maakt,￿waarom￿vindt￿hijdan￿dat￿de￿norm￿van￿dat￿Schipholbranddebat￿in￿dit￿gevalniet￿op￿diezelfde￿manier￿aan￿de￿orde￿is?Staatssecretaris￿Teeven:Een￿van￿de￿redenen￿was￿dat￿in￿het￿Schipholbranddebat￿–het￿zijn￿woorden￿die￿de￿heer￿Van￿der￿Staaij￿toen￿zelf￿ge-sproken￿heeft￿–￿het￿beter￿was￿geweest￿als￿de￿bewindsper-sonen￿zelf￿waren￿verschenen￿om￿verantwoording￿af￿teleggen￿met￿de￿dreiging￿van￿aftreden.￿Ik￿maak￿de￿zinsne-de￿af￿want￿dan￿is￿het￿volstrekt￿helder￿wat￿er￿op￿het￿spelstaat.￿Om￿de￿vraag￿van￿de￿heer￿Van￿der￿Staaij￿te￿beant-woorden:￿ik￿denk￿dat￿ik￿in￿staat￿ben￿die￿verantwoordelijk-heid￿nog￿te￿dragen.￿Maar￿het￿is￿uiteraard￿aan￿de￿fractiesnu,￿zo￿werkt￿dat￿in￿een￿debat,￿om￿zich￿daar￿in￿tweede￿ter-mijn￿over￿uit￿te￿spreken.￿Daarvan￿zal￿ik￿ook￿kennis￿nemen,natuurlijk.De￿heer￿Van￿der￿Staaij￿(SGP):Die￿opmerking￿heb￿ik￿inderdaad￿gemaakt.￿Het￿was￿ech-ter￿wel￿in￿het￿kader￿van￿het￿moment￿van￿aftreden,￿dat￿wijzeiden:￿nee,￿in￿zo'n￿situatie￿moet￿altijd￿allereerst￿politiekeverantwoording￿worden￿afgelegd￿aan￿het￿parlement.￿In-houdelijk￿hebben￿wij￿toen￿wel￿gezegd￿dat￿het￿opstappenvan￿de￿bewindslieden￿in￿de￿rede￿lag,￿gelet￿op￿de￿ernstigefouten￿die￿zijn￿gemaakt￿onder￿hun￿politieke￿verantwoor-delijkheid￿en￿dat￿er￿zonder￿het￿genoemde￿overheidsfalengeen￿of￿minder￿slachtoffers￿zouden￿zijn￿gevallen.￿Dit￿vondplaats￿in￿een￿context￿waarin￿wel￿een￿zeer￿bijzondere￿ver-antwoordelijkheid￿van￿de￿overheid￿in￿het￿geding￿was.￿Hetkomt￿er￿wel￿weer￿zeer￿dicht￿in￿de￿buurt,￿als￿ik￿die￿criteriaook￿op￿dit￿debat￿leg.￿Wat￿zouden￿dan￿de￿redenen￿zijn?￿Ikstel￿die￿vraag￿niet￿zozeer￿om￿vast￿te￿stellen￿of￿er￿vertrou-wen￿is￿of￿deze￿staatssecretaris￿aan￿de￿slag￿wil￿met￿maat-regelen￿om￿misverstanden￿te￿voorkomen,￿als￿wel￿vanuitde￿diepere￿gedachte￿aan￿de￿zweepslag￿voor￿de￿bureau-cratie.￿Je￿geeft￿eigenlijk￿het￿signaal￿af￿dat￿er￿dingen￿zijndie￿de￿normale￿foutenmarge￿te￿boven￿gaan,￿zeker￿als￿hetgaat￿om￿zaken￿van￿leven￿en￿dood.￿Past￿het￿dan￿niet￿opeen￿gegeven￿moment￿om￿te￿zeggen:￿wij￿moeten￿op￿demeest￿stellige￿manier￿tot￿uitdrukking￿brengen￿dat￿dit￿niethad￿mogen￿gebeuren?Staatssecretaris￿Teeven:Dat￿is￿een￿dilemma￿waar￿ik￿ook￿mee￿geworsteld￿heb.￿Ikhoor￿in￿de￿tweede￿termijn￿graag￿wat￿daarover￿het￿stand-punt￿van￿de￿fracties￿is.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Ik￿heb￿hier￿ook￿mee￿geworsteld￿en￿ik￿heb￿ook￿de￿Hande-lingen￿over￿het￿Schipholdebat￿teruggelezen.￿Ik￿zal￿kortvoorlezen￿wat￿minister￿Donner￿destijds￿bij￿zijn￿aftreden TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-55zei.￿Hij￿zei:￿"Deze￿vragen￿vergen￿een￿grondig￿en￿serieusdebat￿tussen￿regering￿en￿parlement.￿Dat￿geldt￿ook￿voorde￿vraag￿of￿overheidsdiensten￿niet￿meer￿mogen￿vertrou-wen￿op￿de￿deskundigheid￿van￿anderen.￿Ik￿zou￿dat￿debatgraag￿voeren,￿maar￿een￿dergelijk￿debat￿is￿niet￿mogelijkindien￿het￿in￿het￿teken￿staat￿van￿het￿al￿dan￿niet￿aanblijvenvan￿een￿minister.￿Een￿waardig￿debat￿dat￿recht￿doet￿aan￿deernst￿van￿deze￿vragen￿is￿mitsdien￿slechts￿mogelijk￿doormijn￿vertrek.￿Dit￿is￿een￿van￿de￿weinige￿situaties￿waarinde￿ministeriële￿verantwoordelijkheid￿inhoudt￿dat￿men￿af-treedt."Ik￿moet￿eerlijk￿zeggen￿dat￿ik￿het￿waardeer￿dat￿dezestaatssecretaris￿wel￿het￿debat￿met￿de￿Kamer￿is￿aange-gaan.￿Het￿is￿nu￿aan￿onze￿fractie￿om￿daar￿een￿oordeel￿overte￿geven.￿Ik￿denk￿echter￿dat￿dit￿iets￿anders￿is￿dan￿wat￿deheer￿Van￿der￿Staaij￿net￿zei.De￿voorzitter:We￿zijn￿in￿debat￿met￿de￿staatssecretaris,￿maar￿dank￿vooruw￿opmerking.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Excuus.￿Herkent￿de￿staatssecretaris￿zich￿in￿de￿woordenvan￿minister￿Donner?Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿herken￿me￿daar￿wel￿in.￿Ik￿heb￿echter￿niet￿alleen￿naarde￿Handelingen￿over￿de￿Schipholbrand￿gekeken,￿maarook￿naar￿de￿verschillen￿met￿de￿Schipholbrand.￿Daarbijging￿het￿om￿beleid.￿Daar￿gaat￿het￿hier￿ook￿wel￿om,￿maarde￿cruciale￿dingen￿waar￿het￿hier￿om￿gaat,￿en￿waarbij￿dedoodsoorzaak￿van￿de￿heer￿Dolmatov￿echt￿rechtstreeksin￿verband￿staat￿met￿het￿onzorgvuldig￿handelen￿van￿deoverheid,￿zijn￿zaken￿in￿de￿uitvoering.￿Er￿was￿wel￿beleid,er￿waren￿wel￿protocollen￿en￿er￿was￿ook￿toezicht.￿Uitein-delijk￿zijn￿echter￿in￿de￿uitvoering￿cruciale￿fouten￿gemaakt.Daar￿ben￿ik￿voor￿honderd￿procent￿politiek￿verantwoorde-lijk￿voor,￿maar￿ik￿vind￿dat￿wel￿een￿verschil.De￿voorzitter:Daarmee￿is￿er￿een￿eind￿gekomen￿aan￿de￿eerste￿termijnvan￿de￿zijde￿van￿de￿regering.￿Ik￿verzoek￿de￿woordvoer-ders,￿zich￿even￿bij￿mij￿te￿melden￿voor￿overleg.De￿vergadering￿wordt￿van￿17.27￿uur￿tot￿19.00￿uur￿ge-schorst.De￿voorzitter:De￿fracties￿van￿GroenLinks,￿D66,￿de￿SP,￿50PLUS,￿de￿Partijvoor￿de￿Dieren￿en￿de￿ChristenUnie￿hebben￿mij￿verzochtom￿de￿schorsing￿met￿een￿kwartier￿te￿verlengen.￿Derhalveschors￿ik￿de￿vergadering￿tot￿19.15￿uur.De￿vergadering￿wordt￿van￿19.00￿uur￿tot￿19.24￿uur￿ge-schorst.De￿voorzitter:We￿hebben￿even￿overleg￿gevoerd.￿Enkele￿partijen￿hebbenaangegeven￿dat￿zij￿naar￿aanleiding￿van￿hun￿fractieberaadnadere￿vragen￿te￿stellen￿hebben￿aan￿de￿staatssecretarisalvorens￿zij￿kunnen￿besluiten￿of￿en,￿zo￿ja,￿welke￿motie￿zijwillen￿indienen.￿Om￿die￿reden￿hebben￿we￿tot￿een￿bijzon-dere￿procedure￿besloten.￿Er￿komt￿een￿tweede￿termijn￿metspreektijden￿van￿maximaal￿drie￿minuten￿per￿fractie.￿Daar-in￿kunnen￿de￿vragen￿die￿er￿nog￿leven,￿gesteld￿worden.￿Erworden￿in￿deze￿termijn￿geen￿moties￿ingediend.￿Daarnabeantwoordt￿de￿staatssecretaris￿de￿vragen.￿Vervolgensschors￿ik￿de￿vergadering,￿zodat￿fracties￿die￿daar￿behoef-te￿aan￿hebben,￿nogmaals￿fractieberaad￿kunnen￿hebbenof￿moties￿kunnen￿voorbereiden.￿Er￿volgt￿voorts￿een￿derdetermijn,￿die￿louter￿bedoeld￿is￿voor￿het￿indienen￿van￿mo-ties.De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):Omdat￿ik￿nog￿één￿of￿twee￿vragen￿heb￿in￿de￿tweede￿ter-mijn,￿zou￿ik￿in￿de￿derde￿termijn￿ook￿gewoon￿een￿politiekoordeel￿willen￿kunnen￿vellen,￿los￿van￿het￿indienen￿vaneen￿motie.De￿voorzitter:Dat￿lijkt￿mij￿logisch,￿maar￿dan￿hoop￿ik￿wel￿dat￿u￿–￿en￿datgeldt￿voor￿iedereen￿–￿het￿beperkt￿tot￿het￿politieke￿oordeelen￿dat￿er￿niet￿ook￿nog￿vragen￿gesteld￿worden￿of￿andereopmerkingen￿gemaakt￿worden.￿Dat￿is￿een￿goede￿toevoe-ging,￿mijnheer￿Voordewind.Het￿woord￿is￿aan￿de￿heer￿Van￿der￿Steur￿van￿de￿VVD-fractie.De￿heer￿Van￿der￿Steur￿(VVD):Voorzitter.￿We￿hebben￿een￿goed,￿diepgaand￿en￿bij￿vlagenfel￿debat￿gevoerd￿vandaag.￿Dat￿was￿nodig￿omdat￿we￿ge-sproken￿hebben￿over￿harde,￿maar￿juiste￿conclusies￿vande￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie.￿De￿staatssecretarisheeft￿in￿eerste￿termijn￿duidelijk￿gemaakt￿dat￿hij￿politiekverantwoordelijk￿is￿voor￿de￿gemaakte￿fouten.￿Hij￿heeft￿la-ten￿zien￿dat￿hij￿ook￿persoonlijk￿diep￿geraakt￿is￿door￿hetoverlijden￿van￿de￿heer￿Dolmatov.￿Ik￿herhaal￿dat￿ook￿deVVD-fractie￿geschokt￿is￿door￿de￿gebeurtenissen￿en￿mee-leeft￿met￿de￿nabestaanden.Er￿zijn￿vele￿vragen￿gesteld￿aan￿de￿staatssecretaris.Daarop￿heeft￿hij￿open,￿gedegen￿en￿gemotiveerd￿antwoordgegeven.￿De￿VVD-fractie￿waardeert￿het￿dat￿de￿staatsse-cretaris￿uitdrukkelijk￿zijn￿excuses￿heeft￿gemaakt.￿Hij￿heeftop￿geen￿enkele￿manier￿afstand￿genomen￿van￿de￿conclu-sies￿van￿de￿inspectie:￿de￿Nederlandse￿overheid￿heeft￿in￿dezaak￿van￿de￿heer￿Dolmatov￿onzorgvuldig￿gehandeld.Er￿ligt￿een￿stevig￿aantal￿beleidsvoornemens￿op￿ba-sis￿van￿de￿aanbevelingen￿van￿de￿inspectie,￿die￿door￿destaatssecretaris￿een-op-een￿zijn￿overgenomen.￿Deze￿aan-scherpingen￿en￿zonder￿twijfel￿andere￿beleidswijzigingenmoeten￿een￿strikt￿maar￿humaan￿vreemdelingenbeleid￿ga-randeren.￿De￿gemaakte￿fouten￿zijn￿niet￿alle￿systeemfou-ten,￿maar￿ook￿fouten￿veroorzaakt￿door￿onjuiste￿uitvoeringvan￿protocollen￿en￿procedures.￿De￿staatssecretaris￿heeftaangekondigd,￿binnenkort￿met￿een￿visie￿op￿vreemdelin-genbewaring￿te￿komen.Dan￿rijst￿de￿vraag￿of￿de￿staatssecretaris￿bereid￿is,￿intweede￿termijn￿toe￿te￿zeggen￿dat￿hij￿met￿de￿Inspectie￿Vei-ligheid￿en￿Justitie￿overleg￿zal￿voeren￿om￿haar￿te￿verzoe-ken￿een￿risicoanalyse￿van￿de￿vreemdelingenketen￿te￿doenen￿in￿haar￿werkprogramma￿ruimte￿te￿houden￿voor￿toe-zichthoudende￿activiteiten,￿met￿name￿gericht￿op￿de￿pas-sieve￿houding￿van￿de￿ketenpartners,￿de￿door￿haar￿ver-moede￿risico's￿en￿de￿implementatie￿van￿de￿aanbeve-lingen.￿Als￿de￿staatssecretaris￿dat￿toezegt,￿dan￿komt￿deVVD-fractie￿al￿met￿al￿na￿deze￿zware￿en￿lange￿dag￿tot￿deconclusie￿dat￿hij￿haar￿vertrouwen￿houdt. GesthuizenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-56Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Voorzitter.￿Ik￿dank￿de￿staatssecretaris￿voor￿zijn￿beantwoor-ding.￿Dat￿doe￿ik￿ondanks￿de￿grote￿teleurstelling￿die￿ikvoel.￿Nog￿niet￿helemaal￿had￿ik￿de￿hoop￿opgegeven￿datde￿staatssecretaris￿ook￿zou￿inzien￿dat￿er￿grote￿fouten￿zijngemaakt￿die￿wel￿degelijk￿te￿wijten￿zijn￿aan￿beleid￿en￿aandoelstellingen.￿Niets￿is￿minder￿waar.￿De￿staatssecretarisheeft￿gezegd￿dat￿hij￿vindt￿dat￿het￿nodig￿is￿dat￿ambtena-ren￿meer￿hart￿voor￿vreemdelingen￿krijgen.￿Hij￿gaat￿henop￿cursus￿sturen￿om￿hun￿te￿leren￿empathischer￿te￿zijn.Van￿de￿betrokken￿verpleegkundigen￿is￿duidelijk￿gewor-den￿dat￿ze￿ofwel￿elders￿werken,￿ofwel￿onder￿toezicht￿wer-ken.￿Daarmee￿heeft￿de￿staatssecretaris￿laten￿zien￿dat￿hijde￿trap￿wel￿schoon￿wenst￿te￿vegen￿–￿hij￿moet￿ook￿wel,met￿de￿vernietigende￿rapporten￿die￿er￿liggen￿–￿maar￿dathij￿onderaan￿begint.￿Dat￿is￿oneerlijk,￿niet￿alleen￿ten￿op-zichte￿van￿mensen￿die￿onder￿verantwoordelijkheid￿vande￿staatssecretaris￿werken,￿maar￿ook￿omdat￿het￿dubbel-hartig￿is:￿wel￿je￿ambtenaren￿een￿veeg￿uit￿de￿pan￿geven￿enkritiek￿leveren,￿maar￿zelf￿blijven￿zitten.Ik￿wil￿best￿de￿redenen￿opsommen￿waarom￿ik￿zelf￿kritiekheb￿op￿de￿staatssecretaris.￿De￿staatssecretaris￿reduceertde￿stroom￿aan￿kritiek￿tot￿een￿technische￿onvolkomenheidbij￿de￿IND. De￿kritiek￿over￿de￿medische￿zorg,￿die￿substan-tieel￿en￿structureel￿is,￿de￿berg￿rapporten￿en￿de￿problemendie￿in￿2004,￿2009,￿2010,￿2011￿en￿2012￿steeds￿weer￿voor￿hetvoetlicht￿zijn￿gebracht,￿schuift￿hij￿terzijde.￿Hij￿houdt￿zichdoof￿voor￿de￿kritiek￿op￿de￿rechtsbijstand￿die￿tijdens￿dehoorzitting￿naar￿voren￿kwam￿en￿waarover￿ook￿in￿het￿ver-leden￿is￿gerapporteerd.￿Als￿ik￿de￿balans￿opmaak,￿is￿voormij￿maar￿één￿conclusie￿mogelijk:￿staatssecretaris,￿stapop!De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Voorzitter.￿Ik￿wil￿beginnen￿met￿een￿persoonlijke￿ervaring.Aan￿het￿begin￿van￿mijn￿carrière￿was￿ik￿reclasseringswer-ker.￿Ik￿bood￿vroeghulp￿in￿politiecellen￿in￿Dordrecht.￿Ie-mand￿die￿ik￿bezocht￿had,￿heeft￿zich￿kort￿daarna￿verhan-gen.￿Ik￿ken￿de￿situatie￿die￿zich￿nu￿voordoet.￿Ik￿weet￿wateen￿enorme￿impact￿die￿heeft￿op￿alle￿mensen￿die￿werkenin￿de￿vreemdelingenbewaring.￿Binnen￿die￿context￿heb￿ikdit￿debat￿gevoerd,￿vanuit￿de￿wetenschap￿hoe￿alles￿werktin￿de￿keten,￿maar￿ook￿vanuit￿het￿idee￿dat￿het￿meer￿daneen￿incident￿is.Ik￿dank￿de￿staatssecretaris￿voor￿zijn￿beantwoording.Hij￿heeft￿op￿veel￿punten￿goed￿en￿gedegen￿geantwoord.Ik￿kan￿niet￿op￿alles￿ingaan,￿want￿wij￿hebben￿weinig￿tijd,maar￿wij￿waarderen￿vooral￿zijn￿antwoorden￿over￿de￿wij-ze￿van￿invulling￿van￿de￿vreemdelingenbewaring￿en￿overde￿uitspraak￿dat￿meer￿humaniteit￿nodig￿is.￿Wij￿hebbener￿vertrouwen￿in￿dat￿dit￿uitgevoerd￿zal￿worden￿in￿de￿toe-komst.Ik￿heb￿echter￿nog￿een￿aantal￿vragen.￿Deze￿wil￿ik￿nu￿aande￿staatssecretaris￿stellen.￿Ziet￿de￿staatssecretaris￿zelf￿dathet￿niet￿alleen￿incidenten￿zijn,￿maar￿dat￿het￿meer￿is?￿Deincidenten￿konden￿ontstaan￿in￿een￿bodem￿van￿een￿strengvreemdelingenbeleid,￿dat￿als￿basis￿diende￿voor￿de￿be-leidsbeslissingen,￿maar￿waarin￿mogelijk￿te￿weinig￿aan-dacht￿was￿voor￿de￿andere￿kant￿van￿de￿zaak,￿bijvoorbeeldvoor￿de￿prioriteit￿van￿de￿rechtmatigheid.￿Hoe￿is￿het￿mo-gelijk￿dat￿mensen￿onrechtmatig￿in￿de￿cel￿zitten?￿Wij￿krij-gen￿graag￿op￿dat￿punt￿toezeggingen￿van￿de￿staatssecre-taris.￿Gaat￿de￿staatssecretaris￿onderzoek￿doen￿naar￿dehele￿keten,￿waarbij￿hij￿nagaat￿waar￿de￿risico's￿zitten?￿Hetstrenge￿beleid￿–￿daar￿zijn￿wij￿ook￿voor￿–￿kan￿blijven￿staan,maar￿er￿moet￿een￿cultuurverandering￿komen￿ten￿behoe-ve￿van￿de￿rechtmatigheid￿en￿de￿rechtvaardigheid.￿Wil￿destaatssecretaris￿hierover￿rapporteren￿aan￿de￿Kamer￿enzo￿ja,￿per￿wanneer￿en￿hoe?￿Er￿moet￿een￿cultuurverande-ring￿komen￿binnen￿de￿vreemdelingenketen:￿niet￿uitzet-ting,￿maar￿zorgvuldigheid￿moet￿de￿grootste￿prioriteit￿zijn.Dat￿is￿het￿kernbeginsel￿van￿de￿rechtsstaat.￿Daarover￿ho-ren￿wij￿graag￿meer￿van￿de￿staatssecretaris.￿Op￿welke￿ma-nier￿zal￿de￿staatssecretaris￿de￿Kamer￿informeren￿en￿blij-ven￿geruststellen￿dat￿het￿goed￿gaat?Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Ik￿zal￿mijn￿vraag￿voorzichtig￿formuleren,￿omdat￿ik￿iets￿wilzeggen￿wat￿betrekking￿heeft￿op￿de￿staatssecretaris.￿Ik￿hebhet￿gehoord￿en￿ik￿hoop￿dat￿de￿heer￿Recourt￿het￿ook￿heeftgehoord.￿Volgens￿mij￿heeft￿de￿staatssecretaris￿gezegd￿dathet￿noodzakelijk￿is￿dat￿ambtenaren￿empathisch￿en￿methart￿voor￿de￿zaak￿omgaan￿met￿vreemdelingen,￿maar￿vaneen￿cultuurwijziging￿in￿het￿vreemdelingenbeleid￿zelf￿hebik￿de￿staatssecretaris￿niet￿horen￿reppen.￿Ik￿heb￿de￿staats-secretaris￿niet￿horen￿zeggen￿dat￿hij￿vindt￿dat￿de￿prioriteitnu￿bij￿verkeerde￿dingen￿ligt,￿namelijk￿bij￿het￿uitzetten￿enniet￿bij￿het￿welzijn￿van￿de￿vreemdeling.￿Hoe￿beoordeeltde￿heer￿Recourt￿die￿eerdere￿opstelling￿van￿de￿staatssecre-taris￿in￿dit￿debat?De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Ik￿denk￿dat￿mevrouw￿Gesthuizen￿precies￿de￿kern￿raaktvan￿mijn￿inbreng￿in￿tweede￿termijn.￿Wij￿zijn￿tevreden￿overde￿staatssecretaris￿en￿over￿een￿groot￿aantal￿maatregelendie￿hij￿eerder￿heeft￿genomen￿en￿vooral￿over￿de￿maatre-gelen￿die￿hij￿nu￿neemt.￿Dat￿is￿het￿punt￿niet.￿Het￿punt￿be-treft￿het￿element￿van￿de￿cultuur.￿Dat￿is￿precies￿waar￿ik￿destaatssecretaris￿nu￿nog￿op￿bevraag￿en￿waar￿deze￿tweedetermijn￿ook￿voor￿nodig￿is.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Het￿is￿wat￿abstract,￿maar￿hoe￿kun￿je￿tevreden￿zijn￿over￿al-lerlei￿maatregelen￿en￿allerlei￿beleid￿dat￿op￿poten￿is￿gezetals￿je￿zegt￿dat￿daarmee￿een￿verkeerde￿cultuur￿is￿ontstaan?Dat￿snap￿ik￿niet.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Ik￿heb￿het￿over￿de￿maatregelen￿die￿zijn￿genomen￿nadat￿deinspectie￿dat￿enorm￿kritische￿rapport￿–￿dat￿is￿overigens￿te-recht￿kritisch￿–￿heeft￿geschreven.￿Dat￿heeft￿niets￿met￿decultuur￿te￿maken.￿Dat￿heeft￿ermee￿te￿maken￿dat￿systemenverbeterd￿moeten￿worden￿en￿dat￿er￿extra￿menselijke￿con-trole￿op￿moet￿komen.￿Het￿heeft￿te￿maken￿met￿de￿feitelijkeuitvoering.￿Ik￿heb￿er￿alle￿vertrouwen￿in￿dat￿de￿staatssecre-taris￿dat￿goed￿gaat￿doen.￿Dit￿gaat￿hem￿niet￿nog￿een￿keeroverkomen.￿Mijn￿vraag￿is￿echter￿of￿de￿staatssecretaris,net￿zoals￿mijn￿fractie,￿erkent￿dat,￿los￿van￿die￿individuelefouten,￿de￿voedingsbodem￿kwetsbaar￿is,￿dat￿die￿niet￿goedis￿en￿vooral￿gericht￿is￿op￿het￿strenge￿beleid.￿Nogmaals,de￿Partij￿van￿de￿Arbeid￿staat￿ook￿voor￿dat￿strenge￿beleid.Daar￿lopen￿we￿niet￿voor￿weg.￿Dat￿heeft￿echter￿een￿pen-dant,￿een￿tweede￿element,￿namelijk￿de￿humaniteit.￿Daarhebben￿we￿het￿over.De￿heer￿Schouw￿(D66):Ik￿dacht￿eerst￿dat￿de￿heer￿Recourt￿bedoelde￿dat￿de￿werk-cultuur￿in￿de￿organisatie￿moet￿worden￿veranderd.￿Maar RecourtTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-57nu￿begrijp￿ik￿dat￿de￿PvdA-fractie￿wenst￿en￿eist￿dat￿er￿eenhumaner￿asielbeleid￿komt.￿Kan￿de￿heer￿Recourt￿uitleggenop￿welke￿punten￿dat￿dan￿precies￿moet￿gebeuren?De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Het￿gaat￿bij￿humaniteit￿om￿twee￿elementen.￿De￿ene￿kantbetreft￿de￿vreemdelingenbewaring￿zelf.￿Daar￿hebben￿wehet￿in￿het￿debat￿over￿gehad.￿Het￿gaat￿om￿de￿wijze￿waar-op￿dit￿gebeurt￿en￿om￿de￿vraag:￿wanneer￿moet￿je￿iemandin￿vreemdelingenbewaring￿stellen?￿De￿andere￿kant￿be-treft￿de￿werkwijze￿waar￿de￿heer￿Schouw￿het￿over￿heeft.Op￿het￿moment￿dat￿de￿focus￿alleen￿ligt￿op￿een￿zo￿effici-ënt￿mogelijke￿werkwijze￿en￿streng￿en￿rechtvaardig￿beleid,dan￿bestaat￿het￿gevaar￿dat￿je￿te￿weinig￿zicht￿hebt￿op￿hetandere￿element￿en￿dat￿daarbij￿sprake￿zal￿zijn￿van￿te￿wei-nig￿beleidsdoelen￿en￿te￿weinig￿controle.￿Wij￿vinden￿datdit￿gevaar￿zich￿heeft￿gemanifesteerd.￿"Humaniteit"￿is￿weleen￿begrip￿waar￿je￿verschillend￿over￿kunt￿denken.￿Datheeft￿de￿staatssecretaris￿ook￿gezegd.￿De￿basis￿blijft￿ech-ter￿dezelfde.￿In￿de￿rechtsstaat￿moeten￿we￿zorgvuldig￿metvreemdelingen￿omgaan,￿ook￿met￿degenen￿die￿het￿landmoeten￿verlaten￿en￿die￿opgesloten￿worden.￿We￿moetener￿in￿alle￿gevallen￿zorg￿voor￿dragen￿dat￿het￿rechtmatig￿isen￿dat￿zij￿goed￿worden￿verzorgd.De￿heer￿Schouw￿(D66):Je￿kunt￿rondfietsen￿in￿het￿begrip￿"humaniteit".￿Het￿is￿im-mers￿een￿breed￿begrip.￿Ik￿leg￿een￿concreet￿voorbeeldvoor￿aan￿de￿heer￿Recourt.￿Er￿zitten￿nu￿6.000￿à￿10.000mensen￿in￿vreemdelingendetentie.￿Is￿de￿PvdA-fractie￿hetmet￿de￿D66-fractie￿eens￿dat￿we￿alles￿op￿alles￿moeten￿zet-ten￿om￿dat￿percentage,￿bijvoorbeeld￿over￿twee￿jaar,￿met50￿te￿verminderen?￿Want￿dan￿doen￿we￿wat.￿Dan￿geven￿weook￿invulling￿aan￿die￿humaniteit.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Mijn￿antwoord￿daarop￿is￿volmondig￿ja.￿De￿staatssecre-taris￿heeft￿overigens￿hetzelfde￿gezegd.￿Die￿klap￿was￿dusvanmiddag￿al￿gemaakt.De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):De￿heer￿Recourt￿had￿vandaag￿kritische￿vragen.￿Gisterenhad￿hij￿bij￿de￿hoorzitting￿ook￿kritische￿vragen￿over￿de￿he-le￿vreemdelingenketen.￿We￿hebben￿nu￿het￿rapport￿inzakeDolmatov￿besproken.￿Dat￿geeft￿een￿inkijkje￿in￿met￿namehet￿laatste￿traject.￿Is￿de￿PvdA￿ook￿van￿mening￿dat￿in￿dehele￿vreemdelingenketen￿de￿fouten￿naar￿boven￿zoudenmoeten￿komen,￿zodat￿wij￿hier￿over￿drie￿of￿vier￿maandenniet￿weer￿bij￿een￿ander￿incident,￿een￿ander￿stukje￿van￿deketen￿zouden￿moeten￿bestuderen?De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Ik￿heb￿inderdaad￿gevraagd￿om￿een￿onderzoek￿in￿devreemdelingenketen￿om￿te￿bekijken￿waar￿de￿kwetsbaar-heden￿zitten￿en￿hoe￿we￿kunnen￿voorkomen￿dat￿dit￿in￿detoekomst￿nog￿een￿keer￿gebeurt.￿Dat￿kan￿overigens￿nooithonderd￿procent￿zeker￿gesteld￿worden,￿maar￿die￿kwets-baarheden￿moeten￿eruit.De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):Kan￿ik￿er￿dan￿van￿uitgaan￿dat￿u￿een￿motie￿hierover￿gaatsteunen￿of￿dat￿u￿zelf￿met￿een￿motie￿komt￿in￿de￿derde￿ter-mijn?De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Eerst￿komt￿de￿staatssecretaris￿aan￿het￿woord.￿Dat￿wach-ten￿wij￿af.￿Als￿dat￿naar￿tevredenheid￿is,￿zijn￿wij￿klaar.￿Maarals￿de￿staatssecretaris￿niet￿naar￿tevredenheid￿heeft￿geant-woord,￿dan￿gaan￿wij￿over￿moties￿praten.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):De￿staatssecretaris￿sprak￿over￿een￿cultuur￿van￿ambtelij-ke￿onverschilligheid.￿Ik￿zei￿toen￿tegen￿hem￿dat￿dat￿ookte￿maken￿heeft￿met￿de￿voedingsbodem￿die￿hij￿gecreëerdheeft￿in￿de￿vorm￿van￿het￿beleid.￿Dat￿deelde￿de￿staatsse-cretaris￿niet.￿Hij￿zei:￿u￿en￿ik￿verschillen￿van￿mening￿overhet￿asielbeleid.￿Nu￿geeft￿de￿heer￿Recourt￿aan￿dat￿er￿welsprake￿is￿van￿een￿voedingsbodem￿voor￿die￿cultuur￿waarhet￿een￿en￿ander￿aan￿schort.￿Betekent￿dat￿dat￿de￿Partijvan￿de￿Arbeid￿nu￿toch￿weer￿met￿GroenLinks￿van￿meningis￿dat￿het￿asielbeleid￿humaner￿moet?De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Ik￿ben￿blij￿met￿deze￿vraag.￿Nu￿kan￿ik￿het￿uitleggen,￿wanthet￿komt￿inderdaad￿wel￿nauw.￿Wat￿wij￿vandaag￿niet￿doen,is￿zeggen:￿de￿Partij￿van￿de￿Arbeid￿heeft￿deze￿visie￿op￿hetvreemdelingenbeleid￿en￿wij￿dwingen￿de￿staatssecretarisom￿dat￿beleid￿uit￿te￿voeren.￿Nee,￿het￿kabinet￿doet￿dat￿enhet￿kabinet￿bestaat￿uit￿een￿coalitie￿van￿de￿Partij￿van￿de￿Ar-beid￿en￿de￿VVD. Wat￿wij￿wel￿doen,￿is￿zeggen:￿wij￿denkendat￿de￿nadruk￿te￿veel￿heeft￿gelegen￿op￿dat￿strenge￿beleid,waar￿wij￿overigens￿ook￿voor￿staan,￿en￿wij￿willen￿graageen￿risicoanalyse￿om￿te￿kijken￿hoe￿die￿cultuur,￿die￿er￿ge-richt￿is￿op￿efficiency,￿op￿gestrengheid,￿minder￿kwetsbaarkan￿worden.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):GroenLinks￿heeft￿vandaag￿gevraagd￿om￿een￿kanteling￿inhet￿asielbeleid￿naar￿een￿humaner￿asielbeleid.￿De￿staats-secretaris￿vond￿dat￿niet￿nodig,￿hij￿denkt￿daar￿anders￿over.Staat￿de￿fractie￿van￿de￿Partij￿van￿de￿Arbeid￿nu￿zij￿aan￿zijmet￿GroenLinks?￿Of￿staat￿die￿zij￿aan￿zij￿met￿de￿staatsse-cretaris?De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Ik￿kan￿de￿lijn￿blijven￿volgen￿die￿de￿Partij￿van￿de￿Arbeid￿al-tijd￿heeft￿gevolgd,￿en￿dat￿is:￿streng￿en￿humaan.￿Als￿hetgaat￿om￿bijvoorbeeld￿de￿vreemdelingenbewaring,￿hebbenwij￿altijd￿gezegd￿dat￿je￿moet￿kijken￿naar￿alternatieven￿enof￿het￿minder￿kan.￿Het￿rapport￿van￿de￿Ombudsman￿heb-ben￿wij￿omarmd￿en￿wij￿hebben￿gezegd:￿voer￿dat￿uit.￿Daarblijven￿wij￿achter￿staan.￿Als￿dat￿samen￿met￿GroenLinks￿is,dan￿is￿dat￿heel￿fijn.Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):Ik￿roep￿de￿PvdA-fractie￿op￿om￿het￿debat￿zuiver￿te￿voeren.Je￿kunt￿een￿debat￿voeren￿over￿een￿humaner￿asielbeleid￿–waar￿wij￿zeer￿voorstander￿van￿zijn￿–￿maar￿dit￿debat￿gaatover￿iets￿anders.￿Dit￿debat￿gaat￿over￿de￿ernstige￿misstan-den￿in￿de￿vreemdelingendetentie,￿onder￿de￿politieke￿ver-antwoordelijkheid￿van￿de￿staatssecretaris.￿De￿PvdA-fractiezei￿aan￿het￿begin￿van￿dit￿debat,￿in￿eerste￿termijn:￿wij￿gaaneen￿weging￿maken￿in￿hoeverre￿de￿staatssecretaris￿erkentdat￿hier￿sprake￿is￿van￿grote￿problemen￿en￿dat￿hij￿hiervanhad￿moeten￿weten.￿Nu￿hoor￿ik￿de￿Partij￿van￿de￿Arbeid￿intweede￿termijn￿vragen:￿hoe￿gaan￿wij￿een￿humaner￿beleidinzetten,￿hoe￿gaan￿wij￿dat￿vormgeven?￿Is￿de￿PvdA-fractietevreden￿als￿de￿staatssecretaris￿sorry￿zegt￿en￿toezeggin-gen￿doet￿over￿een￿humaner￿asielbeleid?￿Dat￿klinkt￿tochwel￿een￿beetje￿door￿in￿de￿woorden￿van￿de￿heer￿Recourt. RecourtTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-58De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Mevrouw￿Thieme￿neemt￿een￿voorschot￿op￿de￿derde￿ter-mijn.￿Ik￿kom￿daar￿in￿die￿derde￿termijn￿op￿terug.￿Op￿ditmoment￿is￿aan￿de￿orde￿hoe￿het￿debat￿is￿gevoerd,￿watwij￿goed￿vonden￿en￿wat￿wij￿niet￿goed￿vonden.￿MevrouwThieme￿heeft￿gehoord￿wat￿wij￿niet￿goed￿vonden.￿Daarophoren￿wij￿graag￿nog￿een￿reactie￿van￿de￿staatssecretaris.In￿derde￿termijn￿zullen￿wij￿dan￿een￿finale￿afweging￿ma-ken.Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):Het￿is￿mij￿toch￿nog￿een￿beetje￿onduidelijk￿wat￿in￿de￿ogenvan￿de￿fractie￿van￿de￿Partij￿van￿de￿Arbeid￿niet￿goed￿is.￿Denadruk￿ligt￿toch￿met￿name￿op￿toezeggingen￿van￿de￿staats-secretaris￿krijgen￿over￿een￿humaner￿asielbeleid,￿terwijlik￿heel￿graag￿wil￿weten￿hoe￿de￿fractie￿van￿de￿Partij￿vande￿Arbeid￿een￿weging￿gaat￿maken￿en￿welke￿dingen￿laak-baar￿zijn￿in￿de￿beantwoording￿van￿de￿staatssecretaris.De￿staatssecretaris￿heeft￿tot￿nu￿toe￿namelijk￿duidelijk￿ge-maakt￿dat￿hij￿het￿allemaal￿ziet￿als￿incidenten￿en￿gezegddat￿hij￿zijn￿best￿doet￿en￿dat￿collateral￿damage￿er￿nu￿een-maal￿bij￿hoort.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Dat￿laatste￿heb￿ik￿de￿staatssecretaris￿zeker￿niet￿horen￿zeg-gen.￿Ik￿wacht￿de￿antwoorden￿van￿de￿staatssecretaris￿af.￿Uhoort￿mij,￿of￿mijn￿fractievoorzitter,￿weer￿in￿derde￿termijn.De￿heer￿Schouw￿(D66):Voorzitter.￿De￿fractie￿van￿D66￿dankt￿de￿staatssecretarisvoor￿de￿beantwoording.Deze￿middag￿begon￿goed.￿De￿staatssecretaris￿ging￿te-recht￿door￿het￿stof.￿Hij￿bood￿zijn￿excuses￿aan￿aan￿de￿fami-lie￿van￿Aleksandr￿Dolmatov.￿Hij￿zei:￿deze￿schokkende￿entragische￿gebeurtenis￿heeft￿mij￿diep￿geraakt.￿Daarna￿ver-anderde￿zijn￿houding￿echter￿drastisch.￿Tien￿minuten￿dee-moed￿en￿daarna￿vooral￿weer￿een￿aantal￿uren￿de￿klassiekeTeeven.￿Over￿fouten￿van￿functionarissen,￿over￿fouten￿bijde￿rechtsbijstand,￿over￿fouten￿bij￿de￿zorg.￿"Het￿is￿een￿inci-dent",￿zei￿de￿staatssecretaris,￿"het￿is￿een￿uniek,￿eenmaligexemplaar".Klopt￿dat?￿Dat￿was￿voortdurend￿de￿inbreng￿van￿defractie￿van￿D66.￿Wat￿zijn￿immers￿de￿feiten￿van￿vandaag?Aleksandr￿Dolmatov￿is￿ten￿onrechte￿vastgezet.￿Hij￿zat￿vastvanwege￿problemen￿met￿een￿vinkje,￿een￿vinkje￿waar￿alanderhalf￿jaar￿lang￿ruzie￿over￿was.￿Dolmatov￿was￿niet￿deenige￿die￿dit￿overkwam,￿want￿284￿andere￿personen￿over-kwam￿hetzelfde.￿Aleksandr￿Dolmatov￿was￿suïcidaal,￿maarkreeg￿geen￿arts￿toegewezen.￿Hij￿kon￿geen￿eigen￿advo-caat￿in￿de￿arm￿nemen.￿Ambtenaren￿waren￿te￿gemakzuch-tig￿om￿de￿feiten￿te￿checken￿en￿ambtenaren￿hebben￿zichniet￿aan￿de￿wet￿gehouden.￿Dat￿zijn￿de￿fouten￿in￿de￿vreem-delingenketen.￿Die￿zijn￿door￿vele,￿vele￿andere￿instantiesgeconstateerd,￿maar￿werden￿naar￿de￿opvatting￿van￿mijnfractie￿door￿deze￿staatssecretaris￿nog￿te￿vaak￿gebagatel-liseerd,￿ook￿vandaag.￿Wij￿zijn￿dus￿nog￿niet￿overtuigd￿vanhet￿antwoord￿dat￿de￿staatssecretaris￿in￿de￿eerste￿termijnheeft￿gegeven￿en￿niet￿van￿zijn￿aanpak.￿Ik￿leg￿daarom￿nogeen￿aantal￿kwesties￿aan￿hem￿voor.Het￿is￿echt￿onduidelijk￿of￿deze￿staatssecretaris￿vindt￿dathij￿altijd￿door￿zijn￿organisatie￿goed￿is￿geïnformeerd￿overde￿problemen￿in￿de￿vreemdelingenketen.￿Het￿is￿onduide-lijk￿of￿deze￿staatssecretaris￿vindt￿dat￿hij￿de￿Kamer￿altijdgoed￿en￿concreet￿heeft￿geïnformeerd￿over￿de￿problemenin￿de￿vreemdelingenketen.￿Wij￿vinden￿de￿zelfreflectie￿vande￿staatssecretaris￿te￿dun.￿Wat￿vindt￿de￿staatssecretaris,achteraf￿bezien,￿dat￿hij￿fout￿heeft￿gedaan?￿Wat￿zou￿hij￿inde￿toekomst￿echt￿anders￿doen?￿Ook￿de￿maatregelen￿diede￿staatssecretaris￿heeft￿aangekondigd,￿zijn￿onvoldoende.Ik￿leg￿er￿daarom￿drie￿neer.De￿eerste￿maatregel￿is￿het￿opschorten￿van￿de￿invoeringvan￿nieuwe￿aanscherpingen￿door￿middel￿van￿wet-￿en￿re-gelgeving,￿gezien￿de￿verandercapaciteit￿van￿de￿keten.￿Detweede￿maatregel￿is￿een￿echt,￿echt￿onafhankelijk￿onder-zoek￿naar￿de￿hele￿vreemdelingenketen￿en￿de￿mogelijkefouten￿daarin.￿De￿derde￿maatregel￿is￿het￿snel￿afbouwenvan￿het￿aantal￿vreemdelingen￿in￿detentie:￿binnen￿tweejaar￿3.000￿in￿plaats￿van￿6.000.￿Humaniteit￿kun￿je￿immerswel￿vangen￿in￿woorden,￿maar￿moet￿je￿vooral￿laten￿zien￿indaden.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):Voorzitter.￿Fout￿op￿fout￿is￿er￿gestapeld:￿ten￿onrechte￿ge-vangengezet,￿geen￿toegang￿tot￿de￿advocaat￿en￿onder-maatse￿medische￿zorg.￿Dat￿had￿tot￿gevolg￿dat￿Aleksan-dr￿Dolmatov￿overleed￿terwijl￿hij￿onder￿toezicht￿stond￿vande￿Staat.￿De￿staatssecretaris￿spreekt￿van￿incidenten,￿vanstructurele￿incidenten,￿maar￿desalniettemin￿van￿inciden-ten.￿Hij￿spreekt￿van￿het￿structurele￿incident￿van￿284￿auto-matische￿wijzigingen￿van￿"rechtmatig￿verblijf"￿in￿"verwij-derbaar"￿–￿het￿blijft￿vervelend￿om￿te￿zeggen￿–￿in￿het￿infor-matiesysteem,￿van￿het￿structurele￿incident￿van￿minimaalzeven￿onrechtmatige￿uitzettingen,￿van￿het￿structurele￿inci-dent￿van￿de￿ondermaatse￿medische￿zorg￿en￿van￿het￿struc-turele￿incident￿van,￿ik￿citeer￿de￿staatssecretaris,￿"een￿cul-tuur￿van￿gemakzucht￿en￿onverschilligheid￿bij￿ambtena-ren".￿Dat￿doet￿hij￿zonder￿aan￿te￿geven￿welke￿rol￿het￿asiel-beleid￿van￿de￿staatssecretaris￿daarin￿speelt.￿Maar￿iets￿wat284￿keer￿misgaat￿en￿waarvan￿men￿al￿tijden￿op￿de￿hoogtewas,￿is￿geen￿incident.￿Een￿cultuur￿veroorzaakt￿door￿eenasielbeleid￿dat￿gericht￿is￿op￿het￿zo￿veel￿mogelijk￿uitzet-ten￿van￿asielzoekers,￿is￿geen￿incident.￿Een￿ondermaatsemedische￿zorg,￿waar￿al￿vele￿rapporten￿van￿veel￿instantiesaan￿zijn￿gewijd,￿is￿ook￿geen￿incident.Voorzitter.￿U￿begrijpt￿dat￿het￿hier￿gaat￿om￿structureelen￿systematisch￿falen￿van￿de￿asielketen.￿Dat￿de￿staatsse-cretaris￿dit￿niet￿onderkent￿en￿alle￿waarschuwingen￿vande￿afgelopen￿jaren￿in￿de￿wind￿heeft￿geslagen,￿reken￿ikhem￿aan.￿Het￿falende￿systeem￿was￿bij￿de￿organisaties￿inde￿asielketen￿wel￿bekend,￿al￿ver￿voor￿het￿overlijden￿vanAleksandr￿Dolmatov.￿De￿staatssecretaris￿had￿hier￿op￿zijnminst￿vanaf￿moeten￿weten.Om￿eindelijk￿een￿eind￿te￿maken￿aan￿het￿structurele￿fa-len￿van￿het￿systeem,￿pleit￿mijn￿fractie￿voor￿een￿onafhan-kelijk￿onderzoek,￿waarbij￿de￿hele￿asielketen￿wordt￿door-gelicht.￿De￿staatssecretaris￿gaf￿zelf￿aan￿niet￿uit￿te￿kunnensluiten￿dat￿er￿nog￿structurele￿omissies￿in￿de￿keten￿aanwe-zig￿zijn.￿Hier￿moet￿duidelijkheid￿over￿komen￿en￿er￿moetenwaarborgen￿ingebouwd￿worden,￿waardoor￿asielzoekersen￿hun￿rechten￿te￿allen￿tijde￿in￿de￿keten￿zijn￿beschermd.￿Ikwil￿ook￿dat￿de￿Kamer￿geïnformeerd￿wordt￿over￿de￿beoog-de￿samenstelling￿van￿de￿onderzoekscommissie￿en￿de￿on-derzoeksvragen￿en￿-doelstellingen,￿zodat￿hierover￿desge-wenst￿kan￿worden￿gedebatteerd.Het￿is￿belangrijk￿dat￿de￿staatssecretaris￿erkent￿dat￿hethier￿gaat￿om￿systematisch￿falen￿van￿de￿asielketen.￿Ikvraag￿hem￿lessen￿te￿trekken￿uit￿dit￿falen.￿Dit￿is￿nodig￿omniet￿in￿de￿weg￿te￿staan￿van￿de￿noodzakelijke￿oplossingen, VoortmanTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-59want￿aan￿het￿eind￿van￿de￿dag￿gaat￿het￿niet￿over￿de￿schuldvan￿mensen,￿maar￿over￿verantwoordelijkheid;￿het￿dragenvan￿verantwoordelijkheid￿voor￿de￿enorme￿fouten￿die￿zijngemaakt,￿met￿als￿gevolg￿de￿dood￿van￿een￿man￿die￿on-der￿toezicht￿stond￿van￿de￿overheid.￿De￿staatssecretarisdraagt￿deze￿verantwoordelijkheid.￿Daarom￿vraag￿ik￿dat￿dedood￿van￿Aleksandr￿Dolmatov￿er￿in￿elk￿geval￿toe￿leidt￿dathet￿Nederlands￿asielbeleid￿menselijker,￿rechtvaardiger￿enveel￿beter￿wordt.￿Het￿overlijden￿van￿Dolmatov￿moet￿eenkantelpunt￿in￿ons￿asielbeleid￿zijn￿van￿getallen￿naar￿men-sen,￿dan￿heeft￿zijn￿dood￿in￿elk￿geval￿een￿positief￿gevolggekend￿voor￿asielzoekers￿die￿nu￿of￿in￿de￿toekomst￿in￿Ne-derland￿om￿bescherming￿vragen.De￿heer￿Van￿der￿Staaij￿(SGP):Mevrouw￿de￿voorzitter.￿Ik￿wil￿de￿staatssecretaris￿dankenvoor￿zijn￿uitvoerige￿beantwoording.￿Uit￿de￿grondige￿enuitvoerige￿termijn￿die￿we￿gehad￿hebben,￿bleek￿dat￿allefracties￿in￿de￿Kamer,￿maar￿ook￿de￿staatssecretaris,￿dezezaak￿heel￿hoog￿opnemen.￿Het￿is￿onverdraaglijk￿en￿gaatde￿foutenmarge￿ver￿te￿boven,￿zoals￿de￿staatssecretariszelf￿ook￿heeft￿aangegeven,￿dat￿deze￿man￿ten￿onrechteis￿vastgezet,￿dat￿er￿fouten￿zijn￿gemaakt￿bij￿de￿rechtsbij-stand￿en￿dat￿de￿medische￿zorg￿te￿kort￿is￿geschoten,￿ter-wijl￿er￿een￿bijzondere￿zorgplicht￿in￿het￿geding￿was.￿Eerlijkgezegd￿distantieer￿ik￿mij￿van￿de￿opmerking￿dat￿de￿inhu-maniteit￿van￿het￿beleid￿tot￿deze￿misstanden￿heeft￿geleid.Nee,￿de￿rechtmatigheid￿is￿hier￿in￿het￿geding.￿Die￿man￿hadgewoon￿niet￿vast￿mogen￿zitten.￿Dan￿had￿hij￿rechtsbijstandmoeten￿krijgen.￿Die￿zorg￿had￿volgens￿de￿regels￿gedaanmoeten￿worden.￿Dat￿is￿wat￿er￿aan￿de￿orde￿was￿en￿dat￿iswat￿er￿misging.Het￿is￿goed￿dat￿de￿staatssecretaris￿in￿deze￿moeilijkezaak￿ook￿politiek￿verantwoordelijkheid￿heeft￿genomen,want￿politiek￿verantwoordelijkheid￿nemen￿begint￿met￿uit-leg￿geven,￿misslagen￿erkennen￿en￿aangeven￿wat￿nodigis￿om￿nieuwe￿fouten￿en￿misslagen￿te￿voorkomen.￿Ik￿vonddat￿dit￿in￿dit￿debat￿helder￿uit￿de￿verf￿kwam.￿Ik￿heb￿er￿nogwel￿twee￿belangrijke￿vragen￿over.￿Voor￿ons￿blijft￿onduide-lijk￿hoe￿het￿zit￿met￿de￿causaliteit,￿zoals￿de￿staatssecreta-ris￿dat￿noemde,￿tussen￿de￿fouten￿van￿de￿overheid￿en￿hetoverlijden￿van￿de￿betrokken￿persoon.￿Hoe￿zit￿het￿meer￿al-gemeen￿met￿de￿fouten￿in￿het￿kader￿van￿het￿ten￿onrechtein￿bewaring￿stellen?￿Hoelang￿was￿al￿bekend￿dat￿daar￿fou-ten￿gemaakt￿werden￿en￿dat￿het￿systeem￿niet￿werkte?￿Is￿erniet￿te￿lang￿doorgemodderd￿op￿dit￿vlak?￿Een￿andere￿be-langrijke￿vraag￿is￿of￿het￿zomaar￿opnieuw￿kan￿gebeurendat￿mensen￿ten￿onrechte￿worden￿vastgezet.￿Hoe￿sterk￿kande￿staatssecretaris￿zeggen￿dat￿dit￿in￿de￿toekomst￿voorko-men￿zal￿kunnen￿worden?Ik￿zei￿al￿dat￿de￿stap￿van￿politieke￿verantwoordelijkheidnemen,￿verantwoording￿afleggen￿en￿zeggen￿wat￿er￿is￿ge-beurd,￿wat￿ons￿betreft￿goed￿is￿genomen.￿Blijft￿nog￿welde￿vraag￿over￿die￿ook￿speelde￿bij￿de￿Schipholbrand,￿zo-als￿in￿het￿debat￿even￿naar￿voren￿kwam.￿De￿bewindslie-den￿die￿toen￿zijn￿afgetreden,￿zeiden￿dat￿optreden￿altijdmoet￿bij￿misstanden,￿maar￿dat￿soms￿ook￿aftreden￿gebo-den￿is,￿in￿uitzonderlijke￿omstandigheden,￿als￿er￿sprake￿isvan￿zodanig￿ernstige￿fouten￿dat￿we￿moeten￿zeggen￿datdit￿niet￿had￿mogen￿gebeuren￿onder￿verantwoordelijkheidvan￿een￿staatssecretaris￿of￿een￿minister.￿Mijn￿vraag￿is￿ofde￿staatssecretaris,￿juist￿in￿het￿licht￿van￿de￿vergelijkingmet￿de￿Schipholbrand,￿nog￿eens￿uitdrukkelijk￿wil￿aange-ven￿hoe￿hij￿gewogen￿heeft￿of,￿gezien￿de￿ernst￿en￿de￿im-pact￿van￿de￿fouten￿die￿hier￿in￿het￿geding￿zijn,￿niet￿ook￿af-treden￿in￿de￿rede￿had￿gelegen.￿Ik￿wil￿zijn￿overwegingennog￿heel￿en￿scherp￿en￿helder￿horen￿voordat￿van￿ons￿alsKamer￿in￿het￿kader￿van￿moties￿van￿wantrouwen￿zo'n￿af-weging￿wordt￿gevraagd.De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):Voorzitter.￿We￿kunnen￿terugkijken￿op￿een￿heftige￿eerstetermijn.￿Ik￿dank￿de￿staatssecretaris￿voor￿de￿uitgebreidebeantwoording.￿Wij￿waarderen￿het￿zeer￿dat￿hij￿hier￿pu-bliekelijk￿verantwoording￿heeft￿afgelegd.￿Wij￿waarderenhet￿ook￿zeer￿dat￿hij￿heeft￿gezegd,￿de￿volle￿politieke￿verant-woordelijkheid￿te￿nemen￿voor￿de￿tragische￿gebeurtenis-sen￿en￿de￿fouten￿die￿daaromheen￿zijn￿gemaakt.We￿kunnen￿concluderen￿dat￿het￿vertrouwen￿in￿de￿over-heid￿hiermee￿wel￿zwaar￿is￿geschaad.￿Los￿van￿de￿menings-verschillen￿over￿de￿wijze￿waarop￿de￿vreemdelingenke-ten￿humaan￿ingericht￿moet￿worden,￿blijft￿dat￿wel￿staan.De￿tot￿nu￿toe￿ingezette￿verbetertrajecten￿zijn￿in￿onze￿ogenwel￿toe￿te￿juichen,￿maar￿we￿verschillen￿in￿de￿politieke￿we-ging.￿Wij￿vinden￿dat￿er￿nog￿veel￿meer￿moet￿gebeuren,￿datde￿vreemdelingendetentie￿nog￿steeds￿onder￿de￿maat￿isen￿dat￿er￿alles￿aan￿gedaan￿moet￿worden￿om￿te￿komen￿totalternatieven￿voor￿die￿vreemdelingendetentie.￿Daar￿zul-len￿we￿mogelijk￿op￿een￿later￿moment￿nog￿met￿elkaar￿overspreken.Wat￿ons￿betreft,￿moet￿een￿onafhankelijk￿onderzoekworden￿verricht.￿We￿moeten￿de￿hele￿keten￿goed￿in￿beeldkrijgen￿en￿niet￿afwachten￿tot￿het￿volgende￿incident￿zichvoordoet￿en￿we￿over￿twee￿maanden￿weer￿hier￿staan.Wat￿er￿nu￿wel￿overblijft,￿is￿de￿weging￿van￿de￿politiekeverantwoordelijkheid.￿De￿staatssecretaris￿meent￿dat￿hijde￿persoon￿kan￿zijn￿om￿de￿verbetertrajecten￿in￿te￿voeren.Niet￿aftreden￿maar￿optreden,￿zei￿hij￿vanmiddag.￿Verderlegt￿hij￿die￿weging￿terug￿in￿de￿Kamer.Voordat￿de￿Kamer￿tot￿die￿conclusie￿komt,￿wil￿ik￿op￿ééncruciale￿vraag￿nog￿een￿antwoord￿van￿de￿staatssecreta-ris￿hebben.￿De￿vraag￿is￿of￿hij￿wil￿onderbouwen￿of￿metde￿keuze￿om￿aan￿te￿blijven,￿het￿aangetaste￿overheidsver-trouwen￿in￿voldoende￿mate￿hersteld￿kan￿worden.￿Op￿dievraag￿zouden￿wij￿in￿tweede￿termijn￿graag￿zijn￿antwoordhoren.De￿heer￿Van￿Hijum￿(CDA):Voorzitter.￿Ook￿namens￿de￿CDA-fractie￿dank￿ik￿de￿staats-secretaris￿voor￿zijn￿uitvoerige￿en￿inhoudelijke￿beantwoor-ding￿in￿eerste￿termijn.￿Mijn￿fractie￿heeft￿daarin￿aangege-ven￿dat￿de￿zorgvuldigheid￿van￿de￿procedures￿rond￿asielen￿inbewaringstelling￿in￿het￿geding￿is.￿Ik￿denk￿echt￿dat￿hetniet￿overdreven￿is￿om￿te￿stellen￿dat￿het￿vertrouwen￿in￿diezorgvuldigheid￿een￿deuk￿heeft￿opgelopen.￿Er￿ligt￿immerseen￿hard￿rapport￿van￿de￿inspectie,￿waarin￿wordt￿benoemddat￿er￿onzorgvuldig￿is￿gehandeld￿door￿de￿overheid.￿Hetgaat￿dan￿om￿diensten￿die￿natuurlijk￿hebben￿opgetredenonder￿de￿politieke￿verantwoordelijkheid￿van￿deze￿staats-secretaris.￿De￿inspectie￿heeft￿daarbij￿ook￿gewezen￿op￿eenaantal￿systeemfouten.Mijn￿fractie￿heeft￿waardering￿voor￿het￿feit￿dat￿de￿staats-secretaris￿hier￿vandaag￿uitgebreid￿verantwoording￿heeftafgelegd.￿Ik￿wil￿daar￿duidelijk￿over￿zijn.￿Hij￿loopt￿niet￿wegvoor￿de￿verantwoordelijkheid.￿Hij￿heeft￿ook￿duidelijk￿aan-gegeven￿dat￿hij￿geraakt￿is￿door￿de￿gebeurtenissen.￿Hij Van￿HijumTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-60heeft￿zijn￿oprechte￿verontschuldigingen￿aangeboden,￿ookaan￿de￿directe￿familieleden￿die￿hier￿natuurlijk￿door￿ge-raakt￿zijn.￿Hij￿erkent￿onzorgvuldigheden￿en￿hij￿erkent￿ookde￿juridische￿aansprakelijkheid￿van￿de￿overheid.Ook￿mijn￿fractie￿heeft￿toch￿nog￿een￿aantal￿vragen￿omuiteindelijk￿de￿vertrouwensvraag￿te￿kunnen￿beantwoor-den,￿die￿de￿staatssecretaris￿nu￿weer￿in￿de￿Kamer￿heeft￿te-ruggelegd.￿Hij￿deed￿dat￿vanuit￿zijn￿eigen￿opvatting￿"nietaftreden￿maar￿optreden",￿en￿dat￿tegenover￿de￿doctrinedie￿ook￿gehanteerd￿had￿kunnen￿worden:￿de￿Carrington-dan￿wel￿Bolkesteindoctrine￿die￿erop￿neerkomt￿dat￿hetnoodzakelijk￿is￿om￿zelf￿consequenties￿te￿verbinden￿aanhet￿falen￿van￿de￿overheid.￿De￿heer￿Van￿de￿Steur￿heeft￿diedoctrine￿hier￿vanmorgen￿toegelicht.Ik￿heb￿drie￿vragen￿hierover.￿Waarom￿wordt￿wel￿de￿juri-dische￿aansprakelijkheid￿aanvaard,￿maar￿worden￿er￿geenpolitieke￿consequenties￿getrokken?￿Het￿beleid￿en￿de￿pro-tocollen￿mogen￿dan￿voor￿een￿belangrijk￿deel￿op￿orde￿zijn,maar￿het￿handelen￿van￿de￿overheid￿was￿dat￿toch￿niet.￿Na-tuurlijk￿mogen￿mensen￿fouten￿maken,￿maar￿de￿vraag￿iswel￿of￿de￿optelsom￿van￿de￿gemaakte￿fouten￿in￿dit￿gevalniet￿te￿groot￿is￿om￿te￿accepteren.￿Graag￿krijg￿ik￿daaropeen￿duidelijke￿reactie.De￿Nederlandse￿regering￿heeft￿zelf￿een￿hoge￿ambi-tie￿als￿het￿gaat￿om￿de￿naleving￿van￿mensenrechten￿enspreekt￿andere￿landen￿daarop￿aan,￿zoals￿ook￿Rusland.Vraagt￿dat￿er￿niet￿om￿dat,￿nu￿de￿inspectie￿met￿zo'n￿kri-tisch￿rapport￿is￿gekomen,￿dat￿met￿alle￿kracht￿van￿een￿enander￿afstand￿wordt￿genomen,￿ook￿van￿het￿beeld￿dat￿derechtsbescherming￿in￿Nederland￿niet￿op￿orde￿is?Is￿er￿echt￿in￿alle￿opzichten￿daadkrachtig￿opgetreden￿te-gen￿de￿structurele￿knelpunten￿die￿de￿inspectie￿signaleert?Het￿gaat￿dan￿om￿de￿zogenaamde￿vinkjes.￿Ook￿de￿heer￿Vander￿Staaij￿vroeg￿daarnaar.￿Vanaf￿2011￿was￿een￿en￿anderbekend￿bij￿de￿ambtelijke￿top.￿Verder￿noem￿ik￿het￿naar￿onsoordeel￿niet￿snel￿en￿adequaat￿reageren￿op￿het￿rapportvan￿het￿CPT.De￿staatssecretaris￿gaf￿aan￿dat￿er￿geen￿hoofdverant-woordelijke￿is￿voor￿de￿gebeurtenissen￿die￿zich￿hebbenvoltrokken,￿maar￿die￿is￿er￿natuurlijk￿wel;￿dat￿is￿in￿de￿eer-ste￿plaats￿hijzelf.￿Wij￿zouden￿graag￿scherper￿van￿hem￿wil-len￿horen￿waarom￿hij￿degene￿is￿die￿het￿vertrouwen￿uitein-delijk￿zal￿gaan￿herstellen.De￿heer￿Fritsma￿(PVV):Voorzitter.￿Ik￿dank￿de￿staatssecretaris￿voor￿de￿gegevenantwoorden.￿Het￿is￿duidelijk￿dat￿er￿in￿de￿zaak￿Dolmatovgrote￿fouten￿zijn￿gemaakt,￿waarvoor￿de￿staatssecretarispolitiek￿verantwoordelijk￿is.￿Het￿is￿dan￿ook￿passend￿dathij￿ook￿publiekelijk￿zijn￿verontschuldigingen￿heeft￿overge-bracht￿aan￿de￿nabestaanden￿van￿de￿heer￿Dolmatov.￿Nog-maals,￿het￿rapport￿van￿de￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justi-tie￿liegt￿er￿niet￿om.￿Aan￿de￿basis￿van￿alle￿fouten￿lag￿on-der￿meer￿het￿van￿probleem￿naar￿probleem￿strompelen-de￿computersysteem￿van￿de￿IND,￿INDiGO. De￿PVV-fractiedeelt￿echter￿niet￿de￿mening￿van￿veel￿andere￿fracties￿dathet￿instrument￿van￿vreemdelingenbewaring￿of￿het￿asiel-beleid￿in￿zijn￿algemeenheid￿direct￿aan￿deze￿zaak￿zijn￿tekoppelen.￿Het￿rapport￿van￿de￿inspectie￿heeft￿veel￿bloot-gelegd,￿maar￿van￿dat￿soort￿verbanden￿is￿zeker￿niet￿geble-ken.De￿staatssecretaris￿is￿door￿het￿stof￿gegaan￿en￿heeft￿uit-gebreid￿uitgelegd￿hoe￿de￿fouten￿zijn￿ontstaan￿en￿hoe￿ver-beteringen￿worden￿aangebracht.￿Op￿grond￿van￿de￿beant-woording￿door￿de￿staatssecretaris￿ziet￿de￿PVV-fractie￿on-voldoende￿reden￿om￿een￿eventueel￿nog￿komende￿motievan￿wantrouwen￿te￿steunen.￿Wij￿zullen￿echter￿alle￿ontwik-kelingen,￿bijvoorbeeld￿met￿betrekking￿tot￿dat￿computer-systeem,￿nauwlettend￿in￿de￿gaten￿houden.￿Daar￿kan￿ik￿hetbij￿laten.￿In￿het￿licht￿van￿deze￿inbreng￿kan￿ik￿ook￿alvastmelden￿dat￿de￿PVV-fractie￿geen￿behoefte￿heeft￿aan￿eenderde￿termijn.De￿heer￿Klein￿(50PLUS):Voorzitter.￿De￿fractie￿van￿50PLUS￿is￿getroffen￿door￿de￿op-rechtheid￿waarmee￿de￿staatssecretaris￿zijn￿eerste￿termijnbegon.￿Hij￿gaf￿aan￿dat￿hij￿van￿mening￿was￿dat￿onzorgvul-digheid￿en￿ontoereikend￿optreden￿van￿de￿overheid￿heb-ben￿geleid￿tot￿het￿overlijden￿van￿de￿heer￿Dolmatov.￿Inhet￿vervolg￿van￿het￿betoog￿bekroop￿ons￿steeds￿meer￿devraag￿of￿het￿een￿incident￿betrof￿met￿een￿niet￿aan￿te￿wijzenverantwoordelijke￿in￿de￿uitvoering,￿zoals￿de￿staatssecre-taris￿heeft￿aangegeven,￿of￿dat￿het￿overlijden￿van￿de￿heerDolmatov￿een￿gevolg￿is￿van￿structurele￿missers.￿In￿de￿eer-ste￿termijn￿hebben￿wij￿acht￿vragen￿gesteld,￿direct￿afge-leid￿van￿de￿acht￿belangrijkste￿aanbevelingen.￿Er￿is￿gebrekaan￿regie.￿Informatiesystemen￿werken￿niet.￿Verder￿noemik￿automatisering,￿de￿overdracht￿van￿medische￿dossiers,werkinstructies,￿waarborging￿van￿rechten￿die￿niet￿klopt,afstemming￿van￿procedures￿en￿regelingen￿die￿niet￿klopten￿medische￿screening￿en￿intake.￿Dat￿heeft￿allemaal￿ge-leid￿tot￿aanbevelingen￿die￿uitgevoerd￿worden.In￿onze￿visie￿zijn￿dit￿geen￿aanbevelingen￿voor￿de￿uit-voering,￿maar￿aanbevelingen￿om￿structureel￿veranderin-gen￿aan￿te￿brengen￿in￿de￿praktijk￿van￿de￿vreemdelingen-bewaring,￿zodat￿een￿humaan￿en￿rechtvaardig￿vreemdelin-genbewaringssysteem￿geborgd￿is.￿Als￿er￿een￿probleem￿is,moet￿er￿een￿oplossing￿komen.￿Het￿beeld￿dat￿wij￿hebbenvan￿de￿staatssecretaris￿is￿dat￿van￿een￿heel￿goede￿repara-teur￿die￿allerlei￿herstelmaatregelen￿heeft￿voorgesteld￿endie￿met￿verve￿heeft￿verdedigd.￿Neemt￿de￿staatssecreta-ris￿er￿echter￿ook￿de￿verantwoordelijkheid￿voor￿dat￿het￿zo-ver￿is￿gekomen￿dat￿het￿vreemdelingenbeleid￿structureelontoereikend￿was,￿dat￿dit￿heeft￿geleid￿tot￿die￿onzorgvul-digheid￿en￿daarmee￿tot￿het￿overlijden￿van￿de￿heer￿Dolma-tov?￿Deelt￿de￿staatssecretaris￿de￿visie￿van￿de￿fractie￿van50PLUS￿en￿verbindt￿hij￿daar￿de￿conclusie￿aan￿dat￿het￿ver-standig￿is￿om￿te￿komen￿tot￿een￿onafhankelijk￿onderzoeknaar￿de￿vreemdelingenketen?Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):Voorzitter.￿Ik￿dank￿de￿staatssecretaris￿voor￿zijn￿antwoor-den￿in￿eerste￿termijn￿en￿voor￿het￿feit￿dat￿hij￿zijn￿excusesheeft￿gemaakt￿aan￿de￿familie￿van￿Aleksandr￿Dolmatov.Dat￿kan￿echter￿onmogelijk￿voldoende￿zijn￿om￿het￿gevoelvan￿onrecht￿weg￿te￿nemen.￿Het￿Nederlandse￿beleid￿opgrond￿waarvan￿asielzoekers￿ten￿onrechte￿worden￿opge-sloten￿in￿detentiecentra￿tot,￿zoals￿in￿dit￿geval,￿de￿dooderop￿volgt,￿is￿onacceptabel.￿Dat￿zou￿het￿ook￿moeten￿zijnvoor￿de￿staatssecretaris,￿die￿wij￿kennen￿als￿iemand￿dieconsequent￿probeert￿te￿zijn,￿in￿politieke￿zin￿en￿waar￿hetgaat￿om￿wetshandhaving.In￿de￿afgelopen￿jaren￿is￿in￿Nederland￿een￿sfeer￿ont-staan￿alsof￿asielzoekers￿niet￿hard￿genoeg￿zouden￿kunnenworden￿aangepakt.￿Dat￿heeft￿geleid￿tot￿een￿klimaat￿waar-in￿fout￿op￿fout￿werd￿gestapeld￿en￿mensenrechten￿worden ThiemeTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-61geschonden.￿Een￿debat￿als￿dit￿kan￿niet￿over￿vinkjes￿gaan.Bureaucratisch￿en￿technocratisch￿handelen￿waardoor￿le-vens￿worden￿verwoest,￿dat￿is￿wat￿ter￿discussie￿staat;￿niethet￿juist￿of￿onjuist￿aanvinken￿van￿hokjes￿op￿formulieren.De￿heer￿Van￿der￿Staaij￿(SGP):Wat￿in￿het￿inspectierapport￿naar￿voren￿komt,￿is￿dat￿er￿tenonrechte￿in￿bewaring￿is￿gesteld,￿medische￿zorg￿niet￿is￿ge-boden￿waar￿dat￿wel￿had￿gemoeten￿volgens￿de￿regels￿endat￿de￿rechtsbijstand￿niet￿volgens￿de￿regels￿is￿uitgevoerd.Is￿er￿op￿één￿van￿die￿onderwerpen￿een￿partij￿in￿de￿Kamergeweest￿de￿afgelopen￿jaren￿die￿heeft￿gezegd:￿"inderdaad,laat￿medische￿zorg￿maar￿zitten￿en￿doe￿dat￿maar￿niet￿vol-gens￿de￿regels"￿of￿"vreemdelingenbewaring,￿doe￿dat￿ookmaar￿als￿de￿wet￿het￿niet￿toestaat"?￿Is￿er￿één￿partij￿in￿deKamer￿die￿dat￿ooit￿heeft￿beweerd?Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):Wat￿je￿ziet,￿is￿dat￿het￿beleid,￿met￿name￿bij￿justitie,￿eropis￿gericht￿om￿alles￿op￿alles￿te￿zetten￿om￿mensen￿in￿fei-te￿angst￿aan￿te￿jagen￿en￿om￿zelfs￿kinderen￿in￿cellen￿opte￿sluiten.￿Dat￿is￿het￿beleid￿dat￿wij￿zien.￿Dat￿gaat￿boven-dien￿ook￿nog￿gepaard￿met￿minimale￿medische￿zorg,￿diezelfs￿soms￿wordt￿ontzegd.￿Mevrouw￿Gesthuizen￿van￿deSP-fractie￿noemde￿in￿haar￿eerste￿termijn￿een￿schokkendvoorbeeld￿over￿iemand￿die￿medische￿zorg￿nodig￿had￿ennaar￿de￿huisarts￿ging,￿die￿niet￿gewoon￿met￿de￿huisartskon￿praten￿omdat￿de￿begeleiders￿per￿se￿mee￿moesten￿endat￿toen￿de￿begeleiders￿geen￿toegang￿kregen,￿deze￿zei-den:￿dan￿nemen￿wij￿deze￿mijnheer￿gewoon￿weer￿mee￿te-rug.￿Ik￿kan￿mij￿niet￿voorstellen￿dat￿één￿partij￿vindt￿dat￿datdoor￿de￿beugel￿kan.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Ik￿heb￿een￿punt￿van￿orde,￿voorzitter.De￿voorzitter:In￿een￿interruptie￿een￿punt￿van￿orde￿is￿erg￿ingewikkeld.￿Ikgeef￿eerst￿het￿woord￿aan￿de￿heer￿Van￿der￿Staaij.De￿heer￿Van￿der￿Staaij￿(SGP):Ik￿merk￿dat￿mevrouw￿Thieme￿er￿alles￿bijhaalt￿en￿geen￿ant-woord￿geeft￿op￿mijn￿vraag.￿Ik￿stel￿vast￿dat￿haar￿redene-ring￿erop￿neerkomt￿dat￿bewindslieden￿zelfs￿zouden￿moe-ten￿aftreden￿als￿zij￿de￿wet￿uitvoeren.￿Zij￿is￿het￿immers￿infeite￿helemaal￿niet￿eens￿met￿de￿wet,￿dus￿zelfs￿als￿terechtvreemdelingenbewaring￿wordt￿toegepast,￿zegt￿mevrouwThieme￿dat￿die￿toch￿eigenlijk￿inhumaan￿is￿en￿dus￿dat￿debewindspersoon￿alleen￿al￿om￿die￿reden￿zou￿moeten￿aftre-den.Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):Ik￿denk￿dat￿de￿heer￿Van￿der￿Staaij￿nu￿volledig￿voorbijgaataan￿het￿feit￿dat￿ook￿de￿Verenigde￿Naties￿hebben￿aangege-ven￿dat￿Nederland￿in￿strijd￿met￿de￿mensenrechtenverdra-gen￿handelt￿en￿dat￿wij￿te￿maken￿hebben￿met￿misstandenwaarvan￿de￿staatssecretaris￿in￿elk￿geval￿had￿moeten￿we-ten.￿Het￿feit￿dat￿de￿staatssecretaris￿hier￿de￿misstanden￿af-doet￿met￿de￿opmerking￿dat￿het￿een￿incident￿zou￿zijn,￿doetgeen￿recht￿aan￿de￿grote￿misstanden￿die￿binnen￿dit￿beleidplaatsvinden.De￿voorzitter:Mevrouw￿Gesthuizen,￿een￿punt￿van￿orde.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Ik￿heb￿alleen￿een￿heel￿kleine￿correctie,￿omdat￿ik￿er￿heelerg￿aan￿hecht￿dat￿mijn￿woorden￿zorgvuldig￿worden￿weer-gegeven.￿Dat￿is￿overigens￿absoluut￿geen￿verwijt.￿Hetvoorbeeld￿dat￿ik￿aanhaalde,￿betrof￿geen￿incident.￿Ik￿zei￿dateen￿internist￿zei￿dat￿dit￿twee￿keer￿per￿maand￿voorkomt.Het￿was￿dus￿iets￿structureels.￿Dat￿wilde￿ik￿even￿toevoe-gen.Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):Ik￿noemde￿het￿ook￿als￿voorbeeld.Als￿ik￿het￿debat￿zo￿beluister,￿heeft￿het￿er￿alle￿schijn￿vandat￿met￿name￿de￿coalitiepartijen￿de￿staatssecretaris￿hetvoordeel￿van￿de￿twijfel￿willen￿geven.￿Ik￿kan￿er￿helaas￿nietonderuit￿om￿die￿conclusie￿te￿trekken.￿Niets￿is￿zo￿schade-lijk￿voor￿het￿vertrouwen￿in￿de￿rechtsstaat,￿in￿de￿politieken￿in￿het￿landsbestuur￿dan￿iemand￿het￿voordeel￿van￿detwijfel￿geven￿in￿een￿situatie￿waarin￿er￿geen￿sprake￿is￿vantwijfel.￿Wie￿dat￿doet,￿laat￿iemand￿ermee￿wegkomen￿als￿hijzijn￿politieke￿verantwoordelijkheid￿niet￿neemt.￿In￿zo'n￿si-tuatie￿worden￿excuses￿holle￿woorden￿en￿blijft￿een￿opeen-stapeling￿van￿fouten￿zonder￿consequenties.￿In￿zo'n￿situ-atie￿zou￿het￿sterke￿vermoeden￿kunnen￿ontstaan￿dat￿coa-litiebelangen￿weleens￿van￿groter￿gewicht￿gevonden￿zou-den￿kunnen￿worden￿dan￿recht￿en￿rechtvaardigheid.￿Dat￿isbuitengewoon￿schadelijk￿voor￿alle￿betrokkenen.De￿antwoorden￿van￿de￿staatssecretaris￿hebben￿mijnfractie￿geen￿aanleiding￿gegeven￿om￿haar￿standpunt￿teherzien.￿De￿opeenstapeling￿van￿fouten￿die￿zijn￿gemaaktonder￿verantwoordelijkheid￿van￿de￿staatssecretaris￿en￿zijnambtsvoorgangers,￿zouden￿niet￿zonder￿politieke￿gevolgenmogen￿blijven.￿Als￿dat￿gebeurt,￿zou￿dat￿echt￿een￿klap￿inhet￿gezicht￿zijn￿voor￿de￿nabestaanden￿van￿Aleksandr￿Dol-matov￿en￿de￿toezichthouders.De￿voorzitter:Ik￿zie￿dat￿de￿heer￿Recourt￿een￿vraag￿wil￿stellen,￿maar￿ikvraag￿mevrouw￿Thieme￿om￿eerst￿haar￿inbreng￿af￿te￿ron-den.Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):Recht￿en￿rechtvaardigheid￿zouden￿erdoor￿degraderen￿toteen￿niveau￿dat￿Nederland￿niet￿eerder￿kende.￿Het￿is￿metname￿aan￿de￿staatssecretaris￿en￿de￿coalitiepartijen￿om￿datte￿voorkomen.￿Ik￿roep￿dan￿ook￿de￿staatssecretaris￿nog-maals￿op,￿de￿eer￿aan￿zichzelf￿te￿houden￿en￿zelf￿conse-quenties￿te￿trekken￿uit￿de￿ernstige￿feiten￿en￿uit￿alles￿water￿in￿de￿Nederlandse￿vreemdelingendetentie￿onder￿zijnverantwoordelijkheid￿heeft￿plaatsgevonden.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Los￿van￿het￿feit￿dat￿mevrouw￿Thieme￿het￿hele￿vreemde-lingenbeleid￿hier￿beoordeelt,￿en￿niet￿het￿handelen￿van￿destaatssecretaris,￿zegt￿ze￿ook￿dat￿in￿ieder￿geval￿mijn￿par-tij￿geen￿integere￿afweging￿maakt.￿De￿PvdA￿is￿immers￿eencoalitiepartij.￿Waar￿is￿haar￿bewering￿op￿gebaseerd?Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):Ik￿hoop￿uit￿de￿grond￿van￿mijn￿hart￿dat￿er￿een￿integere￿af-weging￿wordt￿gemaakt.￿In￿het￿afgelopen￿debat￿zie￿ik￿ech-ter￿een￿coalitiepartner￿die￿de￿staatssecretaris￿toch￿wel￿erggemakkelijk￿laat￿wegkomen￿met￿wijzen￿naar￿ambtenarendie￿fouten￿zouden￿hebben￿gemaakt,￿naar￿computerstorin-gen￿of￿naar￿computerprogramma's￿die￿nog￿niet￿helemaalgoed￿werken.￿Ik￿zie￿een￿weinig￿kritische￿houding￿van￿de ThiemeTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-62fractie￿van￿de￿Partij￿van￿de￿Arbeid.￿Ik￿hoop￿dat￿die￿hou-ding￿in￿ieder￿geval￿in￿de￿derde￿termijn￿anders￿zal￿zijn.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Volgens￿mij￿heb￿ik￿tijdens￿het￿debat￿van￿vandaag￿een￿vande￿meest￿kritische￿interrupties￿geplaatst.￿Maar￿nog￿losdaarvan￿speelt￿ook￿dat￿het￿nog￿steeds￿een￿integere￿af-weging￿kan￿zijn￿als￿je￿een￿andere￿afweging￿maakt.￿Ik￿zegoverigens￿nog￿niet￿dat￿wij￿een￿andere￿afweging￿zoudenmaken.￿Ik￿hoop￿dat￿mevrouw￿Thieme￿het￿onderkent￿dateen￿andere￿afweging￿ook￿een￿integere￿afweging￿kan￿zijn.Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):Ik￿ken￿de￿heer￿Recourt￿als￿een￿zeer￿integer￿mens.￿Ik￿kanmij￿echter￿wel￿voorstellen,￿gezien￿de￿druk￿die￿er￿door￿deactualiteiten￿op￿de￿coalitiepartijen￿wordt￿uitgeoefend,￿dathet￿zo￿langzamerhand￿lastig￿wordt￿om￿echt￿vast￿te￿hou-den￿aan￿je￿idealen.De￿voorzitter:Dit￿is￿het￿einde￿van￿de￿tweede￿termijn￿van￿de￿zijde￿van￿deKamer.￿De￿staatssecretaris￿heeft￿gevraagd￿om￿een￿kwar-tiertje￿te￿schorsen￿zodat￿hij￿zich￿op￿zijn￿antwoorden￿kanvoorbereiden.De￿vergadering￿wordt￿van￿20.10￿uur￿tot￿20.25￿uur￿ge-schorst.Staatssecretaris￿Teeven:Voorzitter.￿Dank￿voor￿de￿inbreng￿van￿de￿leden￿in￿tweedetermijn.￿Er￿zijn￿in￿die￿tweede￿termijn￿toch￿nog￿heel￿veelonderwerpen￿aan￿de￿orde￿gekomen.￿Ik￿zal￿proberen￿devragen￿die￿zijn￿gesteld,￿zo￿duidelijk￿mogelijk￿te￿beant-woorden.￿Ik￿zal￿proberen￿inzicht￿te￿geven￿in￿de￿wegingdie￿ik￿heb￿gemaakt￿bij￿een￿aantal￿onderwerpen.￿Ik￿zal￿ooknog￿eens￿nadrukkelijk￿aangeven￿welke￿maatregelen￿wijvoorstaan,￿ook￿in￿relatie￿tot￿de￿vragen￿en￿opmerkingenhierover￿van￿de￿fracties.Ik￿doe￿dat￿vanuit￿het￿uitgangspunt￿dat￿beleid￿strengmaar￿rechtvaardig￿kan￿zijn￿en￿moet￿zijn.￿Bij￿die￿strengheiden￿rechtvaardigheid￿hoort￿ook￿dat￿wij￿zorgvuldig￿omgaanmet￿de￿persoon,￿de￿mens.￿In￿de￿casus-Dolmatov￿–￿dat￿isde￿tragiek￿van￿deze￿casus￿en￿dat￿is￿ook￿de￿worsteling￿dieik￿hiermee￿heb￿gehad￿–￿heeft￿dat￿eraan￿ontbroken.￿Datmaakt￿het￿ook￿zo￿wrang,￿zoals￿ik￿in￿eerste￿termijn￿al￿hebgezegd.De￿contouren￿en￿de￿grenzen￿van￿dat￿strenge￿en￿recht-vaardige￿asielbeleid￿zijn￿zichtbaar￿in￿het￿regeerakkoordwaaraan￿beide￿regeringspartijen￿zich￿hebben￿gecommit-teerd.￿Binnen￿de￿grenzen￿van￿het￿regeerakkoord￿moet￿jeeen￿asielbeleid￿neerzetten￿dat￿enerzijds￿–￿de￿heer￿Recourtheeft￿dat￿in￿tweede￿termijn￿heel￿goed￿onder￿woorden￿ge-bracht￿–￿streng￿en￿rechtvaardig￿en￿anderzijds￿ook￿humaanmoet￿zijn,￿zeker￿in￿de￿uitvoering,￿als￿het￿gaat￿om￿mensen.Hoe￿behandel￿je￿mensen￿die￿in￿een￿detentiecentrum￿zit-ten?￿Hoe￿ga￿je￿om￿met￿medische￿zorg?￿Ik￿heb￿in￿eerstetermijn￿geprobeerd￿hierop￿een￿antwoord￿te￿geven.￿Ik￿hebin￿tweede￿termijn￿moeten￿vaststellen￿dat￿de￿Kamerledenbehoefte￿hebben￿aan￿meer￿duidelijkheid￿en￿scherpte￿opdit￿punt.In￿eerste￿termijn￿heb￿ik￿aangegeven￿dat￿ik￿voornemensben,￿aan￿het￿einde￿van￿dit￿jaar￿een￿wetsvoorstel￿in￿te￿die-nen￿om￿de￿vreemdelingenbewaring,￿ook￿in￿relatie￿tot￿te-rugkeer￿en￿alle￿bijbehorende￿onderwerpen,￿niet￿langeronder￿te￿brengen￿in￿de￿Penitentiaire￿beginselenwet.￿Waarhet￿toezicht￿nu￿al￿in￿de￿Vreemdelingenwet￿zit,￿moet￿devreemdelingendetentie￿ook￿een￿bestuursrechtelijk￿karak-ter￿krijgen.￿Daar￿horen￿ook￿andere￿dingen￿bij.￿Ik￿heb￿ge-zegd￿–￿maar￿dat￿is￿misschien￿nog￿wel￿het￿minst￿belangrij-ke￿punt￿voor￿de￿Kamer￿–￿dat￿er￿nu￿een￿capaciteit￿is￿vrijge-maakt￿van￿circa￿2.000￿plaatsen.￿Wij￿gaan￿terug￿naar￿ietsminder￿dan￿1.000￿plaatsen.￿Men￿zal￿uiteraard￿vragen:￿hoekan￿dat,￿hoe￿doe￿je￿dat￿dan?￿Wij￿gaan￿het￿beleid￿herijkenaan￿het￿bestuursrecht￿en￿zullen￿komen￿met￿een￿aantal￿al-ternatieven￿voor￿vreemdelingenbewaring.￿Alternatievenwaarover￿ook￿gesproken￿wordt￿in￿de￿terugkeerrichtlijnvan￿Europese￿Unie.￿Dan￿gaat￿het￿over￿een￿borgsom,￿eenmeldplicht,￿een￿vrijheidsbeperkende￿locatie,￿maar￿ookeen￿VBL-plus.￿Dan￿spreek￿je￿over￿mensen￿die￿in￿Neder-land￿geen￿verblijfsvergunning￿krijgen￿en￿Nederland￿moe-ten￿verlaten,￿maar￿die￿wel￿willig￿zijn￿om￿Nederland￿te￿ver-laten.￿Wij￿zullen￿moeten￿bezien￿of￿wij￿vanuit￿die￿VBL-plusmeer￿en￿beter￿kunnen￿werken￿aan￿terugkeer.￿Dat￿kan￿ookbetekenen￿–￿het￿ministerie￿doet￿dat￿op￿dit￿moment￿ook￿al–￿dat￿wij￿werken￿met￿subsidies￿aan￿bijvoorbeeld￿ngo's￿diehieraan￿een￿bijdrage￿kunnen￿leveren.￿Ik￿heb￿onlangs￿metde￿Kamer￿gedeeld￿dat￿wij￿daarin￿niet￿altijd￿even￿succesvolzijn￿met￿betrekking￿tot￿terugkeer,￿zeker￿in￿het￿geval￿vanINLIA,￿een￿organisatie￿in￿Groningen.￿In￿de￿sfeer￿van￿alter-natieven￿kunnen￿wij￿echter￿zeker￿stappen￿zetten.Ook￿zou￿in￿zo'n￿systeem￿meer￿vrijheid￿in￿de￿dagbeste-ding￿kunnen￿worden￿gegeven.￿Bovendien￿kan￿de￿presen-tatie￿bij￿consulaten￿en￿ambassades￿worden￿verbeterd.￿Te-gelijkertijd￿zou￿je￿de￿mensen￿die￿het￿proces￿van￿terugkeerfrustreren￿en￿obstructie￿plegen￿in￿een￿apart￿regime￿kun-nen￿plaatsen.￿Dat￿is￿waar￿we￿nu￿in￿de￿vreemdelingenbe-waring￿tegenaan￿lopen.￿Daarmee￿worden￿de￿goedwillen-de￿mensen￿en￿degenen￿die￿aan￿terugkeer￿willen￿meewer-ken￿apart￿gehouden￿van￿degenen￿die￿helemaal￿niets￿wil-len￿en￿de￿sfeer￿op￿terugkeerlocaties￿verzieken.￿Die￿men-sen￿krijgen￿een￿apart￿regime.Als￿je￿het￿systeem￿wijzigt,￿in￿die￿zin￿dat￿je￿de￿vreem-delingendetentie￿in￿het￿bestuursrecht￿onderbrengt,￿ishet￿wel￿belangrijk￿dat￿de￿menselijke￿maat￿–￿het￿zich￿rich-ten￿op￿de￿zorg￿voor￿mensen￿–￿ook￿uitgangspunt￿wordtvoor￿het￿handelen￿van￿alle￿organisaties￿in￿de￿vreemde-lingenketen.￿Wij￿hebben￿vandaag￿gezegd￿dat￿dit￿in￿de￿ca-sus-Dolmatov￿niet￿het￿geval￿is.￿Dat￿trekken￿de￿betrokkenverantwoordelijken￿binnen￿de￿ambtelijke￿diensten￿zichzeer￿aan￿en￿de￿Kamer￿weet￿dat￿ik￿mij￿dat￿ook￿zeer￿aantrek.Het￿is￿naar￿mijn￿mening￿dan￿ook￿heel￿belangrijk￿om￿deaandacht￿voor￿de￿mens,￿om￿de￿situatie￿van￿de￿individu-ele￿mens￿als￿een￿kernwaarde￿te￿beschouwen￿als￿we￿devreemdelingenwetgeving￿gaan￿herstructureren￿en￿dit￿sys-teem￿een￿andere￿plaats￿geven￿in￿de￿wetgeving.￿Daarvoormoeten￿we￿uitdrukkelijk￿aandacht￿vragen￿bij￿de￿uitvoeringvan￿de￿ambtelijke￿diensten.￿Dat￿heeft￿te￿maken￿met￿wateen￿aantal￿sprekers￿in￿tweede￿termijn￿"de￿cultuur"￿heeftgenoemd:￿enerzijds￿streng￿en￿rechtvaardig,￿maar￿ander-zijds￿ook￿aandacht￿voor￿de￿persoon,￿de￿mens.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Ik￿vind￿het￿een￿moeilijke￿vraag￿om￿te￿stellen,￿maar￿kan￿destaatssecretaris,￿gezien￿de￿beoordeling￿die￿de￿IND￿heeftgegeven￿van￿de￿houding￿van￿de￿heer￿Dolmatov,￿aange-ven￿of￿de￿heer￿Dolmatov￿niet￿meer￿in￿het￿soort￿detentieterecht￿zou￿zijn￿gekomen￿als￿de￿heer￿Teeven￿nu￿schetstdan￿wel￿of￿hij￿alsnog￿in￿vreemdelingendetentie￿terechtzou￿zijn￿gekomen? TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-63De￿voorzitter:Mevrouw￿Gesthuizen,￿we￿hebben￿het￿hier￿over￿de￿staats-secretaris.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Ik￿merkte￿mijn￿eigen￿fout￿niet.￿Ik￿bedoel￿uiteraard￿staats-secretaris￿Teeven.￿Excuus!Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿moet￿constateren￿dat￿wij￿in￿eerste￿termijn￿over￿eenasielprocedure￿hebben￿gesproken.￿Wat￿wij￿hebben￿ge-wisseld,￿is￿dat￿er￿afwegingen￿door￿de￿IND￿zijn￿gemaaktdie￿ik,￿zeker￿na￿bestudering￿van￿het￿dossier,￿niet￿onjuistvond.￿De￿IND￿is￿uiteindelijk￿niet￿de￿autoriteit￿die￿de￿be-slissing￿heeft￿genomen￿met￿betrekking￿tot￿vreemdelin-genbewaring.￿De￿IND￿heeft￿ten￿onrechte￿in￿het￿systeemzien￿staan￿dat￿iemand￿verwijderbaar￿was.￿Dat￿heeft￿menmet￿elkaar￿gedeeld.￿Het￿is￿uiteindelijk￿de￿hulpofficier￿vanjustitie￿ter￿plaatse￿in￿het￿cellencomplex￿in￿Dordrecht,￿diemoest￿wegen￿of￿het￿noodzakelijk￿was￿om￿de￿heer￿Dolma-tov￿in￿vreemdelingenbewaring￿te￿plaatsen￿in￿deze￿con-crete￿individuele￿situatie,￿waarin￿volgens￿zijn￿informatieop￿dat￿moment￿iemand￿verwijderbaar￿was.￿Dat￿is￿ook￿devraag￿die￿de￿heer￿Recourt￿in￿tweede￿termijn￿heeft￿gesteld.Dat￿hangt￿er￿bijvoorbeeld￿van￿af￿of￿iemand￿voldaan￿heeftaan￿de￿meldplicht￿en￿of￿iemand￿tijdens￿het￿verhoor￿in￿hetkader￿van￿de￿inbewaringstelling￿te￿kennen￿heeft￿gegevendat￿hij￿zich￿uit￿Nederland￿zal￿verwijderen￿dan￿wel￿dat￿hijzich￿helemaal￿niet￿wil￿verwijderen.￿Tegelijkertijd￿moet￿ookin￿ogenschouw￿worden￿genomen￿wie￿de￿persoon￿is￿die￿invreemdelingenbewaring￿moet￿worden￿gesteld,￿of￿er￿eenbepaald￿medisch￿probleem￿is￿en￿hoe￿de￿psychische￿ge-steldheid￿is￿van￿die￿persoon.￿Dat￿moet￿ook￿een￿rol￿spe-len.￿Dat￿zijn￿zaken￿die￿in￿combinatie￿moeten￿worden￿be-zien.￿Ik￿kan￿de￿vraag￿van￿mevrouw￿Gesthuizen￿niet￿beant-woorden￿of￿Dolmatov￿nu￿wel￿of￿niet￿in￿vreemdelingenbe-waring￿had￿moeten￿worden￿gesteld.￿Ik￿ben￿er￿niet￿bij￿ge-weest￿in￿die￿concrete￿situatie.￿Wij￿weten￿niet￿exact￿watdaar￿is￿gebeurd￿op￿het￿moment￿van￿inbewaringstelling.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Ik￿stel￿deze￿vraag￿omdat￿de￿staatssecretaris￿een￿situatieschetst￿waarin￿de￿mensen￿die￿bereidwillig￿zijn￿een￿soortplus￿krijgen.￿Zij￿zouden￿in￿een￿VBL-plus￿terechtkomen,￿eenvrijheidsbeperkende￿locatie￿plus.￿Er￿wordt￿dan￿een￿onder-scheid￿gemaakt￿tussen￿mensen￿die￿niet￿of￿onvoldoendemeewerken￿aan￿hun￿eigen￿terugkeer￿en￿diegenen￿die￿datwel￿doen.￿Nu￿heeft￿de￿IND￿volgens￿mij￿–￿het￿kan￿ook￿zijndat￿daaraan￿ook￿nog￿weer￿de￿instanties￿ertussen￿hebbenmeegewerkt￿–￿geoordeeld￿dat￿de￿heer￿Dolmatov￿niet￿ofonvoldoende￿meewerkte￿en￿dat￿hij￿daarom￿in￿detentie￿ge-plaatst￿moest￿worden.￿Daarom￿stelde￿ik￿hier￿de￿vraag.￿Ikbegrijp￿dat￿de￿staatssecretaris￿niet￿kan￿aangeven￿wat￿er￿inde￿situatie￿die￿hij￿nu￿als￿toekomst￿schetst￿met￿deze￿heerzou￿zijn￿gebeurd.Staatssecretaris￿Teeven:Dit￿is￿een￿situatie￿waarin￿je￿je￿zou￿kunnen￿voorstellen￿datals￿de￿heer￿Dolmatov￿zou￿willen￿meewerken￿aan￿terug-keer￿–￿maar￿misschien￿heeft￿hij￿zich￿een￿keer￿niet￿aan￿demeldplicht￿gehouden￿–￿het￿mogelijk￿zou￿zijn￿geweest￿dathij￿niet￿in￿vreemdelingenbewaring￿was￿geplaatst,￿maarin￿een￿VBL￿of￿een￿VBL-plus.￿Iemand￿wordt￿daar￿geplaatstmet￿zicht￿op￿terugkeer￿en￿daar￿wordt￿dus￿ook￿met￿betrok-kene￿over￿gesproken.￿Dat￿had￿hier￿ook￿een￿mogelijkheidkunnen￿zijn,￿zeker￿in￿de￿nieuwe￿situatie￿als￿wij￿het￿vreem-delingenrecht￿inbedden￿in￿het￿bestuursrecht￿en￿wij￿ookgaan￿kijken￿naar￿alternatieven.￿Dan￿moet￿je￿ook￿kijkennaar￿de￿alternatieven￿die￿in￿dat￿concrete￿geval￿mogelijkwaren￿geweest.De￿voorzitter:Gaat￿u￿verder.Staatssecretaris￿Teeven:Voorzitter.￿Een￿ander￿onderwerp.￿Ook￿de￿heer￿Schouwheeft￿daarover￿veel￿vragen￿gesteld.De￿voorzitter:Mevrouw￿Voortman￿heeft￿nog￿een￿vraag￿over￿het￿vorigepunt.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):Het￿is￿mij￿nog￿niet￿duidelijk.￿Presenteert￿de￿staatssecreta-ris￿nu￿een￿kanteling￿in￿het￿asielbeleid￿door￿te￿zeggen￿dathet￿humaner,￿rechtvaardiger￿en￿beter￿gaat￿worden￿en￿erinderdaad￿sprake￿is￿van￿een￿structureel￿en￿systematischfalen?￿Of￿zegt￿hij￿dat￿het￿beleid￿al￿humaan￿is￿en￿dat￿hetblijft￿zoals￿het￿is?￿Er￿zijn￿namelijk￿verschillende￿stromin-gen￿in￿de￿Kamer￿en￿ik￿wil￿graag￿weten￿waar￿de￿staatsse-cretaris￿staat.Staatssecretaris￿Teeven:Daar￿heeft￿mevrouw￿Voortman￿ook￿recht￿op.￿Waar￿ik￿sta,is￿helder.￿Ik￿vind￿dat￿het￿asielbeleid￿streng￿en￿rechtvaar-dig￿moet￿zijn.￿Tegelijkertijd￿moet￿het￿ook￿menselijk￿zijn.Nadrukkelijk￿moet￿er￿ook￿een￿zeer￿grote￿menselijke￿com-ponent￿in￿zitten.￿Zowel￿tijdens￿het￿proces￿van￿het￿beslis-sen,￿tijdens￿het￿proces￿van￿het￿begin￿van￿detentie￿als￿tij-dens￿de￿verdere￿voortgang￿van￿de￿detentie,￿moeten￿demensen￿die￿met￿de￿uitvoering￿zijn￿belast￿altijd￿scherp￿ophet￿netvlies￿hebben￿dat￿moet￿worden￿gelet￿op￿de￿per-soon.￿Dat￿bedoel￿ik￿met￿cultuur￿en￿ik￿ging￿er￿eigenlijk￿vanuit￿dat￿een￿aantal￿sprekers￿in￿de￿Kamer￿dat￿ook￿zo￿bedoel-den.￿Je￿kijkt￿naar￿wat￿er￿met￿zo'n￿mens￿aan￿de￿hand￿is.Het￿beleid￿moet￿streng￿en￿rechtvaardig￿zijn￿en￿tegelijker-tijd￿moet￿er￿altijd￿oog￿zijn￿voor￿de￿mens.￿Dit￿betekent￿nietdat￿ik￿vind￿dat￿het￿asielbeleid￿nu￿inhumaan￿is.￿Ik￿neemdaar￿afstand￿van￿en￿beantwoord￿die￿vraag￿met￿nee.￿Dat￿iseen￿heel￿andere￿conclusie￿en￿die￿conclusie￿trek￿ik￿ook￿nuin￿tweede￿termijn￿niet.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):Verschillende￿fracties￿hebben￿gevraagd,￿het￿beleid￿welhumaner￿te￿maken,￿omdat￿zij￿geloven￿dat￿daar￿een￿voe-dingsbodem￿zit￿voor￿de￿cultuur￿van￿ambtelijke￿onverschil-ligheid.￿Ik￿begrijp￿nu￿dat￿de￿staatssecretaris￿zegt￿dat￿hetbeleid￿blijft￿zoals￿het￿nu￿is.Staatssecretaris￿Teeven:Het￿beleid￿is￿streng￿en￿rechtvaardig￿en￿vindt￿plaats￿bin-nen￿de￿grenzen￿van￿het￿regeerakkoord,￿dat￿de￿fracties￿vanVVD￿en￿PvdA￿hebben￿gesloten.￿Binnen￿die￿grenzen￿wordthet￿beleid￿geformuleerd.￿Het￿is￿nadrukkelijk￿wel￿zo￿dat￿wijmoeten￿kijken￿naar￿alternatieven.￿Een￿andere￿inbeddingvan￿de￿vreemdelingendetentie￿in￿het￿bestuursrecht￿geeftdaarvoor￿meer￿mogelijkheden.￿Tegelijkertijd￿biedt￿het￿ookmogelijkheden￿te￿kijken￿naar￿alternatieven.￿Dat￿is￿waarwij￿voor￿staan. TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-64De￿heer￿Schouw￿(D66):Ik￿dank￿de￿staatssecretaris￿voor￿zijn￿duidelijkheid.￿DePvdA￿deed￿volgens￿mij￿een￿oproep￿voor￿die￿kanteling￿ende￿staatssecretaris￿zegt￿nu￿dat￿het￿al￿humaan￿is￿en￿dat￿hetbeleid￿niet￿zal￿worden￿gekanteld.￿Hij￿zegt￿dat￿hij￿het￿nietnog￿humaner￿zal￿maken.￿Mijn￿vraag￿gaat￿over￿de￿men-selijke￿maat,￿want￿ik￿heb￿de￿staatssecretaris￿nog￿nooit￿zovaak￿horen￿zeggen￿dat￿hij￿op￿zoek￿is￿naar￿de￿menselijkemaat￿in￿de￿asielketen.￿Kan￿de￿staatssecretaris￿dat￿met￿watconcrete￿gedachten￿inkleuren?Staatssecretaris￿Teeven:Laten￿we￿ons￿beperken￿tot￿deze￿zaak.￿We￿kunnen￿metbetrekking￿tot￿deze￿zaak￿in￿ieder￿geval￿vaststellen￿datde￿menselijke￿maat￿uit￿het￿oog￿verloren￿is￿op￿een￿wijzewaarvoor￿ik￿verantwoordelijkheid￿draag,￿en￿op￿een￿wijzedie￿ik￿onacceptabel￿vind.￿Dat￿hebben￿we￿in￿de￿eerste￿ter-mijn￿met￿elkaar￿gedeeld.Je￿kunt￿streng￿en￿rechtvaardig￿zijn￿en￿het￿beleid￿uitvoe-ren￿dat￿we￿met￿dit￿kabinet￿hebben￿uitgezet.￿Tegelijkertijdkun￿je￿meer￿aandacht￿besteden￿aan￿de￿mens.￿Zoals￿deheer￿Schouw￿in￿de￿eerste￿termijn￿zelf￿heeft￿gezegd,￿moe-ten￿we￿niet￿onverschillig￿worden￿ten￿opzichte￿van￿men-sen￿die￿aan￿de￿zorgen￿van￿de￿overheid￿zijn￿toevertrouwd.Dat￿heb￿ik￿nou￿precies￿willen￿zeggen￿met￿de￿menselijkemaat:￿die￿onverschilligheid￿moet￿eruit.￿Laat￿ik￿het￿op￿mij-zelf￿betrekken.￿Ik￿ben￿streng￿en￿rechtvaardig.￿Ik￿sta￿voorde￿uitvoering￿van￿een￿streng￿en￿rechtvaardig￿beleid.￿Ikvind￿echter￿dat￿we￿goed￿voor￿mensen￿moeten￿zorgen￿endat￿we￿hier￿op￿elk￿moment￿oog￿voor￿moeten￿hebben.￿Datis￿precies￿de￿worsteling￿die￿ik￿heb￿gehad.De￿heer￿Schouw￿(D66):Streng￿en￿humaan;￿dat￿is￿natuurlijk￿een￿wat￿bijzonderespagaat￿in￿de￿beleidspraktijk￿van￿de￿asielketen.￿We￿heb-ben￿het￿vandaag￿gehad￿over￿vreemdelingendetentie.￿Erzit￿meer￿dan￿één￿persoon￿verplicht￿in￿vreemdelingen-detentie.￿Als￿de￿staatssecretaris￿zegt￿dat￿hij￿terug￿wil￿naareen￿menselijke￿maat,￿kan￿ik￿me￿voorstellen￿dat￿hij￿in￿devreemdelingendetentie￿één￿persoon￿per￿cel￿wil.￿Ik￿hoorhem￿namelijk￿zeggen￿dat￿hij￿er￿sowieso￿dit￿najaar￿van-af￿wil.￿Dan￿doen￿we￿wat￿en￿dan￿geven￿we￿daar￿invullingaan.￿Ik￿daag￿de￿staatssecretaris￿dus￿een￿beetje￿uit￿om￿dathanden￿en￿voeten￿te￿geven.Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿denk￿dat￿één￿op￿een￿cel￿nou￿niet￿meteen￿het￿bestevoorbeeld￿is,￿zeker￿niet￿als￿we￿kijken￿naar￿de￿casus￿vanvandaag.￿Als￿je￿menselijk￿wilt￿zijn,￿zou￿je￿je￿bij￿mensen￿ineen￿bepaalde￿situatie￿heel￿goed￿kunnen￿voorstellen￿datje￿juist￿twee￿mensen￿op￿een￿cel￿wilt.￿Je￿kunt￿dan￿ook￿re-gistreren￿wat￿er￿op￿een￿bepaald￿moment￿gebeurt.￿Het￿zouheel￿menselijk￿en￿zeker￿bij￿deze￿casus￿heel￿nuttig￿kunnenzijn￿om￿over￿te￿gaan￿tot￿het￿plaatsen￿van￿twee￿mensen￿ineen￿cel￿tijdens￿vreemdelingendetentie.￿Je￿hoeft￿dan￿nietover￿te￿gaan￿tot￿het￿plaatsen￿van￿mensen￿in￿een￿isolatie-cel￿met￿24￿uurscameraobservatie.￿Dat￿geldt￿zeker￿voorkwetsbare￿vreemdelingen￿en￿mensen￿die￿tegen￿zichzelf￿inbescherming￿moeten￿worden￿genomen.￿Bij￿de￿menselij-ke￿maat￿moeten￿we￿dus￿kijken￿naar￿de￿individuele￿situa-tie.￿Het￿kan￿heel￿menselijk￿zijn￿om￿iemand￿in￿zijn￿eentje￿ineen￿cel￿te￿zetten;￿het￿kan￿ook￿heel￿menselijk￿zijn￿om￿men-sen￿juist￿met￿zijn￿tweeën￿in￿een￿cel￿te￿zetten.De￿voorzitter:Gaat￿u￿verder.Staatssecretaris￿Teeven:De￿heer￿Schouw￿en￿ook￿anderen￿vroegen￿hoe￿dit￿nou￿ge-borgd￿kan￿worden.￿De￿heer￿Schouw￿sprak￿over￿een￿onaf-hankelijk￿onderzoek.￿Gevraagd￿werd￿hoe￿we￿ervoor￿kun-nen￿zorgen￿dat￿de￿conclusies￿die￿de￿inspectie￿heeft￿ge-trokken￿en￿de￿verbetermaatregelen￿die￿deels￿nog￿moe-ten￿worden￿uitgevoerd￿en￿deels￿al￿zijn￿getroffen,￿continuworden￿gemonitord.￿Ik￿denk￿dat￿het￿daarbij￿heel￿belang-rijk￿is￿om￿twee￿dingen￿te￿doen.￿Ik￿heb￿daar￿heel￿goed￿overnagedacht.￿Ik￿zie￿namelijk￿dat￿bij￿de￿meerderheid￿van￿defracties￿de￿wens￿bestaat￿om￿dit￿goed￿te￿borgen.Het￿eerste￿punt￿heb￿ik￿in￿de￿eerste￿termijn￿al￿genoemd.De￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie￿blijft￿binnen￿het￿werk-programma￿2013￿en￿2014￿periodiek￿controles￿uitvoerenop￿incidentele￿punten￿in￿de￿uitvoering.￿Zo￿weten￿we￿of￿deverbetermaatregelen￿die￿er￿nu￿komen￿en￿de￿bestaandemaatregelen￿en￿waarborgen￿goed￿worden￿uitgevoerd.￿Ikwil￿dus￿met￿het￿hoofd￿van￿de￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Jus-titie￿bespreken￿of￿die￿inspecties￿op￿specifieke￿onderdelenkunnen￿worden￿gericht,￿namelijk￿op￿die￿punten￿waarophet￿nu￿is￿misgegaan.Gehoord￿de￿fracties￿in￿eerste￿en￿tweede￿termijn￿wilik￿daarna￿opdracht￿geven￿tot￿een￿thematisch￿onderzoekover￿de￿vreemdelingenketen.￿Dat￿onderzoek￿wil￿ik￿neer-leggen￿bij￿de￿Onderzoeksraad￿Voor￿Veiligheid.￿Daar￿zijnook￿overwegingen￿voor.￿Er￿is￿veel￿nieuwe￿en￿gewijzigdewetgeving.￿Wijzigingen￿in￿wetgeving￿worden￿in￿een￿hoogtempo￿doorgevoerd,￿zeker￿waar￿het￿gaat￿om￿implementa-tie.￿Er￿zijn￿veel￿systeemelementen.￿Daar￿hebben￿we￿van-middag￿met￿elkaar￿over￿gesproken.￿Het￿gaat￿daarbij￿omICT,￿overdrachtsdocumenten,￿werkprocessen,￿maar￿ookom￿de￿veiligheid￿van￿de￿vreemdeling￿op￿elk￿moment.￿Ikdenk￿dat￿het￿belangrijk￿is￿dat￿we￿de￿Onderzoeksraad￿VoorVeiligheid￿een￿opdracht￿geven￿waarbij￿we￿de￿volgendevragen￿stellen.￿Die￿vragen￿zou￿ik￿willen￿meegeven.De￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie￿heeft￿de￿aanbeve-ling￿gedaan￿om￿te￿kijken￿naar￿de￿kwetsbaarheden￿in￿devreemdelingenketen￿en￿in￿de￿onderscheiden￿schakels.￿Isde￿overdracht￿van￿informatie￿zodanig￿dat￿de￿kwaliteit￿bo-venaan￿staat￿en￿is￿maatwerk,￿gelet￿op￿de￿kwetsbare￿posi-tie￿van￿vreemdelingen,￿mogelijk?￿Is￿er￿sprake￿van￿invoer-discipline￿met￿betrekking￿tot￿gegevens?￿In￿deze￿zaak￿is￿er-over￿gesproken￿dat￿het￿niet￿voldoende￿duidelijk￿was￿hoeeen￿beroepschrift￿wordt￿verwerkt.￿Daarover￿was￿heel￿veelonduidelijkheid,￿net￿als￿over￿de￿samenwerking￿in￿de￿ke-ten.￿Ik￿denk￿eraan￿om￿aan￿de￿Onderzoeksraad￿Voor￿Vei-ligheid￿te￿vragen￿om￿dit￿themaonderzoek￿te￿verrichten￿eneen￿concreet￿aantal￿vragen￿op￿dit￿punt￿te￿beantwoorden.Dat￿moet￿binnen￿een￿afzienbare￿tijd￿kunnen.De￿meerwaarde￿van￿dat￿voorstel￿is￿dat￿de￿uitvoeringin￿de￿vreemdelingenketen￿daardoor￿niet￿verlamd￿raakt.Ik￿zou￿niet￿willen￿hebben￿dat￿de￿uitvoering￿van￿streng￿enrechtvaardig￿beleid￿met￿de￿menselijke￿maat￿waarover￿iknet￿sprak,￿wordt￿belemmerd￿doordat￿we￿allerlei￿inspec-ties￿en￿onderzoeken￿door￿elkaar￿en￿over￿langere￿tijd￿overde￿partners￿in￿de￿vreemdelingenketen￿uitstorten.￿Dat￿kannamelijk￿tot￿gevolg￿hebben￿dat￿de￿uitvoering￿van￿hetwerk￿vertraagd￿wordt￿en￿dat￿medewerkers￿verlamd￿raken.Het￿laatste￿wat￿we￿moeten￿willen￿is￿dat￿er￿geen￿individu-ele￿beslissingen￿meer￿worden￿genomen.￿Ik￿denk￿dat￿diteen￿heel￿belangrijk￿punt￿is.De￿heer￿Van￿der￿Steur￿(VVD):Ik￿dank￿de￿staatssecretaris￿voor￿de￿toezegging￿van￿dat￿on-afhankelijke￿onderzoek￿door￿een￿partij￿die￿losstaat￿van￿hetdepartement.￿Betekent￿dit￿ook￿dat￿de￿punten￿die￿ik￿noem- TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-65de￿in￿tweede￿termijn,￿zoals￿de￿zorgen￿die￿leven￿in￿de￿Ka-mer￿over￿de￿passieve￿houding￿van￿de￿ketenpartners￿ende￿implementatie￿van￿de￿aanbevelingen￿die￿vandaag￿zijnomarmd￿door￿de￿staatssecretaris￿en￿die￿al￿eerder￿warenomarmd￿in￿de￿beleidsreactie,￿ook￿onderdeel￿worden￿vaneen￿van￿de￿twee￿onderzoeken?Staatssecretaris￿Teeven:Er￿zal￿zeker￿gekeken￿worden￿naar￿de￿cultuur￿binnen￿deketen.￿Dat￿laat￿onverlet￿dat￿we￿op￿onderdelen￿van￿de￿uit-voering￿van￿het￿beleid,￿zeker￿wat￿betreft￿de￿verbeterin-gen,￿moeten￿monitoren.￿We￿moeten￿in￿het￿kader￿van￿hetwerkprogramma￿van￿de￿inspectie￿op￿onderdelen￿heel￿ge-richt￿zeggen:￿hier￿gaan￿we￿naar￿kijken￿en￿daar￿gaan￿wenaar￿kijken.￿We￿gaan￿voor￿het￿jaar￿2013￿en￿het￿jaar￿2014,kijkend￿naar￿het￿rapport￿van￿de￿Inspectie￿Veiligheid￿enJustitie,￿afspraken￿maken￿en￿zo￿nodig￿komen￿tot￿een￿aan-passing￿van￿het￿werkprogramma￿voor￿die￿jaren.￿Dat￿watbetreft￿de￿heel￿gerichte￿onderdelen￿in￿de￿uitvoering.￿Daaroverheen￿komt￿er￿een￿onafhankelijk￿onderzoek￿waarin￿wealle￿onderwerpen￿die￿we￿net￿bespraken￿in￿de￿breedte￿be-kijken.￿Dit￿betekent￿niet￿dat￿we￿het￿hele￿asielbeleid￿aaneen￿herstructurering￿onderwerpen.￿Wel￿gaan￿we￿na￿hoewe￿bijvoorbeeld￿met￿de￿automatisering￿omgaan,￿hoe￿datbeter￿kan￿en￿welk￿tijdpad￿eraan￿verbonden￿kan￿worden.De￿heer￿Van￿der￿Steur￿(VVD):Dat￿begrijp￿ik.￿Ik￿denk￿ook￿dat￿dit￿heel￿belangrijk￿is.￿Ik￿misechter￿de￿twee￿aspecten￿die￿ik￿net￿noemde.￿Ten￿eerstemis￿ik￿het￿aspect￿van￿de￿geconstateerde￿passieve￿hou-ding￿van￿de￿ketenpartners￿en￿de￿wijze￿waarop￿de￿keten-partners￿samenwerken￿in￿de￿keten.￿Ten￿tweede￿mis￿ik￿deimplementatie￿van￿de￿aanbevelingen.￿Worden￿die￿op￿eenof￿andere￿manier￿in￿die￿onderzoeken￿meegenomen?Staatssecretaris￿Teeven:Zeker.￿De￿implementatie￿van￿de￿aanbevelingen￿volgen￿wemet￿de￿inspectie.￿De￿passieve￿houding￿is￿juist￿meer￿on-derdeel￿van￿het￿onderzoek￿van￿de￿Onderzoeksraad￿VoorVeiligheid.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):Ik￿kan￿mij￿wat￿voorstellen￿bij￿de￿Onderzoeksraad￿VoorVeiligheid￿als￿uitvoerder￿van￿het￿onderzoek,￿maar￿destaatssecretaris￿perkt￿het￿nu￿wel￿in￿op￿een￿aantal￿thema's.GroenLinks￿heeft￿juist￿gevraagd￿om￿een￿onafhankelijk￿on-derzoek￿naar￿alle￿stappen￿in￿de￿keten,￿elke￿stap￿die￿eenasielzoeker￿doormaakt.￿Ik￿wil￿graag￿van￿de￿staatssecreta-ris￿horen￿dat￿hij￿dat￿voorstelt.￿Daarnaast￿doe￿ik￿het￿ver-zoek￿om￿deze￿opdracht￿aan￿de￿Kamer￿te￿sturen,￿zodat￿zijdaarover￿desgewenst￿een￿debat￿kan￿voeren.Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿wil￿niet￿dat￿dit￿onderzoek￿de￿uitvoering￿verlamt,￿dat￿wede￿komende￿jaren￿helemaal￿geen￿uitvoering￿meer￿heb-ben￿omdat￿iedereen￿medewerking￿moet￿verlenen￿aan￿al-le￿onderzoeken.￿Dat￿moeten￿we￿niet￿hebben.￿Ik￿denk￿dathet￿heel￿belangrijk￿is￿dat￿we￿kijken￿naar￿de￿conclusies￿vande￿inspectie.￿Daar￿zit￿een￿systeemprobleem￿in.￿Daaroverhebben￿we￿vandaag￿in￿eerste￿termijn￿gesproken.￿De￿On-derzoeksraad￿Voor￿Veiligheid￿moet￿kijken￿naar￿de￿gecon-stateerde￿systeemproblematiek.￿De￿inspectie￿kan￿bij￿dearrestantencomplexen￿bij￿Detentiecentrum￿Rotterdam￿di-rect￿controleren￿op￿de￿concrete￿aanbevelingen￿met￿be-trekking￿tot￿de￿verwijtbaarheid.￿Daar￿overheen￿ligt￿het￿on-derzoek￿van￿de￿Onderzoeksraad￿Voor￿Veiligheid.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):Het￿gaat￿om￿een￿proces￿waarbij￿kwetsbare￿mensen￿be-trokken￿zijn,￿waarbij￿in￿elke￿stap￿zaken￿over￿het￿hoofd￿ge-zien￿kunnen￿zijn￿waar￿wij￿nu￿nog￿geen￿weet￿van￿hebben.Daarom￿doe￿ik￿het￿verzoek￿om￿over￿de￿hele￿keten￿een￿on-afhankelijk￿onderzoek￿te￿doen.Staatssecretaris￿Teeven:Bij￿de￿keten￿wordt￿een￿aantal￿partners￿betrokken.￿Ik￿hebeen￿aantal￿onderwerpen￿genoemd￿die￿ik￿naar￿voren￿wilhalen￿en￿waar￿de￿Onderzoeksraad￿Voor￿Veiligheid￿meebezig￿moet￿zijn.De￿heer￿Van￿Hijum￿(CDA):Het￿gaat￿dus￿om￿een￿aantal￿risico's￿en￿kwetsbaarhedenin￿de￿keten.￿Krijgen￿ook￿de￿kwetsbaarheden￿die￿door￿hetCPT,￿het￿Europees￿comité,￿zijn￿gesignaleerd,￿daarin￿eenplek?￿Het￿gaat￿dan￿om￿de￿mate￿waarin￿de￿aanbevelingenvan￿het￿CPT￿daadwerkelijk￿in￿de￿keten￿zijn￿geïmplemen-teerd.Staatssecretaris￿Teeven:Er￿is￿een￿aantal￿zaken￿gesignaleerd.￿U￿hebt￿vanmiddaggevraagd￿wanneer￿u￿de￿beleidsreactie￿krijgt.￿Er￿loopt￿aleen￿onderzoek￿van￿de￿IGZ. Wij￿moeten￿geen￿dingen￿dub-bel￿gaan￿doen,￿juist￿met￿betrekking￿tot￿de￿aanbevelingenvan￿het￿CPT. Dat￿is￿het￿veld￿waarin￿de￿IGZ￿op￿dit￿momentopereert.￿Kort￿voor￿de￿zomer￿geeft￿de￿inspectie￿hier￿eenrapport￿over￿uit.￿Ik￿denk￿dat￿wij￿moeten￿zeggen:￿laten￿wijkijken￿naar￿wat￿de￿IGZ￿constateert￿over￿de￿CPT-punten.Dat￿kun￿je￿namelijk￿meteen￿gaan￿doen.￿Dan￿hoeven￿wijniet￿te￿wachten￿op￿een￿onderzoek.￿Ik￿denk￿dat￿de￿urgentievan￿de￿zaak￿met￿zich￿brengt￿dat￿ik￿daar￿meteen￿mee￿aande￿gang￿ga￿en￿dat￿ik￿niet￿wacht￿op￿aanbevelingen￿van￿deOnderzoeksraad￿Voor￿Veiligheid.De￿heer￿Van￿Hijum￿(CDA):Het￿rapport￿ligt￿er￿al￿sinds￿2011.￿Het￿gaat￿mij￿om￿de￿vraagin￿hoeverre￿het￿ministerie￿reageert￿op￿aanbevelingen￿dieuit￿dit￿soort￿inspecties￿en￿rapporten￿komen.Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿heb￿in￿eerste￿termijn￿goed￿naar￿de￿heer￿Van￿Hijumgeluisterd.￿Daarom￿zeg￿ik￿hem￿nu￿toe￿dat￿ik,￿zodra￿deeerste￿contouren￿van￿de￿resultaten￿van￿het￿IGZ-onder-zoek￿merkbaar￿zijn,￿zal￿reageren￿op￿het￿rapport￿van￿hetCPT. Aanbevelingen￿die￿noodzakelijk￿zijn,￿bijvoorbeeldmet￿betrekking￿tot￿fte's,￿medische￿zorg￿of￿psychische￿bij-stand,￿zullen￿worden￿ingevoerd.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Ik￿dank￿de￿staatssecretaris￿voor￿zijn￿opmerking￿over￿derapporten￿van￿de￿inspectie￿voor￿2014–2015.￿Ik￿heb￿begre-pen￿dat￿dit￿periodieke￿rapporten￿zijn.￿De￿Kamer￿wordt￿dusregelmatig￿geïnformeerd.Ik￿heb￿nog￿een￿vraag￿over￿het￿onderzoek￿van￿de￿On-derzoeksraad￿Voor￿Veiligheid.￿Wij￿hebben￿gesproken￿overeen￿cultuurverandering.￿De￿staatssecretaris￿noemde￿on-verschilligheid.￿Hoe￿krijgen￿wij￿een￿en￿ander￿nu￿in￿datrapport?￿De￿PvdA￿wil￿voorkomen￿dat￿iemand￿automa-tisch￿in￿bewaring￿wordt￿gesteld.￿Zij￿wil￿dat￿hiernaar￿kri-tisch￿wordt￿gekeken.￿Zij￿wil￿voorkomen￿dat￿er￿385￿vinkjesworden￿gezet￿zonder￿dat￿een￿opschaling￿plaatsvindt.￿Hetgaat￿om￿de￿vraag￿of￿mensen￿terecht￿of￿onterecht￿vastzit-ten.￿Hoe￿krijgen￿wij￿een￿cultuur￿waarin￿niet￿de￿vraag￿hoewij￿zo￿veel￿mogelijk￿mensen￿kunnen￿verwijderen,￿maar￿de TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-66vraag￿of￿mensen￿rechtmatig￿of￿onrechtmatig￿vastzitten,prioriteit￿heeft?Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿heb￿aangegeven￿dat￿wij￿een￿en￿ander￿binnen￿het￿be-leid￿moeten￿uitvoeren.￿Wij￿moeten￿streng￿en￿rechtvaardigkijken￿naar￿de￿menselijke￿maat.￿De￿heer￿Recourt￿spreektover￿het￿al￿dan￿niet￿aanmerken￿van￿verwijderbaarheid.Dat￿betreft￿werkinstructies.￿Er￿was￿eerst￿een￿automatise-ringsprobleem.￿De￿werkinstructies￿zijn￿nu￿aangescherpt.In￿juni￿is￿het￿systeem￿veranderd.￿Er￿moet￿nu￿altijd￿eenmenselijke￿handeling￿plaatsvinden;￿je￿kunt￿niet￿meer￿au-tomatisch￿komen￿tot￿een￿omklappen￿van￿het￿systeem￿opverwijderbaarheid.￿In￿de￿tussentijd￿heb￿ik￿organisatorischcompenserende￿maatregelen￿genomen￿in￿de￿menselijkesfeer.￿Dat￿probleem￿is￿dus￿voorkomen.Naast￿hetgeen￿ik￿al￿ingezet￿heb￿op￿het￿terrein￿van￿deconcrete￿verbetermaatregelen￿die￿ik￿in￿de￿beleidsreac-tie￿heb￿aangekondigd￿–￿ik￿denk￿bijvoorbeeld￿aan￿oplei-dingen￿en￿trainingen￿–￿is￿het￿voor￿de￿cultuurveranderingook￿nodig￿dat￿wij￿ons,￿juist￿op￿de￿schakelmomenten￿in￿deketen,￿waar￿informatie￿wordt￿overgedragen￿en￿waar￿devreemdeling￿van￿de￿ene￿verantwoordelijkheid￿naar￿de￿an-dere￿verantwoordelijkheid￿gaat,￿afvragen￿waarom￿men-sen￿op￿dat￿punt￿verslappen.￿Via￿het￿onderzoek￿van￿de￿On-derzoeksraad￿Voor￿Veiligheid￿kunnen￿wij￿nagaan￿hoe￿hetkomt￿dat￿mensen￿verslappen.￿Zijn￿zij￿niet￿bereid￿om￿overde￿grenzen￿van￿hun￿organisatie￿heen￿te￿kijken￿en￿bepaal-de￿zaken￿in￿de￿volgende￿organisatie￿te￿laten￿oppakken?Daar￿moeten￿wij￿thematisch￿onderzoek￿naar￿doen.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Op￿dat￿laatste￿sla￿ik￿aan,￿want￿dan￿betreft￿het￿onderzoekde￿vraag￿waar￿die￿onverschilligheid,￿dat￿verslappen,￿aanligt￿en￿hoe￿wij￿dat￿kunnen￿voorkomen.￿Daar￿doelen￿wij￿opals￿wij￿spreken￿over￿de￿"cultuur".￿Als￿het￿onderzoek￿daar-toe￿leidt,￿is￿dat￿een￿stap￿in￿de￿goede￿richting.Staatssecretaris￿Teeven:Het￿gaat￿over￿de￿menselijke￿maat,￿de￿cultuur￿en￿de￿disci-pline￿die￿mensen￿hebben￿bij￿het￿invoeren￿van￿gegevens.Daar￿gaat￿het￿onderzoek￿concreet￿over.De￿heer￿Klein￿(50PLUS):Ik￿haak￿aan￿bij￿de￿laatste￿opmerkingen￿van￿de￿heerRecourt.￿De￿staatssecretaris￿noemde￿drie￿thema's￿met￿be-trekking￿tot￿het￿onderzoek￿van￿de￿Onderzoeksraad￿VoorVeiligheid.￿Het￿gaat￿hierbij￿om￿procesmatige￿onderzoe-ken.￿Daarbij￿wordt￿gekeken￿naar￿de￿cultuur￿en￿het￿procesin￿de￿vreemdelingenbewaring.￿In￿het￿kader￿van￿datgenewat￿is￿gezegd￿over￿van￿menselijkheid￿–￿dan￿doel￿ik￿ook￿opdatgene￿wat￿de￿Nationale￿ombudsman￿heeft￿aangegeven–￿mis￿ik￿het￿onderzoek￿waarin￿wordt￿bekeken￿hoe￿we￿er-voor￿kunnen￿zorgen￿dat￿de￿gedetineerden,￿de￿vluchtelin-gen￿die￿uitgezet￿zullen￿worden,￿met￿oog￿voor￿de￿mense-lijke￿waarde￿en￿het￿individu,￿een￿bepaalde￿positie￿kunnenkrijgen￿en￿behouden.￿Dat￿onderdeel￿heeft￿dus￿niet￿te￿ma-ken￿met￿de￿procesmatige￿kant,￿maar￿heeft￿te￿maken￿metde￿vraag:￿hoe￿laat￿je￿iemand￿functioneren￿in￿die￿omge-ving?Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿hoorde￿de￿heer￿Klein￿spreken￿van￿vluchtelingen.￿Maarde￿mensen￿die￿in￿vreemdelingenbewaring￿zitten,￿heb-ben￿hun￿procedure￿afgerond￿en￿moeten￿Nederland￿ver-laten.￿De￿procedure￿is￿dus￿tot￿een￿einde￿gekomen.￿In￿dezaak-Dolmatov￿was￿dat￿uiteraard￿niet￿zo.￿Daarbij￿liep￿eenprocedure.￿In￿nagenoeg￿alle￿gevallen￿is￿het￿echter￿zo￿datmensen￿die￿in￿vreemdelingenbewaring￿zitten,￿het￿landmoeten￿verlaten.￿Voor￿hen￿staat￿het￿onherroepelijk￿vastdat￿zij￿Nederland￿moeten￿verlaten￿in￿het￿kader￿van￿deVreemdelingenwet￿2000.￿Maar￿ik￿heb￿in￿het￿kader￿van￿deOnderzoeksraad￿Voor￿Veiligheid￿al￿aangegeven￿dat￿hetbelangrijk￿is￿dat￿de￿menselijke￿maat,￿de￿invoerdisciplinevan￿mensen￿en￿de￿samenwerking￿tussen￿personen￿in￿deketen￿onderdeel￿zijn￿van￿het￿thematisch￿onderzoek.￿Daarmoet￿ook￿verbetering￿in￿worden￿aangebracht.De￿heer￿Klein￿(50PLUS):Ik￿heb￿een￿correctie.￿De￿staatssecretaris￿heeft￿gelijk.￿Wehebben￿het￿niet￿meer￿over￿de￿vluchteling,￿maar￿over￿de-gene￿die￿vond￿dat￿hij￿vluchteling￿was.￿De￿staatssecreta-ris￿spreekt￿van￿de￿menselijke￿maat,￿maar￿hij￿heeft￿het￿danover￿de￿menselijke￿maat￿in￿de￿processen￿en￿over￿de￿wijzewaarop￿mensen￿in￿het￿proces￿functioneren.￿Dat￿terwijl￿wijkijken￿naar￿de￿positie￿van￿degene￿die￿verwijderbaar￿is￿enhoe￿je￿daarmee￿omgaat.￿In￿het￿onderzoek￿van￿de￿Nationa-le￿ombudsman￿kwam￿heel￿nadrukkelijk￿naar￿voren:￿zorgervoor￿dat￿hierbij￿niet￿het￿verwijt￿kan￿worden￿gemaaktvan￿een￿inhumaan￿systeem.￿Ik￿weet￿dat￿de￿staatssecreta-ris￿dit￿systeem￿ook￿niet￿inhumaan￿vindt.￿Het￿is￿echter￿be-langrijk￿dat￿we￿dit￿daadwerkelijk￿zo￿beleven.￿Ik￿denk￿dat￿inhet￿onderzoek￿ook￿heel￿nadrukkelijk￿kan￿worden￿meege-nomen.Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿denk￿dat￿ik￿op￿dat￿punt￿juist￿maatregelen￿neem￿in￿hetkader￿van￿de￿positionering￿van￿de￿wetgeving.￿Ik￿heb￿netaangegeven￿dat￿er￿alternatieven￿kunnen￿zijn￿voor￿vreem-delingenbewaring.￿Dat￿is￿een￿ander￿soort￿menselijkemaat.￿Daarbij￿gaat￿het￿om￿de￿vraag:￿is￿vreemdelingen-detentie￿ultimum￿remedium￿of￿niet?￿Ik￿heb￿zojuist￿de￿con-touren￿geschetst￿van￿de￿voorstellen￿waarmee￿ik￿aan￿heteinde￿van￿het￿jaar￿naar￿de￿Kamer￿kom.￿Het￿gaat￿daarbijom￿het￿positioneren￿van￿de￿vreemdelingendetentie￿in￿deVreemdelingenwet￿in￿het￿kader￿van￿het￿bestuursrecht.Dat￿punt￿zal￿aan￿de￿orde￿zijn.￿De￿alternatieven￿en￿de￿wij-ze￿waarop￿we￿andere￿mogelijkheden￿dan￿vreemdelingen-detentie￿aanwenden,￿zijn￿dan￿aan￿de￿orde.De￿heer￿Schouw￿(D66):Ik￿heb￿het￿gevoel￿dat￿het￿onafhankelijke￿onderzoek￿eenbelangrijke￿concessie￿is￿aan￿de￿Partij￿van￿de￿Arbeid.￿Het￿isgoed￿om￿dat￿even￿met￿elkaar￿door￿te￿nemen.￿Ik￿heb￿eentechnische￿vraag￿en￿een￿inhoudelijke￿vraag.￿Kan￿het￿ka-binet￿opdracht￿geven￿aan￿de￿Onderzoeksraad￿Voor￿Vei-ligheid￿of￿kan￿het￿erom￿verzoeken?￿Dat￿is￿de￿technischevraag.￿De￿inhoudelijke￿vraag￿is:￿heb￿ik￿het￿goed￿begrependat￿de￿staatssecretaris￿zegt￿dat￿de￿vraag￿of￿de￿veiligheids-keten￿aan￿de￿strengste￿eisen￿van￿humaniteit￿en￿menselijk-heid￿voldoet,￿onderdeel￿zal￿zijn￿van￿het￿onderzoek?Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿heb￿gezegd￿dat￿dingen￿als￿streng￿en￿rechtvaardig￿enop￿de￿persoon￿gericht￿als￿het￿gaat￿om￿de￿uitvoering,￿heelgoed￿te￿combineren￿zijn.￿Dat￿is￿volgens￿mij￿ook￿waar￿ikmee￿begon.￿Ik￿denk￿dat￿uit￿zo'n￿themaonderzoek￿zal￿blij-ken￿waar￿het￿nu￿nog￿misgaat￿en￿waar￿verbeteringen￿kun-nen￿plaatsvinden￿binnen￿de￿grenzen￿van￿het￿strenge￿enrechtvaardige￿beleid. TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-67De￿heer￿Schouw￿(D66):Dan￿begrijp￿ik￿het￿nog￿steeds￿niet.￿Maakt￿de￿vraag￿of￿deNederlandse￿vreemdelingenketen￿voldoet￿aan￿de￿streng-ste￿eisen￿van￿humaniteit￿en￿menselijkheid,￿deel￿uit￿vandat￿onderzoek?￿Is￿dat￿een￿van￿de￿onderzoeksvragen?￿Ishet￿geen￿goede￿suggestie￿om￿bij￿dit￿onderzoek￿te￿kiezenvoor￿twee￿opdrachtnemers,￿namelijk￿de￿OnderzoeksraadVoor￿Veiligheid￿en￿het￿Bureau￿Nationale￿ombudsman?Dan￿hebben￿we￿namelijk￿beide￿aspecten￿goed￿gewaar-borgd.Staatssecretaris￿Teeven:Die￿laatste￿suggestie￿over￿de￿Ombudsman￿wil￿ik￿nietovernemen.￿Ik￿denk￿dat￿de￿Ombudsman￿in￿ons￿bestel￿eenandere￿functie￿heeft.￿Ik￿zou￿echt￿willen￿dat￿de￿Onderzoeks-raad￿Voor￿Veiligheid￿deze￿opdracht￿krijgt.￿Wat￿gaan￿zedoen?￿Ik￿herhaal￿het￿nog￿maar￿eens:￿de￿kwetsbaarhedenin￿de￿keten￿onderzoeken,￿de￿overdracht￿van￿informatie,de￿menselijke￿maat,￿de￿invoerdiscipline￿en￿de￿samenwer-king.￿Dat￿is￿de￿gang￿van￿zaken.De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):Dank￿voor￿de￿toezegging.￿Wij￿zijn￿blij￿met￿een￿onafhan-kelijk￿onderzoek.￿Daar￿hadden￿wij￿ook￿om￿gevraagd.￿Ikheb￿op￿het￿andere￿punt￿nog￿een￿gedachte.￿De￿staatsse-cretaris￿kwam￿daar￿ook￿met￿een￿nieuw￿plan,￿namelijk￿deVBL-plus￿als￿alternatief￿voor￿de￿vreemdelingendetentie.Daar￿hebben￿wij￿in￿de￿Kamer￿nooit￿over￿gesproken.￿Alshet￿om￿alternatieven￿ging,￿keken￿wij￿altijd￿naar￿Scandina-vische￿landen.￿Het￿ging￿dan￿om￿een￿borgsom￿en￿eventu-eel￿om￿een￿enkelbandje,￿waar￿de￿staatssecretaris￿nu￿vooris,￿maar￿niet￿om￿van￿de￿ene￿gevangenis￿naar￿de￿anderegevangenis￿te￿gaan.￿Wij￿kennen￿de￿VBL's.￿Als￿het￿dan￿ooknog￿eens￿een￿strenger￿regime￿wordt￿dan￿de￿VBL's,￿komenwij￿dan￿niet￿van￿de￿regen￿in￿de￿drup?Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿denk￿het￿niet.￿Dit￿zijn￿nu￿juist￿de￿zaken￿die￿ik￿heb￿ge-schetst￿in￿de￿brief￿van￿19 maart.￿Ik￿heb￿aangegeven￿aanwelke￿alternatieven￿wij￿kunnen￿denken.￿Uiteraard￿oriën-teren￿wij￿ons￿ook￿op￿andere￿landen.￿Ik￿ken￿het￿systeem￿inZweden,￿maar￿er￿zijn￿nog￿andere￿systemen.￿Ik￿heb￿laatstin￿het￿kader￿van￿het￿overleg￿dat￿wij￿hebben￿gevoerd￿overterugkeer￿en￿opvang,￿met￿de￿Kamer￿gedeeld￿dat￿ik￿ook￿ineen￿aantal￿andere￿landen￿ben￿geweest,￿waaronder￿Duits-land￿en￿Oostenrijk.￿Er￿zijn￿dus￿ook￿ervaringen￿met￿ande-re￿manieren￿om￿om￿te￿gaan￿met￿vreemdelingendetentie.Daar￿gaan￿wij￿naar￿kijken.￿Ik￿denk￿wel￿dat￿wij￿uiteindelijkals￿ultimum￿remedium￿vreemdelingendetentie￿nodig￿zul-len￿hebben.De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):Daar￿spraken￿wij￿juist￿over.￿Ik￿heb￿vanavond￿zelfs￿gehoorddat￿wij,￿volgens￿de￿Partij￿van￿de￿Arbeid,￿het￿getal￿van6.000￿naar￿3.000￿willen￿terugbrengen.￿De￿heer￿Recourtzei￿hier￿althans￿ja￿op.￿Dan￿zul￿je￿toch￿echt￿naar￿alternatie-ven￿moeten￿kijken.￿Mensen￿moeten￿niet￿in￿die￿vreemde-lingendetentie￿teruggeplaatst￿worden,￿maar￿er￿moetenheel￿duidelijke￿andere￿alternatieven￿komen.￿Dit￿zijn￿geencriminelen,￿dit￿zijn￿mensen￿die￿misschien￿uitgezet￿zoudenmoeten￿worden,￿maar￿dat￿kan￿prima￿op￿een￿andere￿ma-nier￿dan￿tussen￿vier￿muren.Staatssecretaris￿Teeven:Dat￿hebben￿wij￿met￿elkaar￿gedeeld.￿Ik￿heb￿daar￿zojuisteen￿aantal￿voorbeelden￿van￿genoemd.￿Ik￿zou￿bijna￿zeg-gen:￿dit￿is￿de￿eerste￿keer￿dat￿wij￿hieraan￿gaan￿werken￿enlaten￿wij￿dit￿nu￿eerst￿eens￿uitbouwen.Voorzitter.￿De￿heer￿Schouw￿heeft￿nog￿gevraagd￿of￿ikvond￿dat￿ik￿altijd￿goed￿was￿geïnformeerd￿door￿de￿amb-telijke￿diensten￿en￿of￿de￿Tweede￿Kamer￿ook￿altijd￿goedis￿geïnformeerd.￿Ik￿betrek￿dit￿ook￿op￿mijn￿voorgangers,maar￿ik￿zal￿eerst￿voor￿mijzelf￿spreken.￿Bij￿mij￿bestaat￿hetbeeld￿dat￿ik￿door￿mijn￿ambtelijke￿diensten￿juist￿ben￿geïn-formeerd,￿dat￿zij￿mij￿op￿het￿moment￿dat￿zij￿ergens￿ken-nis￿van￿kregen,￿mij￿hebben￿geïnformeerd￿over￿relevan-te￿zaken￿waarvan￿mensen￿zouden￿kunnen￿denken:￿hiermoet￿een￿politieke￿afweging￿in￿worden￿gemaakt.￿Dat￿valtonder￿de￿categorie:￿de￿staatssecretaris￿had￿het￿moetenweten.￿Ik￿ben￿dus￿van￿mening￿dat￿dat￿ook￿zo￿is.￿Datzelf-de￿geldt￿wat￿mij￿betreft￿ook￿voor￿de￿Kamer.￿Ik￿ben￿er￿echtvan￿overtuigd￿dat￿sinds￿ik￿op￿deze￿post￿zit￿en￿verantwoor-delijk￿ben￿voor￿de￿vreemdelingenketen,￿de￿Kamer￿op￿el-ke￿moment￿is￿geïnformeerd￿wanneer￿dat￿zou￿moeten￿endat￿er￿ook￿actie￿is￿ondernomen.￿Ik￿wijs￿ook￿op￿het￿rapportvan￿de￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie.￿Als￿ik￿zelf￿de￿over-tuiging￿had￿dat￿er￿echt￿iets￿mis￿ging￿in￿de￿keten,￿is￿ookactie￿ondernomen.￿Ik￿denk￿dat￿dit￿een￿messcherp￿en￿bik-kelhard￿rapport￿is,￿gezien￿de￿conclusies￿over￿wat￿er￿misis￿gegaan.￿Dat￿hebben￿wij￿vanmiddag￿ook￿met￿elkaar￿ge-deeld.De￿heer￿Van￿der￿Staaij￿heeft￿mij￿gevraagd￿naar￿de￿cau-saliteit.￿Laat￿helder￿zijn￿dat￿de￿regering￿de￿juridische￿aan-sprakelijkheid￿heeft￿aanvaard.￿Ik￿heb￿vanmiddag￿gezegd:er￿is￿een￿mate￿van￿causaliteit.￿De￿inspectie￿zegt￿dat￿niet￿tekunnen￿beoordelen,￿maar￿naar￿het￿gevoel￿van￿de￿regeringis￿er￿een￿mate￿van￿causaliteit￿tussen￿wat￿er￿is￿gebeurd￿inDetentiecentrum￿Rotterdam￿en￿het￿uiteindelijke￿overlijdenvan￿Dolmatov.￿Dat￿is￿ook￿de￿reden￿waarom￿wij￿de￿juridi-sche￿aansprakelijkheid￿hebben￿aanvaard,￿maar￿uiteraardwordt￿het￿begrip￿"juridische￿aansprakelijkheid"￿gevoeddoor￿meer￿dingen.￿Daarbij￿gaat￿het￿ook￿om￿relativiteit￿enom￿andere￿zaken￿die￿daarbij￿een￿rol￿spelen.￿Ik￿meen￿datduidelijk￿moet￿zijn￿dat￿de￿regering￿niet￿iets￿wil￿ontlopenterwijl￿het￿gepast￿is￿om￿die￿aansprakelijkheid￿op￿dit￿puntte￿dragen.De￿heer￿Van￿der￿Staaij￿heeft￿mij￿gevraagd￿of￿behalveoptreden￿ook￿aftreden￿is￿geboden.￿Hij￿vroeg￿mij￿wat￿mijnoverweging￿is￿geweest￿om￿niet￿af￿te￿treden,￿maar￿op￿tetreden￿en￿op￿grond￿waarvan￿ik￿zeg￿dat￿ik￿toch￿degeneben￿die￿dat￿kan￿doen.￿Ik￿heb￿gelezen￿wat￿de￿heer￿Van￿derStaaij￿daar￿eerder￿over￿heeft￿gezegd.￿Vanmiddag￿heb￿ikgezegd￿dat￿je￿de￿vergelijking￿met￿de￿Schipholbrand￿nietkunt￿maken,￿omdat￿het￿beleid￿daarbij￿niet￿afdoende￿was.Dat￿heeft￿problemen￿veroorzaakt￿in￿de￿uitvoering.￿Hierbijwas￿het￿beleid￿op￿twee￿van￿de￿drie￿onderdelen￿wel￿vol-doende,￿maar￿zijn￿in￿de￿uitvoering￿misslagen￿gemaakt.￿Eris￿bekeken￿hoe￿wij￿die￿misslagen￿kunnen￿voorkomen.￿Ikdenk￿dat￿het￿heel￿belangrijk￿is￿dat￿ik￿de￿verbeteringen￿metde￿grootst￿mogelijke￿urgentie￿doorvoer.￿Daar￿zal￿ik￿boven-op￿zitten.￿Dat￿doe￿ik￿niet￿omdat￿ik￿geen￿vertrouwen￿heb￿inde￿uitvoering,￿want￿dat￿heb￿ik￿wel,￿maar￿juist￿om￿het￿ef-fect￿te￿sorteren￿waar￿de￿heer￿Van￿der￿Staaij￿in￿tweede￿ter-mijn￿over￿sprak.￿De￿heer￿Van￿der￿Staaij￿heeft￿aan￿het￿eindvan￿de￿eerste￿termijn￿het￿woord￿"zweepslag"￿gebruikt.￿Ikmeen￿dat￿een￿zweepslag￿ook￿kan￿zijn￿dat￿je￿verbetermaat-regelen￿daadwerkelijk￿wilt￿doorvoeren￿en￿dat￿je￿voor￿dieverantwoordelijkheid￿niet￿wegloopt.￿Dat￿wil￿ik￿nadrukke-lijk￿niet￿doen.￿Ik￿heb￿daar￿lang￿over￿nagedacht,￿want￿decasus￿die￿heeft￿plaatsgevonden,￿is￿inderdaad￿zeer￿ernstig. TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-68De￿heer￿Van￿Hijum￿(CDA):De￿staatssecretaris￿zegt￿nu￿opnieuw￿dat￿het￿verschilmaakt￿of￿je￿het￿hebt￿over￿beleid￿dat￿op￿orde￿is,￿of￿overde￿uitvoering￿waarbij￿fouten￿worden￿gemaakt.￿Uiteinde-lijk￿komen￿de￿burger￿en￿degene￿die￿afhankelijk￿is￿van￿dezorg￿van￿de￿overheid,￿het￿handelen￿of￿het￿nalaten￿daar-van￿door￿de￿overheid￿toch￿tegen.￿Dat￿valt￿onder￿de￿poli-tieke￿verantwoordelijkheid￿van￿de￿staatssecretaris.￿Ik￿be-grijp￿toch￿dat￿onderscheid￿niet.Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿denk￿dat￿het￿beleid￿op￿grote￿onderdelen￿er￿was.￿Ik￿moetbeter￿op￿de￿uitvoering￿letten.￿Daar￿zal￿ik￿bovenop￿moe-ten￿gaan￿zitten,￿zeker￿als￿het￿gaat￿om￿onderdelen￿van￿het-geen￿ook￿in￿deze￿casus￿is￿gebeurd.￿Die￿is￿daarvoor￿illu-stratief.￿Ik￿denk￿dat￿het￿ook￿heel￿belangrijk￿is￿dat￿de￿over-heid￿adequaat￿optreedt￿en￿dat￿er￿continuïteit￿is￿in￿hetdoorvoeren￿van￿de￿verbetermaatregelen.￿Dat￿is￿ook￿eenantwoord￿op￿de￿vraag￿van￿de￿heer￿Van￿der￿Staaij.￿Ik￿benheel￿goed￿in￿staat￿om￿te￿weten￿wat￿er￿in￿de￿keten￿gebeurt,zeker￿omdat￿ik￿goed￿word￿geïnformeerd.￿Daar￿heb￿ik￿naarverwezen.￿Ik￿denk￿nu￿aan￿wat￿de￿heer￿Schouw￿daaroverzei.￿Ik￿ben￿dus￿heel￿wel￿in￿staat￿om￿het￿proces￿dat￿moetplaatsvinden,￿te￿begeleiden.De￿heer￿Van￿Hijum￿(CDA):Hoe￿denkt￿de￿staatssecretaris￿daar￿dan￿dichter￿bovenop￿tekunnen￿zitten?￿Hij￿wijst￿op￿het￿verschil￿met￿de￿casus￿vande￿Schipholbrand:￿in￿het￿ene￿geval￿waren￿de￿protocollener￿niet;￿die￿zijn￿er￿nu￿wel,￿maar￿men￿heeft￿zich￿er￿niet￿aangehouden,￿dus￿ik￿heb￿als￿bewindspersoon￿gedaan￿wat￿ikkon.￿Hoe￿gaat￿de￿staatssecretaris￿er￿dan￿voor￿zorgen￿dathet￿optreden￿namens￿de￿overheid￿voortaan￿wel￿in￿lijn￿ismet￿de￿verwachting?Staatssecretaris￿Teeven:Allereerst￿moet￿de￿menselijke￿maat￿in￿de￿vreemdelingen-keten￿terugkomen.￿Die￿moet￿er￿zijn.￿Dat￿heb￿ik￿al￿geant-woord￿op￿vragen￿van￿de￿heer￿Recourt￿van￿de￿fractie￿vande￿Partij￿van￿de￿Arbeid.￿Op￿onderdelen￿is￿die￿menselijkemaat￿niet￿altijd￿aanwezig.￿Dat￿is￿wat￿sommige￿leden￿hu-maan￿noemen,￿maar￿ik￿denk￿dat￿het￿op￿de￿persoon￿vande￿mens￿gericht￿moet￿zijn.￿Dat￿kan￿heel￿goed￿binnen￿eenstreng￿en￿rechtvaardig￿beleid.￿Het￿een￿sluit￿het￿ander￿nietuit;￿die￿dingen￿kunnen￿goed￿samengaan.￿De￿uitvoeringzal￿worden￿gedaan￿door￿de￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justi-tie,￿zowel￿in￿de￿detentieketen￿als￿bij￿de￿IND. Dat￿kan￿eenheel￿goed￿controlemiddel￿zijn￿voor￿de￿uitvoering.￿In￿dewerkprogramma's￿2013￿en￿2014￿gaan￿we￿al￿die￿kwetsba-re￿momenten￿benoemen.￿Vervolgens￿zeggen￿wij￿tegen￿deinspectie:￿we￿moeten￿concreet￿kijken￿hoe￿is￿omgegaanmet￿verbetermaatregelen￿en￿of￿de￿uitvoering￿zich￿ookdaadwerkelijk￿iets￿heeft￿aangetrokken￿van￿deze￿casus.￿Hetkan￿niet￿zo￿zijn￿dat￿de￿uitvoering￿zich￿daar￿niets￿van￿aan-trekt,￿want￿dan￿zouden￿we￿hier￿vandaag￿een￿debat￿heb-ben￿gehad￿dat￿niet￿heeft￿geleid￿tot￿de￿zweepslag￿die￿deheer￿Van￿der￿Staaij￿bedoelde￿in￿zijn￿bijdrage.Om￿even￿aan￿te￿haken￿op￿de￿opmerking￿van￿mevrouwThieme￿dat￿de￿staatssecretaris￿het￿voordeel￿van￿de￿twij-fel￿krijgt￿van￿de￿regeringspartijen,￿laat￿vanavond￿volstrektduidelijk￿zijn￿dat￿ik￿niet￿een￿staatssecretaris￿wil￿zijn￿diemet￿het￿voordeel￿van￿de￿twijfel￿door￿kan￿gaan.￿Ik￿heb￿ge-hoord￿dat￿die￿twijfel￿bij￿de￿Partij￿voor￿de￿Vrijheid￿niet￿be-staat.￿Ik￿heb￿ook￿van￿de￿VVD￿gehoord￿dat￿die￿twijfel￿nietbestaat.￿Maar￿als￿er￿fracties￿zijn￿die￿mij￿door￿laten￿gaanmet￿het￿voordeel￿van￿de￿twijfel,￿dan￿moet￿ik￿vooral￿nietdoorgaan,￿want￿ik￿sta￿niet￿alleen￿voor￿deze￿portefeuille,maar￿voor￿tal￿van￿andere￿uitdagingen￿binnen￿het￿kabi-netsbeleid,￿ook￿als￿het￿gaat￿om￿het￿detentiewezen￿en￿derechtsbijstand.￿Dan￿kan￿je￿niet￿hebben￿als￿staatssecreta-ris￿dat￿een￿regeringsfractie￿of￿een￿aantal￿partijen￿mij￿hetvoordeel￿van￿de￿twijfel￿geven.￿Met￿het￿voordeel￿van￿detwijfel￿kan￿ik￿niet￿door,￿is￿mijn￿antwoord￿aan￿mevrouwThieme.￿Er￿is￿vertrouwen￿of￿er￿is￿geen￿vertrouwen.￿Alser￿geen￿vertrouwen￿is￿–￿dat￿ga￿ik￿horen￿van￿de￿Kamer￿inderde￿termijn￿–￿dan￿is￿dat￿er￿niet￿en￿dan￿zal￿ik￿mijn￿conse-quenties￿daaruit￿trekken,￿maar￿het￿voordeel￿van￿de￿twij-fel,￿daar￿heb￿ik￿helemaal￿niets￿aan￿als￿staatssecretaris.Dat￿wou￿ik￿maar￿even￿gezegd￿hebben.De￿voorzitter:Er￿zijn￿nog￿een￿paar￿vragen.De￿heer￿Voordewind￿(ChristenUnie):Voorzitter.￿Ik￿had￿de￿staatssecretaris￿eigenlijk￿maar￿éénvraag￿gesteld￿in￿mijn￿tweede￿termijn,￿namelijk￿of￿hij￿kononderbouwen￿dat￿hij￿met￿zijn￿keuze￿om￿aan￿te￿blijven￿hetoverheidsgezag￿in￿voldoende￿mate￿kon￿herstellen.Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿denk￿dat￿ik￿dat￿gezag￿bij￿de￿overheid￿heb.￿Ik￿denk￿datik￿ook￿voldoende￿weet￿van￿de￿diensten￿die￿onder￿mij￿res-sorteren,￿ook￿inhoudelijk,￿en￿dat￿ik￿het￿vertrouwen￿hebvan￿de￿leiding￿van￿die￿diensten.￿Het￿is￿moeilijk￿om￿te￿zeg-gen￿dat￿ik￿op￿dit￿moment￿bijvoorbeeld￿het￿vertrouwenheb￿van￿alle￿mensen￿die￿bij￿DJI￿werken.￿Dat￿is￿wat￿an-ders,￿maar￿dat￿heeft￿met￿de￿invulling￿van￿het￿beleid￿temaken.￿Ik￿heb￿wel￿het￿vertrouwen￿van￿de￿leiding￿van￿diediensten.￿Ik￿heb￿ook￿het￿vertrouwen￿dat￿het￿publiek￿datals￿zodanig￿ziet,￿want￿dat￿is￿inderdaad￿wel￿een￿punt.￿Hetkan￿niet￿zo￿zijn￿dat￿het￿publieke￿vertrouwen￿niet￿hersteldwordt￿na￿dit￿debat.￿Dat￿heb￿ik￿meegenomen￿in￿de￿over-wegingen.￿Daarom￿ben￿ik￿hier￿vandaag￿gaan￿staan￿in￿eer-ste￿en￿in￿tweede￿termijn.￿Ik￿heb￿de￿Kamer￿zo￿goed￿moge-lijk￿geprobeerd￿te￿antwoorden.￿Ik￿hoop￿dat￿ik￿alle￿fractiesheb￿overtuigd,￿maar￿met￿het￿voordeel￿van￿de￿twijfel￿kanik￿niet￿door,￿dus￿ik￿hoop￿daar￿in￿derde￿termijn￿wel￿iets￿vante￿horen.De￿heer￿Van￿Hijum￿(CDA):Ik￿heb￿nog￿niet￿het￿gevoel￿dat￿ik￿op￿al￿mijn￿vragen￿ant-woord￿heb￿gehad.￿Ik￿heb￿bijvoorbeeld￿gevraagd￿wat￿hetverschil￿is￿tussen￿de￿juridische￿aansprakelijkheid,￿die￿welis￿aanvaard,￿en￿de￿politieke￿consequenties.￿Als￿de￿juridi-sche￿aansprakelijkheid￿wordt￿aanvaard,￿zou￿dat￿toch￿kun-nen￿betekenen￿dat￿je￿erkent￿dat￿de￿overheid￿zodanig￿na-latig￿is￿geweest￿dat￿het￿ook￿politieke￿consequenties￿zoumoeten￿hebben?￿Ik￿heb￿ook￿nog￿gevraagd￿wat￿de￿impactis￿van￿het￿besluit￿om￿aan￿te￿blijven￿op￿het￿beleid￿om￿an-dere￿landen￿op￿hun￿mensenrechtensituatie￿aan￿te￿spre-ken.￿Is￿de￿inschatting￿van￿de￿staatssecretaris￿dat￿daar￿opvolle￿kracht￿mee￿doorgegaan￿kan￿worden?Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿heb￿vanmiddag￿in￿eerste￿termijn￿al￿verteld￿dat￿de￿juri-dische￿aansprakelijkheid￿automatisch￿betekent￿dat￿er￿po-litieke￿aansprakelijkheid￿is.￿In￿de￿richting￿van￿de￿familievan￿Dolmatov￿vind￿ik￿niet￿dat￿de￿Staat￿eindeloos￿moetgaan￿procederen￿over￿de￿vraag￿of￿er￿wel￿of￿niet￿juridischeaansprakelijkheid￿is.￿Ik￿vind￿dat￿je￿ook￿grootmoedig￿moetzijn,￿als￿er￿zo'n￿ernstige￿gebeurtenis￿heeft￿plaatsgevon-den.￿Ik￿heb￿voor￿mijzelf￿de￿afweging￿gemaakt￿dat￿ik￿wel￿in TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-69staat￿ben￿om￿door￿te￿gaan￿als￿staatssecretaris,￿ondanksdat￿ik￿hier￿de￿volle￿politieke￿verantwoordelijkheid￿voordraag,￿omdat￿ik￿vind￿dat￿ik￿voldoende￿vertrouwen￿heb.De￿heer￿Van￿Hijum￿(CDA):Akkoord.￿Ik￿heb￿nog￿één￿andere￿vraag￿naar￿aanleidingvan￿een￿verzoek￿dat￿door￿de￿PvdA-fractie￿is￿gedaan.￿Deheer￿Recourt￿heeft￿de￿staatssecretaris￿gevraagd￿om￿teverklaren￿dat￿ook￿het￿strenge￿beleid￿uit￿het￿verleden￿totde￿oorzaken￿behoort￿van￿de￿fouten￿die￿in￿de￿uitvoerings-praktijk￿worden￿gemaakt.￿Ik￿heb￿de￿staatssecretaris￿daarnog￿niet￿duidelijk￿stelling￿tegen￿horen￿nemen.￿Ik￿ben￿be-nieuwd￿of￿hij￿bereid￿is￿om￿dat￿alsnog￿te￿doen.Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿denk￿dat￿we￿moeten￿vaststellen￿dat￿er￿in￿het￿verledeneen￿streng￿en￿rechtvaardig￿beleid￿is￿geweest.￿De￿InspectieVeiligheid￿en￿Justitie￿heeft￿vastgesteld￿dat￿er￿geen￿direc-te￿koppeling￿is￿tussen￿dat￿strenge￿beleid￿en￿de￿fouten￿indeze￿zaak.￿Je￿kunt￿niet￿zeggen￿dat￿een￿streng￿beleid￿leidttot￿deze￿fouten.￿Maar￿er￿zijn￿natuurlijk￿wel￿cultuurproble-men￿gesignaleerd￿door￿de￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie.Daar￿gaan￿we￿dus￿aan￿werken￿in￿het￿kader￿van￿die￿aanbe-veling.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):Dat￿cultuurprobleem￿heeft￿te￿maken￿met￿het￿asielbeleid.Dat￿faalt￿volgens￿ons.￿Dat￿hebben￿verschillende￿fracties,waaronder￿de￿fractie￿van￿de￿Partij￿van￿de￿Arbeid,￿aange-geven.￿Zij￿hebben￿aangegeven￿dat￿nu￿blijkt￿dat￿het￿be-leid￿uit￿het￿verleden￿te￿streng￿is￿en￿dat￿daar￿een￿kantelingin￿moet￿komen.￿Erkent￿de￿staatssecretaris￿nu￿ook￿dat￿ersprake￿is￿van￿een￿systematisch￿falen￿van￿de￿asielketen￿endat￿hij￿daar￿lessen￿uit￿wil￿trekken?Staatssecretaris￿Teeven:Dat￿erken￿ik￿niet.￿Ik￿heb￿die￿vraag￿nu￿voor￿de￿derde￿keerbeantwoord.￿Ik￿zal￿dat￿antwoord￿ook￿de￿vierde￿en￿vijf-de￿keer￿geven.￿Ik￿vind￿niet￿dat￿er￿sprake￿is￿van￿systema-tisch￿falen￿van￿de￿asielketen.￿Dat￿kun￿je￿zo￿niet￿zeggenvanavond.￿Die￿conclusie￿kun￿je,￿wat￿mij￿betreft,￿niet￿uitdit￿debat￿trekken.￿Ik￿vind￿dus￿ook￿niet￿dat￿de￿oorzaak￿inhet￿asielbeleid￿ligt.￿Ik￿vind￿dat￿we￿enerzijds￿een￿streng￿enrechtvaardig￿asielbeleid￿moeten￿hebben￿en￿anderzijds￿opde￿mens￿zorgvuldig￿moeten￿zijn￿als￿het￿gaat￿om￿de￿vraaghoe￿we￿met￿mensen￿omgaan￿die￿in￿de￿vreemdelingenbe-waring￿terechtkomen.￿Daar￿wil￿ik￿me￿hard￿voor￿maken.Dat￿heb￿ik￿in￿tweede￿termijn￿duidelijk￿aangegeven.￿Ik￿be-grijp￿dat￿mevrouw￿Voortman￿daar￿een￿ander￿standpuntover￿inneemt,￿maar￿dat￿is￿niet￿het￿standpunt￿van￿het￿kabi-net.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):De￿manier￿waarop￿we￿met￿die￿mensen￿omgaan,￿vindtzijn￿voedingsbodem￿in￿het￿asielbeleid.￿Dat￿hebben￿ver-schillende￿fracties￿hier￿gezegd.￿Ik￿vind￿het￿jammer￿datde￿staatssecretaris￿op￿dat￿punt￿nog￿steeds￿niet￿tot￿inkeerkomt.￿Voor￿ons￿is￿het￿nu￿duidelijk!Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿kom￿niet￿tot￿inkeer,￿omdat￿ik￿die￿overtuiging￿ook￿nietheb.￿Ik￿denk￿dat￿een￿streng￿en￿rechtvaardig￿beleid￿samenkan￿gaan￿met￿een￿fatsoenlijk￿omgaan￿met￿mensen.Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):De￿staatssecretaris￿zegt￿dat￿hij￿honderd￿procent￿vertrou-wen￿vraagt￿van￿de￿coalitiepartners￿in￿de￿Tweede￿Kamer,van￿met￿name￿de￿Partij￿van￿de￿Arbeid.￿Dat￿siert￿hem.￿Wijhebben￿in￿het￿verleden￿ook￿zo'n￿staatssecretaris￿gehad.Dat￿was￿Robin￿Linschoten.￿Nadat￿Jeltje￿van￿Nieuwenho-ven￿had￿uitgesproken￿"het￿schuurt,￿het￿voelt￿niet￿goed",zei￿voormalig￿staatssecretaris￿Robin￿Linschoten:￿met￿dezeduiding￿kan￿ik￿niet￿verder.￿Hij￿heeft￿toen￿de￿eer￿aan￿zich-zelf￿gehouden.￿De￿bijdrage￿van￿de￿Partij￿van￿de￿Arbeidin￿derde￿termijn￿zal￿dus￿interessant￿worden.￿Wat￿gaat￿deheer￿Recourt￿zeggen?￿Als￿de￿Partij￿van￿de￿Arbeid￿toch￿welduidelijk￿aangeeft￿dat￿het￿schuurt￿–￿maar￿dan￿in￿moder-ne￿bewoordingen￿–￿zal￿deze￿staatssecretaris￿dan,￿net￿zoalsvoormalig￿staatssecretaris￿Linschoten,￿serieus￿achter￿zijnoren￿krabben?Staatssecretaris￿Teeven:Dat￿zijn￿als-danvragen.￿Die￿zullen￿we￿straks￿in￿derde￿ter-mijn￿moeten￿beantwoorden.￿Maar￿laat￿volstrekt￿helderzijn￿dat￿er￿geen￿mogelijkheid￿is￿voor￿een￿staatssecretarisom￿aan￿te￿blijven￿als￿een￿van￿beide￿regeringspartijen,￿enook￿niet￿meerdere￿partijen,￿maar￿zeker￿als￿een￿van￿beideregeringspartijen￿geen￿vertrouwen￿heeft￿in￿een￿bewinds-persoon.￿Dat￿heeft￿de￿heer￿Van￿der￿Steur￿in￿eerste￿termijnook￿nog￿eens￿duidelijk￿gemaakt.￿Dan￿is￿het￿gewoon￿afge-lopen.￿Zo￿simpel￿werkt￿dat!Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):Dat￿is￿een￿helder￿antwoord￿van￿de￿staatssecretaris.￿Ik￿benerg￿benieuwd￿naar￿de￿derde￿termijn.De￿heer￿Van￿der￿Staaij￿(SGP):Ik￿hoor￿de￿staatssecretaris￿duidelijk￿spreken￿over￿een￿ur-gentie￿bij￿het￿nemen￿van￿maatregelen.￿Hij￿zegt:￿erboven-op￿zitten￿in￿de￿uitvoering,￿onafhankelijk￿onderzoek.￿Datklinkt￿ons￿allemaal￿vertrouwenwekkend￿in￿de￿oren,￿maarik￿blijf￿nog￿wel￿zitten￿met￿de￿vraag￿of￿we￿nu￿onbedoeldniet￿meewerken￿aan￿het￿uitbreiden￿van￿de￿foutenmargevoor￿de￿ambtenarij,￿voor￿de￿bureaucratie.￿Daarom￿stel￿iktoch￿de￿volgende￿vraag.￿Kan￿het￿nu￿zo￿zijn￿dat,￿ondanksalle￿inspanningen￿die￿de￿staatssecretaris￿vandaag￿toe-zegt,￿we￿straks￿weer￿een￿andere￿combinatie￿van￿uitvoe-ringsgebreken￿hebben￿waardoor￿weer￿zaken￿als￿die￿van-daag￿aan￿de￿orde￿zijn,￿kunnen￿voorkomen?￿Of￿zegt￿destaatssecretaris:￿een￿herhaling￿van￿zoiets￿als￿we￿vandaagbespreken,￿is￿voor￿mij￿ook￿onacceptabel?Staatssecretaris￿Teeven:Laat￿helder￿zijn￿dat￿dit￿onacceptabel￿is.￿Nu￿is￿de￿vertrou-wensvraag￿aan￿de￿orde￿in￿deze￿termijn.￿Het￿is￿voor￿mijonacceptabel￿dat￿zoiets￿nog￿een￿keer￿zou￿gebeuren.￿Ditwas￿al￿onacceptabel,￿dus￿een￿tweede￿keer￿is￿zeker￿onac-ceptabel.￿Laat￿volstrekt￿helder￿zijn￿dat￿de￿maatregelendaarop￿gericht￿moeten￿zijn.￿Mijn￿persoonlijke￿inzet￿is￿ookdaarop￿gericht.￿Dit￿kan￿niet￿nog￿een￿keer￿gebeuren.De￿heer￿Schouw￿(D66):Er￿is￿nog￿één￿vraag￿van￿mij￿blijven￿liggen,￿namelijk￿devraag￿naar￿de￿zelfreflectie.￿Ik￿vond￿de￿beantwoording￿vandie￿vraag￿in￿eerste￿termijn￿nogal￿dun.￿De￿vraag￿van￿deD66-fractie￿aan￿de￿staatssecretaris￿is:￿als￿hij￿terugkijkt￿enalles￿overziet,￿had￿hij￿dan￿niet￿anders￿moeten￿handelenin￿de￿afgelopen￿periode?￿Had￿hij￿bijvoorbeeld￿al￿eerdermoeten￿inzetten￿op￿het￿humane￿karakter?￿Had￿hij￿betermoeten￿luisteren￿naar￿de￿adviezen￿van￿iedereen￿die￿kri- TeevenTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-70tisch￿was￿over￿de￿risico's￿in￿de￿vreemdelingenketen?￿Ofzou￿de￿staatssecretaris￿weer￿precies￿hetzelfde￿doen?Staatssecretaris￿Teeven:Ik￿heb￿in￿deze￿termijn￿duidelijk￿aangegeven￿dat￿wij￿ener-zijds￿streng￿en￿rechtvaardig￿kunnen￿zijn￿in￿het￿beleid,maar￿dat￿wij￿anderzijds￿in￿de￿uitvoering￿de￿menselijkemaat￿moeten￿hebben.￿Daar￿sta￿ik￿voor￿en￿daar￿stond￿ikvoor.￿Dat￿is￿helemaal￿niet￿veranderd,￿maar￿ik￿zal￿daarnog￿meer￿aandacht￿voor￿moeten￿hebben.￿Dat￿is￿volstrekthelder.￿Als￿dat￿de￿reflectie￿is￿waar￿de￿heer￿Schouw￿omvraagt,￿dan￿krijgt￿hij￿die.￿Dit￿laat￿echter￿onverlet￿dat￿ditheel￿goed￿kan￿in￿combinatie￿met￿streng￿en￿rechtvaardigbeleid,￿binnen￿de￿grenzen￿van￿het￿regeerakkoord￿dat￿dePartij￿van￿de￿Arbeid￿en￿de￿VVD￿hebben￿gesloten.De￿heer￿Van￿Hijum￿(CDA):Er￿zit￿mij￿nog￿één￿ding￿dwars.￿Wij￿hebben￿de￿hele￿daggesproken￿over￿een￿incident￿en￿over￿een￿aaneenschake-ling￿van￿fouten.￿Die￿zijn￿door￿de￿staatssecretaris￿een￿inci-dent￿genoemd.￿Als￿ik￿nu￿deze￿tweede￿termijn￿op￿mij￿laatinwerken,￿zijn￿wij￿geëindigd￿bij￿het￿vaststellen￿van￿eencultuurprobleem,￿van￿een￿ICT-probleem￿en￿van￿het￿feitdat￿vreemdelingendetentie￿in￿een￿strafrechtelijk￿in￿plaatsvan￿bestuursrechtelijk￿kader￿plaatsvindt.￿Kortom,￿is￿er￿nusprake￿van￿een￿incident￿of￿zijn￿er￿toch￿structurele￿zakenaan￿de￿orde￿geweest,￿waarvan￿de￿staatssecretaris￿nu￿ei-genlijk￿toegeeft￿dat￿die￿moeten￿worden￿aangepakt?Staatssecretaris￿Teeven:Er￿is￿sprake￿geweest￿van￿een￿incident￿met￿heel￿veel￿fei-telijke￿gebeurtenissen￿op￿drie￿verschillende￿plaatsen￿opverschillende￿momenten￿binnen￿verschillende￿organisa-ties.￿De￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie￿heeft￿al￿vastge-steld￿dat￿er￿ook￿structurele￿componenten￿in￿zaten.￿Dat￿zijnnu￿precies￿de￿componenten￿waarvan￿ik￿de￿Onderzoeks-raad￿Voor￿Veiligheid￿zou￿willen￿verzoeken￿om￿er￿onder-zoek￿naar￿te￿doen.￿Daarmee￿geef￿ik￿ook￿antwoord￿op￿eenvraag￿van￿de￿heer￿Schouw.￿Dit￿is￿inmiddels￿ambtelijk￿ge-sondeerd￿en￿de￿Onderzoeksraad￿Voor￿Veiligheid￿is￿hiertoebereid.De￿voorzitter:Daarmee￿is￿er￿een￿einde￿gekomen￿aan￿de￿tweede￿termijnvan￿de￿zijde￿van￿de￿Kamer.￿Verscheidene￿fracties￿hebbenlaten￿weten,￿behoefte￿te￿hebben￿aan￿een￿schorsing￿van45￿minuten.De￿vergadering￿wordt￿van￿21.17￿uur￿tot￿22.05￿uur￿ge-schorst.De￿voorzitter:De￿PvdA-fractie￿heeft￿mij￿verzocht￿om￿de￿schorsing￿meteen￿kwartier￿te￿verlengen.￿Ik￿neem￿aan￿dat￿de￿Kamer￿hiergeen￿bezwaar￿tegen￿heeft.De￿vergadering￿wordt￿van￿22.08￿uur￿tot￿22.20￿uur￿ge-schorst.De￿voorzitter:Wij￿beginnen￿met￿de￿derde￿termijn￿van￿het￿debat￿over￿hetrapport￿van￿de￿Inspectie￿Veiligheid￿en￿Justitie￿inzake￿eenzelfmoord￿van￿een￿gedetineerde.￿Twee￿fracties￿hebbendoorgegeven￿de￿derde￿termijn￿met￿een￿andere￿woord-voerder￿te￿doen.￿De￿eerste￿fractie￿die￿dat￿doet,￿is￿die￿vande￿VVD,￿die￿de￿heer￿Zijlstra￿afvaardigt.De￿heer￿Zijlstra￿(VVD):Voorzitter.￿De￿VVD-fractie￿heeft￿ook￿in￿de￿tweede￿termijngoed￿naar￿de￿staatssecretaris￿geluisterd.￿De￿aanleidingvoor￿dit￿debat￿is￿ook￿voor￿ons￿een￿vreselijke.￿De￿staatsse-cretaris￿heeft￿oprecht￿aangegeven￿waar￿hij￿voor￿staat￿enhoe￿hij￿invulling￿wil￿geven￿aan￿het￿vervolg￿van￿zijn￿ver-antwoordelijkheid.￿De￿VVD￿is￿daarbij￿van￿mening￿dat￿nie-mand￿de￿staatssecretaris￿kan￿verwijten￿dat￿hij￿het￿strengeen￿rechtvaardige,￿maar￿ook￿humane￿asielbeleid￿uitvoertdat￿is￿afgesproken￿in￿het￿regeerakkoord.￿Wij￿hebben￿danook￿alle￿vertrouwen￿in￿zijn￿functioneren.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Voorzitter.￿Ik￿heb￿een￿heel￿korte￿inleiding.￿Voor￿mijn￿frac-tie￿is￿vandaag￿duidelijk￿geworden￿dat￿de￿staatssecretarisniet￿op￿de￿manier￿tot￿inkeer￿is￿gekomen￿zoals￿wij￿graaghadden￿gezien.￿Ik￿zal￿dan￿ook￿mijn￿eerdere￿woorden￿ineen￿daad￿omzetten￿en￿dien￿daartoe￿een￿motie￿in.MotieDe￿Kamer,gehoord￿de￿beraadslaging,zegt￿het￿vertrouwen￿op￿in￿de￿staatssecretaris￿van￿Veilig-heid￿en￿Justitie,en￿gaat￿over￿tot￿de￿orde￿van￿de￿dag.De￿voorzitter:Deze￿motie￿is￿voorgesteld￿door￿de￿leden￿Gesthuizen,Voortman￿en￿Thieme.￿Naar￿mij￿blijkt,￿wordt￿de￿indieningervan￿voldoende￿ondersteund.Zij￿krijgt￿nr.￿1652￿(19637).De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Voorzitter.￿De￿overheid￿heeft￿zware￿verantwoordelijkhe-den￿en￿als￿zij￿daarin￿faalt,￿is￿er￿wat￿aan￿de￿hand￿en￿kandat￿nooit￿zo￿voorbij￿gaan.￿Dat￿leert￿ons￿ook￿de￿zaak-Dol-matov.￿Diezelfde￿zaak￿maakt￿één￿ding￿duidelijk,￿name-lijk￿dat￿in￿de￿vreemdelingenketen￿een￿zweepslag￿nodigis.￿Dat￿woord￿is￿door￿de￿heer￿Van￿der￿Staaij￿gebruikt￿enik￿neem￿dat￿over.￿Die￿zweepslag￿kan￿op￿twee￿manieren,namelijk￿door￿middel￿van￿aftreden￿en￿door￿middel￿vanmaatregelen￿die￿verbeteringen￿zijn.￿Dat￿moeten￿beterin-gen￿zijn￿die￿maken￿dat￿wij￿een￿streng￿en￿rechtvaardigvreemdelingenbeleid￿voeren,￿maar￿ook￿dat￿wij￿een￿hu-maan￿vreemdelingenbeleid￿voeren.￿Als￿het￿niet￿humaanis,￿dan￿is￿het￿immers￿ook￿niet￿rechtvaardig.￿Die￿gaanhand￿in￿hand.￿Met￿de￿toezeggingen￿die￿de￿staatssecretarisvandaag￿heeft￿gedaan￿op￿het￿punt￿van￿verbeteringen,￿ophet￿punt￿van￿onderzoek￿en￿op￿het￿punt￿van￿veranderingengaat￿dat￿lukken.￿Dat￿hebben￿wij￿vandaag￿afgesproken.￿Wijhebben￿afgesproken￿hoe￿wij￿dat￿gaan￿doen.￿Deze￿staats-secretaris￿gaat￿dat￿doen￿en￿als￿Kamer￿zullen￿wij￿hem￿daaraf￿en￿toe￿over￿spreken. RecourtTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-71Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):De￿staatssecretaris￿heeft￿gezegd￿dat￿hij￿honderd￿procentsteun￿wil￿hebben￿van￿de￿coalitiepartijen￿en￿dat￿hij￿anderszijn￿eigen￿conclusies￿trekt.￿Ik￿wil￿van￿de￿PvdA-fractie￿we-ten￿of￿de￿staatssecretaris￿kan￿rekenen￿op￿honderd￿pro-cent.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Het￿staatsrecht￿werkt￿net￿anders.￿Er￿is￿steun,￿er￿is￿vertrou-wen,￿tenzij￿die￿is￿komen￿te￿ontvallen.￿Vandaag￿is￿dat￿ver-trouwen￿niet￿komen￿te￿ontvallen.Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):Dat￿betekent￿–￿daar￿hoef￿ik￿alleen￿maar￿ja￿of￿nee￿op￿te￿ho-ren￿–￿dat￿de￿PvdA￿honderd￿procent￿vertrouwen￿uitspreektin￿deze￿staatssecretaris.￿Ja￿of￿nee?De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Het￿gaat￿er￿niet￿om￿of￿ik￿ja￿of￿nee￿zeg,￿maar￿natuurlijkhebben￿wij￿vertrouwen￿in￿deze￿staatssecretaris.￿De￿staats-secretaris￿heeft￿terecht￿gezegd￿dat￿het￿vertrouwen￿er￿welis￿of￿niet.￿Dat￿vertrouwen￿is￿er￿wel.￿Daar￿hebben￿wij￿van-daag￿een￿zwaar￿debat￿over￿gevoerd.￿Aan￿het￿eind￿van￿hetdebat￿maken￿wij￿deze￿balans￿op.￿Het￿vertrouwen￿is￿er.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):Als￿de￿heer￿Recourt￿dat￿zegt,￿dan￿snap￿ik￿niet￿dat￿hij￿nietook￿kan￿zeggen￿dat￿de￿staatssecretaris￿het￿volledige￿ver-trouwen￿voor￿honderd￿procent￿heeft￿van￿de￿hele￿fractievan￿de￿Partij￿van￿de￿Arbeid.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Dit￿is￿spijkers￿op￿laag￿water￿zoeken.￿Ik￿spreek￿namensmijn￿fractie.￿In￿mijn￿fractie￿hebben￿we￿gedebatteerd.￿Ditis￿de￿uitkomst.￿Die￿uitkomst￿deel￿ik￿de￿Kamer￿mee.￿Ik￿zegnogmaals￿dat￿ik￿eigenlijk￿niet￿moet￿zeggen￿dat￿er￿vertrou-wen￿is,￿want￿het￿vertrouwen￿wordt￿verondersteld.￿Maargoed,￿omdat￿het￿zo￿expliciet￿wordt￿gevraagd,￿wil￿ik￿hetwel￿omdraaien:￿ja,￿het￿vertrouwen￿is￿er.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):Ik￿wil￿graag￿een￿hoofdelijke￿stemming￿over￿de￿motie￿diemevrouw￿Gesthuizen￿zojuist￿heeft￿ingediend,￿voorzitter.De￿voorzitter:Die￿zullen￿we￿houden.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Ik￿zal￿het￿maar￿heel￿eerlijk￿zeggen:￿dit￿valt￿me￿toch￿welvies￿tegen.￿Ik￿heb￿de￿heer￿Recourt￿gisteren￿zo￿duidelijkhoren￿zeggen:￿er￿is￿niet￿weinig￿gebeurd￿en￿wij￿zullen￿destaatssecretaris￿hiervoor￿echt￿verantwoordelijk￿houden.De￿staatssecretaris￿is￿vandaag￿voor￿zo￿veel￿weggelopen.Nu￿belooft￿hij￿de￿fractie￿van￿de￿Partij￿van￿de￿Arbeid￿en￿deKamer￿een￿onderzoekje.￿Daarop￿trekt￿de￿heer￿Recourt￿zijnwoorden￿in.￿Hoe￿zit￿dat?De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Ik￿heb￿zojuist￿gehoord￿dat￿de￿SP-fractie￿een￿andere￿afwe-ging￿heeft￿gemaakt.￿Ik￿snap￿dat￿en￿ik￿respecteer￿dat.￿Ikhoop￿dat￿dit￿andersom￿ook￿zo￿ligt.￿Ik￿hoop￿dus￿dat￿de￿SP-fractie￿het￿ook￿respecteert￿dat￿de￿PvdA-fractie￿een￿ande-re￿afweging￿maakt.￿De￿wijze￿waarop￿mevrouw￿Gesthuizendit￿nu￿formuleert,￿is￿onjuist.￿Zij￿heeft￿mij￿zien￿optreden￿tij-dens￿dit￿debat.￿Ik￿heb￿kritische￿vragen￿gesteld.￿Dat￿is￿nietgemakkelijk.￿Het￿was￿ook￿niet￿gemakkelijk￿om￿de￿afwe-ging￿te￿maken.￿Mijn￿fractie￿heeft￿uiteindelijk￿echter￿een￿in-tegere￿en￿juiste￿afweging￿gemaakt.Mevrouw￿Gesthuizen￿(SP):Ik￿heb￿heel￿goed￿gehoord￿wat￿de￿heer￿Recourt￿vandaagheeft￿gezegd￿en￿ik￿heb￿ook￿heel￿goed￿gehoord￿wat￿hijgisteren￿heeft￿gezegd.￿Hij￿heeft￿om￿een￿aantal￿zaken￿ge-vraagd.￿Het￿waren￿vragen￿die￿zelfs￿gingen￿over￿de￿inrich-ting￿van￿een￿onderzoek,￿vragen￿over￿de￿houding￿van￿destaatssecretaris￿en￿over￿een￿verandering￿van￿het￿beleiddie￿de￿heer￿Recourt￿wenst.￿Deze￿dingen￿heeft￿de￿staats-secretaris￿niet￿toegezegd.￿Ik￿kan￿niet￿in￿het￿hoofd￿van￿deheer￿Recourt￿kruipen.￿Het￿valt￿mij￿echter￿op￿dat￿de￿frac-tie￿van￿de￿Partij￿van￿de￿Arbeid￿tevreden￿is￿met￿een￿onder-zoek.￿Dat￿is￿nog￿niet￿een￿fractie￿van￿wat￿de￿PvdA￿eigenlijkheeft￿geeist.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Wederom￿is￿dit￿een￿waardering￿die￿ik￿niet￿deel.￿Wij￿heb-ben￿de￿staatssecretaris￿gevraagd￿om￿humaniteit￿duidelij-ker￿naar￿voren￿te￿laten￿komen.￿Daarop￿heeft￿hij￿deels￿inconcrete￿toezeggingen￿gereageerd.￿Een￿van￿de￿concre-te￿toezeggingen￿is￿dat￿onderzoek.￿Het￿onderzoek￿is￿pre-cies￿datgene￿waar￿wij￿om￿hebben￿gevraagd.￿Ik￿heb￿destaatssecretaris￿in￿wel￿tien￿verschillende￿bewoordingen,vormen￿en￿formuleringen￿de￿nadruk￿horen￿leggen￿op￿demenselijke￿maat,￿humaniteit￿en￿welke￿woorden￿je￿hier-voor￿ook￿maar￿kiest.￿De￿suggestie￿dat￿er￿veel￿minder￿isgekomen￿dan￿er￿is￿gevraagd,￿is￿dus￿onjuist.De￿heer￿Schouw￿(D66):Voorzitter.￿De￿tweede￿termijn￿van￿het￿debat￿over￿de￿trage-die￿rond￿de￿dood￿van￿Aleksandr￿Dolmatov￿was￿voor￿mijnfractie￿buitengewoon￿belangrijk￿voor￿haar￿finale￿weging.De￿Nederlandse￿overheid￿heeft￿de￿vrijheid￿van￿deze￿men-senrechtenactivist￿ontnomen.￿Zij￿deed￿dat￿onrechtmatig,zo￿is￿gebleken.￿De￿zorgplicht￿van￿de￿Staat￿gold￿daarmeedes￿temeer.￿Gebleken￿is￿dat￿de￿overheid￿fout￿op￿fout￿heeftgestapeld￿en￿dat￿van￿een￿incident,￿naar￿het￿oordeel￿vanmijn￿fractie,￿geen￿sprake￿is.￿Er￿is￿sprake￿van￿structureleomissies￿in￿de￿vreemdelingenketen,￿en￿in￿de￿vreemdelin-gendetentie￿in￿het￿bijzonder.￿Eerdere￿signalen￿hieroverwerden￿door￿de￿staatssecretaris,￿naar￿de￿opvatting￿vanmijn￿fractie,￿onvoldoende￿serieus￿genomen.￿De￿staatsse-cretaris,￿die￿zichzelf￿in￿het￿algemeen￿als￿streng￿en￿recht-vaardig￿bestempelt,￿legt￿de￿lat￿voor￿anderen￿hoog,￿endaarmee￿zeker￿ook￿voor￿zichzelf.￿Mijn￿fractie￿duidt￿danook,￿tegen￿die￿achtergrond￿de￿stellingname￿van￿de￿staats-secretaris￿dat￿het￿voordeel￿van￿de￿twijfel￿voor￿hem￿on-voldoende￿is.￿Zijn￿verzoek￿aan￿de￿Kamer￿om￿volmondi-ge￿steun￿heeft￿in￿ons￿oordeel￿dan￿ook￿meegewogen.￿Dievolmondige￿steun￿kan￿mijn￿fractie￿hem￿niet￿langer￿geven.De￿fractie￿van￿D66￿zal￿de￿motie￿van￿wantrouwen￿dan￿ooksteunen.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):Voorzitter.￿Het￿is￿te￿laat￿voor￿Alexander￿Dolmatov.￿Hijstond￿onder￿toezicht￿en￿dus￿onder￿bescherming￿van￿deStaat,￿maar￿als￿gevolg￿van￿structureel￿en￿systematisch￿fa-len￿van￿de￿asielketen￿is￿hij￿in￿het￿detentiecentrum￿in￿Rot-terdam￿overleden.￿De￿staatssecretaris￿van￿Veiligheid￿enJustitie￿is￿verantwoordelijk￿voor￿dit￿falen￿in￿de￿asielketen. VoortmanTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-72Maar￿de￿staatssecretaris￿erkent￿niet￿dat￿het￿hier￿gaat￿omstructureel￿en￿systematisch￿falen￿van￿de￿asielketen.￿Hijtrekt￿geen￿lessen￿en￿staat￿daarom￿in￿de￿weg￿van￿de￿op-lossingen￿die￿nodig￿zijn.Wel￿vraagt￿hij￿het￿volledige￿vertrouwen￿van￿de￿Kamer-fracties.￿De￿PvdA￿heeft￿gezegd￿dat￿de￿focus￿te￿veel￿op￿hetstrenge￿beleid￿ligt￿en￿heeft￿gevraagd￿om￿het￿beleid￿huma-ner￿te￿maken.￿Maar￿de￿staatssecretaris￿is￿hieraan￿niet￿te-gemoetgekomen.￿Hij￿vindt￿zijn￿beleid￿namelijk￿menselijkgenoeg.Mijn￿fractie￿zegt￿om￿die￿reden￿het￿vertrouwen￿in￿destaatssecretaris￿op.￿Dat￿doet￿mijn￿fractie￿niet￿gemakke-lijk,￿niet￿zomaar.￿Wat￿mijn￿fractie￿betreft,￿had￿de￿dood￿vanAlexander￿Dolmatov￿ertoe￿moeten￿leiden￿dat￿het￿asielbe-leid￿in￿elk￿geval￿menselijker,￿rechtvaardiger￿en￿veel￿beterzou￿worden.￿Maar￿na￿twee￿termijnen￿hebben￿wij￿er￿onvol-doende￿vertrouwen￿in￿dat￿dit￿met￿deze￿staatssecretaris￿zallukken.￿Vandaar￿dat￿onze￿naam￿onder￿de￿motie￿van￿wan-trouwen￿staat.De￿heer￿Van￿der￿Staaij￿(SGP):Voorzitter.￿Wij￿hebben￿vandaag￿een￿intensief￿en￿indrin-gend￿debat￿gevoerd.￿Het￿is￿nu￿tijd￿voor￿een￿politiek￿eind-oordeel.￿Voor￿onze￿fractie￿is￿allereerst￿van￿groot￿belangdat￿de￿staatssecretaris￿onomwonden￿heeft￿toegegevendat￿onder￿zijn￿politieke￿verantwoordelijkheid￿ernstige￿fou-ten￿zijn￿gemaakt￿in￿de￿zaak￿van￿de￿heer￿Dolmatov.￿Ook￿alis￿niet￿te￿beoordelen￿of￿een￿zorgvuldiger￿handelen￿doorde￿overheid￿het￿overlijden￿had￿kunnen￿voorkomen,￿dui-delijk￿is￿niettemin￿dat￿de￿rechtsregels￿voor￿het￿plaatsen￿invreemdelingenbewaring￿en￿voor￿de￿rechtsbijstand￿zijn￿ge-schonden￿en￿de￿medische￿zorg￿tekortschoot.De￿staatssecretaris￿heeft￿overtuigend￿aangegeven￿dathij￿met￿grote￿inzet￿en￿urgentie￿werk￿zal￿maken￿van￿verbe-teringen￿om￿voor￿de￿toekomst￿fouten,￿tekortkomingen￿enmisslagen￿te￿voorkomen,￿dat￿hij￿ook￿nauwgezet￿zal￿toe-zien￿op￿de￿prompte￿invoering￿van￿die￿maatregelen￿en￿datook￿onafhankelijke￿instanties￿–￿zowel￿de￿inspectie￿als￿deonderzoeksraad￿–￿daarbij￿ingeschakeld￿zullen￿worden.￿DeSGP-fractie￿heeft￿het￿volledige￿vertrouwen￿in￿deze￿aan-pak,￿maar￿merkt￿hierbij￿wel￿uitdrukkelijk￿op￿dat￿indien￿on-danks￿deze￿inzet￿toch￿zulke￿ernstige￿incidenten￿zoals￿van-daag￿aan￿de￿orde￿opnieuw￿zouden￿plaatsvinden,￿dit￿nietzonder￿politieke￿gevolgen￿kan￿blijven.Alles￿afwegend￿zal￿de￿SGP-fractie￿daarom￿een￿motievan￿wantrouwen￿niet￿steunen.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):De￿staatssecretaris￿heeft￿juist￿expliciet￿gezegd￿dat￿hij￿ergeen￿genoegen￿mee￿neemt￿als￿fracties￿hem￿het￿voor-deel￿van￿de￿twijfel￿geven.￿Hoe￿zit￿dat￿met￿de￿SGP-fractie?Steunt￿zij￿de￿staatssecretaris￿volledig￿of￿niet?￿Dat￿zijn￿detwee￿smaken.De￿heer￿Van￿der￿Staaij￿(SGP):Elke￿staatssecretaris,￿elke￿minister￿heeft￿het￿volledige￿ver-trouwen￿van￿de￿Kamer,￿tenzij￿een￿motie￿van￿wantrouwenwordt￿gesteund.￿Daarmee￿geef￿je￿aan￿geen￿vertrouwente￿hebben.￿Wij￿hebben￿dus￿twee￿smaken:￿wij￿hebben￿welvertrouwen￿of￿wij￿hebben￿geen￿vertrouwen.￿Er￿zijn￿geentussensmaken.￿Wij￿hebben￿volledig￿vertrouwen,￿anderszouden￿wij￿een￿motie￿van￿wantrouwen￿steunen.￿Wij￿zeg-gen￿er￿echter￿wel￿bij￿–￿ik￿zeg￿dit￿bewust￿om￿niet￿mee￿tewerken￿aan￿het￿accepteren￿van￿een￿foutenmarge￿voorhandelingen￿onder￿het￿mom￿"dat￿kan￿gebeuren"￿–￿dat￿deaard￿en￿de￿ernst￿van￿deze￿fouten￿zodanig￿zijn￿dat￿wij￿er-van￿uitgaan￿dat￿het￿beleid￿toereikend￿zal￿zijn￿om￿herha-ling￿te￿voorkomen￿en￿dat￿de￿inspectie￿en￿de￿staatssecreta-ris￿hierop￿zelf￿zullen￿toezien.￿Dit￿type￿fouten￿mag￿niet￿op-nieuw￿plaatsvinden.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):De￿SGP-fractie￿geeft￿de￿staatssecretaris￿dus￿een￿gelekaart?De￿heer￿Van￿der￿Staaij￿(SGP):Iedereen￿kan￿de￿bewoordingen￿daarvoor￿verzinnen￿die￿hijwil,￿maar￿ik￿heb￿mijn￿eigen￿bewoordingen￿met￿zorg￿ge-kozen￿en￿dit￿is￿precies￿zoals￿wij￿het￿hebben￿willen￿benoe-men.￿Ik￿merk￿overigens￿uit￿de￿toelichting￿van￿mevrouwGesthuizen￿en￿mevrouw￿Voortman￿dat￿deze￿motie￿vanwantrouwen￿heel￿erg￿verbonden￿is￿met￿hun￿onvrede￿enongenoegen￿over￿het￿beleid￿als￿zodanig.￿Dat￿is￿iets￿waarde￿SGP-fractie￿ook￿afstand￿van￿neemt.￿Wij￿vinden￿dat￿eente￿grote￿verbreding￿van￿het￿debat.￿Het￿is￿het￿goede￿rechtvan￿fracties￿om￿er￿anders￿over￿te￿denken,￿maar￿wat￿onsbetreft￿staat￿het￿oordeel￿over￿het￿beleid￿en￿over￿de￿wetge-ving￿los￿van￿wat￿hier￿aan￿de￿orde￿is,￿namelijk￿de￿politie-ke￿verantwoordelijkheid￿voor￿de￿dood￿van￿een￿asielzoekeren￿de￿tekortkomingen￿die￿daaraan￿zijn￿verbonden.De￿heer￿Slob￿(ChristenUnie):Voorzitter.￿Wij￿debatteren￿vandaag￿al￿de￿hele￿dag￿over￿dezelfdoding￿van￿Aleksandr￿Dolmatov,￿een￿man￿die￿ten￿on-rechte￿werd￿opgesloten￿in￿vreemdelingendetentie,￿eenman￿die￿aan￿onze￿zorg￿was￿overgeleverd,￿maar￿deze￿zorgniet￿kreeg,￿een￿man￿die￿nodige￿rechtsbijstand￿werd￿ont-houden,￿een￿man￿die￿zich￿in￿een￿dergelijke￿situatie￿het￿le-ven￿benam.￿Om￿het￿met￿de￿woorden￿van￿staatssecreta-ris￿Teeven￿in￿eerste￿termijn￿te￿zeggen:￿buitengewoon￿tra-gisch￿en￿ook￿het￿verschrikkelijkste￿wat￿in￿een￿relatie￿metde￿overheid￿kan￿gebeuren.￿Wij￿zijn￿dat￿met￿hem￿eens.￿Wijwaarderen￿het￿dan￿ook￿dat￿de￿staatssecretaris￿voor￿deontstane￿situatie￿aan￿de￿nabestaanden￿ruimhartig￿excu-ses￿heeft￿aangeboden.Hoewel￿staatssecretaris￿Teeven￿nog￿niet￿zo￿lang￿asielen￿immigratiebeleid￿in￿zijn￿portefeuille￿heeft,￿kennen￿wijhem￿al￿wat￿langer￿en￿hoewel￿de￿politieke￿keuzes￿van￿destaatssecretaris￿niet￿altijd￿de￿onze￿zijn,￿hebben￿wij￿hemwel￿leren￿kennen￿als￿een￿deskundig￿en￿betrokken￿bestuur-der,￿duidelijk￿en￿rechtdoorzee.￿Zo￿heeft￿hij￿zich￿ook￿van-daag￿verantwoord￿in￿de￿Kamer.￿Dat￿is￿ook￿de￿plaats￿waardat￿hoort￿te￿gebeuren.￿Ik￿complimenteer￿hem￿daarvoor.Onder￿zijn￿politieke￿verantwoordelijkheid￿is￿echter￿welwat￿gebeurd.￿De￿dood￿van￿Aleksandr￿Dolmatov￿is￿een￿si-tuatie￿die￿–￿zo￿is￿ook￿gebleken￿–￿niet￿helemaal￿op￿zich-zelf￿staat.￿Maar￿zelfs￿als￿dat￿laatste￿niet￿het￿geval￿was￿ge-weest,￿had￿dit￿niet￿mogen￿gebeuren.￿Het￿is￿echter￿wel￿ge-beurd￿en￿mede￿daardoor￿is￿het￿handelen￿van￿de￿overheidin￿diskrediet￿gebracht.￿Dat￿raakt￿dus￿ook￿de￿geloofwaar-digheid￿van￿de￿overheid.￿De￿vraag￿die￿we￿nu￿in￿derde￿ter-mijn￿moeten￿beantwoorden,￿is￿hoe￿de￿politieke￿verant-woordelijkheid￿van￿de￿staatssecretaris￿in￿de￿nu￿ontstanesituatie￿moet￿worden￿gewogen.￿Hoe￿beoordelen￿we￿zijnoptreden￿in￿het￿licht￿van￿de￿politieke￿verantwoordelijk-heid￿die￿hij￿voor￿de￿ontstane￿situatie￿draagt?Daar￿hoort￿een￿goede￿terugblik￿blij.￿Die￿hebben￿wij￿ookgekregen.￿Daar￿horen￿duidelijke￿maatregelen￿bij￿om￿dit SlobTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-73soort￿dramatische￿situaties￿te￿voorkomen.￿Die￿zijn￿aange-kondigd,￿zelfs￿nog￿met￿een￿extra￿onderzoek￿erbij.￿Er￿hoortook￿een￿bewindspersoon￿bij,￿die￿met￿gezag￿daaraan￿lei-ding￿kan￿geven￿en￿politieke￿verantwoordelijkheid￿daar-voor￿kan￿dragen.￿Maar￿uiteindelijk￿gaat￿het￿vooral￿om￿be-antwoording￿van￿de￿vraag￿op￿welke￿wijze￿de￿Nederlandseoverheid￿aan￿de￿nabestaanden,￿de￿Nederlandse￿samenle-ving￿en￿aan￿allen￿die￿aan￿onze￿zorg￿zijn￿overgeleverd￿ofin￿de￿toekomst￿worden￿overgeleverd,￿duidelijk￿kan￿makendat￿dit￿soort￿situaties￿niet￿getolereerd￿wordt￿en￿dat￿een￿ui-terste￿poging￿wordt￿gedaan,￿het￿aangetaste￿overheidsge-zag￿weer￿te￿herstellen.Alles￿afwegende,￿komt￿de￿fractie￿van￿de￿ChristenUnietot￿de￿conclusie￿dat￿in￿deze￿situatie￿staatssecretarisTeeven￿de￿eer￿aan￿zichzelf￿moet￿houden￿en￿moet￿aftre-den.￿Niet￿omdat￿hij￿in￿de￿korte￿tijd￿dat￿hij￿staatssecretarisop￿dit￿terrein￿is￿persoonlijk￿verantwoordelijk￿zou￿zijn￿voorwat￿er￿is￿gebeurd￿en￿niet￿omdat￿wij￿twijfelen￿aan￿zijn￿in-zet￿en￿de￿nu￿voorgestelde￿maatregelen,￿maar￿wel￿omdatdoor￿zijn￿aftreden￿een￿niet￿mis￿te￿verstaan￿signaal￿wordtafgegeven￿dat￿dit￿niet￿had￿mogen￿gebeuren.￿We￿tolererenhet￿niet￿dat￿de￿overheid￿dergelijke￿fouten￿maakt￿in￿haarhandelen.￿Dit￿signaal￿is￿niet￿alleen￿bedoeld￿om￿het￿aan-getaste￿vertrouwen￿in￿het￿gezag￿van￿de￿overheid￿bij￿debuitenwereld￿weer￿te￿herstellen,￿maar￿ook￿om￿een￿duide-lijk￿signaal￿af￿te￿geven￿aan￿al￿diegenen￿die￿op￿de￿een￿ofandere￿manier￿in￿de￿overheid￿een￿verantwoordelijkheiddragen￿in￿de￿vreemdelingenketen￿of￿op￿welke￿plaats￿danook.We￿beseffen￿goed￿dat￿dit￿voor￿staatssecretaris￿Teevenpersoonlijk￿een￿hard￿gelag￿is.￿Wij￿hebben￿als￿fractie￿de-ze￿afweging￿ook￿niet￿licht￿genomen.￿Om￿het￿in￿de￿woor-den￿van￿één￿van￿mijn￿voorgangers,￿de￿heer￿Gert￿Schut-te,￿te￿zeggen:￿het￿gaat￿uiteindelijk￿niet￿om￿de￿persoon￿vande￿bewindspersoon￿–￿hij￿had￿het￿toen￿over￿de￿minister–￿maar￿om￿de￿ambtstaak￿die￿moet￿worden￿uitgeoefend.Dit￿in￿ogenschouw￿nemend,￿heeft￿ons￿tot￿ons￿oordeel￿ge-bracht.De￿heer￿Van￿Hijum￿(CDA):Voorzitter.￿Ook￿de￿CDA-fractie￿dankt￿de￿staatssecretarisvoor￿zijn￿antwoorden￿in￿de￿tweede￿termijn.￿Mijn￿fractieheeft￿zeer￿intensief￿met￿de￿vertrouwensvraag￿geworsteld.Ik￿had￿ooit￿nog￿de￿verwachting￿dat￿dit￿soort￿vragen￿in￿deoppositie￿makkelijker￿te￿beantwoorden￿zijn.￿Ik￿kan￿u￿ver-zekeren:￿dat￿is￿het￿niet.Wij￿hebben￿het￿vandaag￿over￿een￿zeer￿ernstige￿zaak,over￿ernstige￿fouten￿van￿de￿overheid￿en￿over￿het￿vertrou-wen￿in￿de￿zorgvuldige￿asielprocedure￿en￿inbewaringstel-ling￿dat￿daardoor￿is￿aangetast.￿Het￿is￿vandaag￿niet￿zozeerde￿vraag￿of￿deze￿bewindspersoon￿bereid￿of￿in￿staat￿is￿omdat￿probleem￿aan￿te￿pakken.￿Ik￿zeg￿het￿ronduit:￿wij￿heb-ben￿tot￿dusverre￿goede￿ervaringen￿met￿de￿heer￿Teevenals￿bewindspersoon.￿Het￿gaat￿ook￿niet￿om￿het￿beleid￿dathij￿voert.￿Streng￿en￿rechtvaardig,￿heeft￿hij￿hier￿toegelicht.Strikt,￿maar￿humaan,￿heb￿ik￿aangegeven.￿Daar￿vinden￿wijelkaar￿in￿grote￿lijnen.Hij￿stond￿hier￿vandaag￿met￿een￿boodschap,￿met￿over-tuiging,￿en￿mijn￿fractie￿heeft￿daar￿respect￿voor.￿Maar￿deoverheid,￿en￿dat￿is￿toch￿de￿essentie,￿is￿niet￿in￿staat￿geble-ken￿de￿rechten￿van￿Aleksandr￿Dolmatov￿te￿waarborgen.Organisaties￿zijn￿tekortgeschoten￿in￿de￿zorg￿voor￿iemanddie￿afhankelijk￿is￿van￿de￿zorg￿van￿de￿overheid.￿Het￿gingniet￿om￿een￿incident,￿zo￿bleek￿ook￿uit￿het￿debat￿van￿van-daag.￿Het￿gaat￿om￿de￿cultuur￿van￿organisaties,￿om￿ICT-systemen￿die￿onvolkomenheden￿vertonen,￿om￿informa-tie-uitwisseling￿die￿onvoldoende￿was￿en￿om￿verschillen-de￿rapporten￿die￿daar￿al￿eerder￿op￿hebben￿gewezen.￿Hetis￿goed￿dat￿wij￿deze￿kwetsbaarheden￿en￿risico's￿erken-nen￿en￿dat￿de￿inspectie￿en￿de￿onderzoeksraad￿daar￿onder-zoek￿naar￿gaan￿doen,￿maar￿een￿nieuw￿onderzoek￿is￿uitein-delijk￿niet￿de￿ultieme￿oplossing￿voor￿die￿problemen.￿Devraag￿die￿wij￿ons￿als￿fractie￿hebben￿gesteld,￿is￿welk￿sig-naal￿wij￿aan￿de￿samenleving￿afgeven￿als￿wij￿geen￿politie-ke￿conclusies￿zouden￿verbinden￿aan￿dit￿zeer￿kritische￿rap-port￿van￿de￿inspectie;￿een￿rapport￿dat￿zo￿kritisch￿is￿overhet￿handelen￿en￿het￿nalaten￿van￿de￿overheid.￿Ook￿mijnfractie￿is￿uiteindelijk￿tot￿de￿conclusie￿gekomen￿dat￿het￿af-treden￿van￿de￿staatssecretaris￿op￿zijn￿plaats￿zou￿zijn￿ge-weest.￿Ook￿mijn￿fractie￿zal￿voor￿de￿motie￿stemmen￿waar-in￿het￿vertrouwen￿wordt￿opgezegd,￿nu￿de￿staatssecretariszo￿nadrukkelijk￿de￿vraag￿aan￿de￿Kamer￿heeft￿voorgelegden￿heeft￿aangegeven￿dat￿het￿voordeel￿van￿de￿twijfel￿voorhem￿niet￿genoeg￿is.De￿voorzitter:De￿heer￿Fritsma￿ziet￿af￿van￿zijn￿derde￿termijn.￿Dan￿geef￿iknu￿het￿woord￿aan￿de￿heer￿Klein￿van￿50PLUS.De￿heer￿Klein￿(50PLUS):Voorzitter.￿50PLUS￿staat￿fundamenteel￿voor￿de￿keuze￿voorde￿rechtvaardigheid￿en￿voor￿de￿zorg￿voor￿de￿mens,￿ookvoor￿de￿kwetsbare￿mens￿in￿de￿vreemdelingenketen.￿Hetdebat￿rond￿Aleksandr￿Dolmatov￿is￿voor￿ons￿dan￿ook￿meerdan￿het￿bespreken￿van￿een￿incident,￿meer￿dan￿het￿kijkennaar￿de￿specifieke￿situatie,￿de￿casus.￿Daarbij￿past￿een￿af-weging￿waarin￿wij￿kijken￿naar￿de￿structuur,￿de￿zaken￿dieerachter￿liggen,￿de￿vraag￿waardoor￿het￿is￿gekomen￿ennaar￿de￿specifieke￿omstandigheden.￿Wij￿hebben￿in￿detweede￿termijn￿gehoord￿dat￿de￿staatssecretaris￿in￿onzeogen￿wel￿degelijk￿verder￿is￿gegaan￿dan￿alleen￿maar￿hetbeschrijven￿van￿het￿incident.￿Hij￿heeft￿ook￿duidelijk￿blijkgegeven￿dat￿het￿om￿meer￿gaat￿dan￿alleen￿maar￿dat￿hetincident￿opgelost￿moet￿worden.￿Het￿gaat￿ook￿om￿de￿uit-voering￿van￿de￿aanbevelingen￿van￿de￿Inspectie￿Veilig-heid￿en￿Justitie.￿Het￿beleid￿zal￿ook￿meer￿gericht￿wordenop￿de￿mens￿en￿de￿menselijke￿maat.￿Het￿zal￿erop￿gerichtzijn,￿de￿mens￿geen￿onderdeeltje￿van￿het￿systeem￿te￿la-ten￿zijn.￿De￿staatssecretaris￿heeft￿aangegeven￿dat￿daar￿dewerkprogramma's￿van￿de￿inspectie￿op￿gericht￿zullen￿wor-den.￿Ook￿heeft￿de￿staatssecretaris￿een￿onafhankelijk￿on-derzoek￿door￿de￿Onderzoeksraad￿Voor￿Veiligheid￿aange-kondigd.￿Dat￿betekent￿dat￿de￿fractie￿van￿50PLUS,￿hoe￿be-treurenswaardig￿de￿aanleiding￿voor￿dit￿debat￿ook￿was,niet￿uitspreekt￿dat￿het￿vertrouwen￿weg￿is.￿De￿staatssecre-taris￿zal￿niet￿over￿moeten￿gaan￿tot￿de￿orde￿van￿de￿dag,maar￿zal￿vol￿vertrouwen￿aan￿de￿slag￿moeten￿gaan.Mevrouw￿Voortman￿(GroenLinks):De￿staatssecretaris￿heeft￿gevraagd￿om￿volledig￿vertrou-wen,￿en￿niet￿om￿het￿voordeel￿van￿de￿twijfel.￿Betekent￿ditdat￿de￿fractie￿van￿50PLUS￿het￿volledige￿vertrouwen￿in￿destaatssecretaris￿uitspreekt?De￿heer￿Klein￿(50PLUS):De￿fractie￿van￿50PLUS￿spreekt￿het￿volledige￿vertrouwenuit￿in￿de￿staatssecretaris￿door￿de￿motie￿die￿u￿samen￿met KleinTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-74mevrouw￿Gesthuizen￿en￿mevrouw￿Thieme￿hebt￿ingediendniet￿te￿steunen.Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):De￿staatssecretaris￿heeft￿klip-en-klaar￿duidelijk￿gemaaktdat￿hij￿niet￿kan￿aanblijven￿op￿basis￿van￿het￿voordeel￿vande￿twijfel.￿Net￿als￿Robin￿Linschoten￿in￿1996￿deed,￿vraagthij￿daarmee￿feitelijk￿om￿een￿motie￿van￿vertrouwen.￿Ik￿hebin￿eerste￿en￿tweede￿termijn￿mijn￿uiterste￿best￿gedaan￿omeen￿duidelijk￿antwoord￿te￿krijgen￿van￿collega￿Recourt￿vande￿PvdA￿op￿de￿vraag￿of￿hij￿de￿staatssecretaris￿voor￿hon-derd￿procent￿steunt,￿of￿hem￿slechts￿het￿voordeel￿van￿detwijfel￿gunt.￿Dat￿duidelijke￿antwoord￿is￿er￿niet￿gekomen.In￿antwoord￿op￿mijn￿vraag￿draait￿de￿heer￿Recourt￿het￿om.Hij￿zei:￿u￿hoort￿mij￿niet￿zeggen￿dat￿wij￿geen￿vertrouwenhebben.Niet￿alleen￿de￿staatssecretaris￿heeft￿recht￿op￿een￿dui-delijk￿en￿helder￿antwoord,￿omdat￿hij￿heeft￿aangegevendat￿hij￿niet￿verder￿kan￿op￿basis￿van￿het￿voordeel￿van￿detwijfel,￿maar￿ook￿de￿kiezer￿heeft￿recht￿op￿een￿helder￿ant-woord.￿Daarom￿heb￿ik￿besloten￿om￿een￿ongebruikelijkestap￿te￿zetten.￿Ik￿zal￿zelf￿een￿motie￿van￿vertrouwen￿indie-nen.￿Mijn￿fractie￿zal￿die￿motie￿niet￿steunen.￿We￿hebbenimmers￿de￿motie￿van￿wantrouwen￿mede￿ingediend.Deze￿motie￿is￿een￿uiterst￿middel￿om￿van￿de￿coalitie,en￿overigens￿ook￿van￿de￿oppositiepartijen,￿helder￿te￿krij-gen￿of￿zij￿bereid￿zijn￿honderd￿procent￿vertrouwen￿in￿destaatssecretaris￿uit￿te￿spreken,￿of￿hem￿slechts￿het￿voor-deel￿van￿de￿twijfel￿te￿geven.￿De￿staatssecretaris￿heeft￿zijnpositie￿afhankelijk￿gesteld￿van￿het￿vertrouwen￿van￿de￿Ka-mer.￿Daarom￿wil￿ik￿vragen￿om￿deze￿motie￿onmiddellijk￿instemming￿te￿brengen,￿en￿wel￿hoofdelijk.￿De￿motie￿luidtals￿volgt.MotieDe￿Kamer,gehoord￿de￿beraadslaging,constaterende￿dat￿de￿staatssecretaris￿van￿Veiligheid￿enJustitie￿heeft￿aangegeven￿dat￿het￿voordeel￿van￿de￿twijfelvoor￿hem￿onvoldoende￿is￿om￿te￿kunnen￿blijven￿functione-ren;spreekt￿haar￿volledige￿vertrouwen￿uit￿in￿de￿staatssecreta-ris￿van￿Veiligheid￿en￿Justitie,en￿gaat￿over￿tot￿de￿orde￿van￿de￿dag.Wordt￿deze￿motie￿in￿voldoende￿mate￿ondersteund?De￿heer￿Van￿der￿Staaij￿(SGP):Mag￿ik￿daar￿een￿stemverklaring￿over￿afleggen,￿om￿te￿zeg-gen￿waarom￿ik￿de￿indiening￿niet￿van￿harte￿wil￿ondersteu-nen?De￿voorzitter:Voordat￿deze￿vraag￿wordt￿beantwoord,￿geef￿ik￿de￿heerPechtold￿gelegenheid￿om￿een￿vraag￿te￿stellen.De￿heer￿Pechtold￿(D66):Ik￿vind￿het￿een￿belangrijke￿traditie￿in￿dit￿huis￿dat,￿welkemotie￿er￿ook￿wordt￿ingediend,￿een￿partij￿of￿zelfs￿maar￿éénlid￿de￿kans￿krijgt￿om￿een￿uitspraak￿van￿de￿Kamer￿te￿vra-gen.￿Wel￿vraag￿ik￿aan￿mevrouw￿Thieme￿of￿zij￿deze￿mo-tie,￿die￿het￿omgekeerde￿is￿van￿de￿motie￿die￿eerder￿is￿inge-diend,￿zou￿moeten￿willen￿indienen.We￿hebben￿vandaag￿een￿stevig￿debat￿gevoerd.￿Destaatssecretaris￿heeft￿er￿alles￿aan￿gedaan￿om￿te￿vertellenwaarom￿hij￿gehandeld￿heeft￿zoals￿hij￿heeft￿gehandeld.￿Ikvind￿dat￿partijen￿daarmee￿met￿respect￿dienen￿om￿te￿gaan.De￿staatssecretaris￿heeft￿duidelijk￿verwoord￿dat￿hij￿inder-daad￿verder￿wil￿gaan￿dan￿alleen￿maar￿gewoon￿vertrou-wen.￿Ik￿vind￿dat￿mevrouw￿Thieme￿het￿daarbij￿kan￿laten.Ik￿vind￿ook￿dat￿zij￿op￿deze￿manier￿een￿spelletje￿speelt￿methet￿staatsrecht￿en￿de￿regels￿die￿we￿in￿dit￿huis￿hanteren.Als￿zij￿persisteert￿in￿het￿indienen￿van￿de￿motie,￿zal￿ik￿datsteunen.￿Ik￿vind￿namelijk￿dat￿we￿nooit￿een￿motie￿kunnenweigeren￿op￿grond￿van￿de￿inhoud￿ervan.￿Ik￿raad￿haar￿ech-ter￿ernstig￿aan￿om￿niet￿op￿dit￿pad￿verder￿te￿gaan.Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):Ik￿doe￿dit￿met￿respect￿voor￿de￿regels.￿Er￿is￿namelijk￿geenenkele￿regel￿die￿mij￿belet￿om￿een￿dergelijke￿motie￿in￿tedienen.￿Zoals￿u￿ook￿weet,￿ben￿ik￿wars￿van￿tradities￿als￿dieniet￿in￿het￿belang￿zijn￿van￿de￿duidelijkheid￿die￿met￿nameburgers￿nodig￿hebben￿van￿de￿politiek.￿Als￿ik￿rechtstreeksvraag￿aan￿collega￿Recourt￿van￿de￿Partij￿van￿de￿Arbeid￿omklip-en-klaar￿duidelijk￿te￿maken￿of￿hij￿honderd￿procentsteun￿geeft￿aan￿deze￿staatssecretaris,￿krijg￿ik￿daar￿loutereen￿politiek￿antwoord￿op,￿namelijk:￿u￿hoort￿mij￿niet￿zeg-gen￿dat￿ik￿geen￿vertrouwen￿heb.￿Dat￿is￿nou￿precies￿wat￿ikterug￿wil￿leggen￿bij￿de￿heer￿Pechtold.￿We￿moeten￿eens￿afvan￿dat￿wollige￿en￿onduidelijke￿taalgebruik.￿We￿moetengewoon￿ja￿of￿nee￿zeggen.￿Van￿die￿traditie,￿van￿het￿wolligetaalgebruik,￿het￿eromheen￿draaien,￿het￿niet￿duidelijk￿zijn,wil￿ik￿heel￿graag￿af.￿Als￿dat￿door￿middel￿van￿deze￿motiekan,￿dan￿doe￿ik￿dat.￿Dan￿vind￿ik￿het￿respect￿naar￿de￿slacht-offers￿van￿de￿misstanden￿in￿de￿detentie￿en￿het￿respectrichting￿de￿samenleving￿om￿serieus￿te￿kijken￿naar￿wat￿ergebeurt￿op￿politiek￿niveau,￿belangrijker￿dan￿de￿traditiesvan￿dit￿huis.￿Met￿alle￿respect.De￿heer￿Pechtold￿(D66):Ik￿zal￿via￿u￿blijven￿praten,￿voorzitter,￿maar￿ik￿raad￿me-vrouw￿Thieme￿dit￿toch￿echt￿af.￿Er￿is￿één￿oordeel:￿voor￿oftegen.￿Binnen￿iedere￿fractie￿is￿er￿de￿afgelopen￿uren￿ste-vig￿gedebatteerd,￿gewikt￿en￿gewogen.￿Ik￿vind￿de￿manierwaarop￿u￿nu￿geluiden￿van￿buiten￿betrekt￿in￿deze￿actie,misplaatst.￿Nogmaals,￿wij￿stemmen￿hier￿voor￿of￿tegen.We￿vragen￿hier￿niet￿het￿omgekeerde￿om￿iets￿anders￿teveroorzaken.￿Nogmaals,￿ik￿zou￿mevrouw￿Thieme￿willenvragen￿om￿hiermee￿te￿stoppen.De￿voorzitter:Mijnheer￿Van￿der￿Staaij.De￿heer￿Van￿der￿Staaij￿(SGP):Voorzitter.￿Het￿is￿wat￿ongebruikelijk,￿maar￿normaal￿vraagtu￿of￿de￿moties￿voldoende￿worden￿ondersteund￿om￿deeluit￿te￿maken￿van￿de￿beraadslaging.￿Vrijwel￿altijd￿zeggenwe￿daar￿ja￿tegen.￿Ik￿vind￿dit￿zo'n￿bizarre￿motie￿dat￿wij￿on-ze￿hand￿niet￿zullen￿opsteken￿om￿deze￿te￿ondersteunen.Mevrouw￿Thieme￿dient￿daarmee￿een￿motie￿in￿waar￿ze￿zelfniet￿achter￿staat,￿want￿ze￿wil￿anderen￿ergens￿voor￿latenzijn￿terwijl￿ze￿zelf￿helemaal￿geen￿vertrouwen￿heeft.￿Dat ThiemeTweede￿KamerRapport￿zelfmoord￿gedetineerde 18 april 2013TK￿7777-6-75is￿een.￿Twee.￿Het￿doet￿ook￿geen￿recht￿aan￿de￿ernst￿vandit￿debat.￿Drie.￿We￿hebben￿vertrouwen￿of￿we￿hebben￿hetniet.￿We￿kunnen￿in￿het￿laatste￿geval￿een￿motie￿van￿wan-trouwen￿indienen.￿Maar￿dit￿verstoort￿de￿normale￿staats-rechtelijke￿gang￿van￿zaken.Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):Het￿doet￿wel￿degelijk￿recht￿aan￿de￿ernst￿van￿dit￿debat.￿Al-leen￿denk￿ik￿dat￿de￿heer￿Van￿der￿Staaij￿een￿andere￿percep-tie￿heeft￿van￿wat￿je￿wel￿echt￿in￿ernst￿moet￿nemen.￿Ik￿denkdat￿daar￿een￿groot￿verschil￿is￿tussen￿zijn￿partij￿en￿de￿mij-ne.De￿heer￿Slob￿(ChristenUnie):Ik￿heb￿even￿geaarzeld￿of￿ik￿hier￿naartoe￿zou￿lopen.￿Ik￿hebhet￿toch￿gedaan,￿want￿ik￿heb￿de￿behoefte￿om￿hierop￿tereageren.￿Ieder￿Kamerlid￿en￿iedere￿fractievoorzitter￿gaatover￿zijn￿eigen￿geloofwaardigheid,￿maar￿ik￿vind￿het￿nietgeloofwaardig￿als￿je,￿wanneer￿je￿zelf￿een￿motie￿van￿wan-trouwen￿meeondertekent,￿gelijktijdig￿een￿motie￿van￿ver-trouwen￿indient￿bij￿zo'n￿gevoelig￿onderwerp.￿Dat￿zal￿voormij￿reden￿zijn￿–￿ik￿heb￿het￿nog￿nooit￿eerder￿gedaan￿–￿omde￿indiening￿van￿deze￿motie￿niet￿te￿steunen.Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):Ik￿wil￿nogmaals￿duidelijk￿maken￿–￿ik￿geloof￿dat￿de￿heerSlob￿daar￿toch￿te￿weinig￿naar￿geluisterd￿heeft￿–￿dat￿hetmij￿erom￿gaat￿dat￿we￿in￿dit￿huis￿duidelijk￿zijn￿in￿onze￿ant-woorden￿en￿dat￿we￿af￿moeten￿van￿het￿"u￿hoort￿mij￿nietzeggen￿dat￿ik￿geen￿vertrouwen￿heb".￿Dat￿zijn￿precies￿dewoorden￿waardoor￿mensen￿zo￿ontzettend￿tabak￿hebbengekregen￿van￿de￿politiek.￿Dat￿wil￿ik￿doorbreken.￿Ik￿neemdaarin￿juist￿mijn￿verantwoordelijkheid.￿Als￿het￿op￿dezemanier￿moet,￿door￿een￿ongebruikelijke￿stap￿te￿zetten￿–￿ikrealiseer￿mij￿dat￿die￿ongebruikelijk￿is￿–￿dan￿doe￿ik￿dat.De￿heer￿Zijlstra￿(VVD):Het￿is￿gebruik￿in￿het￿staatsrecht￿–￿de￿heer￿Pechtold￿weeser￿terecht￿op￿–￿dat￿wij￿uitspreken￿tegen￿een￿bewindsper-soon￿het￿vertrouwen￿in￿hem￿te￿hebben,￿tenzij￿er￿via￿eenmotie￿van￿wantrouwen￿het￿omgekeerde￿wordt￿neerge-legd.￿Wij￿hechten￿er￿zeer￿aan￿dat￿dit￿gebeurt.￿Mocht￿me-vrouw￿Thieme￿persisteren,￿wat￿ik￿haar￿vanuit￿het￿staats-recht￿en￿vanuit￿de￿wijze￿waarop￿wij￿met￿elkaar￿omgaan￿indit￿huis￿zou￿willen￿afraden,￿dan￿wil￿ik￿graag￿een￿stemver-klaring￿afleggen.￿Ik￿wil￿het￿namelijk￿netjes￿spelen.De￿heer￿Van￿Haersma￿Buma￿(CDA):In￿dit￿bijzondere￿geval￿wil￿ik￿zeggen￿dat￿de￿CDA-fractie￿deindiening￿van￿een￿dergelijke￿motie,￿die￿de￿manier￿waaropwe￿in￿deze￿Kamer￿met￿elkaar￿omgaan￿zo￿zou￿ondergra-ven,￿niet￿zal￿steunen.De￿heer￿Recourt￿(PvdA):Ik￿moet￿moeite￿doen￿om￿mij￿diplomatiek￿uit￿te￿drukken,want￿ik￿heb￿erg￿veel￿moeite￿met￿wat￿hier￿gebeurt.￿Ik￿hebgezegd￿dat￿er￿vertrouwen￿is,￿tenzij￿dat￿komt￿te￿verval-len.￿Dat￿laatste￿is￿overigens￿niet￿het￿geval.￿Vervolgensvraagt￿mevrouw￿Voortman￿nog￿–￿u￿kunt￿de￿Handelingener￿straks￿op￿nalezen￿–￿of￿dit￿betekent￿dat￿ik￿vertrouwenheb.￿Ja,￿dat￿betekent￿het,￿zei￿ik.￿Wat￿zich￿hier￿nu￿afspeelt,is￿een￿spelletje￿–￿ik￿kan￿het￿niet￿anders￿zien￿–￿en￿dat￿vindik￿heel￿kwalijk.￿Ik￿verleen￿geen￿steun￿aan￿de￿indiening￿vandeze￿motie.Mevrouw￿Thieme￿(PvdD):In￿antwoord￿op￿de￿vraag￿van￿mevrouw￿Voortman￿zei￿deheer￿Recourt￿dat￿hij￿vond￿dat￿mevrouw￿Voortman￿spijkersop￿laag￿water￿zocht.￿Dat￿was￿het￿antwoord￿van￿de￿heerRecourt.￿Ik￿wil￿duidelijk￿maken￿dat￿het￿hier￿niet￿gaat￿omspijkers￿op￿laag￿water,￿maar￿om￿een￿duidelijke￿uitspraak.Die￿wil￿ik￿graag￿van￿de￿Kamer,￿en￿wel￿hoofdelijk.De￿voorzitter:Deze￿motie￿is￿voorgesteld￿door￿het￿lid￿Thieme.￿Naar￿mijblijkt,￿wordt￿de￿indiening￿van￿deze￿motie￿voldoende￿on-dersteund.Zij￿krijgt￿nr.￿1653￿(19637).Hiermee￿is￿er￿een￿einde￿gekomen￿aan￿de￿derde￿termijnvan￿de￿Kamer.￿Ik￿zie￿dat￿de￿staatssecretaris￿geen￿behoefteheeft￿om￿nog￿iets￿te￿zeggen￿in￿derde￿termijn.De￿beraadslaging￿wordt￿gesloten.De￿vergadering￿wordt￿van￿22.58￿uur￿tot￿23.03￿uur￿ge-schorst.