Crisis- en herstelwet (32 127)

Aandeordeisdebehandelingvan:-hetwetsvoorstelRegelsmetbetrekkingtotversneldeontwikkelingenverwezenlijkingvanruimtelijkeeninfrastructureleprojecten(Crisis-enherstelwet)(32127).Devoorzitter:Ikheetdevijfbewindsliedeninvak-Kvanhartewelkom.Omervoortezorgendathetdebatnieteenzodanigecrisiswordtdatniemandermeeroptijdvankanherstellen,hebikeenberoepgedaanopderedelijkheidvandesprekers.Alshetevenkan,houdenwijhetdebatvooraltussendeledenenhetkabinet.Ikverzoekdeleden,zominmogelijkonderlingellenlangeinterruptiestehouden.Wijhebbeneentweetrapsraket:eenvraageneenkortevervolgvraag.Ikverzoekdeledenook,daarbijnietaltelangeinleidingentehouden.Daarvoorhebbenzijallemaaleenflinkeeerstetermijn.Wijbeginnengauw.AlseerstesprekernodigikdeheerVendrikuitomnaarhetspreekgestoeltetegaan.Dealgemeneberaadslagingwordtgeopend.©DeheerVendrik(GroenLinks):Mevrouwdevoorzitter.Deeconomischecrisisheeftwereldwijdspijkerhardtoegeslagen.Netalsbijklimaatveranderingwordtdehoogsteprijsbetaaldindearmstelanden.Zijwordenhetversteteruggeworpenindetijdenzijzijndegrootsteslachtoffersvanhetavonturismevandezelfverrijkendebankiersendeimplosievandemondialehandelinfinanciëlederivaten.VolgensdeWereldbankzullenhonderdmiljoenmensenextraopnieuwhongerlijdendoorextremearmoede.DatiszeskeerdeNederlandsebevolking.Zijkunnenvrijwelnooiteenberoepdoenopeenbeschermendeoverheid.Zijzijnweesintijdenvanglobalisering.Vancrisiswetenzijallesenvanherstelhebbenzijnognietgehoord.Wijblijvendaaromookhetkabinetoproepenomzichindeinternationalearenasterktemakenenteblijvenmakenvoorhetbelangvandezemensen.Juistindezetijdisinternationalesolidariteitgeboden,ookjuistinonsbelang.Voorzitter.DatleekmijeenpassendeaftrapvoordezeCrisis-enherstelwet.TerechtprobeerthetkabinetmetactiefbeleidinNederland,dehuidigecrisistekeren.Hetbegrotingsbe-leidvanministerBosisflinkopgeknaptnudewerkloos-heidsuitgavenbuitendekaderszijngeplaatst,eenbesluitvanditkabinetditvoorjaar.Hetbegrotingsbeleidisnuzogoedalsconjunctureelneutraal.Erwordtgestuurdophetstructurelesaldo,enzomoethetook.Erwaseencrisisvoornodig,maarministerBosvoertnufeitelijkhetbegrotingsbeleiduitdatGroenLinksin2000alheeftvoorgesteld.DeheerBalkenende,toenfinancieelwoordvoerder,zalhetzichkunnenherinneren;huldedaarvooroverigens.HetkabinetbeproeftookterechtnieuwewegenomeenextraimpulstegevenaandeNederlandseecono-mie.Jammerdathetnogalergveelsnelwegenzijnenjammerdatdebanendieditkabinetwilcreëren,voorallandingsbanenblijkentezijn.GroenLinkspleitaleenjaarmetgrotehartstochtvooreenGreenDeal,wantachterdeeconomischeneergangvanditmomentschuilennogveelgrotereproblemen:dedreigingvanpermanentevoedseltekorten,schaarsteaanschoonwater,afnemendebiodiversiteit,uitputtingvangrondstoffenzoalsfosfaten,olieengas,enhetprobleemvansnelleenonbeheers-bareklimaatverandering.Endezecriseszijn,andersdandeeconomische,nietcyclischendustijdelijkvanaard,maarminimaallineair,waarschijnlijkexponentieelenduspermanent.Hetisenwordteenenormeopgavevoordemondialegemeenschapomhiertijdigeneffectieftehandelen,maarwijhebbengeenanderekeuze.Dewereldvanmorgenzieterbepaaldnietfraaiuitalswijdatnalaten.EenbelangrijkdeelvanhetpolitiekeantwoordhieropisvolgensdefractievanGroenLinkseenGreenDeal.Wijhebbendaarhetafgelopenjaarinderichtingvanhetkabinetverschillendevoorstellenvoorgedaan.Deessentiedaarvanisdatelkoverheidsingrijpenvanafhedengerichtmoetzijnopduurzaamheid,opsnelleenradicalevergroeningvandeeconomieensamenleving.Nietsismeereconomischverstandigalshetecologischonverstandigis,endatkanjenietoverlatenaanhetmondialekapitalismevanvandaag.Daarvoorisvergaandeningrijpendoptredenvandepolitieknodig.Ikroepopnieuwhetkabinetop:gebruikdezeeconomischecrisisalskansomdebakensdefinitiefteverzettenenorkestreereenradicaleverduurzaming.Essentieeldaarinisvergroeningvanonzeenergiepolitiek.Datisnietalleengebodenvoorhetbestrijdenvanonbeheersbareklimaatveranderingenhetvermijdenvangeopolitiekeeneconomischeschadevaneenfossieleenergiecrisis,hetvormtookdesleutelnaareenschoneenduurzamesamenleving.Juistdaaromwilikvanavondeenconcreetvoorstelindienenvooreengarantievooreengroene-energiesysteem,voordeinsiders:hetfeed-insysteem.Ikkomdaarzodirectopterug.VoldoetdeCrisis-enherstelwetvanhetkabinetzoalszijvanavondhiervooronsligtaandevereistenvaneenGreenDeal?Naaronsoordeelisdatniet,maarlaatikoptimistischzijnoverhetverloopvanhetdebat,nogniethetgeval.ZoweltenaanzienvandeproceduresalsdeprojectenheeftdefractievanGroenLinksoptalvanpuntenstevigebezwaren.Onzevoorlopigeanalyseis–ikvraagdeminister-presidentomeenreactie–datdeCDA-bewindsliedenEurlingsenVerburgdeCrisis-enherstelwetwerkelijkoptimaalhebbenwetentebenutten–proficiatvoorhunprofessionaliteit–omautoenveehouderijflinkvooruittekrijgenenPvdA-ministerCramermagderotzooiopruimen.EndeCDA-premierzagongetwijfelddathetallemaalmooiwas.Allereerstdeprocedures.Hetkabinetslaatnogalwildomzichheenbijdiversevoorstellenomproceduresteversoepelenteneindeeenversnellingtebereiken,tenminstedebeoogdeversnelling.Ditalleenisalwonderlijkomdatdeafgelopenjarenaandezeprocedu-resviadiversevoorstellenalzeerforsisgesleuteld.DeRaadvanStateenveleanderenhebbendaarookmetkrachtopgewezen.Snelheidisnuvooraleenkwestievangoedbestuurenpoliticimetlef,nietvanuitgekledeprocedureswaarbijburgersenmilieubelangenhetonderspitdelven.Indeschriftelijkerondeisditfundamentelepuntzeeruitvoeriggewisseld,nadathetkabinetookessentiëleonderdelenvanhetadviesvandeRaadvanStatenaastzichneerhadgelegd.Hetkabinetpersisteert,schriftelijkiniedergeval,indeopvattingdatzijnprocedurelevoorstelleninlijnzijnmetbijvoorbeeldhetadviesvandecommissie-Elverding.Datiswelergpikant,wanttweeledenvandiezelfdecommissie-ElverdinghebbentijdensTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2140 ennadehoorzittingmondelingenschriftelijkhettegendeelbeweerd.Hetwarentweeledenvanliberalehuize,zegikinderichtingvandeheerAptroot.DehoofdlijnvanElverdingisdatveelruimtelijkeprojectengebaatzijnbijeenruimevoorfasemetdeelnamevanallebetrokkenenenwegingvanallealternatieven.Dekansopdraagvlakisdanmaximaal.Mensenwordendangehoordenidealiterisereendiepgravendeeninhoude-lijkeuitwisselingvanalternatievenwaarnatoteenvoorkeursvariantwordtbesloten.Datlijktmijeenzeerterechtvoorstelvandecommissie-Elverding.Maarhetkabinetkiest,integenstellingtotwathetdezezomeroverElverdingnaaronstoestuurde,vooreenandereroute,zoalsookblijktuithetbeperkenvandetoegangtotderechterenhetuitsluitenvanalternatievenenMER-beoordelingenopprojectniveau.Datisnujuisthettegendeelvanhetzoekennaardraagvlak,datisspierballenpolitiek.Hetkabinetorganiseerthiermeefeitelijkeenmachtsverschuivingtengunstevanzichzelfenverkooptdatalsversnellingvanprocedures.Volgensonsisheteenpremieopoudepolitiek,waarveelmensenindepraktijkechtwoestvankunnenworden,alshendatvannabijoverkomt.Hetleidtvooraltotnietluisterenenweldoordouwenvanprojectenwaarvoorgeendraagvlakis.Ikvraagdeminister-presidentofeenvandeledenvanzijnkabinetomeenreactie.Bovendiengeldthetvolgende.GoederuimtelijkeprojectendiealshetwareElverdingproofzijn,endaarmeevanhogekwaliteit,hebbendebeoogdeversnellingvandeCrisis-enherstelwetvolgensmijnietnodig.NaarhetoordeelvandefractievanGroenLinkszijnhetvooraldediscutabeleprojectendieveelweerstandoproepenengeendraagvlakkennen,dieweldegelijkbaathebbenbijdezeCrisis-enherstelwet.Bestuurdersenoverheidsdienstendiedezeprojectentrekken,hebbenerbovendienminderofgeenbelangbijomdraagvlakteverwerven.Weinighoudtzeinmiddelstegen,alsdeCrisis-enherstelwetinderdaadpraktijkwordt.DeCrisis-enherstelwetzetduseenpremieopdiscutabeleprojectenendatisonwenselijk.Hetismisschiengoedomhierdedijkverzwaringinhetrivierengebieduitdejarennegentignogeensvoordegeesttehalen.HetgingomgrotewerkendiesneldoorRijkswaterstaatwerdenuitgevoerd,watbegrijpelijkwasnadebijna-overstromingenvan1993en1995.Maarzeleiddenooktotmassaalprotestwegenshetvergaandverknoeienvaneeneeuwenoudcultuurlandschap.PasnaheelveelgedoewasRijkswaterstaataanspreekbaaropdezeeffectenenwerddenoodzakelijkedijkverzwaringoptalvantrajectenalsnogaangepast.Hetkosttemassa’stijdenverpesttehetdraagvlak.Erwasveelcommotie.Deeffectiviteitwasnul.Ditisnouprecieswatdecommissie-Elverdingterechtprobeerdetevoorkomen.Hetkabinetlijktechteropherhalingvandedijkverzwa-ringuitdejarennegentigaantesturen.Ditalleslijktmijeenbijzondervreemdnettoresultaatvanditwetsvoorstel.Onderhetmomvancrisisbestrijdingwordtvooralruimbaangegevenaandubieuzeprojectenwaaroverdesamenlevingverdeeldis.Daardoorkunnenbestuurdersongestoordnegeren.Ikhoorgraageenreactie.DeprocedureleagendavandeCrisis-enherstelwetisookstrijdigmethetadviesvandecommissie-Elverding,omdathetwetsvoorstel,zobleekuitdehoorzittingenuittalvanschriftelijkecommentaren,hettegendeeldreigttebereiken:vertraging,onduidelijkheidenmist.Opeenenkel,ondergeschiktpuntheefthetkabinetgereageerdviaeennotavanwijziging,maarophetgrotevraagstukblijfthetkabinethetantwoordschuldig.Verschillendebestuurskundigenwaarschuwenluidenduidelijkvoorditgevaar,zoookdehoogleraarPriemus,eenautoriteit,meenik.IkkanhetnietbeterverwoordendandeheerPriemus:hetindienenvandeCrisis-enherstelwetiseendaadvangrotesymboliek;wijontkomennietaandeconclusiedatdeinvoeringvanzo’nwetdekansopverwarringzalvergroten,opprojectniveauoudeennieuweregelgevingmetelkaarverstrengelt,dekansopbudgetoverschrijdingen,kwaliteitsverliesenextrarisico’svergroot,depositievanprivatefinanciers,decentraleoverhedenenburgersmarginaliseertentenkostegaatvanhetmaatschappelijkdraagvlak,hetdemocratischgehaltevandebesluitvormingendeduurzamekwaliteitvanhetresultaat.JemoethetechtbontmakenomdeheerPriemuszo’nkwalificatieteontlokken,zouikdenken.Graaghoorikeenreactievanhetkabinetopdezekwalificatie.Hetkabinetschietzichzelfdusindevoet.DangaikinophetopeneindekaraktervandeCrisis-enherstelwet.OpverschillendeplekkenindeCrisis-enherstelwetvoorziethetkabinetindemogelijkheidombijalgemenemaatregelvanbestuurnieuweprojectenindelijstjesoptenemen.Ookvoorziethetindemogelijkheidombestaandewettelijkevoorschriftentoetevoegenaanhetlijstje″teschrappen″.Omwillevandetijdzaliknietingaanopdevelewoordendiehetkabinetnodigheeftomdittamelijkschaamtelozevoorstelteonderbouwen.Laatikmijngevoelenssamenvattenmetdemededeling″zozijnwijnietgetrouwd;wijverstrekkeninhetparlementgeenvrijbrieven,ooknietaanditkabinet″.Ikzalzelfduseenpogingdoenomdezeconstructiesuithetwetsvoorstelteamenderen.VerdersteunikelkepogingvandeKameromzeaftezwakkenendemachtneerteleggenwaardezehoort:datishier,indezeKamerennergensanders.Deamendementenopdestukkennrs.10,11en25ziendaaroptoe.Mijnvolgendepuntishetschrappenvandemogelijk-heidvandecentraleoverhedenominberoeptegaan.Deregeringwenstdatrechtvangemeentenenprovinciesteschrappen,zodatzijgeenverhaalmeerkunnenhalenbijderechteralszijmenendathetbelangvandeinwonersvandegemeenteofprovinciegeschaadwordt.InderedeneringvanderegeringzouhetRijkstaanvoorhetalgemeenbelangenzoudengemeentendusvooralaanzichzelfdenken.Datiseenrareopvatting.NaarhetoordeelvanmijnfractiestaanoverhedeninhethuisvanThorbeckeimmersnaastelkaar,zonderhiërarchie.Deregeringbestrijdtmijnstellingdatdegemeentenhierdoormonddoodwordengemaakt,maaronderbouwtditniet.Volgensmijisdithetnettoresultaatvanditonderdeelvanhetwetsvoorstel.Latenwijwelwezen:zonderdemogelijkheiddatdegemeentenaarderechterstapt–hetkomtnietvaakvoor,maardedreiginghangtindeluchtendatisfundamenteelenessentieel–zoudenallerleioverleggentussenhetRijkenlagereoverhedennogminderopbasisvangelijkwaardigheidwordengevoerd.Datishetkernpuntvanmijnbezwaar.Hetamendementopstuknr.13regelthetschrappenvanditgevoeligeonderdeelvandewet.Methetnodigegevoelvoorunderstatementconsta-teertderegeringdat″desteunvoorhetstellenvaneenrelativiteitsvereisteindevakliteratuurnognietunaniemis″.Datkunjeinderdaadwelzeggen,ja.Hetkabinetsteltbijvoorbeelddatnatuur-enmilieuorganisatiesgewoonVendrikTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2141 beroepkunneninstellenomdatditinhetVerdragvanAarhusstaat,maareenaantalorganisatiesisdaarnieterggerustop.AlleenalhetfeitdateronderdeskundigenzoveeldiscussieisoverdevraagofditartikeluitdeCrisis-enherstelwetwelofnietstrijdigzouzijnmethetVerdragvanAarhushoudtdusalweereenrisicoopvertragingin,omdateenrechternupergevalzalmoetentoetsen.Enhoejehetookwendtofkeert,hetrisicobestaatdatdeRaadvanStateeropenigmomenteenprejudiciëlevraagoversteltaanhetEuropeseHof.Endanbenjedusweerveelverdervanhuis.Datkostminimaalanderhalfjaar.Ikdenkdatditkabineterbijzonderverstandigaandoet,ditjuridischemoerasniettewillenopzoeken.Ookdathebikgeregeld,enwelinhetamendementopstuknr.15.Eenvolgendpunt.Deregeringverdedigtzichtegendefellekritiekdielinksenrechtsisgeuitophaarvoorne-men,hetalternatieveonderzoekenhetadviesvandeCommissievoordem.e.r.verdertebeperkendoorditenkelvoorprojectenennietvoorplannentelatengelden.Maardaarmeezijnwijallerminstgerustgesteld.Deverwijzingnaarhetfeitdatdieonderzoekenvoordeprojectenindelijstalzijnafgerond,steltmijbijvoor-beeldallerminstgerust,wantikziealdatdeheerKoopmansperamendementweereenheelnieuwelijstaanprojectenaandezewetwiltoevoegen.Hetblijftduseenfundamenteelpuntindewetsbehandeling.Hetkabinetwinkelthierbovendienselectiefindeaanbevelin-genvandecommissie-Elverding,terwijlhetnogzobeloofdhadomditpakketintegraalovertenemen.Ikhebwatditbetreftnogeenanderpunt.Hetkabinetlijktookhardleers,wanthalfoktober2009,duseenkleinmaandjegeleden,kreegNederland,deministervanVROMvoorop,nogeenfiksetikopdevingersvandeEuropeseCommissie,diedewijzewaaropNederlanddeEuropeseregelsvoormilieueffectbeoordelingheeftingevoerdinhetNederlandserecht,nietheeftgeaccep-teerd.HetHofheeftdeEuropeseCommissiegelijkgegeven.IkvraagomeenreactievandeministervanVROMopdezeuitspraak.OokdezezaakgingoverdevraagwelkeprojectennuwelofnietMER-plichtigzoudenzijn.EndezaakopdekeperbeschouwdlaatziendatookhetEuropeseHofvanoordeelisdatNederlandbijdeimplementatiealeenheelsmalleinterpretatiehadgevolgdvandebetreffendeEuropeserichtlijnophetgebiedvandeMER.NederlandzoektmetdeCrisis-enherstelwetdegrenzenvanhetEuropeserechtopenkieperter,watmijbetreft,ietsteveeloverheen.Ookhierdusweer:wijlokkenEuropesejurisprudentieuitenvertragingishetgevolg.Ookhiergeldt:nietdoen!Datwordtgeregeldinhetamendementopstuknr.18.GroenLinksheefterindeschriftelijkevoorbereidingopgewezendatheteenmerkwaardigefiguuris,eenaanlegvergunningautomatischaftegevenalseenvergunningverlenernalatigis,terwijljuistkwetsbarebelangendooreenvergunningbeschermdworden.Diewordendanimmersgeraakt.Tenminstedatkan.MaarvoordeoplossinghiervoorverwijstderegeringnaareenophandenzijndewetswijzigingvandeAlgemenewetbestuursrecht.Datisnatuurlijktocheenfraaibewijsvandeonbekooktheidvandezewet.Datistocheenjuridischejanboel.Jeconstateertdatereenprobleemis.Datlosjeindezesnellewetnietop,maardatwiljedanwelineenanderwetsvoorstelregelen.Ikzouookopditpuntdenken:kabinet,keeropuwschredenterug,anderszullendeherenendamesindeEersteKamerergehaktvanmaken.Eenvolgendpunt.Deregeringwildeeisschrappendat70%vandehuurdersakkoordmoetgaanmetplannenvanwoningbouwcorporatiesvoorbijvoorbeeldisolatievaneenwooncomplex.Deregeringgeeftzelftoeindeschriftelijkebeantwoordingdatdezeeiszeldeneenbelemmeringvormtvoorbijvoorbeeldeenwoningbouw-corporatie.Danzegik:datklopt,wantdiebestaandeeisisnamelijkeengarantiedatdeverhuurder,dewoning-bouwcorporatie,gewooneengoedplanmaaktwaarmeehijdraagvlakverwerftonderdehuurders.Wijzagendatookbijhetberoepsrechtdatnubijdelagereoverhedenzit.Endannog,steldatdezeeisvan70%instemmingvervalt.Watmoeteenrechterdanalseenindividuelehuurderbezwaarmaakttegeneenisolatieplan?Nuheeftderechtereenhelderenormvooracceptatie.Straksmoethijelkgevalopredelijkheidgaanbeoordelen.Vertragingdus!Nietdoendus,zouikzeggen.Hoezeerhetachterliggendedoelvansnellewoningisolatievoorhuurdersmijeenliefdingwaardis,ikdenkdatdithettegendeelbewerkstelligtendefactonietleidttothetverderverbeterenvandewoningkwaliteitophetgebiedvanduurzaamheidvanNederlandsehuurwoningen.Opdatpunthebikhetamendementopstuknr.12inge-diend.DatislatermedeondertekenddoordeheerSamsomengewijzigdinhetamendementopstuknr.34.IkkomtesprekenoverdeNatuurbeschermingswet.Ikkanopditpunteigenlijkheelkortzijn,wantikhebeenvermoedendatmevrouwOuwehandopditpunteenwatruimeretekstzaluitspreken.Ikkan,denkik,bijnaongeziendaarbijaansluiten.DefractievanGroenLinksdeeltdemeningvandeRaadvanStateomdewijzigingvandeNatuurbeschermingswetuitdeCrisis-enherstelwettelaten.Ikzeial:erkomtvolgenshetkabinetzelfopkortetermijneenintegraleherzieningvandeNatuurbeschermingswet.Dewijzigingendienuindezewetwordenvoorgesteld,hebbennietsmetdecrisistemaken.Enwaarbedrijventegenderegelgevingaanlopen,ligtdatvooralaaneengebrekaanbeleid,ennietaanderegels.DankzijhetinitiatiefinBrabantvandeprovincie,natuurorganisatiesenLTOiseeninstrumentontwikkeldomdestrijdmetammoniakaantegaanopdemeestgevoeligeplekkenwaarnatuurenintensieveveehouderijelkaarindewegzitten.Datiseengoedvoorbeelddatgoeddoetvolgen.Hetstaatduslosvanhetgelegenheidsargumentvandecrisisomregelsoptestellenopeenniet-ordentelijkewijzeenwaaroverveeldiscussiemogelijkis,zoweloverdeeffectenopdenatuuralsoverderechtszekerheidervanvooronderne-mers.Beloonnietdeniet-constructievepaniekzaaiers.Ikvraaghetkabinetomditineennotavanwijzigingtebewerkstelligen.Ikkomtesprekenoverdekeuzevanhetkabinetvoorde,inmiddels,58projecten,maardatkunnenerdusnogmeerworden.IksprakaloverdedoorGroenLinkszovaakbepleiteGreenDeal:creëerenstimuleernudewerkgelegenheidomvergroeningvandeeconomieteversnellen.Volgensonszijndatdemeestessentiëlecriteriavoordeversnellingswet.Ikkaneenaantalprojectenhiermeeonmogelijkrijmen:VliegveldTwente,VliegveldLelystadenVliegveldEindhoven,behorendetotcategorieDoplijst2,diversewegenprojecten,metnamedeA4MiddenDelfland,deA1,deA6endeA9,behorendetotcategorieEendezwaaromstredenVendrikTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2142 bypassbijKampen.DezeprojectenhebbenvolgensmijnfractiewerkelijknietsmeteenGreenDealtemakenenhorendusvolgensonzecriterianietthuisineendergelijkewet.Opditmomentbestaatergeenenkelecommerciëleinteresseomdezevliegveldendekomendejarendaadwerkelijktotontwikkelingtebrengen.SchipholzietafvaninvesteringeninLelystadenministerBosraaktVliegveldTwenteaandestraatstenennietkwijt.Erisindeverstevertegeeninvesteerdertevindendiedaareenvliegveldwilrunnen.Metdebetreffendeamendementenvanmijnfractiehalenwijdezeprojectendusafvanbijlage2.Ikvraaghetkabinetuiteraardomeenreactieopditpunt.DefractievanGroenLinksispositieveroverdelijstvanwoningbouwprojectenenherstructureringenvanbedrijventerreinen.Dezeruimtelijkeprojectenbevindenzichbinnendegrotestedenenversnellingiswelkom.Devraagisoverigensookopditpuntofdeproceduresnuhetgrotestruikelblokvormen.Volgensonsisdeinzakkendevraagopdebouwmarktdehoofdoorzaakvandedalendebouwproductie.Bouwenindestadisbovendienvaakduurderendemeesteprojectenvanbijlage2bevindenzichdaar.Snellereprocedureshelpendannietecht,zekernietalsergeenextrageldvoorbeschikbaarwordtgesteld.Hoeziethetkabinetdat?Ikverzoekhetkabinet:laatdezeprojectenzoduurzaammogelijkzijn.DaaromstelikdoormiddelvaneenamendementvooromdeEPC-normjaarlijksteverhogen.Hethuidigeamendementopstuknr.48opdatpuntbevatoverigensdeverkeerdecijfers.Erkomteengewijzigdamendementmeteenanderenormeringdiewijbeogen.DebestaandeEPC-normvan0,8isalbestredelijk.Dezeblijftgelukkigvankracht.IkbegreepaldatinhetwerkprogrammaSchoonenZuinigisvoorzienineenhogerenormvan0,6in2011,alsikhetgoedheb.Geldtdatdanookvoordezeprojecten?Datisonsniethelder.ZijndeCrisis-enherstelwetprojectenuitgezon-derdvandezenorm?Ikhoophetniet,maarookdankaneenhogertempovoornormbijstellingzeerwenselijkzijn.Datisgoedvoordeinnovatie,datisgoedvoordeenergierekeningvandebewonersendatdraagtbijaandesupersnellevergroeningdiewijwillen.Ikwilhieropgraageenreactie.EenechteGreenDealzouookmoetengetuigenvaneengrotereengroenereambitie.Ermoetdaartoewordendoorgepaktopterreinenzoalsenergie,mobiliteit,wonenenlandbouw.Erzounugekozenmoetenwordenvooreenvolledigfeed-insysteemdatwerktalseengarantievoorgroeneenergie.GroenLinkswachthieropaljaren.Hetkabinetheeftditvoorjaarmethetaanvul-lendpakketbeslotentoteenwijzigingvandefinancieringvandeSDE,debestaandesubsidieregelingvoorduurzameenergie.WijhebbenhetwetsvoorsteldatrondKerstmisschijnttewordenvoorgelegd,nognietgezien,maarerkomteenopslagopdeelektriciteitsrekeningterfinancieringvandebestaandeennieuweuitgavenvandeSDE.ZowordtdeSDEenerzijdsontdaanvandejaarlijkseconcurrentiemetandereuitgavenopdenationalebegroting.Anderzijdskomterechtereennieuweconcurrentievoorterug,namelijkdiemetanderebelastingenenpremies,dieterugkomenindekoop-krachtplaatjes.Devraagisofwijhierechtveelmeeopschieten.MinisterVanderHoevenheeftdesgevraagduitdrukkelijkverklaarddatdeSDEeenbudgettairplafondblijftbehouden.Daarinzitnuprecieshetprobleem,wantdaardoorverkerenparticuliereinvesteerdersengroeneburgersaltijdinonzekerheidoverdevraagofhunprojectkanwordengefinancierdenofderegelingmogelijkerwijstussentijdswordtgesloten,gelijkhetrampzaligeMEP-besluitin2006.DaaromwilGroenLinkseenvolautomatischeregeling,zoalsdiebestaatinDuitsland.Opditmomentkanikhetdesbetreffendeamendementnognietindienen,wanterwordtnoghardaangewerktdoordeambtenarendieonsopditpuntbijstaan.Ikhoudhetkabinetvoordateenvolautomati-schegarantievangroeneenergiedeenigemogelijkheidisomwerkelijkgrotestappenvooruittezetten.Deprijsisdaninderdaad,dathetkabinetdeopslagnietdirectbeheerstviaeenbudgettairplafond.Datheeftinderdaadconsequentiesvoordekoopkracht,maargeletophetgrotebelangvandedooronsbepleitedoorbraakopditpunt,isdatwatonsbetreftaanvaardbaar.Bovendienishetnietdeenigepremieofbelastingdiehetkabinetnietrechtstreekskanbeheersen.Indezorgwordtdenominalepremie–endieiseenveelvoudvandepremievoordeSDE–voorhetbasispakketooknietopeenofanderewijzebeheerstofgeplafonneerddoorhetkabinet;depremiewordtgewoonjaarlijksingepastinhetkoopkrachtbeeld.Datzalvooreenfeed-inomslagofeengarantievoorgroeneenergienietanderszijn.Graaghorenwijwaaromhetkabinetnietdoorpaktenwijopditpuntgeenenkelvoorstelindezecrisiswetzien.Juistdezewetzouopdiemanierhetaangrijpingspuntzijnvooreenvernieuwdefinancieringvanduurzameenergie.Erismeer.Alin2002heeftdeKamereenmotievanmijaangenomenwaaringepleitwerdvoorhetaanwijzenvangebiedenopzeevoorwindenergieenhetvernieu-wenvanhetuitgiftestelsel.Wijzijnnuzevenjaarverder,ennogsteedszijnnietallegebiedenaangewezen.Gisteren,inhetoverlegmetdeministersCramerenVanderHoeven,bleekdatwijtotseptember2010moetenwachtenopeennieuwuitgiftestelsel.OpdatmomentligtalthanshetnieuwewetsvoorstelindeKamer.Hetisfijndatwijvierkabinettennodighebbengehadom1000MWopzeevergundtekrijgen.DatisaleenhelestapvooruittenopzichtevandeeerderekabinettenvanpremierBalkenende,maarondertussenmoetenwijopeenvolgendkabinetwachtenomdeoverige5000MW,opwegnaardevolledige6000MW-doelstellingin2020,tevergunnen.Wijhebbendaaromgepleit–vanavonddoeikdatopnieuw–vooreenspoedwetwindopzee.IkbegrijpnietdatikvandezefundamenteleomslagnietsterugzieindeCrisis-enherstelwet.Naardemeningvanmijnfractieisdateengemistekans.Graagontvangenwijopditpunteenuitleg.HetisfijndathetministervanDefensiezijnstrijdtegendewindmolensoplandheeftgestaakt.DemannenvanDefensiededenwatmoeilijk,maarhetiseindelijkgeregeld.Datismooi.Hetisookgoeddatdeprovinciesdeleidingmoetennemenbijwindopland.Daarhoortweleennationaalplanbij,pluseenbudgetvandeministervanVROM.Indatplandienttewordenaangegevenwelkeprovincievolgensdeministerdezwaarsteopgavekrijgt,wantandersschiethetnietop.Uithetgisterengehoudenoverleg,waaraanikzojuistrefereerde,hebikbegrependathetnogevenduurt,maardatwijvandeministersneleenplaninzakewindoplandtegemoetkunnenzien,waarinduidelijkzalwordenhoede4000MWuiteindelijkgerealiseerdzullenworden.OokopditpuntontvangenwijgraagdeVendrikTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2143 toezeggingdatdegrootstmogelijkespoedbetrachtzalworden.Eenzeersnelleinvoeringvandekilometerheffingzoulogischennodigzijn,meteensnelleinvoeringvanhetspitstarief.Ookdatduurtaleentijdje.Datgaateenstuklangzamerdanallespoedwetteninzakewegverbredingdieikindeafgelopenjarenvoorbijhebzienkomen.Ookinhetonderhavigewetsvoorstelisoverdekilometerhef-fingnietstelezen.Datisheelgek,omdatdekilometer-heffingeenomslagisinonzeomgangmetmobiliteit.Nietbouwenmaarbeprijzen,isonsmotto.Overhetspitstariefwordenwijhetvanavondwaarschijnlijknieteens,maarvolgensonsstaatindevoorstellenvanministerEurlingsdatwijophetspitstariefmoetenwachtentot2020.Ikheboverigensgeenanderevariantgeziendiegeloofwaardigisentegemoetkomtaanhetbezwaarvandeministertegeneengeleidelijkeinvoering,namelijkdatdeeenhetspitstariefwelmoetbetalenterwijldeanderdatnogniethoefttedoen.Datisdusheelveelcrisisengeenherstel,ennogtienjaarfileleedronddegrotesteden.Ookopditpuntissprakevaneengemistekans.WijhebbenalgeconstateerddatonzesupersnelleministervanVerkeerenWaterstaatmetdeinvoeringvanhetspitstariefnietzoveelhaastlijkttehebben,maarhelemaalbizarisdatnutennoodzaakvanzijnzeervelesnelwegprojecten–ookindeCrisis-enherstelwetzittenereenstukofzeven–altijddoorgerekendwordenzonderkilometerheffing.Diekilometerheffingkomtertoch,nietwaar?Danmoetenwijdekilometerheffingtochookindedoorrekeningenopnemen?Anderslopenwijhetrisicodatwijonnodigasfaltaanleggenendusmiljardenoverdebalkgooien,duurbelastinggelddatnietuitgegevenhadhoevenworden.Dezevergissingkanpeperduurzijn,dusdaarmoeteenkeereeneindaangemaaktworden.Opdatpuntzullenwijmeteenamendementkomen,opdatwijvoortaankunnenpratenoverweginfrastructuurprojectendiewatbetreftnutennoodzaakafgezetzijntegenvariantenmeteengoedekilometerheffing.Datzaleenkeertijdworden.Natuurlijkzouhetooklogischzijnomhettolsysteemradicaalteverbeteren,vooralindeRandstad.Behoudensechterdrieprojectenindegrotezeevan58projecten,dieoverigenswelkomzijn,moethetopenbaarvervoerhetbijditkabinetvoorlopigdoenmetplaatstwee.Budgettairenpolitiekgezienisasfaltdewinnaar,keeropkeer.Watzouheteengrotewinstzijnalshetkabinetdekeuzemaaktomafscheidtenemenvandeintensieveveehouderij.Dieisnietduurzaamenheefteenbijzondergrotefootprint–ikkomdaarmeeinfeiteterugbijhetbeginvanmijnbetoog–totveroveronzegrenzenheen.DeministervanLNVlegaliseertviadeCrisis-enherstelwetdeovertredingvandenormenvoordeuitstootvanstikstofinnatuurgebiedenenlaatdesectorverderongemoeid.Volgensonsisdatpreciesdeverkeerdekeuze.Ikherhaaldaarommijnpleidooiomhetnatuurdeelgeheeluitdezewettehalen.Graagontvan-genwijdaaropeenreactie.OokzouhetlogischzijnomdeCrisis-enherstelwettebenuttenomprovinciesachterhunbroektezittenomdekwetsbarenatuurtebeschermenenteverbeterenendeecologischehoofdstructuuraftemaken.Sommigeprovinciesdoendatheelgoedenanderedoendathelemaalniet.Ookdatzieiknietterugindewet.DaaromsteunikhetamendementvandeheerVanderHam,ookalisnaastgoedeprocedurespolitiekedrukopdeniet-presterendeprovinciesdehoofdzaak.DatiswatmijbetreftweereentaakvoordeministervanLNV.Enkelewekengeledenheefteenrechtsemeerderheidhetkrakenvanleegstaandewoningenstrafbaargesteld.Datwaseenstaaltjestoeredaadkrachtdievooraltengoedekomtaanpandjesbazenenhuisjesmelkersdiespeculerenmetschaarsonroerendgoed.Dezeonzaligewetgaatdusvoormeerleegstandzorgen.Datiseengoedideeindezetijdenvangroteschaarsteaanwoningenindegrotesteden.Omdateffecttegentegaan,introducerenwijbijhetamendementopstuknr.23eenleegstandsheffingdiegemeentenkunnenopleggenomeendreigendeverdiepingvandecrisisopdewoningmarkttekerenenmiddelsdezeheffingteherstellen.©DeheerKoopmans(CDA):Voorzitter.Vanpolitiekideenaarwetinnoggeennegenmaanden,mijncomplimen-ten.Complimentenvoordeminister-presidentdiemethetvoorstelisgekomen,voordebetrokkenbewindslie-dendiemeteenopenmindnaarbestaandewetgevinghebbengekekenenvoormedewerkersvandepartemen-ten,vandeKamer–ikzalhetBureauWetgevingmaarevenmetnamenoemen–envandefracties.Compli-mentenookvoordedeelnemersaanhoorzittingenindeKamerenvoorvelendieonsvanadviezenhebbenvoorzien.Erligteenintegralewetsherzieningvoordieversneltenvereenvoudigt.Hetisgeenasfaltwet,zoalsmevrouwHalsemadezesmalendbijdealgemenepolitiekebeschouwingennoemde.Hetiseenwetdiestroperigeproceduresverbetert,ookvoorduurzameprojecten,windmolenprojectenenenergiebesparing.Hetisookeenwetdievastgelopenwetgevinglostrekt,zoalsbijdeNatuurbeschermingswet.Deeconomischecrisisgrijptdiepin,inhetlevenvanmensendiehunbaanverliezenofdreigenteverliezen,indeoverheidsbegrotingeninhetvertrouwenindefinanciëlewereld.Gezienditvoorstel,heeftdecrisisonsechterookdeogengeopendvoordekansendiewijinNederlandnogweleenslatenliggen,kansenomteinvesterenineenduurzameeconomie.Ditwetsvoorstelis,alsjealleprojectenendenegencategorieënbijelkaarpakt,eenvoorsteldatmogelijktientallenmiljardenaaninvesteringenmogelijkmaaktennaarvorenhaalt.Lostdezewetdecrisisop?Nee,daarismeervoornodig.DeheerRoemer(SP):MijnheerKoopmans,upastzichuitstekendaanaandeplannendiehetkabinetnaardeKamerheeftgezonden,namelijkveelsymboliekenhogeverwachtingen.Daterheelveelredenenzijnomvanallestegaandoen,snaptvolgensmijdeheleKamer.Indegrotehoeveelheidstukkenvanhetkabinet–hetisinmiddelseenheelpakgeworden–overtuigthetmijernergensvandatdieversnellingenerdaadwerkelijkgaankomen.NergensovertuigthetkabinetmijervandatwijniettegendezelfdehobbelsaanlopenalsdestijdsRoelfdeBoermetzijnversnellingswet,deSpoedwetwegver-breding,diealleenmaartotvertragingopvertragingheeftgeleid.Wijhebbentalvandeskundigengehoorddieervoorwaarschuwendatheteenjuridischechaosgaatworden.HoedurftuhierzostelligtezeggendatVendrikTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2144 dezewettenhetallemaalgaanoplossen?Hetisééngrotemassametheelveelvragen.DatleidttotjuridischeproblemenenchaosenniettotdeversnellingdieookdeSP-fractiewenst.DeheerKoopmans(CDA):Ikzeinetnietvoornietsdatheteenintegralewetsherzieningis.DeregeringheeftindeogenvandeCDA-fractieheelpreciesgekekennaarwaarprojecten–hetgaatomallerleisoortenprojecten,vaninfraprojectentotdeverbeteringvandeenergiehuis-houdingvanwoningen–kunnenwordenverbeterdenversneld.Erisbezienhoeprocedureskunnenwordenbekort.Deregeringisindenota’svanwijzigingenookindereactieopdekritiekvandeRaadvanStateindeogenvandeCDA-fractieopbuitengewoonzorgvuldigewijzeingegaanopdekritischekanttekeningendiezijngemaakt.IkkomdaarookopterugalshetbijvoorbeeldgaatoverdeNb-wetgevingwaarvanuenikwetendatprojecteninhetlanddieonderanderetotdoelhebbenomhetmilieuteverbeterenendiedoorvelengewenstzijn,elkekeernietdoorkunnengaan.Ookdatprobleemgaanwijmetdezewetaanpakken.Vooronsisdeconclusiedanookhelder:opgrondvandezewetzullentalvanprojecteneerdervandegrondkomen.Alswijindeogenkijkenvanbouwvakkers,vanschildersenvanwiedanook,vindenwijhetdemoeitewaard.Wijgelovendatmeermensenalsgevolgvandezewethunbaanzullenbehouden.Devoorzitter:Deinterruptieskunnenkorterendeantwoordenook.DeheerRoemer(SP):Voorzitter,ikdoemijnbest,maarmetallerespectzegikdathetnietzomaareenwetjeis–uzietdataandedelegatie–endatwijdebehandelingdaarvanernietdoorheenmoetenjassenomdathetlaatindeavondis.Devoorzitter:Ikleguhetooknietop,maarikdoeeenberoepopu.DeheerRoemer(SP):Ikzalproberenomhetzogoedmogelijktedoen.MijnheerKoopmans,washetmaarwaardatmeermensenalsgevolgvandiewethunbaanbehielden.Warenwijmaaranderhalfjaargeledendaarmeebegonnen.Datzegikooktegenhetkabinet.Aldezewettenzijnvoorverbeteringvatbaar.Ikdoeldanopdeproceduresdiekunnenwordenversneld.WasdaarmeegewoonbijdeKamergekomen.Hetlijkternuopdatervooralgekozenwordtvoorprojectendieindemaatschappijweinigdraagvlakhebben.Hetlijkteropdatvoordieprojectenwordtnagegaaninhoeverrehetmogelijkisomdieerversnelddoorheente″gooien″.Zodoendekanergemakkelijkheenwordengestaptoverhetfeitdatervoordieprojectengeendraagvlakis.DaarvoorlijktdeCrisis-enherstelwetvooralbedoeld.WaaromisdeheerKoopmanshetnietmetmijeensdathetveelbeterisomdiewettennaardeKamertesturen–eenaantalwettenisalonderweg–omdieindividueelstructureelteverbeteren?Zodoendezoudenwijmetelkaarwerkelijktotversnellingkunnenkomen.Datwijmoetenversnellen,benikmetdeheerKoopmanseens.DeheerKoopmans(CDA):Alswijditwetjevoorwetjehaddengedaan,zoudenwijhetjuistnietstructureelhebbengedaan.DeCDA-fractieisjuistvanmeningdatdezewet,dieeenwijzigingvantientallenwettenbehelst,eenintegraleaanpakinhoudtinhetkadervandecrisisenhetherstel.Vooreenaantalprojectenzaldezewetaltijdgelden,uiteraardtotophetmomentdatdiegewijzigdwordt.Wijvindendaterjuistsprakeisvaneenintegraleenverstandigeaanpak.Diewetzalabsoluutmeerbanenopleveren.MevrouwOuwehand(PvdD):Ikstelnutweevragen.IkhebnamelijkbegrependatdeheerKoopmanslaterinzijnbetooginzalgaanopdeNb-wet.Mijneerstevraagheeftbetrekkingopdeinvesteringen.IkhoordedeheerKoopmanszeggendathetomtientallenmiljardenkangaan.Waaropbaseerthijdat?DeheerKoopmansheeftvastenzekerookgeziendatwijhetkabinethebbengevraagdomdiedoelstellingenteonderbouwen.Wijwillennamelijkwetenwateenenanderzalopleveren.WijhebbengevraagdofhetkabinethetCPBeendoorrekeningkanlatenmaken,alzouhetmaareenquickscanmaken.Hetkabinetantwoorddaarop:nee,wijwillengewoonprojectenversnellen.Datkanhetdoelzijn,maardanmoethetkabinetbovendewetschrijvendatdietotdoelheeftomprojectenteversnellen.Danmoethetnietschermenmetmooiebeloftesoverdetoekomstvanonzeeconomie.AlsdeheerKoopmansdaaroverharderecijfersheeft,wilikgraagdathijdiemetonsdeelt.DeheerKoopmans(CDA):Alsjedie57projectenvoorjelegt,evenalsdeprojectendiedeCDA-fractieenanderefractiesdaaraanwillentoevoegen,isduidelijkdathetomtientallenmiljardenaaninvesteringengaat.JemoetdaarbijdanookdenegencategorieënbetrekkenennagaanwatdekomendejareninNederlandopgronddaarvanmogelijkis.Eendeelzalnaarvorengehaaldworden.Daardoorzalheteenbijdrageleverenaanhet″oplossen″vandecrisis.Ikdenkdathetbuitengewoonmoeilijkisomdatteberekenen,maareendingiszeker:erzijntalvanprojectendiedoorvelenwordengewenst.Daarvooriseenbreeddraagvlak.Diekunnenduseerdervanstartgaanendatzalextrabanenopleveren.Hoemeer,hoeliever.HetCPBhoefteenenandervoormijniettotopdelaatstebaanteberekenen,wantikkijkiederebouwvakkermetplezierindeogendiewijmetdezewetkunnenhelpen.MevrouwOuwehand(PvdD):Hetsentimentdruipteraf.Ikhebgewoonomeenonderbouwinggevraagd.IkvinddatdeheerKoopmansdituitdeluchtgrijpt,zekergeziendeopmerkingenvandeRaadvanStateenderondetafel-gesprekkendiewijhebbengevoerd.Diemakendatergrotetwijfelszijnovermetnamedeeconomischeeffectenopdelangetermijn.Overdekortetermijnkunnenwijinderdaadwelwatuitsprakendoen,maardeheerKoopmansgebruikthiergrotewoorden,zonderdathijeenonderbouwingkangeven.Ikvinddatwijeenstevigerfundamentnodighebben,gezienhetnogalingrijpendekaraktervandezewetgeving.HetverbaastmijdatdeCDA-fractiedaarmeezolichtvaardigomgaat.DeheerKoopmans(CDA):Voorzitter.Ikwilslechtséénopmerkingmaken.Hetisgeensentimentomzichtopeenbaanteblijvenhouden.DeheerVanderHam(D66):AlswijkijkennaarwatdeRaadvanStateoverdewetheeftgezegd,luidthunKoopmansTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2145 oordeeldatdezemaatregelentelaatkomenomeenbijdragetekunnenleverenaandebestrijdingvandeeconomischecrisisopkortetermijn.Opdelangetermijnzoudendezeprojectentochwelzijngerealiseerd.Zijstaanimmersalopstapel.Misschienwordenzijietsversneld.Persaldogebeurterdusnietzoheelveelmeer.Ookinhetlichtvandehoorzittingendiewijhebbengehouden,waaropbijvoorbeeldVNO/NCWnietkonaangevendatditdaadwerkelijkietsextra’svoordeeconomiezoubetekenen,isdevraaggerechtvaardigdwaaromhetdeCrisis-enherstelwetheetenwaaromdeheerKoopmanserzo’nongelooflijkgrootdingvanmaaktterwijlhetaanhettegengaanvandecrisiseningangzettenvanhethersteluiteindelijkweinigzalbijdragen.DeheerKoopmans(CDA):DiepassageinhetadviesvandeRaadvanStatevondiknietsterk.Laatikhetzomaarzeggen.DeRaadzeidathijhettelaatvondomdathettochwelzougebeuren.Datisgeenfundamentelekritiek.Datisalleeneenopmerkingdatmeneigenlijklievereenbetereonderbouwingzouhebbengehadvanderelatietussendezewetenhetoplossenvandecrisis.Maarhetiseigenlijkheelsimpelenikhebhetzojuistaleenpaarkeergezegd.Dezewetlevertmeermensenbanenopenzorgtervoordateenaantalmensenzijnbaannietzalverliezen.Vooreendeelwijzigenwijdewetgevingstructureel,bijvoorbeelddeNatuurbeschermingswet.Datisheelverstandig.Hetisheelerggoeddatwijdatdoen.Hetishetookheelergverstandigdatwijhetbestuursproces-rechtgedeeltelijkaanpakken.Datstaatlosvandezecrisis.Maarjuistomdatdecrisisdezegelegenheidbiedtenhetkabinetdieaangrijpt,gebeurthet.Wijjuichendatvanhartetoe.DeheerVanderHam(D66):HetishelemaalnietzogekwatdeRaadvanStateheeftgezegd.Deraadsteltvastdatdezeprojectenalopstapelstonden.Hetzalmisschieneenkleineffecthebbendatzijietswordenversneld.Opkortetermijnzalhetvoordecrisisnietzoveelbetekenen.Hetiseenheelsimpelrekensommetje.OokdeprojectendiedeheerKoopmansernumeteenamendementinonderwilbrengen,staanalopstapel.DaaromstelikdevolgendevraagaandefractievanhetCDA.WijhebbenhetoverinvesterenindetoekomstvanNederland.DanzaldeheerKoopmanshettochmetonseenszijndatdergelijkeinvesteringenzoudenmoetenwordengedaaninkennis.Erligteenfantastischprojectoptafelinhetkadervandekennisinvesteringsagenda.Datbetrefthetinvesterenvaneenextrabedragvan5mld.indekenniseconomie.DatbetekentechtinvesterenoplangetermijnindetoekomstvanNederland.WaaromdoetdeheerKoopmanseendergelijkvoorstelnietinhetkadervanhetbestrijdenvandecrisisenbevorderenvanhetherstel?DeheerKoopmans(CDA):Ikwilevendewoningbouwenalleswatronddewoningbouwspeeltbijdekoppakken.Ditwetsvoorstelvanhetkabinetzalertoeleidendattalvanwoningbouwprojectensnellervandegrondkunnenkomen.Hetzalerooktoeleidendatenergiebe-sparing...DeheerVanderHam(D66):Deprojectendieunoemt,zijngeennieuweprojecten.Ikhebhetovernieuweprojecten!Devoorzitter:MijnheerVanderHam,uhebthetwoordniet.DeheerKoopmans(CDA):Hetwetsvoorstelzalerooktoeleidendatenergiebesparingsprojectensnellervandegrondkomen.DeheerVanderHamenikwetendattalvanbouwbedrijvenaankijkentegeneenlegeofeentelegeorderportefeuille.Alsdatzois,istochdebeweringvandeheerVanderHamdatdezewetgeenoplossingzoubiedenvoordecrisis,omdathetvoorstelnietzalleidentotbanenbehoudofnieuwebanen,eenbeweringdiewerkelijknietteonderbouwenis?Mijnfractiegelooftdathetvoorsteleenbijdragezalleveren.Hetzalzekernietvooriedereeneennieuwebaanopleveren.Hetzalerwaarschijnlijkookniettoeleidendatelkprojectversneldzalkunnenwordenuitgevoerd.Datisniettevoorspellen.Hetgaathierbijimmersomwetgeving,endaarbijkunnenallerleikinkenindekabelkomen.Wijzoudenvolgensmijenmijnfractieechtervakermoetenkiezenvoorhetsysteemendesystematischeaanpakwaarvoorhetkabinetnukiest.GedeputeerdeVerdaaszeiinzijnbijdragenietvoorniets:deEersteKamerkijktnaardewerkingvandewettenstukvoorstuk,maarvergeetomtekijkenhoealdezewettenbijelkaaruiteindelijkindeNederlandsesamenlevinguitwerken.HijnoemdedaarbijdeEersteKamermetname,maarditgeldtuiteraardookvoordeTweedeKamer.TijdensdehoorzittingdiedeKamerheeftgeorganiseerd,zeideheerVerdaasdatwijmetelkaarzoeensoortmonstrumhebbengecreëerd.Ditmonstrumwordtmetditwetsvoorsteleenkopjekleinergemaakt.Devoorzitter:MijnheerKoopmans,umagookuwantwoordeneenbeetjekleinermaken.DeheerKoopmans(CDA):Voorzitter,ditzijndelenvanmijntekst.Dieschrapikdadelijkmetveelplezier.Devoorzitter:Helemaalgoed.DeheerVendrikheefteenvraag.DeheerVendrik(GroenLinks):IkkeereventerugnaardetientallenmiljardenvandeheerKoopmans.Latenwijeensveronderstellendathijgelijkheeft.Latenwijveronderstellendatindeoorspronkelijkeplanningvanhetkabinetindejaren2013,2014en2015voor25mld.aanprojectenopderailsstond.Steldatdie25mld.naarvorengehaaldwordtenuitkomtin2010,2011en2012endatditkomtdoorditwetsvoorstel.Iksnapheelgoeddathetkabinetnietweetwatinfinanciëlezinpreciesdeconsequentiesvanditvoorstelzijn.Heteffectvan25mld.naarvorenhalenziejeimmershelemaalnietterugindemacrocijfersvanhetkabinet.DitnaarvorenhalenzounamelijkleidentoteenministervanVerkeerenWaterstaatdieeengigantischprobleemheeftmetdefinancieringvanhetMIRT,eenministervanFinanciëndieeengigantischprobleemheeftmethetEMU-saldoeneenministervanVROMdieookeengigantischbudget-tairprobleemheeftvoordedesbetreffendejaren.Maardatisallemaalnietzo.Hetkabinethanteertinhetbegrotingsbeleidautomatischestabilisatoren.Daarkomtnietsbij.Nietde25mld.ennietdetientallenmiljardenKoopmansTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2146 vandeheerKoopmans.Ikvraaghemwaarzijntientallenmiljardenvandaankomen.DeheerKoopmans(CDA):Allemetnamegenoemde57projectenopdeprojectenlijsten,waaraanwijerdusgraag12toevoegen,zijngefinancierdenstaanindebegrotingvanhetkabinetofvanandereoverheden.Degrotewinstzitindecategorieën.Opdatpuntdoenwijviaditwetsvoorsteleenappelopdesamenlevingenopiedereendiedaarinactiefis.Hetgaatdaarbijomtalvanprojectendieookvanuitdemarktkunnenwordengefinancierd.Hetgaatdaarbijbijvoorbeeldomwindmo-lenprojecten.DeheerVendrikenikwetenalsgeenanderdatalsereenaantalgrotewindmolenprojectenvandegrondzoukunnenkomen,wijhetalovervelemiljardenhebben.Diemiljardenkomennietvanhetkabinet,maaruitdemarkt.DeheerVendrik(GroenLinks):DeheerKoopmansprobeerthetbeantwoordenvanmijnvraagteontwijken.DebudgettairereserveringenvoordeprojectendieindeCrisis-enherstelwetwordengenoemd,wareneral.Hetgeldwasallangbeschikbaar.Hetstondwellichteenpaarjaargeledengereserveerdvoorandereprojecten;datkanallemaalwaarzijn.HetgaatmijechteromdebeweringvandeheerKoopmansdatdezeCrisis-enherstelwetleidttottientallenmiljardenextravoorprojectennu.Daartoeleidthetvoorstelvolgensmijniet.Datkloptgewoonnietenditziejenietterugindemacrocijfers.Daaromgeefthetkabinetterechthetantwoordniet.Diebeweringisnamelijkniethardtemaken.DeheerKoopmans(CDA):Ikhebzojuistgezegddattientallenmiljardenvoorprojectennaarvorengehaaldwordenendaterdaardoormeerbanenzullenblijvenenzullenontstaan.Datisheteffectvanditwetsvoorstel.Laatiknogeensietszeggen.DeministervanVerkeerenWaterstaatheeftindeafgelopentweejaarmogenmeemakendateendeelvanzijngeldnietkonwordenuitgegevendoorstroperigeprocessen;datwasnietzoinhetafgelopenjaar,maartweejaargeledenwel.Daardoorhebbenwijookhetgrotevooruitzicht–maaralsditwetsvoorstelwordtaangenomen,isdatnietmeerzo–daterbijvoorbeelddoordeproblemenmetbetrekkingtotNatura2000endeaanlegvaninfrastructuureenheleboelgeldnietkanwordenuitgegeven.DoordeverbeteringeninditwetsvoorstelhoeftenzaldatnaardestelligeverwachtingvandeCDA-fractienietgebeuren.Lostdezewetdecrisisop?Nee.Daarismeervoornodig.Dezewetiseenonderdeelvanhetaanvullendbeleidsakkoordvandecoalitie.Terechtroepenvelen–deheerVendrikdeedditzonetookinzijnbetoog–datdeadviezenvandecommissie-Elverdingnogmeertijdwinstopleveren.Datklopt.Bestuurlijkedaadkrachtisnodig,maarookhetbestuurlijkelefomopentebeginnenaaneenproject.Datbetekentnietvantevorenbedachteoplossingendoordestrotvandeburgerduwen,maarineenvroegstadiumallealternatievenbekijkenentotjenemen.Hettempovanditwetsvoorstelsmaaktnaarmeer.DaaromverzoekikdeministervanVerkeerenWaterstaatomsneltekomenmeteenaanpassingvandewetwaardoorhetadviesvandecommissie-Elverdingeveneenssnelwetwordtendetijdwinstdiewijdaarmeekunnenhalen,gekoppeldaandraagvlakverbreding,wordtgewonnen.MevrouwOuwehand(PvdD):Iksteleenvraagoverdeversnellingendegebrekkigebesluitvorming.OokdoorElverdingwordthetbestuurlijkeenpolitiekeonvermogenalseenvandebelangrijkstefactorendaarbijgenoemd.Hetkabinetheeft,naarikmeenindememorievantoelichtingenandersindenotanaaraanleidingvanhetverslag,gezegddathetdaarvooreenaantaltrajectenheeftingezet.Maardaarzitnietheelveeltempoin.Ikvraagmijdusaf:wanneerkunnenwijdedeadlineverwachtenwaaropditbestuurlijkeonvermogenisopgelost?Isdatdanmisschienook1januari2010?DeheerKoopmans(CDA):IkhebnetinlijnmetdevraagvanmevrouwOuwehandaandeministervanVerkeerenWaterstaatgevraagdomdatwetsvoorstelzosnelmogelijknaaronstoetesturen,omdatdeinvoeringinwetgevingvandeaanbevelingenvandecommissie-ElverdingeenantwoordgeeftopdeterechtevraagvanmevrouwOuwehand.MevrouwOuwehand(PvdD):Datismetochnietscherpgenoeg.Wijhebbenwelalkunnenzienwatdekaderszijnvandiewetten.Hetlijkteropdatheteenproceswordtwaardoorhetnoglanggaatdurenvoordatwijdebestuurlijkeproblemenhebbenopgelost.IkhadeerlijkgezegdverwachtdathetCDA,alshetzohechtaanversnellingvandieprojecten,metvoorstellenwasgekomenomdaarvanookechtwerktemaken.Datkantoch?DeheerKoopmans(CDA):Eentotaleinvullingvandeadviezenvandecommissie-Elverdinginditwetsvoorstelzoubuitengewooningewikkeldzijngeweest.Ikdenkdathetverstandigerisomaftewachten.ZonethebikechterookalgezegddatwijongeduldigzijnenvindendatdeministervanVerkeerenWaterstaatopditdossiertempomoetmaken,zodatwijzosnelmogelijkdeadviezenvanElverdinginwetgevingkunnenomzetten.Ookzijnernogaanpassingenvanhetbestuursproces-rechtaangekondigd.Datwetsvoorstelmoetnueveneenssnelkomen.Daarwachtenwijeigenlijkalveeltelangop.DeministervanJustitiekanonsongetwijfeldmeldenwanneerditwetsvoorstelnaardeKamergezondenwordt.Daarbenikbenieuwdnaar.DeCDA-fractieis,zoalsmenalhoort,enthousiastoverditwetsvoorstel.Zijheeftwelnogeenaantalopmerkin-genenwensen.Hetgaatomachtpunten:1.deexpiratiedatum;2.aanvullendeprojecten;3.deexperi-menteerbepaling;4.hetrelativiteitsvereiste;5.dehoudbaarheidstermijnvanonderzoeken;6.deNb-wet;7.hetelektriciteitsneten8.eenpaaropmerkingenoverrelevanteamendementenvananderen.Eerstzegikietsoverdeexpiratiedatum.EriszoveelgoedwerkgeleverdvoorhetopstellenvandeCrisis-enherstelwet,endenoodzaaktotblijvendevereenvoudi-gingvanonsomgevingsrechtenonsbestuursrechtiszogroot,dathetindeogenvandeCDA-fractieeigenlijkongewenstzouzijnenongewenstisomhoofdstuk1vandewetin2014zomaartelatenexpireren.Daaromhebikopstuknr.41eenamendementingedienddathoofdstuk1permanentmaakt.Wijdenkendathetbeterisomookderechtszekerheidtedienen,wantanderskrijgenwijprojectenvanvoordeCrisis-enherstelwet,projectenvantijdensdeCrisis-enherstelwetenprojectenvannadeCrisis-enherstelwet,endatlijktmeuithetoogpuntKoopmansTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2147 vanrechtszekerheidnietdeverstandigstegangderdingen.Dankomikophettweedepunt,deprojectenlijst.DeCDA-fractiewilgraagbijdragenaandeinspanningenvanhetkabinetomdelijstvanprojecten,binnendedaarvoorindewetgesteldecriteria,zocompleetmogelijktemaken.Daaromhebikinmijnamendementopstuknr.38voorgesteldomeenaantalprojectendiedeCDA-fractieeenwarmharttoedraagtindebijlageoptenemen.HetbetreftderotondebijJoure,detraversebijHarlingen,deFlevolijn,deN35,sleutelprojectBreda,debuitenringParkstad,inclusiefdeaansluitingNuthendeaansluitingAvantis,detunnelbijdeA15enhetwindmolenparkopdeTweedeMaasvlakte.DelaatstetweezijnprojectenvanhetHavenbedrijfRotterdamwaarvandedirecteuronstelkenmalelaatweten:wijkunnenhetdoen,wijhebbendecentenbeschikbaar,hetkanviaPPS.Ikwilhetkabinetookomdieredenoproepenomhiermeeaandeslagtegaan.DeCDA-fractiesteunthetamendement-Samsomc.s.opstuknr.53omookdespoorlijnGroningen–Leeuwardenopdezelijsttezetten.Dankomikopeeninteressanteartikel,namelijkartikel5.1overdeexperimenteerbepaling.Bijdebesprekingvandezewetgaatdeaandachtmeestaluitnaarwindmolenparken,woonwijken,wegenenspoorwegen,ofnaarproceduresenberoepstermijnen.Naarelementenduswaarvanwewetendatzeknellen.Ikverwachtechterookveelvandezogenaamdeexperimenteerbepaling.Hierdoorkrijgennogonvoorzieneinnovatiesderuimteenwordenbepaaldewettenenregelstijdelijknietvantoepassingverklaard,mitsdieinnovatiesbijdragenaandebestrijdingvandeeconomischecrisisendeduur-zaamheidbevorderen.Datisheelmooi.Wiebaalterimmersnietalshijinhetlandweereenshoortvaneenschitterendparticulierinitiatiefdatstuklooptophetlaatstestukjesectoralewetgeving,aldannietverpaktineenartikeltje,eenAMvBofineenministeriëleregeling,waarvanweachterafzeggen:isdateigenlijkwelzoverstandiggeweest,haddenweditwelzobedoeld?DeheerVendrikmaakteopmerkingenoverde″almacht″,inzijnogen,dieinhetwetsvoorsteldeministervanAlgemeneZakenkrijgtomprojectentekunnentoedienen.Daaromsteunenwijoverigensookhetamendementdatvoorzietineenvoorhang.Vanuitoogpuntvancontroledoorhetparlementlijktonsdatverstandigeromtedoen.Wijzoudenechterwelgraagziendatditexperimenteerartikelblijft.Hetkannamelijkbuitengewoonnuttigzijn.Dankomikophetrelativiteitsvereiste.Daarisveelkritiekopgeweest.DeKamerheefthoorzittingengeorganiseerd.Daarinwerddooreenaantaldeskundigengezegddathetbeterzouzijnomdekan-bepalingintevoeren.IkmoetzeggendatdeCDA-fractieingenomenismetdeoplossingdiehetkabinetheeftgehaalduithetverslagdatdoordeKamerisaangeleverd,metnameuitdevoorstellendiedoordecollega’svandeChristenUnieendeSGPzijnaangeleverd,namelijkomhetwoordje″kennelijk″toetevoegen.Wijdenkendatditeenverstandigeoplossingis,waarmeezorgenwordenopgelostdiegeuitzijntijdensdehoorzittingendiemogelijkerwijszoudenkunnenleidentothetstellenvanprejudiciëlevragenbijhetHof,waardooreenprojectjarenlangevertragingzouoplopen.Wijsteunendieaanpakindetweedenotavanwijziging.Dankomikopdehoudbaarheidstermijnvandeonderzoeken.Vooreeneenvoudigbestemmingsplanmoeteengrootaantalonderzoekenwordenuitgevoerd,naararcheologie,water,luchtkwaliteit,noemhetallemaalmaarop.DehoudbaarheidstermijnvanonderzoekentenbehoevevandeCrisis-enherstelwetprojectenwordtverlengd.″Inditkortebestelwashetnietmogelijkomdezeactieteverbredennaarhetgeheleomgevingsrecht″,schrijftderegering.Wel,zoschrijftderegeringtevens,″zoukunnenwordenbeoordeeldinalleregelingenopbasiswaarvandemeestvoorkomendeonderzoekentenbehoevevanfysiekeprojectenwordenuitgevoerd,welkespecifiekehoudbaarheidstermijnengesteldkunnenworden″.Datlijktonsinderdaadeengoedidee.Isderegering–ikdenkdathetvoornamelijkdeministervanVROMzalzijn–bereidomdatonderzoeksneluittevoerenendeKamerdaaroverbinnendriemaandenteinformeren?Dankomikopeenbuitengewoonbelangrijkpunt,deNatuurbeschermingswet.EenbelangrijkelementindeCrisis-enherstelwetzijndewijzigingsvoorstellen.HetwetsvoorstelgeefteenaantalgoedeantwoordenopdeimpassedierondveelNatura2000-gebiedenisontstaan.Eindelijk!Tallozeinitiatieveninderegio,toetsingskaders,reductieplannen,allemaalvolgoedebedoelingen,zijndeafgelopen20jaarinNederlandbedacht.Datgebeurdevaakmetgroteinstemmingvanboerenorganisatiesenmilieuorganisaties.Erwasbereidheidomteinvesteren.Telkensweerwerdendezeinitiatievengesmoordinuitsprakenvandebestuursrechter.Degevolgendaarvanwarenrechtsonzekerheid,ontbrekendemogelijkhedenomhetbedrijfteontwikkelenendusookgeenmilieuver-betering.Daartoeopgeroepenineenmotie-Koopmans/VanderVlies(31920,nr.4),heeftdeministereindjunidezogenaamderek-engroeibriefgeschreven.Dezebrief,dieisbehandeldindeKamer,isvooreendeelverwerktinhetwetsvoorstelendetweedenotavanwijziging.WijprijzendeministervanLNVvoordewijzewaaropzijdesignalenheeftopgepaktdieinhethelelandzijntevernemenendiezijnontstaandoordejurisprudentiediedoordeRaadvanStateisaangeleverd,inhetbijzonderbijderechtszaakinaprilinzakeCampina.DeuitsprakenvandebestuursrechterenhetgesprekdatdeKameropmijninitiatiefmetdevertegenwoordi-gersvandeEuropeseCommissiehebbengehad,zijnvoormijnfractieredengeweestomtebezienofwijdebeheerplannendienoodzakelijkzijnvoorNatura2000-gebieden,nietnogstevigerindewetkunnenverankeren.DevertegenwoordigersvandeEuropeseCommissiewarenduidelijk:ontwikkelingenzijnmogelijkalsjemaarafdwingbaarvastlegtdatdetotalestikstofuit-stootvermindert.Inhetlandmoetdatvanwegedehogeachtergronddepositie.Inhetbeheersgebiedmoetindebeheerperiodedeemissieookomlaag,alsertenminsteindatbeheergebiedvanuitdeinstandhoudingsdoelstel-lingenstikstofemissiereductienodigis.Datisnietaltijdaandeorde.Salderenisdanmogelijk.Jemaggroeienalsjereducerendemaatregelenneemt.Extrauitstootkandanbinnendetotaleafname.Hetellendigebegrip″significanteaantasting″uitdeVogel-enHabitatrichtlijnisdaarmeevanzijndesastreuzekantontdaan.DeuitstootgaataantoonbaaromlaaginNederland,dedepositieopbeheergebiedenook.MevrouwOuwehand(PvdD):Ditiseenbelangrijkonderwerp.DeRaadvanStateheeftnietvoornietsKoopmansTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2148 geadviseerdomdeNatuurbeschermingswetuitdeCrisis-enherstelwetteschrappen.HoebeoordeeltdeheerKoopmansdevoorgesteldeconstructievoordebeheerplannenenhetregelenvanhetbestaandgebruikdaarininhetlichtvanderechtszekerheidvandebetrokkenondernemers?Datismijniethelemaalduidelijk.IkhoorgraagvandeheerKoopmanshoehijdatziet.DeheerKoopmans(CDA):Dathelptookweerquatijd.Ikkannuweerverdermetmijntekst.Daaringeefikeenantwoordopdezevraag.Dewettelijkeverankeringvandeprogrammatischeaanpakstikstofendebeheerplan-nenmetafdwingbaremogelijkheden,waardevertegen-woordigersvandeEuropeseCommissieterechtomvroegen,makeneensluitendeaanpakmogelijk.IkbenerbuitengewoonenthousiastoverdatiksamenmetcollegaSamsomeenamendement(32127,nr.55)hebbenkunnenindienenomdewettelijkeverankeringendaarmeeookderechtszekerheidtevergroten.DatwordtookgesteunddoordeChristenUnie,wantwijhebbendaarsamenveelovergesproken.MevrouwOuwehand(PvdD):Dandraaithetdusomdevraagofdeondernemersinhetbetrokkengebiedvergunderechtenkrijgen.Hetgaatnuombestaandgebruik.Gaathetinuwoptiek,inuwvoorstelenmetuwamendementdanomeenrechtdatnietmeervandieondernemerskanwordenafgenomen?DeheerKoopmans(CDA):Hetbelangrijkstedeelvanhetamendementbehelsttoekomstigeontwikkelingen.Laatikhetbeeldendzeggen.Steldateenvarkenshouderdie1000varkensheeftenwiensbedrijfeenuitstootheeftvan1000kgammoniak,eenbedrijferbijkoopt.Hijkooptnog1000varkensrechtenerbij.Hijvernieuwtzijnstal,heeftdus2000varkensendeuitstootzou500kgammoniakzijnalshijereenluchtwasseraanvasthangt.Datisdehelftminderdanindehuidigeomstandigheid.DatisnumetdegeldendeNatuurbeschermingswetendeuitlegvandeRaadvanStatenietmogelijk.DeRaadvanStatezegtimmersdatdieuitstootvan500kgeensignificanteaantastingisvanhetnatuurgebied.Hetresultaatisdatdieboernietsaankoopt,zijnstalnietvernieuwtendeuitstoot1000kgblijft.Niemand,nochdeboernochhetmilieu,wordtdaarbetervan.Daaromishetjuistgoeddatwijinditwetsvoorstelenmethetamendementregelendatgroeimogelijkismitsjereduceert.DezeaanpakisvergelijkbaarmethetNSL,hetNationaalSamenwerkingsprogrammaLuchtkwaliteit.Ookdatiseenaanpakwaarmeeinhethelelanddeuitstootwordtverminderdenwaarmeeopsommigeplekkendemogelijkheidwordtgegevenomdoormiddelvansalderingstechniekendeuitstoottevermeerderen.MevrouwOuwehand(PvdD):Voorzitter...Devoorzitter:MevrouwOuwehand,wijhebbenafgesprokendatereenvraageneenvervolgvraagmogenwordengesteld.Ikganiettoestaandatwijdatdoorbreken,wantdanwordthetheelergvroeg.MevrouwOuwehand(PvdD):Ikbegrijphet,maarikwilereenopmerkingovermaken.Ditisnamelijkcruciaal.DeRaadvanStateheeftgezegddaterhiatenzijnmetbetrekkingtotdeVogel-enHabitatrichtlijn.DeheerKoopmansgaatinzijnbeantwoordinginopuitbreidin-gen,maarikvroeghem,integaanopbestaandgebruik.Datbetekentnogalwat.Alswijrechtengaanvergunnenaanboerendieopbasisvanbestaandgebruikbestaanderechtenkrijgen,alsdevoorspellingvandeRaadvanStatekloptenalsblijktdatwijdeVogel-enHabitatricht-lijnnietjuisthebbengeïmplementeerd,voorwiezijndandekosten?DeheerKoopmans(CDA):Ikbenervanovertuigddatditwetsvoorstel,hetamendementdaterbijzitenhethuidigewetsvoorstel–ikgeloofdatdeEersteKamerhetalaangenomenheeft–dathetbestaandegebruikregelt,eensluitendeaanpakisdieniemandwatkost,diehetmilieuverbetertendieboerenontwikkelingsmogelijkhe-dengeeftendieookdebenodigdeinfrastructureleontwikkelingeneninvesteringenmogelijkmaakt.Voorzitter.Erisnogwelveelwerkaandewinkel.IkkijkhierbijevendeministervanLNVaan.Ermoetnogweleenvastgesteldeprogrammatischeaanpakstikstofkomen.Enwatschetstmijnverbazingniet,maarmijnbewonderingwel?HetisdeministergisteravondgeluktomsamenmethetIPOendeVNGopdatpunteenakkoordtebereiken.Keurig.Ikhebhetnognietkunnenlezen.Hetiskeurigdatereenakkoordis,maarikwilhetnogevenlezenendaarnawordtdeinhoudbeoordeeld.Methetzojuistgenoemdeamendementwordtditwettelijkverankerd.Debeheerplannenmoetenooknoggereedkomenendaaroverisnogeenaantalopmerkingentemaken.Allereerstdeinstandhoudingsdoelstellingen.Wijziendatinsommigebeheerplannennietalleendeaanwezigedier-ofplantensoortenvandeA-lijstwordengenoemd–datisnodigingevolgehetEuropeesrecht–maardaterookallerleiwenseninstaanopgenomen,zoals:hetzoumooizijnalshiereenbrulkikkerzouzitten.Ermoetwordennagedachtofdatsoortecoproza,datikhierendaartegenkominbeheerplannen,welverstandigis.HetisindeogenvandeCDA-fractieaandepolitiekomdaarovereenkeuzetemaken.Hetkanzozijndatineenbeheerplangekozenwordtvoorbijvoorbeeldnieuwediersoortenofvooreenverbredingvandeecologischebiotoop–menkentdetermenwel–endatisprima,maardatmoetwelbewustgebeuren.Ikroepdaaromprovincialestatenledenenvertegenwoordigersvanallerleisectorendiebetrokkenzijnbijdevaststellingvandebeheerplannenopomdaarscherpernaartekijken.Ermoetscherperwordengekekennaarwateris,wateringevolgedeVogel-enHabitatrichtlijnnoodzakelijkisomoptenemen,enwaterzoumoetenzijn.Wijmoetendietweezakennietmetelkaarverwarren.ErligtdusopditpunteenzwarerolvoorderegioindeogenvandeCDA-fractie.Indebriefvan28oktobervandeministervanLNVstaatdestandvanzakenbijhetopstellenvandebeheerplannenvandeNatura2000-gebieden.Provinciesblijkenomverschillenderedenengebiedsspecifiekewijzigingsvoorstellentehebbengedaanmetbetrekkingtotdoelenofbegrenzing.Eendeelvandezevoorstellenwordtafgewezen,zoschrijftdeminister,omdatdehaalbaarheidvandelandelijkedoeleningevaarzoukomen.DitverbaastdeCDA-fractie.Hetbevoegdgezagvandezegebiedenmoetechtinstaatwordengesteldomophaalbareenbetaalbarewijzepraktischebijstellingentekunnenplegen.DaarisditheleprojectookvoorKoopmansTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2149 bedoeld.ZijndielandelijkedoelenwelvoldoendegerichtopalleendesoortenopdeA-lijstennietopecoproza?Ikkomopeenspecifiekpunt.WijhebbendegemeenteDinkellandopuitnodigingopbezoekgehad.Dezegemeenteheeftophaargrondgebiedzesbeheerplannen.Zijzougraagziendathetmogelijkisoméénbeheerplantemakenmetéénsystematiek.Ikvraagdeministeromdatmogelijktemakenenomdattebevorderen,omdatdatookderechtszekerheidvoordeinwonersvandiegemeentenalszijopdeeenofanderemanierontwikke-lingenwillen,zalvergroten.WatistrouwensderolvanhetregiebureauNatura2000bijditproces?Voorzitter.Ikwilnogeenopmerkingmakenovereenbijzondervervelendpunt.DeantwoordenvandeministervanLNVopKamervragenvancollegaSnijder-HazelhoffsuggererendatheteventueelontbrekenvaneenNb-wetvergunningbijveebedrijvendiebedrijvenzelfkanwordenaangerekenddoormiddelvaneenkortingopdetoeslagen,eenbijkomend,maarwelenormprobleem.HetgaaterjuistomdatveehouderijbedrijventotdusverrehelemaalgeenNb-wetvergunningkondenkrijgen,omdatwijondanksjarenvanoverlegnogaltijdgeensluitenderegelingenwetgevingkennenmetbetrekkingtotammoniakenNatura2000.Wijhopendatalsditvoorstelkrachtvanwetheeft,datnietmeerhetgevalis.Echter,duizendenbedrijvenzittenopslot.IkhoopdaaromdatdevoorstellendieindezewetzijnvervatenwaarmeewordtbeoogddeNb-wettewijzigen,zosnelmogelijkkrachtvanwetkrijgen.Maarookdanzalhetnogenigetijddurenvoordatdebeheerplannen,voorzienvaneengoedestikstofparagraaf,vankrachtzijnenopbasisdaarvandebedrijveneenNb-wetvergunningkunnenkrijgenofvanhethebbendaarvanwordenvrijgesteld.OnderdehuidigeomstandighedenzouhetindeogenvandeCDA-fractietegekvoorwoordenzijnveehouderijbedrijventekortenopinkomenstoeslagenalszijnietovereendergelijkevergunningbeschikken.Deeltderegeringdezeopvatting?IkvoeghiernogaantoedatwijindeEuropeseregelgevingenindeverordeninggeengrondslagvoorderedeneringvandeministervinden.DeheerRoemer(SP):Hierovervaltveeltezeggen,maarikwilhetnubijéénvraaglaten.Inmijneigentermijnkomikwelopditonderwerpterug.Uzeidatwijgeenpostzegelbeheerplannenzoudenmoetenhebben,maardaarwaardatmogelijkiséénplan.KomditovereenmetwatstaatindeaangenomenmotievanmijncollegaindeEersteKamer,deheerSmaling?Metdiemotiewordthiervoorgepleit,maarderegeringwenstdiemotievolgensmijnietuittevoeren.DeheerKoopmans(CDA):Ikweetnietofdieerhelemaalmeeovereenkomt,maardiebetreftdezelfdesfeer.Ikhebnietmeerhelemaalinmijnhoofdwatdaarinstaat,maarikmeenmijteherinnerendatdeheerSmalingmetzijnmotieindeEersteKamerheeftgezegd:maakdiesystematiekvoorgemeentenwatoverzichtelij-ker.Ikwildemotienogwellezenenermogelijkerwijsintweedetermijnopterugkomen,maarikmeendatdiemetmijnvoorstelovereenkomt.Voorzitter.TotslotwilikopditonderdeeldeministervanLNVvragenofzijmerktdatindepraktijkdereferentiedatumvan8december2004eenonnodigehobbelkanzijnbijhetloskrijgenvanbedrijfsontwikke-ling.Alsdathetgevalis,ishetdannietlogischeromuittegaanvandemeestrecentegeldigemilieuvergunning?SprekendoverNatura2000denkikookaanenkeleanderebelangrijke,maaruiterstmoeizamedossiers,zoalsdieoverluchtkwaliteitendeKaderrichtlijnWater.Wijhebbenkunnenlezendathetkabinetafgelopenvrijdageennieuwvoorstelvoordeintroductievangeluidsproductieplafondsvoorallerijkswegenheeftgeaccordeerd.ZijheeftdatgedaanopbasisvandeEuropeserichtlijnvooromgevingslawaai.Kandeminister-presidentofdeministervanVROMofdeministervanVerkeerenWaterstaatofzonodigalledriemijverzekerendatditnieteenvergelijkbaarhoofdpijn-dossiergaatworden,eendossierdatzelfsdeuitvoeringvandeprojectenvandeCrisis-enherstelwetindewegstaat?Danwilikeenopmerkingmakenoverhetelektriciteits-net.Onzeverwachtingisdatdeopwekkingvanstroommetwindmolensmededoorditwetsvoorsteldekomendejareneenflinkevluchtzalnemen.Eengoedezaak!Echter,hoegaatzichditverhoudentotdeontwikkelingvanhetelektriciteitsnet?Detransportcapaci-teitlooptaltijdachterbijderealisatievanproductiever-mogen,maarhetgatmoetnietgroterworden.VindtdeministervanVROMbijnaderinzienooknietdatinvesteringeninhetnetindewetzoudenmoetenwordenopgenomenalscategorievasteprojecten,zoalsalleinvesteringenoplanddienodigzijnvoordeaansluitingvanwindparkenvan600MWopzee?IkdenkaandeaanlandingslocatiesBorssele,IJmuidenenEemshaven,aanhetstopcontactopzeeenaanverster-kingeninhet150kV-netvooraansluitingvanwindener-gieopland.Wellichtzijnerookandereinvesteringendietotwerkgelegenheidkunnenleiden,diedeeconomieversterkenendiehetlandvergroenen.IknoeminditverbandNorned2,Cobra,deverzwaringvanDiemen,KrimpenenGeertruidenberg,deverzwaringvanBeverwijk,OterleekenDiemeneninvesteringendienetverliezenverminderen.Inhetverlengdehiervanhebiknogdevraagofhetindewetgehanteerdebegrip″aansluiting″zoumoetenwordenverbreedmet″alledaarmeesamenhangendenetversterkingeninhethoogspanningsnet″enof,omdatderealisatievandeproductieendenoodzakelijkeinvesteringenvoordetransportcapaciteitidealitersynchroonlopen,devergunningenmeerparallelzoudenkunnenlopendoorwijzigingvandewetgeving.Daneenaantalopmerkingenoveramendementenvanandereleden.HetmeestcruciaalvoordeCDA-fractieisamendementnr.31waardooronderdeel7.4vanbijlageIvervalt.Ditamendementbegrijpiktotnutoeniet,maarmisschienkunnenweerlaterinhetdebatnogevenopingaan.Hetgaatnamelijkomprojectenofanderehandelingenwaarvooreenvergunningisvereistopgrondvanartikel19dvandeNb-wet,handelingenwaarvooreenvergunningisvereistopgrondvanartikel16vandeNb-wetenhandelingenwaaropartikel19sub1bvandeNb-wetvantoepassingis.DatbetekentdatAfdeling2vandeCrisis-enherstelwetdaaropnietvantoepassingwordt.Afdeling2gaatoverdevereenvoudi-ging,versnellingenstroomlijningvanprocedures.Kortom:datiseenessentieelonderdeelvandewetendatismedevanwegeproblemenmetprocedurestotstandgekomen.DeCDA-fractiebegrijptnietdatveehouderijbedrijven,campingsenalleandereondernemersindebuurtvanKoopmansTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2150 gebiedenwaarvooreenNb-wetvergunningnodigis,dieenormveelproblemenzoudenkunnenhebbenmetdestroperigheidvanprocedures,zoudenmoetenwordenuitgezonderdvandevereenvoudigingdieinditwetsvoorstelisopgenomen.Integendeel.ErisenormveelirritatieenalleenaldaaromheeftdeNb-wettoetseenminimaaldraagvlak.Hetzijnookgeenbuitenpropor-tioneleactiviteitenzoalshetamendementstelt.Alsdeachtergronddaarvanmisschienisdatdeinhoudelijkeeisenvaneenvergunningnietterzijdewordengescho-ven,dankanikhetbegrijpen.Eenpassendebeoordelingendergelijkezalgewoonmoetenplaatsvinden.Debelangenvandenatuurzijndusnietinhetgeding.OnzeinzetzoumoetenzijndatweerallesaandoenombedrijvendieeenNb-wetvergunningnodighebben,zosnelmogelijkduidelijkheidteverschaffen.HetisdaaromvangrootbelangommetNb-wetvergunningenaantehakenbijdeversnellingsvoorziening,ookalgaathetdaarbijomkleinereprojecten.DeCDA-fractiesteuntdeamendementenoverelektrischrijden,vergunningsvrijeaansluitpuntenenoplaadstations,diebedachtzijntijdensdereisvandevastecommissievoorVROMnaarAmerika.Totslot;devragendieikhebgesteldendevoorstellendieikhebgedaanmogendeKamerenhetkabinetuitdagenomdeCrisis-enherstelwetnogbetereneffectievertemaken.Maarlaatergeenmisverstandoverbestaandathetwetsvoorsteldatderegeringheeftopgesteld,devollesteunheeftvandeCDA-fractie.Devoorzitter:DeheerVendrikheefteenvraag.DeheerVendrik(GroenLinks):UitdelaatstetwintigminutenvanhetinteressantebetoogvandeheerKoopmansmoetikbijnaopmakendatdegrootstewerkgelegenheidswinstligtbijdevarkenshouderijen.Volgensmijzullenaldieduizendenmensendiealsgevolgvandecrisiswerkloosworden,daarnietonmiddellijkeenbaanvinden.DeCDA-fractiemaaktzichdaaroveroverigenswelterechtzorgen,bleekuithetbeginvanhetbetoogvandeheerKoopmans.Watvindthijervanalsweeenenormepushgevenaandebouwsectordoorparticulierehuiseigenarenindejaren2010en2011,engeenjaarlater,eenpremievan€10.000tegevenalszehunhuislatenisoleren?DeheerKoopmans(CDA):Hetverbeterenvandeenergiebesparingisvoordehuursectorinprocedurelezinonderdeelvanditwetsvoorstel.Erzitechtergeengeldinditwetsvoorstel.DeministervanFinanciënzitdanooknietaantafel.Dusuwvoorstelom€10.000terbeschikkingtestellenvoorparticulierehuizenklinktsympathiek,maarlijktmebuitenhetkadervanditwetsvoorsteltevallen.HetlijktmeeenbeterideeomditmetmijncollegaVanBochovetebesprekenbijdebehandelingvandebegrotingvanWWI.Maardiebegrotingsbehandelingisalgeweest,dusindiezinishetjammeromdattesuggereren.HetkannatuurlijkookbesprokenwordenbijdebehandelingvandebegrotingvanVROM.Diekomternogaan.DanspreektumetmijncollegaVanHeugten.DeheerVendrik(GroenLinks):DaarzitinderdaaddeministervanFinanciënbij.Dathebikallemaalgesnapt.IkdenknietdatdeheerKoopmansdeheerBosnodigheeftomeenstandpuntintenemen.Hijsprakdaarstraksingewijdebewoordingenoverhetbelangvanwerkloos-heidsbestrijding.Hijzeidatwemetnamesneldiebouwproductieaandegangmoetenkrijgen,datheteengrootprobleemis.Voilà!Meeeens.Dandoeikeenconcreetvoorstel.Voorwoningbouwcorporaties,voorverhuurdersvoorzietditwetsvoorsteloverigensnietaltijdingelukkigeprocedures.Datiseenanderverhaal.Ikhadhetoverparticulierehuiseigenaren.Ongeveerdehelftvandewoningenisinparticulierbezit.Hetisbestaandebouw.DeministervanVROMweetalsgeenanderdatdaareenwereldtewinnenvaltmetenergie-prestatie,isolatieenzovoorts.Ikdoeeenconcreetvoorstel:latenwijinsamenspraakmethetkabinetbekijkenofwijelkewooneigenaar€10.000kunnengevenomdewoningteisoleren.Datbedragmoetwelbesteedwordenin2010en2011,andersishetafgelo-pen,overenuit.Vervolgensgaanwijhetgesprekaanmetditkabinetoverdevraaghoewijditkunnenfinancieren.Daaroverhebikideeën,daaroverhebbenwijaleerdergesproken,maarlatenwijhetnueventotdehoofdmootbeperken:werkloosheidsbestrijding,namelijkdebouwsectoraandeslagendebouwvakkerdesteigerop,enzuinigeenschonewoningenvoordehuiseigena-ren.€10.000,watishet,mijnheerKoopmans:dealofgeendeal?DeheerKoopmans(CDA):DeheerVendrikkentmij;ikbenwelinvooreendeal.Ikbenechterookvoorsolidefinancieren.Ikvindhetideeprima,datmeenikoprecht.Ikvinddatwijdaarmetelkaareensovermoetennadenken.Ikwilhetnogwelconcretermaken:misschienmoetenwijdaarbijdebegrotingsbehandelingvanEZnogeensoverspreken;daarinzitnogeenheleboelgeld,onbesteed,voorenergieprojecten.Misschienmoetenwijhierovernadenken.Deledenvanmijnfractiewordenhierdoornatuurlijkovervallenenvragenzichafwatiknugadoen.Ikvindhetechtereeninteressantidee.Wanthetaanhetwerkhoudenvanbouwvakkersisdemoeitewaard.Daaromzijnwijookzovoorditwetsvoorstel.Watgaatudanleveren,mijnheerVendrik?Wijhaddenhetimmersovereendeal.DeheerVendrik(GroenLinks):Ikleverdefinanciering.DeheerKoopmans(CDA):IkvraagaandeheerVendrikomopdezelfdewijzetekijkennaarditwetsvoorstelenechtdemogelijkhedentebezien,waardoorookdebouwvakkerweerdesteigeropkan.DeheerRoemer(SP):Wijhebbensamenaleenheleboelgedaanomversnellingenvoorelkaartekrijgen.Ikdenkonderandereaandeideeënvandecommissie-Elverding.IkhebaltijdgedachtdathetCDAookbelanghechtaandieideeën,vooralaanhetcreërenvandraagvlak.Doorvooraanheelveelteinvesterencreëerjedraagvlakomdaarnadieversnellingtehalen.Daardoorbenjelaterinhettrajecttweekeerzosnel.NougaatdeheerKoop-mansjuistprojectenzoalsParkstadLimburg,eenspeeltjevandelokaleCDA-gedeputeerde,onderdezewetgooien,wetendewelkeweerstandertegendatprojectis.WaaromlaathijdeideeënvanElverdinglos,alshijbepaaldeleukehobby’swenstdoortevoeren?DeheerKoopmans(CDA):LaatikdebuitenringParkstadgeenhobbynoemen,maareenproject.DaaroverhebbengemeenteradenenprovincialestatenvanLimburgeenKoopmansTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2151 oordeeluitgesproken.HetiseenprojectwaarbijookMER-proceduresgevolgdzijn,eenprojectwaarbijvande240mln.al210mln.isgeregeld.Delaatste30mln.wordenindekomendemaandengezocht.DeCDA-fractiehierzalmeezoekenomdie30mln.tevinden.ParkstadLimburgverdienthetomditprojectzosnelmogelijkgerealiseerdtekrijgen.Juistdezeregio,mijnheerRoemer,dietekampenheeftmetgrotewerkloosheid,krimpenstructureleproblemen,ookindeinfrastructuur,verdienthetomditprojecteerdervandegrondtekrijgen.DeheerRoemer(SP):Ditantwoordisnoujuisteenvoorbeeldvandearrogantievandetop:opleggenwatjedenktdatbeteris,wetendehoedemenseninderegioeroverdenken.Hadditprojectnougestimuleerddoordaarvoordraagvlaktecreëren,juistomdegedachtevandecommissie-Elverdingopditprojectvoorttezetten.Doorditprojectonderdezewettegooien,kunjeerdonderopzeggendatdeweerstandinderegioalleenmaarwordtvergroot.DaardoetdeheerKoopmansZuid-Limburg,eenregiodiezekerwelwatkangebruiken,absoluutgeendienstmee.DeheerKoopmans(CDA):Eenonderdeelvaneengoedeaanpakbijinfrastructuurisderugrechthouden.Latenwijhetvoorbeeldeensnemenvandebuitenring.Erzijnookgemeenteradenrondomdebuitenringdieeerstjahebbengezegd.Erisimmerseenbredeafweginggeweestenalternatievenzijnbekeken.Maarnadatzijjahaddengezegd,zijnzetochweeringewikkeldgaandoenenhebbenzegezegd:welustenhetnietmeer.Daadkrachtisookonderdeelvanhetaanpakkenvandecrisis.Wijdenkenechtdatdeprocedures–dewegwaarlangsdebuitenringontwikkeldis,deenormetijddiedaarvoortotnutoealgenomenis,hetfeitdatechttalvanproceduresdoorlopenzijn,debehoefteendebereidheidvanhetcollegevanGSomdeinpassingopeenaantalplaatsenteverbeterenwaardoorderekeningweermet40mln.isopgelopen–voorbeeldenzijnvaneengoedeaanpak.Datnietiedereeninderegio,endeSP-fractiesinhetbijzonder,ditprojectdelen,isgeenredenommeerderheidsbesluitennietuittevoerenofnietonderdezewettebrengen.Kortom,hetiseenvoorbeeldwaarvanwijzeggen:datpasthiergoedonder.©DeheerVanderHam(D66):Voorzitter.Wiekanernutegeneenwetzijndieietswildoenaandecrisis?Wiekanernutegeneenwetzijndiewilherstellen?Datmoetendepolitiekedrankjesbrouwershebbengedachttoenzijdevoorliggendewetvaneennaamwildenvoorzien.Watzounueengoedenaamzijnvooreensamenraapwet?Latenwijhaareencrisiswetnoemen.Nee,datistekortenbiedtweinighoop.Wijmoetenietsbedenkenmethoop,netzoalsObama.Datisheelergin,endanvindtdeheerSamsomhetookmeteeneengoedewet.Hijisdaarnamelijkeengrotefanvan.Herstel,zeiiemandanders.Wijmoetenerherstelaantoevoegen,datismooi.Enzokwamdezewetaanzijnnaam.Hetiseenproductvanspinandframing:deCrisis-enherstelwet.Enofdewetfeitelijkietsmetcrisistemakenheeft,isnatuurlijkdezeergrotevraag.Enofhijbijdraagtaanherstelisookbetwistbaar.Dezewetisnatuurlijkgeencrisiswet,wantdiezounaarveelmeeraspectenmoetenkijkenendiezouookdirecteffectmoetenhebben.Dewetismeereensoortvanversnellingswet,dieookonafhankelijkvandezecrisisingevoerdhadkunnenwordenendiewijdusookgewoonopzijneigenmeritesmoetenbeoordelen.Maardehyperventilerendebelangwekkendheiddieaanhetwetsvoorstelwordttoegekend,magwelmetwatkorreltjeszoutgeserveerdworden.Nederlandverkeertnatuurlijkineenrecessie.VoorspellingenvanhetCentraalPlanbureauwijzenopeenkrimpvandeNederlandseeconomiein2009van4,75%.Naarverwachtingzaldewerkloosheidvolgendjaaroplopennaar8%vandeberoepsbevolking.Decrisisraaktdesamenlevingfundamenteelenopvelevlakken.Decrisiszorgteronderanderevoordaterteweiniggebouwdwordt.Datiswaar.Tegelijkertijdenmededaardoorneemtdewerkloosheidtoe.DitalleskomtbovenophetfeitdatNederlandaldecenniakamptmeteenspecifiekprobleeminhetruimtelijkdomein,namelijkdecomplexiteitendestroperigheidvanbesluitvorming.Urgenteprojectenlopensomsvertragingop.D66vindtookdatwijdaarnaaroplossingenmoetenzoeken.Oplossingendiedeeconomieeensteuntjeinderuggevenendiedestroperigheidvanbesluitvormingbijgroteprojectentelijfgaan.Maarwanneerwijhethebbenoverdecrisis,waarvoordangesuggereerdwordtdatditverhaaldaarietsaandoet,danmissenwijechtweliets.Daarwilikietsoverzeggen.Ikvindhetvreemddatalswijtochknopengaandoorhakkenvoordekomendejaren,infrastructuurmeteenalseersteopboertbijhetkabinet,inplaatsvanveelessentiëlerezakenvoordetoekomst.Waaromwordendaargeenmeerjarigeafsprakenovergemaakt?Iknoembijvoorbeeldafsprakenronddekenniseconomie.Hetgaatnietalleenomhetfundamentvaneensnelwegmaarookomdefundamentenvaneenlevenlangleren.Ikwijsopanderedelenvandewereld.InDuitslandwordt18mld.vrijgemaaktvooronderwijsenonderzoek.InDenemarkenwordtstructureel1,5mld.meerbijgedragenaanonderwijs,InFinlandgaat3,6%vanhetnationaalinkomennaaronderzoek.DatzoudenwijookmoetendoeninNederland.Maarhetkabinets-doelomkenniseninnovatienaarhetOESO-gemiddeldetebrengenstaathaaksopdeambitieominternationaalteexcelleren.DeKNAWheeftgesuggereerdomeendeelvandeFES-geldenvrijtemakenvoorlangdurigeinvesteringeninkennisenonderwijs.Hetkabinetwilwachtenopeenevaluatieenkomtervolgendjaarnogeensopterug.Datisnodelozevertraging.IshetkabinetbereidomdevoorstellenvandeKNAWuittewerkenenhierterbehandelingvoorteleggen,zodatwijdaargewoonvolgendjaaroverkunnenbeslissen?Ikhoorhieropgraageenreactie.Datgaatnamelijkookovercrisisenherstel.Dangaanwenaardeprojectenzelf.Eriseenlijstjemetprojecten.Demeesteprojectenkunnenwijgewoonsteunen.IknoemdenoordelijkeIJ-oevers,despoorzoneinDenBoschendestadshavensRotterdam.Maarerzijnookwegenprojectendiewijprimavinden,zoalsdeA2bijMaastrichtendegoedeverbindingnaarSchiphol,AmsterdamenAlmere.IknoemverderdeBrainportEindhovenenhetprojectWaterdunen.Devraagdringtzichwelop,waarompreciesdeze58projectenzijnaangewezenomversneldteworden.Opwelkebasiszijndeze58gekozen?Waarop58,waaromnietmeer,KoopmansTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2152 waaromnietminder?Welkecriteriazijnernupreciesgehanteerd?Wijhebbendezekunnenteruglezenindememorievantoelichting,maarsommigecriteriakanikechtnietduiden.Inhetdebatindemediaishierendaaraltezienhoeerlukraakzaakjesindezewetwordenondergebracht.DeCO2-opslagonderBarendrechtlooptnietlekker.CollegaKoopmansdacht:″Hupseflups,dangooienwijdattochookgewoonbijdeCrisis-enherstelwet.Iserprotest?Oké,danhalenwijheterweeruit.″HetispreciesdievolstrektewillekeurvandeheerKoopmansdiemijvoorhetergstedoetvrezen.OnderhetmomvandeCrisis-enherstelwetwordenallerleiirritatiedossiersevenopgeschoond.Eenvandeexpertsnoemdetijdensdehoorzittinghetwetsvoorsteleen″grabbelton″eneen″stukjegelegenheidswetgevingvandebovensteplank″.Doordezeexpertwerdgezegddaterallemaalzakeninstaandienietsmetdedoelstellingtemakenhebben,maardietoevalligbijalledepartementenopeenlijstjestondenennogevenmoestenwordengeregeld.Datzijnwarewoorden.Dezeversnellingswetismeereensoortafrekenwet.NatuurlijkzegtdeheerKoopmansdatwijdezewetdanookmaarvoordeeeuwigheidmoetenvastleggenendezeprocedurevoortaanbijalleprojectenmoetentoepassen.Ophetlijstjevanderegeringstaanallerleiirritatiedos-siersdienuevenmoetenwordenopgelost,zoalsdeA4Midden-Delfland.HetdoeterniettoeofjevooroftegendieA4Midden-Delflandbent,maarwaarommoetdatprobleemdoormiddelvandezeCrisis-enherstelwetwordenopgelost?AlsdeministervanVerkeerenWaterstaatzegtdatditzo’ngoedplanis,danzaldeRaadvanStatetochookwelzooordelen?Ikgeefeenandervoorbeeld:luchthavens.DeD66-fractieishelemaalnietprincipieeltegendeuitbreidingvanLuchthavenLelystadenLuchthavenEindhoven.Dithebbenwijinallerleidebattengezegd.WaaromvaltditdossierechteronderdeCrisis-enherstelwet?ErmoetnogbekekenwordenhoedekleinereluchthavenscomplementairgemaaktkunnenwordenaanSchiphol.Waaromisernuineenshaast?WatistrouwensdereactievandeministeropdeoproepvanHansAlders,diezichveelmetditdossierheeftbezigge-houden?Hijzegt:wachtnuevenmetdergelijkebeslissingen.WaarommoetdeLuchthavenTwenteinditwetsvoorstelwordenondergebrachtterwijlernoghelemaalgeeninteressebestaatommetdegenoemdemaatregelenaandeslagtegaan?Hoebeargumenteertdeministerdat?IkhebsamenmetdeheerVendrikeenamendementingediendoverdebypassKampen.In2015vindtdebesluitvormingplaatsovereventueleverhogingvanhetpeilvanhetIJsselmeer.Danwordenookdedijkhoogte-normenaangescherpt.Hetisbeteromdaaroptewachten.Waaromwordtdatdaninditwetsvoorstelopgenomen?Heefthetietstemakenmetcrisisenherstel?Wijzijnookhelemaalniettegenbuitendijksbouwen,maarisdatnuietswatnuonmiddellijkmoetwordenopgepaktinhetkadervandeCrisis-enherstelwet?Hetiswillekeurig.Ishetwetsvoorstelnodigomdeprojectendieopzichzelfmooizijn,teversnellen?Recentelijkzijnallerleiwettenenproceduresaangepastmethetdoelomteversnellen:deSpoedwetwegverbreding,waarwijvoorhebbengestemd,deTracéwet,deWetmoderniseringMER,denieuweWAOenhetwetsvoorstelBestuurlijkeLus.WatvoegtdeCrisis-enherstelwetnutoe?Hetisduidelijkdatveelregelingendiealbestaan,slechtsgedeeltelijkgebruiktworden.DeCoördinatierege-lingWROwordtbijvoorbeeldnauwelijksofnietgebruikt.Datwasookdeervaringvanenkeleexpertstijdensdehoorzitting.DeheerAdemavanhetIPOgaftijdenshetrondetafelgesprekaandathetIPOeenprojectinFrieslandhaddoorgerekend.AlsdeWRO-procedurewasgevolgd,hadbijhetFrieseprojecteenversnellingvan18maandenplaatsgevonden.DeWRO-procedurewerdechternietgevolgdendeversnellingwerddusnietbereikt.OokingenieurVanGrondellevandeStichtingNatuurenMilieumaakteditpunt.HijgafaandatdeCoördinatieregelingWROnauwelijksofnietwordtgebruikt.Kandepremier,ofeenandereministerdiezichaangesprokenvoelt,aantonendatdaadwerkelijksprakeisvanuitputtingvanandereversnellingen?Wijhebbendeafgelopenjarenopdatpuntnatuurlijknietstilgezeten.In2007isdecommissie-Elverdingingesteld,diein2007meteenrapportkwam.Geconcludeerdwerddatbesluitvormingrondinfrastructureleprojectenkanwordeningekorttotdehelftvandetijd;datbetekent50%tijdwinst!Uitdeanalyseblijktdatveelbelemmerin-genindevoortgangvangroteprojectengeenjuridischeofprocessueleachtergrondhebben.Deoorzaakisbestuurlijkenpolitiekonvermogen.Versnellingvandebesluitvormingisnietalleeneenkwestievanbetereorganisatievandebesluitvorming.Bijgroteprojectengaatheterom,tekomentotbesluitenvangoedeinhoudelijkeenprocessuelekwaliteitdiemaatschappelijkbreedgedragenkunnenworden.DaarnaastmoestervolgensElverdingsprakezijnvaneengebiedsgewijzebenaderingenvanhelderetijdsaf-spraken.Decommissiesteldeookverbeteringenvoorindeambtelijkevoorbereidingenbestuurscultuur.WatisernuwerkelijkgedaanmethetrapportvanElverding?Weinig.Ikciteerprof.Meurs,dieookbijdatrondetafel-gesprekaanwezigwas.Hijzei:hetadviesvandecommissie-Elverdingiszeerbelangrijk.Bezinteergijbegint,zorgervoordatjepartijenopéénlijnkrijgtengadanverder.Daaromvraagik:watisergebeurdmetdeproblemenronddebestuurlijkedrukte?Decommissie-Elverdinggafnogmeerknooppuntenaan:problemenmetbestuurlijkeconsistentie,hetontbrekenvaneendegelijkeambtelijkevoorbereiding,onvoldoendebudgettaireruimte,hetontbrekenvaneenbredeverkenningenhetgeenooghebbenvoordewerkelijkemilieueffecten.KandepremierofwelkeministerdanookopdezespecifiekepuntenaangevenhoeindeaanloopnaardeCrisis-enherstelwetisomgegaanmetdezeaanbevelingen?Hoegaathetkabinetommethetverwijtdatdeaanbevelingvandecommissie-Elverdingopbepaaldepuntenmetvoetenwordtgetreden?Eenaantalexpertssprakdaartijdensdehoorzittingover.DegrootstecriticastervanditwetsvoorstelisdeRaadvanState.Effectiviteitenlegitimiteitvanhetwetsvoorstelwordenintwijfelgetrokken.DeRaadvanStatesignaleertdathetkabinetuitgaatvandrieaannames:datdezeprocedurebijdraagtaandebestrijdingvandenegatievegevolgenvandeeconomischecrisis,datdehuidigewetgevingversnellingvandeprojectenindewegstaatendatdetijdelijkeenstructurelemaatregeleninhetkadervandeCrisis-enherstelwetversnellingmogelijkmaken.VanderHamTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2153 OpalledriedepuntenheeftdeRaadvanStatefundamentelekritiek.Deeersteaannameisincorrect,zegtdeRaadvanState.Alscrisismaatregelheeftdewetgeentoegevoegdewaarde.IndewoordenvandeRaadvanStatekomendemaatregelentelaatomeenbijdragetekunnenleverenaandebestrijdingvandeeconomi-schecrisisopkortetermijn.Ikzeihetal:niksCrisis-enherstelwet.Daaromhebik,hetiseenbeetjesymbolisch,ookeenamendementopstuknr.37ingediend,omdenaamvandewettewijzigenin″Versnellingswet″,voorzoverdatüberhauptaandehandis.Metcrisisenherstelheeftdewetnaardemeningvanonshoogsteadviesor-gaannietstemaken.HetkabinetheefthetwetsvoorstelooknietwillenvoorleggenaanhetCPB,waarderekenmeesterszittendiewijnormaalvoorallesomadviesvragen.TentweedezegtdeRaadvanStatedathetmaardevraagisofdehuidigewetgevingversnellingindewegstaat.Wijwetendoorhetonderzoekvandecommissie-Elverdingenanderestudiesenrapportendatveelbelemmeringenindeaanvangendeuitvoeringvanprojectennietperseeenjuridischeofprocessueleachtergrondhebben,maarliggenaanbestuurlijkenpolitiekonvermogen.Ditkabinetgeeftnauwelijksaanwelkemaatregelenwordengetroffenomdebestuurlijkeprocessen,deambtelijkevoorbereidingendeuitvoeringvanprojectenteverbeteren.Tenderdeishetdevraagofdetijdelijkeenstructurelebepalingentotversnellingenvereenvoudigingleiden.Alswijkijkennaardevoorstellentotaanpassingvanhetbestuursprocesrecht,stellenwijvastdatditmaarzeerdevraagis.DeRaadvanStatebetwijfeltofdevoorstellenpersaldoveeltijdzullenopleveren.Kanderegeringdaaropreageren?Dewetintroduceerteenrelativiteitsvereiste.Eenbelanghebbendekanalleeneenberoepdoenoprechtsregelsdiebetrekkinghebbenopheteigenbelang.Normaalgesprokenmageenburgerbezwaarmakentegennieuweprojecten,maarhetrelativiteitsbeginselmaakthetalleenmogelijkominberoeptegaantegendeschendingvaneenrechtsregelalsdierechtsregeldiebedoelingheeftomdebelangenvaneenburgerteschenden.Hetrelativiteitsbeginselzorgtervoordatdwarsliggersmindersnelnaarderechterkunnenstappen.Hetideevanhetkabinetomuitellenlangeprocedurestekomen,isopzichzelfbegrijpelijk.Hetrelativiteitsbeginselzorgterechterookvoordatermindermogelijkhedenzijnomhetrechttedoengelden.Dekansisonderditvoorstelreëeldatditvooraltenkostezalgaanvanregelsmetbetrekkingtotbeschermdeplanten-endiersoorten.Ditisnietalleenecologisch,maarookjuridischschadelijk,omdatveelnatuurbescher-mingsnormenafkomstigzijnvanhetEuropeseniveau.Hetkabinetspreektovereenprincipiëlekeuze.Devraagisofdebestuursrechtererisomiederfoutjevanhetbestuuraftestraffen,ofomdewezenlijkebelangenvanburgerstebeschermen.Deregeringkiestvoorhetlaatsteenvindtdathetdaarbijnietpastdatburgerszichkunnenberoepenopvoorschriftendieniethunbelangbeogentebeschermen.Ookhierbijishetechterdevraagofhetrelativiteitsvereisteeeneffectiefinstrumentis.Detoepassingvanhetvereisteroeptvolgensvelejuristencomplexejuridischevragenopnaarhetbeschermingsbe-reikvandebetrokkennormen.Debeantwoordinghiervanenhetuitkristalliserenvanjurisprudentiezalveelextratijdkosten.DaarkomtbijdatdetoepassingvanditvereistevanuitEuropeesrechtelijkperspectief,zoalstenaanzienvanhetverdragvanAarhus,nietonomstredenis.Watgaatdepremierdoenomervoortezorgendathetvereistemensendiemogelijktochbelanghebben,nietbuitenderechterlijkegangsluit?Watgaathijdoenaandeinternationaledimensie?Vervolgenseenopmerkingophetvlakvaninnovatie.Hieroverheeftmijnfractievragengesteldinhetschriftelijkoverleg,omdathetdesbetreffendeartikelergvaagis.Viaeenalgemenemaatregelvanbestuurwordthetmogelijkominnovatieprojectentestarten,waarbijbijwijzevanexperimentkanwordenafgewekenvanwettelijkebepalingen.Erwordenindatkadertweevoorbeeldengenoemd,maarwijwillennogwelwatmeervoorbeeldenhoren.DeheerKoopmanssprakeraloverdatditfantastischegevolgenzoukunnenhebben.Wijstaandaarzekervooropen,maarwellichtkunnenernogwatmeervoorbeeldengegevenworden.Ookontvangenwijgraageenantwoordopdevraaghoeendoorwiewordtgetoetstofdeontwikkelingendiemogelijkwordengemaakt,daadwerkelijkinnovatiefzijnendaadwerkelijkvoldoenaandemilieukwaliteitsnormenengeenschadelijkemilieugevolgenhebben,conformlid2.DeheerAptroot(VVD):Ikluistertochwelmetstijgendeverbazingnaaru,mijnheerVanderHam.UverwijthetkabinetenhalfNederlandaltijddatzijnietinnovatiefzijn,nietvooruitwillenennietwillenveranderen.Datgaatvanallerleimilieu-investeringenviahetontslagrechtenwatdanook.Nuhebbenwijhiereenwetdiebijvoor-beeldmetbetrekkingtotinnovatiedemogelijkheidbiedtomeenseenpaarstarreregelsaandekanttezetten–iknoemalsvoorbeelddateennieuwsoortmilieuvriendelijktoiletdatgeenleidingwatergebruiktmogelijkwordtgemaakt–endanwiltutotopdemillimeterwetenhoehetinelkaarzit.Ikvinddatueenheelconservatief,behoudendstandpunthebt.Alsunuconsequentbenteneenpartijvanvernieuwingwiltzijn,zouujuistmoetenzeggendatditmogelijkhedenbiedtendatunatuurlijkderegeringzultvolgen.Udraaiteenheleriedelafdatueigenlijkhelemaalnietswilt.Ikbegrijpernietsmeervan.DeheerVanderHam(D66):Danhebtuechtnietzittenluisteren,mijnheerAptroot.Ikzeidatikpositieftegenoverdatartikelsta.Ikvindechterwel–daaromhebikgevraagdnaardemilieukwaliteitsnormen–datditpersaldoietspositiefsmoetopleveren.Ditiseenbehande-lingvaneenwetsvoorstel,dusikwildatprecieswordtgeregeldinwelkekadersdatgaatplaatsvinden.Dathoortbijdebehandelingvaneenwetsvoorstel.Ikvindheteenzeerinteressantonderdeelvandezewet,maarikstelkritischevragenoverdewijzewaaropditprecieswordtafgekaderd.DeheerAptroot(VVD):Datisnunethetprobleem:alsjeinnovatievantevorenhelemaalprecieswiltafkadereneninstrakkeregeltjeswiltvangen,kunjevaaknietinnoveren.Weesnublijdathetkabinethierdenekuitsteektenzegtdathetmogelijkhedengaatbieden.Wijgaandatkritischvolgen.Uzoudatalseerste,gehoordwatuandersaltijdzegt,moetenomarmen.Uzouopditpunthetkabinetmoetentoejuichen.Hetvaltmijvanutegendatuzegtdatuhethelemaalwiltinkaderenenaanstrakkeregelswiltbindenendatugrotetwijfelshebt.Voorinnovatieismoednodig.DanmoetjeeenVanderHamTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2154 keerdurven,mijnheerVanderHam.LaatD66nuookeensdurven.DeheerVanderHam(D66):Hetisheelerglaat,dusikbegrijpdatuevendebenenwildestrekkenenevennaardeinterruptiemicrofoonwildelopenomevenwattedoen.Hetwordtlaatenustaatlateropdesprekerslijst.Dezeinterruptiebegrijpikhelemaalniet.Iksteleenvraagoverietswatikheelsympathiekvind,waarikzeervooropenstaenwatheelergdesD66is.Datwilnietzeggendatikgeenkritischeofverhelderendevraagmagstellen.Ikbenblijdatikueenbeetjelichaamsbeweginghebkunnenbieden,maaruhoeftzichgeenzorgentemakenoverhetinnovatievekaraktervanD66.Ikgadoormetde58projecten.Voorde58projectenisgeenadviesvandeCommissievoordem.e.r.meernodigengeenonderzoeknaaralternatieven.Inhetwetsvoorstelwordtgestelddatditdesnelheidbevordert.VolgensmijleidthetadviesvandeCommissievoordem.e.r.indepraktijkvaaktotversoepelingenstroom-lijningvandebesluitvorming.HetafschaffenvandeadviezenvandeCommissievoordem.e.r.zalleidentotmindermaatschappelijkenjuridischdraagvlak.DeafschaffingismogelijkookinstrijdmetdeEuropeseregelgeving.IkwijsophetarrestvanhetEuropeseHofinzakeIerlandwaaruitblijktdatwanneerlidstatenhebbenbeslotenomdrempelwaardenofcriteriavastteleggen,verzekerdmoetwordendatprojectendieeenaanzienlijkmilieueffectkunnenhebben,wordenonderworpenaaneenmilieueffectbeoordeling.Hoeverhoudtzichdattothetwetsvoorstel?Ikkomnuopdelexsilenciopositivo.Wijzijndaaroverhetalgemeenvoorstandervan,maarwijmakenonswelheelergveelzorgenoverdewijzewaaropdezehierwordttoegepasttenaanzienvandeaanlegvergunning-stelsels.Deaanlegvergunningstelselswordenaltijdingesteldomkwetsbarebelangen,zoalsgebiedenmetlandschappelijkeencultuurhistorischewaarde,tebeschermen.OrganisatiesalsdeStichtingNatuurenMilieumakenzichvolgensmijterechtzorgenoverditelementuitdewet.Kanderegeringingaanopdievrees?Dandestikstofdeposito’s.Wijhebbengrotebezwarentegenhetlegaliseren...(gelach)DeheerVanderHam(D66):Watzegiknu?MinisterCramer:Stikstofdeposito’s.DeheerVanderHam(D66):Hetisechtlaat.Hetisinderdaadwelinnoverend.IkhebvandaagookeenoverlegoverdebegrotingvanEZgehad.Ikbedoeldenatuurlijkdeposities.Ikheboverigensweleenseenministerdezelfdefouthorenmaken,eenministerdieeroverging.Wijhebbengrotebezwarentegenhetlegaliserenvandestikstofdepositieszoalsdiebestondenvooreind2004.Ditniveauleidtertoedatdeinstandhoudingsdoelstellin-genvoorkwetsbarenatuurnietwordengehaald.Doordatagrarischebedrijvenzondervergunninghunemissieskunnenopvullentotdewaardevandereferentiedatum2004,wordtbovendieneenprogrammatischeaanpakvandestikstofproblematiekbelemmerd.Ookopdatpunthoorikgraageenreactie.IkvindhetamendementdatdeheerSamsomendeheerKoopmanshebbeningediendopzichinteressant.Ikhebhetnogniettotindetailkunnenbestuderen,wanthetispasnetrondgedeeld.Ikbenergbenieuwdnaardereactievanhetkabinetopdatpunt,vooralnaardievandeministervanVROMdieikindezennoghetmeestvertrouw.Mijnfractieheeftinhetschriftelijkeverslag,netalsandere,vragengesteldoverderentabiliteitvandeprojectenendekilometerbeprijzing.Dekilometerbe-prijzingisnogmaalsuitgestelddoordeministervanVerkeerenWaterstaat.Daarhebbenwijvorigeweekovergedebatteerd.Waaromheefthetkabinetgeenrekeninggehoudenmethetscenariooverdekilometerheffing?Prof.Meurs,metwiewijsprakentijdensderondetafelge-sprekken,zeidatbijnaalleeconomen,ookdievanhetCPB,zeggendatallenieuweinfrastructuurprojectenmoetenwordenbeoordeeldopgrondvaneenscenariowaarinsprakeisvankilometerheffing.Hetisdusheelgekdatergeendoorberekeningisgemaaktvandeprojectenmetenzonderdekilometerheffing.Datgebeurtnudusniet.InhetschriftelijkverslagvanhetkabinetstaatdatderegeringdeTweedeKamerbinnenkortzalinformerenoverdemanierwaaropbijweginfrastructuur-projectenendebijbehorendekosten-batenanalysesomgegaanzalwordenmetdevoorgenomeninvoeringvandekilometerprijs.Datisraar,wantalswijdaarkomendedinsdagvoorstemmen,kunnenwijdatnauwelijksnogmeenemeninonzeweging.Hetismijveeltevrijblijvend.Ikwildetoezeggingdatdescenario’swaarinkilometerprijzeneenrolspelen,voortaanwordendoorgerekend.Indewoningbouwwordenookwatforseversnellin-genvoorgesteld.Tenaanzienvanwoningbouwprojectenmetmeerdantwintigwoningenkaneengemeenteraadeenzogenaamdprojectuitvoeringsbesluitvaststellen.Wettelijkevoorschriftenopgrondwaarvanvoordeontwikkelingenderealiseringvandergelijkeprojecteneenvergunningvoorontheffingofvrijstellingvereistis,zijndannietmeervantoepassing.Waaromisergekozenvoortwintigwoningen?Vandeverenigingvoorontwikkelaarsenbouwondernemershebikbegrependatdegemiddeldeprojectgrootteopditmoment,alsgevolgvandecrisis,twaalftotvijftienwoningenis.Kandepremierdatbevestigen?Zoja,kanhijdatgetalmeene-menindeafwegingenhetaantalwoningenbijstellen?OphetpuntvandegebiedsontwikkelinghebbenmevrouwWiegmanendeheerSamsomeenamende-mentingediend.Hetishetamendementopstuknr.40.Wijvindendeinhouddaarvansympathiekenzullendatamendementdaaromsteunen.IkhebeenamendementingedienddatmedeisondertekenddoordeheerVendrik.HetdoelvandatamendementisopnamevandeEHSalsproject.Uitdiverseevaluaties,waaronderdievanhetPlanbureauvoordeLeefomgeving,dievandeWageningenUniversityendievandeprovincies,blijktdathetprocesvanuitvoeringvandeEHSmoeizaamverloopt.Toevoe-gingvandeEHSaandeCrisis-enherstelwetkanhelpenbijhetaanjagenenhetnakomenvandedoelstellingen.Voorhettoevoegenvanprojectengeldteenaantalcriteria.JuistmethetoogophetrealiserenvandeEHSvoor2018,denkikdatdiedaaraanzekervoldoet.Deprovincieszijnbijmotiegevraagd–datisdemotievanmijnhand–omechtgebruiktemakenvandemogelijk-heidom10%teonteigenen.Zijdoendatopeenaantalpuntenechterniet.IkvinddaaromjuistdecombinatieVanderHamTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2155 vandiemotieendemogelijkhedendiedeCrisis-enherstelwetbiedt,interessant.Erzijnheelveelamendementeningediend.Datgebeurdetotophetlaatstemomentenvolgensmijgebeurtdat″aswespeak″nogsteeds.Ikkanhetnognietallemaaloverzien,maarikheberalbehoorlijkwatgescandeneenfiksaantaldaarvanzalikzekersteunenomdathetdejuridischeperversiteitenuitdewetpoogttehalen.Andere,meerprojectgerichteamendementen,zalikookwegen,alzijndiesomsbehoorlijkwillekeurig.Erwordtwatbijelkaargeharktenmenprobeertomdatindiewetondertebrengen.Hetvoornaamstebezwaartegenditwetsvoorstelisdatdaarmeewordtgesuggereerddaterietstegendecrisiswordtgedaan.Feitelijkdoetditdaarnamelijknietzoveeltegen.Ookwordtdaarmeegesuggereerddathetnodigisomteversnellen,terwijlerandereoplossingenzijnbedachtvoordiegeschetsteproblemen.Enookdegeselecteerdeprojectenzijn,zoalsikalzei,discutabel.Almetalwordtheteenrarewet.Economischwordtdeweteenwassenneusmetjuridischgrote,zwarteneusholten.IkhoopechterdatwijveelmeeraandeCrisis-enherstelwetzullenhebben.Alsereenmeerderheidisvoorditwetsvoorstel–datzalwelhetgevalzijn–zalhetvoordecoalitiefractieseenkluswordenomdeD66-fractieervanteovertuigendatzijdaarvoormoetstemmen.Iksluitnietuitdatzijdatnietdoet.Ikzegnunognietdatzijperdefinitietegenditwetsvoorstelis,maardaaraanklevenzulkegrotejuridischebezwarendatdecoalitief-ractiesenhetkabinetopditlatetijdstipmetheelgoedeargumentenmoetkomenomdatvoorelkaartekrijgen.OokmoetereenaantalheelbelangrijkeamendementenwordenaangenomenomdeD66-fractieervanteovertuigendathetgoedisomvoorditwetsvoorsteltestemmen.Ikbenbangdat,alsdithetindeTweedeKamerhaalt,hetheelmoeilijkzalwordenomdaarvoorindeEersteKamereenmeerderheidtekrijgen.Maardatisaanderegering.DeheerVendrik(GroenLinks):Erligteenheelenthousi-astamendementvaneenbijzonderenthousiastecollega,namelijkdeheerKoopmans.Datamendementheefttotdoelomhetaantalprojectendatonderdezewetzoumoetenvallen,nogeensevenflinkopteschroeven.KrijgtdatamendementsteunvandeD66-fractie?DeheerVanderHam(D66):Ikhebdatlijstjegezien.Daaropstaateenaantaldingenwaarvoorikwelsympathieheb,maarikvraagmijmetuafaanwelkevereistenvandewetditpreciesvoldoet.Ishetnietvolstrektwillekeurig?Moetenwijhetnietopeenandermomentbesluiten?Overeenmaandzullenwijbijvoor-beeldsprekenoverhetMeerjarenprogrammaInfrastruc-tuur,RuimteenTransport(MIRT).Ikmeendatheteenvergaarwetjeis.Hetiseenprofileringswetjewaarinalditsoortzakenwordenneergezet.Emotioneelbegrijpikhetallemaalwel.Politiekbegrijpikhetooknogwel.Maarmetwetgevingheefthetnaarmijnmeningmaarweinigtemaken,zekerinhetkadervancrisisenherstel.©DeheerAptroot(VVD):Voorzitter.MetdezeCrisis-enherstelwetwilderegeringdeNederlandseeconomieeenimpulsgevenenblijvendversterken.Deregeringsteltvooromproceduresvoorinfrastructurelewerkenenanderegrotebouwprojectenteversnellenentevereenvoudigen.Dezegedachtesteunenwijvolledig.Wijvindenhetprima.ErissprakevaneensoortverzuchtingbijdeVVD-fractie.Wijhebbeneengevoelvan:hè,hè,eindelijk,hetisdoorgedrongen,deregeringbeseftnuhoeingewikkeldderegelgevingenrechtsbeschermingindeafgelopendecenniazijngeworden.Iniedergevalbeterlaatdannooit.Hetwordtnuaangepakt.DeVVDzoueigenlijkmeerwillendandezeCrisis-enherstelwetvoorstelt.MetdeSpoedwetwegenenmetdeCrisis-enherstelwetwordendeprocedurestijdelijkenvoorbepaaldeprojectenaangepast.Inspraakwordtintijdzowelalsquamogelijkhedenbeperkt.Geprobeerdwordtomhetonredelijkbelemmerenvanbesluitvormingtevoorkomen.Somsisdaarinsprakevanherhalingnaherhaling.Hetisdebedoelingomalleendeechtbetrokkenenenbelanghebbendeninspraaktegeven.Beroepsdwarsliggerszonderbelangwordendanuitgesloten.Termijnenwordenbekort.Tenaanzienvanaldezezakenzijnwijhetmetderegeringeens.Wijwillendatook.Eigenlijkwillenwijhetechternietalleendekomendevierjaarenvooreenbeperktaantalprojecten.WijzoudenhetvooreensenaltijdvoorNederlandzowillenregelen.Nederlandmoetweerbesluitvaardigworden.Inspraakisgoed,maaralleenvanmensendieerechteenbelangbijhebben.Deinspraakmoetdaarnaastwordenbeperktindetijd.Alsnainspraakeneventueelbezwaarenberoepeenbesluitisgenomen,moetdatvervolgensgewoonwordenuitgevoerd.NetalsdeheerKoopmanszegikdatditbijvoorbeeldookgeldttenaanzienvandebuitenringParkstadofhetwegnemenvanderotondebijJoure,alishetmaaromdatikdaarzelfvaakrijd.Eerlijkgezegd,ishetechtervooralomdatmenindieprovincieopeenoplossingwacht.DeVVDwildusgeenbeperkingtotprojectenengeenbeperkingindetijd.EendeelvandewijzigingenindeCrisis-enherstelwetisblijvend.Anderevoorstellengeldenslechtsvooreenbeperktelijstenvoordeduurvanvierjaar.Eigenlijkzoudenwijnumoetenpratenoverblijvendewetgevingendefinitieveaanpassingeninplaatsvantijdelijke.DeVVDkoestertdewensomvooraldenatuur-enmilieuwetgevinggrondigaantepassenzodatNederlandweervooruitkan.DeNatuurbeschermingswetenNatura2000-gebiedenhebbenonslandopslotgezet.Devreselijkegevolgenzijnoveralinhetlandmerkbaar.Bedrijvenzittenklemenoverhedenkunnengeennieuweontwikkelingenmeerrealiseren.Daaraaneeneindemaken,isheelhardnodig.DezenoodzaakblijftookmetdespoedwetendeCrisis-enherstelwet.DeVVD-fractiedientdaaromeenamendementinwaarmeedetijdelijkemaatregelen,versnellingenvereenvoudigingpermanentvankrachtworden.Alshettijdelijkkan,danmoethetookpermanentgeregeldkunnenworden.Wijwillenditdusookpermanentendefinitiefregelen.Wijzijnindezelijstheelcompleet.OverigenshebikgeziendatonderanderedefractievanhetCDAeenamendementheeftingedienddatnaarikmeenietsmindervergaatdanhetonze.Wijzullenzeechternaastelkaarleggen.IndeCDA-fractieleeftiniedergevalookdewensomheelveelzakendefinitiefteregelen,zoalshetbeperkenvanhetberoepsrechtvanandereoverheden,hetinvoerenvanhetrelativiteitsver-VanderHamTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2156 eiste–hetgaatdandusalleennogomdirectbelangheb-benden–hetpasserenvangebreken,eensnelleuitspraakbijberoepennietsteedshetverplichtadviesvandeCommissievoordem.e.r.enverplichtalternatiefonderzoekalsjeeenmaalallevoorfasenhebtgehad,endetoepassingvandelexsilenciopositivo.Diezakenwilmijnfractieookgraag.Wijvindenookexperimenteer-enontwikkelingsgebiedenprima.Diezoudenooknadekomendevierjaarmogelijkmoetenzijn.VoordeVVDmogendiegebiedendustotdepermanentemogelijkhe-denvoordeoverheidbehoren.Hetzelfdegeldtvoorhetfeitdatinnovatieveontwikkelingenmogelijkwordengemaakt–ietswaardefractievanD66enthousiastoverzoumoetenzijn–enwoningbouwprojectenversneldwordenuitgevoerd.Nuderegeringkiestvoordezesystematiek,werkenwijdaaraanzogoedmogelijkmee.Wijhebbenweleenaantalvragenenwensen.Wijziennogenkeleonzekerhe-deneneenpaarzakendiemogelijkeenprobleemworden.Wijwillendienugoedbesprekenomzekertestellendatvereenvoudigingenversnellingechtzullenlukken.Uithetadviesvandecommissie-Elverding,waardeVVD-fractievolledigachterstaat,blijktdatsnellereenbeterebesluitvormingvooralafhankelijkisvaneenbetrokken,professioneleenbesluitvaardigeoverheid.Decommissiepleitvooreenbredeafwegingvanalternatie-ven,intensievesamenwerkingmetmaatschappelijkeorganisatieseneenonafhankelijkekwaliteitsborgingaanhetbeginvanhetplanproces.Danhebjekansdatjedraagvlakcreëertendanhebjeiedereendekansgegevenommeetepraten.Daarnakunjeheelsnelverdergaanenmetgrotestappensnelthuiszijn.DeCrisis-enherstelwetgaatdaaraaneigenlijkvoorbij.Datwordtereigenlijknietinbesproken.HetisooknietzodatdeoverheidnietviadeElverdingmethodezoukunnenwerken.DaarbijkomtdatheteenbeetjeonduidelijkisofdeCrisis-enherstelwetgeenaanleidingzalzijnvoorprejudiciëlevragenaanhetEuropeseHofvanJustitie.Dievertragingwillenwijniet.WijwillenvanderegeringwetenofdeCrisis-enherstelwetEuropa-proofis.WijwillenookdatzoveelmogelijkdeElverdingme-thodewordttoegepast.HetrecentevoorbeeldvandebesluitvormingoverdeRingvanUtrechtbewijstdatgoedoverlegenzorgvuldigafwegenaanhetbeginvandeprocedurekanleidentotbreeddraagvlak.Erzullenaltijdweleenpaardwarsliggerszijn,maardaarvanliggenwijnietwakker.Bijgroteprojectenzalunanimiteithaastnooitontstaan.Alsjedezakenechtergoedhebtbesprokenenzeaanhetbeginzorgvuldighebtgedaan,kunjedaarnadoor.MijnfractievraagtderegeringdaaromofdeprocedureswaarmogelijkElverdingproofzullenwordenuitgevoerd.Datzitnietzozeerinwetge-vingnu,alswelinhetfeitdatderegeringmetandereoverhedenbespreekt,dusmetgemeentenenprovincies,omhetzoveelmogelijkviadeElverdingmethodetedoen.Datkanookzondernieuwewetgeving.Investeeraanhetbeginvanhetprocesgoedinhetoverlegeninhetbekijkenvanalternatieven,engadaarnazosnelmogelijkdoor.DeheerVendrik(GroenLinks):DeheerAptrootvroegzojuisthetkabinetomzekertestellendatdezewetEuropaproofis.Volgensmijwashijookaanwezigbijdehoorzittingentijdensderondetafelgesprekken.Daaruitkwamnaarvorendatbijverscheideneonderdelenvandeprocesveranderingendiehetkabinetvoorstelt,ditnujuistelkekeerhetpuntis,bijvoorbeeldbijhetrelativi-teitsvereiste.WijzullenzoopeengegevenmomentrechtersindepositiebrengendatzijnaarhetEuropeseHofvanJustitiemoetenombijvoorbeeldeenprejudiciëleuitspraaktevragen.Hetresultaatdaarvanisvertraging.ZegtdeheerAptroot:alsdittypemogelijkhedenhetgevolgzijnvanditwetsvoorstel,moetenwijdieonderdelengewoonuithetvoorstelschrappen,omdatwijandersdeboelverderindepruthelpen?BegrijpikdeheerAptrootzogoed?DeheerAptroot(VVD):Nee,zobegrijptdeheerVendrikmijnietgoed.Ikwileerstditpunthieruitgediscussieerdhebben.Wijhebbenintweerondes,ikgelooftweekeervieruur,metallerleideskundigen,hooglerarenendergelijke,gesproken.Zijhebbenhunmeninggegeven.Daarbijstondenmeningenoverigensvaakhaaksopelkaar.Erisdusenigetwijfel.Alsalleadviezenindezelfderichtingwijzen,hebje100%zekerheid,endiehebbenwijniet.Wijwillendaaroverdusmeerwetenvanderegering.AlsdekansheelgrootisdatdingeneerstnaarhetEuropeseHofvanJustitiemoetenendatjedaardoorbijvoorbeeldanderhalfjaarofmeervertragingkrijgt,zoalsdeheerVendrikzei,zouhetverkeerdkunnenuitpakken.Wijzienechterookandereadviezen.Bovendienzienwijeenbehoorlijkenthousiasme,metnamevandemensenuithetland,diezeggen:hè,hè,nukunnenwijeindelijkvooruit.Wijwillendeafwegingvanderegeringnogeenkeergoedhorenalvorenswijhieroveronzemindopmaken.Losvandevraaghoehetjuridischuitpakt,isditweleenlijndiewijzoudenwillen.Wijwillenechthetbelanghebbendenprincipe,hetrelativiteitsvereiste,zoveelmogelijkgeregeldhebben.Wijhebbenernamelijkontzettenddepestaanalsergenseenbouwprojectiseniemand100kilometerverderopinhetlanddaartegenomwatvoorredendanookgaatagerenengaatdwarslig-gen.VolkertvanderG.keekelkemogelijkevergunningvaneenagrariërna.Hijhadgewoondepestaanagrariërsenoveralwaarhijkondwarsliggen,deedhijhet.Alswijdatsoortgedragkunnenvoorkomen,enalswijhetmetdezeregeringvoorelkaarkrijgenomtezeggen:datgebeurtnietmeer,danzijnnietalleenderegeringendeVVDgelukkig–daargaathetnietom–maardanzijndemenseninhetlandweergelukkig.Danwordteenprojectnamelijkbesprokenmetdemensenwiehetaangaatenzijnwijvanaldieberoepsdwarslig-gerseindelijkaf.DeheerVendrik(GroenLinks):Hetiseentikjeteschunnigvoorwoordenomalleproceduresdiewordenaangespannendoorbijvoorbeeldnatuur-enmilieuorga-nisatiesimpliciet,ofeigenlijkexpliciet,gelijktestellenmetVolkertvanderG.IkneemaandatditnietdemeningisvandeVVD.Ikprobeerditonderdeelvandebeantwoordingmaareventevergeten.AlsdeheerAptrootzoontzettendveelbezwarenheefttegenaldieprocedures,danmoethijookwetendatermeerprocedureswordenaangespannendoorhetbedrijfslevendanbijvoorbeelddoormilieu-ennatuurorganisaties.DeheerAptrootmoetdanooktevindenzijnvooreengoedamendementvandeVVDomhetbedrijfslevengewooncategoraaluittesluitenvanbezwaarenberoep.AptrootTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2157 DeheerAptroot(VVD):DeheerVendriklegtmijwoordenindemond.Ikhebeenvoorbeeldvaneenechteberoepsdwarsliggergenoemd,enikhebnietiedereendaaraangelijkgesteld.Datisduidelijk.Wijvindeninderdaaddathettegengaanvanberoepsdwars-liggenookvoorhetbedrijfslevenmoetgelden.Alseenbepaaldefabriekwiluitbreiden,gebeurthetindepraktijkdatdeconcurrentallerleiproceduresbegint,nietomdatdiedaarterplekkeoverlastheeftvandiefabriek,maaromdatdiegewoondeconcurrentienietwiltoestaanomtegroeienenflinkteconcurreren.Marktwerking,heetdat,endaarhoudenwijvan.Alswijmerkendatzoietsgebeurt,zeggenwijookdathetbedrijfslevendannietmoetkunnenmeedoen.WijhebbenerookdepestaandateenbedrijfinproceduregingtegendeA4bijLeiderdorpomdatvolgensditbedrijfzijnlichtreclamedaardoornietmeerzichtbaarwas.Hetargumentwasnietdatdebuurtoverlasthad.DeomwonendenwildendeverbredingenhetindebakleggenvandeA4,maareenondernemermeteenanderfinancieelbelanggingdwarsliggen.VandeheerVendrikmagdat,maardeVVDwildatniet.MevrouwOuwehand(PvdD):Ikstondnogeventetwijfelenofikmijnvraagzoustellen,maartoenbegondeheerAptrootzelfoverde″beroepsprobleemmakers″,omhetdaartoemaareventereduceren.Ikbegrijpdevraag:kanhetkabinetaangevenofditEuropaproofis?Hetparlementisechtermedewetgever.DeheerAptrootismedeverantwoordelijk.Ikvindhetduseenbeetjezwak.Hijkannualdeinschattingmakendathetbehoorlijkmankgaatlopen.Danisdevraag:gaatdeVVDeerlijkhaareigenaandeelindiepuinhoopopzichnemen,ofverklaartzijdefinitiefdeoorlogaaniederemilieuorganisatiediehetwaagtomnaarderechtertestappen?DeheerAptroot(VVD):Ikverklaarniemanddeoorlog.Wijzijnnietzooorlogszuchtig.WijwillendaterinNederlandnueensfatsoenlijkbesluitvormingkanplaatsvinden.Aanberoepsdwarsliggers–datkunnenorganisatiesenverenigingenzijn,maarsomszijnhetookondernemers,ofindividuen,ofafdelingenvanpolitiekepartijendiealtijddwarsliggen–hebbenwijdepest.Iedereendiezodwarsligtterwijlhijgeendirectbelangheeft,vindenwijheelvervelend.Zulkemensenverklarenwijnietdeoorlog,maarwijzullenhenwelmetdemocratischmiddelenproberentebestrijdendoorhunditonmogelijktemaken.Deregeringprobeertnueengoedestaptezetten.MevrouwOuwehand(PvdD):HetistochbelangrijkomnogeveneenopmerkingtemakenvoordaterwelergdikkekoppeninDeTelegraafverschijnen.IkwildeheerAptrooterheelgraagopwijzendatalseenmilieuorgani-satienaarderechterstaptomeenafgegevenvergunningaantevechtenendaargelijkinkrijgt,hetblijktdateendemocratischgenomenbesluitdoorhetbevoegdgezagnietgoedgehandhaafdis.Datgeldtmetnamevoornatuurbeschermingswetgeving.DeheerAptrootistochzovandedemocratischgenomenbesluiten?WaaromspreekthijdanzulkelelijkewoordenoveriemanddienaarderechterstaptomtevragenofdeheerAptrootofiemandandersdiehetbevoegdgezagvertegenwoordigtzichwelnetjesaandebesluitenheeftgehoudenendievanderechtergelijkkrijgt?DeheerAptroot(VVD):Iedereenmaggebruikmakenvanderechtendiededemocratiebiedt.Wijvindenechterdatdedemocratieteruimemogelijkhedenbiedtomaltijdmaardwarsteliggen,ookalsjegeendirectbelanghebt.Alswedatzoudenkunnendichttimmeren,alsdatopbasisvandezewetzoulukken,zijnwijdaarheelblijmeeensteunenwijdatvanharte.Wezoudenhetdannietalleentijdelijkwillen,vooreenbeperktaantalprojecten,maardefinitief.DeheerSamsom(PvdA):IkhebeenvraagoverdetiradevandeheerAptroottegenonterechteprocedure-vorming.Omallemisverstandentevoorkomen:ikgaervanuitdathijhetbedrijfJVCbedoelde,datprotes-teerdetegendeverbredingvandeA4omdatdanhetlogoophetbedrijfnietlangergoedzichtbaarzouzijn.Datisechtgebeurd...IkgaervanuitdatdeheerAptrootdatbedoeltalshijspreektovervolstrektonterechtebezwaarmakers.DeheerAptroot(VVD):Ja.Ikhebhetvoorbeeldbewustgenoemd,omdathetdeenekeereenofanderenatuur-ofmilieuorganisatieis,devolgendekeereenindividuendekeerdaaropeenbedrijf.GedragdatdeVVDnietgoedkeurt,keurtdeVVDaltijdnietgoed,ongeachtofhetvaneenorganisatiekomt,eenparticulier,eenbedrijfofeenoverheid.EenvoorbeeldvandatlaatsteiseenwethoudervandegemeenteSchiedamdiezegtdathijtotaandehoogsteinstantiedeA4wiltegenhouden,nadater40jaaroverisgesprokenennadatergoedeinpassingsmaatregelenzijngenomen.Datgedragverwerpenwij.Demensenmakengebruikvaneendemocratischrecht.Datrechtvindenwijteruim,dusdatwillenweinperken.Hetkabinetwildatook.Wijwillenhetechternietalleenvoorvierjaarenvooreenbeperktelijstregelen,maarhelemaaldefinitief.Devoorzitter:MijnheerRoemer...DeheerRoemer(SP):Ikzalhetkorthouden.Devoorzitter:Ja,wantalsheteenvraagisophetzelfdepunt,vraagikmijafofdievraagwelnodigis.DeheerRoemer(SP):Nee,voorzitter,mijnpuntispreciesandersom.Alsietsal40jaaronbereikbaarenslechtblijkttezijn,hebiklieverdatdeheerAptroothetverwerptdandathijdetegenstandersverwijtdathetnietopordeis.DeheerAptroot(VVD):IkbegrijpdevraageigenlijknauwelijksendatbetekenttochweldatdeheerRoemerenikwellichtinvolstrektverschillendewereldenzitten.Hetisimmersgekdateenoverheidna40jaargeenbesluitkannemen.Alsheteenabsoluutongewenstbesluitis,kunjehetnaéénjaarookalafschieten.Hetzithemgewoonindestroperigeprocedures.DatweetdeheerRoemerook.DefractievandeheerRoemerheeftoverigensdespoedwetgesteund,waarvoorhulde.IkvondheteenheldendaadvandeSP.MisschiendatSPnogeenkeerzo’nheldendaaddoet.DeheerRoemer(SP):Wijhoudenwelvanheldendaden,maaralsdeheerAptroothetnietergvindt,kiezenwijdiezelfuit.DeheerAptrootdraaitdeboelom.DeA4Midden-DelflandisnietafgeschotenomdathetstroperigAptrootTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2158 is.Hetheeftgeen40jaargeduurdomdatmensenbezwaarmaakten.Hetheeft40jaargeduurdomdathetprojectnietdeugtenomdatdecijfersnietdeugenenomdatdeoplossingennietdeugen.Daaromheefthet40jaargeduurd!Anderswasheternaeenoftweekeerherstellenweldoorheengekomen.DeheerAptrootmoetdezaaknietomdraaien.DeheerAptroot(VVD):DeheerRoemerenikzijnhetoneens.Misschienheefthetookwelzolanggeduurdomdatergebrekaanmoedwasbijbestuurders,inditgevalderijksoverheid,omdoortezetten.JezagbijdeVerlengdeLandscheidingsweg,deNoordelijkeRandwegHaaglanden,dattoenereenministerwasdieeindelijkeenaanwijzingsbesluitdeed–erwas20,30jaarovergesproken–hetwerddoorgevoerd.Hetzithemdusdeelsindehoudingvanbestuurders.Alsjeechterviawetgevingkanzorgendatjesnellermaartochzorgvuldigenmetweglatingvanallerleitrammelantbesluitenkuntnemen,zijnwijdaarvoor.Voorzitter.Snelleretermijnenzijnnodig,ookvoorberoepsproceduresendusuitspraken.Deadministratieverechterneemttijd,vaakveeltijd.Wijsteunenhetvoorsteldatbinnenzesmaandenuitspraakmoetwordengedaan.Ditismeestalmogelijk.Alserechterdeskundi-genmoetenwordeningeschakeldofadviesmoetwordeningewonnenvandeStichtingAdviseringBestuursrecht-spraak,vindenwijeentermijnvanzesmaandeneigenlijknietredelijk.Onredelijketermijnenwerkenniet.Indatgevaldenkenwijdaaromaaneentermijnvanachtmaanden.Jebouwtindetermijntweemaandenextrainvooradvisering,zodathettochzorgvuldiggebeurtmaarooksnellerdanhetnuvaakgaat.Watonsdaarbijoverigenswelzorgenbaartisdatoverschrijdingvandetermijneigenlijkgeenenkelgevolgheeft.Zo’ntermijniseenvriendelijkewens,maarerisgeensanctie.Wijwillenderegeringvragenhoezijdehandhavingvantermijnenbijberoepsproceduresdenkttekunnenafdwingenofiniedergevalhoezijerzoveelmogelijkdrukopdenkttezetten.Watvindtderegeringvanonsvoorstelomtweetermijnentehanteren,eentermijnvanzesmaandenen,alseradviseringnodigis,eentermijnvanachtmaanden?WijsteunenhetvoorstelombijbesluitengeenverplichtadviesvandeCommissievoordem.e.r.voorteschrijven,hoewelhetsomsnuttigkanzijnenproblemenvoorkomt.Eerder,bijdeplanfase,komtdeadviseringechtertochtersprake.Hetnietlangerverplichtentoteenalternatiefonderzoekiseenenormeopluchting,omdathetsomsgewooneenobligaatietsisomdatweeigenlijkmetelkaarwelwetenwelkeoplossingwezoudenwillen.Vandatsoortflauwekulwillenwijaf.Ookdeaanwijzingvanexperimenteergebiedenmetdemogelijkheidommilieuruimtevrijtemakenendielatertecompenseren,steunenwij.Desalderingsstructuurvindenwijechternogwatkwetsbaar.Wijwillenwetenhoediewerkt.Kanwordenverzekerddaterechtruimteontstaatvoornieuweontwikkelingen,maardatbestaandevergunninghoudersdaarbijnietwordengedupeerddoornieuwebeperkingen?Kanookwordenverzekerddatdehoudbaarheidgoedisgeregeld?IknoemdedeNatuurbeschermingswetalquauitvoering,opzichnietquaintenties,eengruwel.VolstrektverkeerdhebbenwijEuropeserichtlijneninwetgevingomgezet.″Significant″enhet″voorzorgbegin-sel″zijnonduidelijkeenindepraktijkonwerkbarebegrippen.Eenvergunningsplichtisonwerkbaarevenalsdebegrippen″bestaandgebruik″en″allehandelingen″.DegemeenteDinkellandendeprovincieGelderlandhebben,netalsveleandere,aangegevendatereenonwerkbaresituatieisontstaan.Zestaanmetderugtegendemuur,zewetennietmeerhoezenognormaalaanhetwerkkunnenblijvenomreëlevragenenvoorstellenopeenfatsoenlijkemanieraftehandelen.BijhettoetsenvansignificanteeffectenwordtindeEuropeserichtlijngesprokenoverprojecten.″Projectenenplannen″leesjeoveral.InonzeNatuurbeschermings-wetisechtersprakevantoetsingvanprojecten,plannenenanderehandelingen.Datlevertveelproblemenopvoorhetbestaandgebruik,ofhetnuwonen,werkenofrecreërenis.Meteenamendementverwijderenwijhetbegrip″anderehandelingen″waardoorhetwetsvoorstelwordtgelijkgeschakeldmetdeEuropeserichtlijn.Ookhebbenwijeenanderamendementingedienddatertoestrektdatbestaandgebruikdatbekendisofbekendhadkunnenzijnop1januari2010,vrijgesteldisenblijftvaneenvergunning.Nietalleprojectenvandelijststeunenwij.Deaanlegvanmiddelgrotewindmolenparkenengemeentelijkedeelnameaanglasvezelnettenwordenookversneldmogelijkgemaakt.Wijzijnopzichtegendezeprojecten.Windmolenparkendraaienimmersmeeropsubsidiedanopwind.Zezijngeenbetaalbare,duurzame,leverzekereenergie.Belastinggeldinvestereninglasvezelnettenismeerriskantdaneerlijk.Hetisriskantomdatontwikkelin-gensnelgaanendeinvesteringonrendabelkanblijkentezijn,maardieisdanwelgedaanmetbelastinggeld.Hetisoneerlijkomdatmarktpartijenerforsinhebbengeïnvesteerdenernogsteedsininvesteren.Diewordennubeconcurreerddoordeoverheid,diedatmetbelastingcentendoet.Maaromdatwijeenenandernietwillenvertragen,watwijanderenjuistverwijten,zullenwijnietvoorstellenditsoortprojectenuitdelijsttehalen.Wijhebbenprincipieelbezwaartegenditsoortoverheidsinvesteringen,maarniettegensnellerebesluitvormingstermijnenensnellereprocedures.Daaromwillenwijopditpuntconsequentzijn:wijgaannieteenpaardingendieonsnietaanstaan,eruithalen.AlsernamelijkeenmeerderheidvoorisindeKamer,danmoetdatookversneldkunnen.Eerlijkiseerlijk.Wijziendenoodzaakomsomsteonteigenenvoorprojectenvangrootalgemeenbelang.Versnellingvandeprocedureisprima,maaronteigeningafrondenvoordatdeandereprocedureszijnafgerond,endusooknognietzekerisdateenprojectdaadwerkelijkdoorgaat,vindenwijonjuist.Jekunteenondernemernietvanzijnbedrijfonteigenenofeenburgervanzijnwoningalsjenietzekerweetdatbijvoorbeelddeaanlegvaneenweg,bedrijfsterreinofwoonwijkdaadwerkelijkdoorgaat.Isderegeringechtvanmeningdatjeonteigeningkuntafrondenenmensendiedatnietwillen,bezitkuntontnemen,voordatzekerisdathetechtnodigis?Ishetnietbeterzoteversnellendatonteigeningdirectnadeoverigebesluitvormingkanwordenafgerond?Wijhebbendanookeenamendementomonteigeningafterondenalsdenoodzaakdefinitiefisvastgesteld.IkhebinmiddelsgeziendatdeSGP-fractieeenvergelijkbaaramendementheeft.Overigensmoetenwijvanwegedebergamendementennaditdebatsamennogeensgoedkijkenofwijherenderheteneamendementvoorhetanderekunnenintrekken.IkhebalgezegddaterAptrootTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2159 overlappingmetamendementenvandeCDA-fractieis.IkzieditbijdeSGP-fractiebijvoorbeeldook.Wijsteunendusdeprojectenlijst.Wijvindenhetprimaalsprojectendieonderdecriteriavallen,eninvesterin-gendiekunnenwordenversneld,wordentoegevoegd.Ikzouereenboelkunnennoemen.DeprovincieOverijsselzegttegenons:wijhebben300mln.klaarliggen.DeA1,N35,N340,N28enN18moetenwordenaangepakt.Wijvindeneigenlijkdathetookmoet.DrentheenGroningenwillenmetdeN33naartweekeertweerijstroken.Zetdiezakeneronder,dankunnenwijsnelaandeslag.DeCDA-fractieheefteenboelprojectengenoemd.Bijeenheleboeldaarvankrijgikeenwarmgevoel.Daarvandenkik:prima.Maarwijdenkendathetnietverstandigisomnuallesdefinitiefaftetikken.Hetkabinetwilookdemogelijkheidhebbenomprojectentoetevoegen.Wijvragenderegering,alsditwetsvoorstelnuheelsnelwordtaangenomen–dathopenwijalthans–meteenpaarkleineaanpassingen,ofzijnietbewustanderen,provincies,gemeenten,maarookhetbedrijfsleven,kanuitnodigenomprojectenaantereikenwaardoorwijmeteenaanvullendelijstzoudenkunnenkomen,losvanwatdeKamernunogbeslist.WijsteunenhetamendementvandeChristenUnie,hetCDAendePvdA.Alserzo’nAMvBkomt,moetdiewordenvoorgehangen,opdatdeKamerernaarkankijkeneneroverkanoordelen.Conclusie.HoeweldeVVDlieverwetsvoorstellenzouzienwaarmeeallevereenvoudigingen,versnellingenenbeperkingenvanonredelijkeinspraakdefinitiefzoudenwordengeregeld,iszijpositiefoverhetwetsvoorstel.Afhankelijkvandebeantwoordingvanderegeringenhaartoezeggingenzullenwijbeslissenoverdeintedienenamendementen.DeVVDwildezeCrisis-enherstelwetvoortijdelijkeversnelling,maarwilooklievernogdefinitiefvastleggenweerredelijkenbesluitvaardigteworden.Alsanderenzeggendathetmisschienookeenwetjeiswaarinderegeringzichwilprofileren,danzeggenwij:wijvindenhetprimaalsderegeringzichprofileertmetzakendietotgevolghebbendatwijvooruitkunneninditland;wijzullendatvanuitdeoppositiesteunen.©MevrouwOuwehand(PvdD):Voorzitter.WijbesprekenvandaagdeCrisiswetvanhetkabinet-BalkenendeIV.Zelfnoemtderegeringhetde″Crisis-enherstelwet″,maardaardoeiknietaanmee.Danweetzijdatalvast.Ikbeginmijnbijdragemetartikel21vandeGrondwet,datluidt:dezorgvandeoverheidisgerichtopdebewoonbaarheidvanhetlandendebeschermingenverbeteringvanhetleefmilieu.Zorgvoordebewoon-baarheidvanhetlandendebeschermingenverbeteringvanhetleefmilieuiseenmooieplicht,maarinhoeverrewordtdieingevuld?Natuurishetmeestwaardevolledatwijbezitten.Wijzijnermetzijnallenvolledigvanafhankelijk:schonelucht,schoneaardeenschoonwater.Diversiteitaanplanten,dierenenecosystemenheeftnietalleeneengrotewaardeinzichzelf,hetisookdebasisvanonsdagelijksleven:kritisch,natuurlijkkapitaal.Hetiskritischkapitaal,omdatjehetnietzomaarvervangt.Waarhaaljeschoneluchtvandaanominteademenalsalleluchtinjeomgevingvervuildis?Waarzijndegrondstof-fenvooronzesamenlevingalsdebossenzijnverdwe-nen?Watgaanwijdrinkenalshetwatervervuildis;iniederglaseenchloortablet?Hetisduskritischkapitaalwaaropjezuinigmoetzijn.Zijnwijdat?InNederlandisnogmaar15%vandeoorspronkelijkebiodiversiteitoverenvoormeerdan90%vandebeschermdesoortenenhabitattypen–letop:beschermd–zietheternietgoeduit.Nederlandteertinopzijneigennatuurlijkkapitaalenputdaarbijingroeiendematedenatuurlijkereservesinandere,vooralarmeredelenvandewerelduit.Vooronsklimaatishetallangvijfvoortwaalfgeweest.Datheeftbelangrijkeconsequenties.Lukthetonsnietomdeopwarmingvandeaardetotmaximaal2gradenCelsiustebeperken,danisdeschadenietteoverzienenniettebetalen,aldusonzeministervanmilieu.Zijheeftnatuurlijkgelijk.Alin2006waarschuwdedeBritsetopeconoomSterndatnietsdoenleidttotaanzienlijkhogerekostendannuinvesterenineffectiefklimaatbe-leid.Hijbecijferdedatdekostenvanklimaatverandering1000tot5500mld.zoudenbedragen,maardatjedatkuntvoorkomendoortewerkenaaneffectieveklimaat-oplossingen.MetdeklimaatdoeleninNederlandgaathetslecht,ronduitslecht.Opkortetermijnzullendoordeeconomi-schecrisisdedoelenwelwordengehaald,maaroplangeretermijn,2020,zekerniet.DeMilieubalanswashierhelderover.Alleeneenfundamenteleherzieningvanbeleidkandeneergangkeren,aldusdebalans.Ookdezorgenomdebiodiversiteitzijngroot,heelgroot.Letwel,deambitiewasalleennogmaaromhetverliesaanbiodiversiteitin2010testoppen.Zelfsdiematigeambitiewordtnietgehaald.Danhebikhetinderdaadnognietgehadoverherstelvannatuur.DeVerenigdeNatiesroepenkomendjaar–hetbegintdusin2010–uittothetjaarvanbiodiversiteit.Milieumi-nistersen-commissarissenlatenwereldwijddenoodklokluidenvoordedesastreuzekaalslagopdenatuur.Enwatdoetonzemilieuminister?Zijverleentblijmoedighaarmedewerkingaaneenwetdieonzenatuurenonsmilieuvakkundigomzeepzalhelpen.Datgeldtookvoordeministervannatuur,beterbekendalsdeministervanLNV,wantopserieusnatuurbeleidheeftnognooitiemandhaarkunnenbetrappen.Voorzitter.Dewetdievooronsligt,decrisiswet,zalsnelendoeltreffendleidentotregelrechteecologischekapitaalvernietigingtenbatevanmeerasfalt,vliegreizenenkarbonaadjes,allemaalaspectenvaneensamenlevingdiezichnognietrealiseertdathetvertrappenvandenatuurdemaatschappijinheelgroteproblemenbrengt.Ditwetsvoorsteldraagtdehandtekeningvaneenkabinetdatweigertzichneerteleggenbijdeconclusiedatnietdeeconomischecrisis,maardeklimaat-enbiodiversi-teitscrisisdegrotecrisesvanonzetijdzijn.Endatisdom.Bijhetuitbrekenvandefinanciëlecrisisdieovergingineeneconomischerecessiedokenoveralpleidooienopomtebrekenmetdeoudewerkelijkheidennietvandeminsten:vanprominenteeconomen,opinieleidersenpolitici.LaatikHermanWijffels,niethelemaalonbekendinCDA-kringen,vrijciteren.Hijsteldehetvolgende.Dehuidigecrisisbestaateigenlijkuitdrieafzonderlijkecrises,dieechternauwmetelkaarverbondenzijn:definancieel-economischecrisisdiein2008uitbrak,deecologischecrisisdiezichalenkeledecenniameerenmeermanifesteerteneencultureel-morelecrisis.Alledriedeperspectieven,financieel-economisch,ecologischenmoreelzijnrelevant.Samenvormenzijndebasisvoorechteaanpakvandecrisis.VanuithetperspectiefvandeecologischecrisisiseenherstelvanhetoudeAptrootTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2160 economischemodelonwenselijk.Dekapitalistischeeconomieisdelaatstejarenduidelijkopdegrenzenvanhetdraagvermogenvanonzeplaneetgestuit.Definancieel-economischecrisisisnietalléénontstaandoormisdragingenvanbankiersmaarookdoorecologischeproblemen.Deconclusieisonvermijdelijkdatonzelevensstijlnietvoltehoudenisinverbandmethetbeperktedraagvermogenvandeaarde.Ermoeteeneindekomenaanonzehuidigemaniervanleven,organiserenenwerken.Hetwestersemodel,samenmetdewaardendieeraantengrondslagliggen,moetopdehelling.Vanuitecologischoogpuntmoethetstrevenzijnnaareenduurzameeconomie.Datvergteeningrijpendetransformatie.Deeconomiemoetdienstbaarwordenaandemensenenaandeaarde.Dehuidigecrisisisnietzomaardezoveelstecrisisineenrij.Hetiseenwake-upcallvooreengrondigeheroriëntatieinderichtingvanharmoniemetdeaarde.Demogelijkhedenzijner.Maarwemoetenhetookgaandoen.Voorzitter.Datvondikeenmooie,zinnigebeschou-wing.Endannuhetkabinet.Onskabinetsteltinalzijnwijsheidvooromineentijdwaarindecrisisrondbiodiversiteitenklimaatdefinitiefonoplosbaardreigtteworden,deregelsvoornatuurenmilieuoverboordtezettenomwillevanhetherstelvandeeconomie.Oja,envoorduurzaamheid.Datisnogalwat.Zekeralsjedaarbijopteltdateendikkestreepwordtgehaalddoorfunda-mentelebeginselenvanonzerechtsstaat,wantookderechtsbeschermingvanburgers,maatschappelijkeorganisatiesenzelfsdievandecentraleoverhedengaateraan.Wiedatvoorstelt,moetwelheelgoederedenenhebben.Hetkabinetverdedigtzijnvoorstelmetverwijzingnaardeeconomischecrisis.Alsuitgangspuntisdatopzichzelflegitiem.Erisinderdaadsprakevankrimpvandeeconomie.Wijkampenmetstijgendewerkloosheidendanmoetmenmaatregelennemen,somsingrijpende.Dus–ikgeefdirecttoe:metenigeargwaan–heeftdePartijvoordeDierendecrisiswetzorgvuldigbekeken.Mijnfractieheeftzichdevraaggesteld:alsherstelvandeeconomiehetdoelis,levertdezeCrisis-enherstelwet–iknoeméénkeerhetnaampje–dandaadwerkelijkdebijdragedienodigis?Leverthetopzijschuivenofwijzigenvanmaarliefst27wettentegelijkvoordeeconomiewatop,zowelopdekortealsopdemiddellangeenlangetermijnenlevertdatwatopvoordeduurzameeconomiediehetkabinetzegtgraagtewillen?Hetkabinetsteltdatbijhetbestrijdenvandeeconomischecrisiseenspecifiekprobleemwordtgevormddoordecomplexiteitendestroperigheidvandebesluitvorming.Diezorgenervoordaturgenteprojectenvertragen.Hetsteltookdathetwetsvoorstelisgerichtopversnellingvaninfrastructureleprojecten,opversnellingvananderegrotebouwprojectenenopversnellingvanprojectenophetgebiedvanduurzaam-heid,economieeninnovatie.Hetsteltdathetopdemiddellangetermijnmoetbijdragenaandeduurzaam-heidenaandeversterkingvandeeconomischestructuur.En:indekernwordtaanzorgvuldigeprocedu-resgewerkt.Kortgezegddoethetkabinetdatmethetaanwijzenvanprojectenenmethetformulerenvancategorieëndievanaf2010zonderrompslomp–lees:toetsingaanvigerendewetgeving,inspraakvanburgersenparlementenberoepbijderechter–zoudenmoetenwordenuitgevoerd.Steldathetkabinetmetditwetsvoorstelprojecteninderdaadkanversnellen.Latenwedatduseventjesstellen,wantgeloofme:daaropvaltgenoegaftedingen,maardatkomtlater.Eerstmaarevendevolgendevraag:hoeishetkabinetaandelijstmetprojectenendeformuleringvoornieuweprojectengekomen?Welkecriteriazijngehanteerdomtekunnenbepalenofpotentiëleprojectenzullenopleverenwatervanwordtverwacht:werk,verbeterdeeconomi-schestructuur,duurzaamheid?Watbedoelthetkabinetindezecontexteigenlijkmetduurzaamheid;hetmeestmisbruiktecontainerbegripvanonzetijd?Hetkabinethadopdievragenindeschriftelijkevoorbereidinggeenantwoord.Ikvraagmeafofwedieantwoordenvandaagwelzullenkrijgen.Devraagisnatuurlijkwelrelevant.JekuntjezelfineenwetsvoorstelweltotdoelstellendatallehuizeninNederlandvoortaanblauwgeschilderdworden,maarjezultjedoelnaarallewaarschijnlijkheidniethalenalsjedaarbijkiestvoorhetondersteunenvandehandelinrodeverf.Nogmaals:hoeisderegering,inhetlichtvanhaardoelstellingen,gekomentotdekeuzevoorbijvoorbeelddeaanlegvannieuwewegen,hetcreërenvannieuweburgerluchthavensenhetbouwenvanwoningenopnieuwelocaties?Opwelkewijzeisgetoetstofdieprojectenbijdragenaandedoelstellingvanduurzaamheid,werkgelegenheidenversterkingvandeeconomischestructuur?Hetisveelzeggenddatderegeringdaarovertotnutoenietskonofwildezeggen.DevoorstellenvanhetkabinetzijnwelbesprokendoordeRaadvanStateeninuitgebreiderondetafelgesprek-kenmeteenkeuraandeskundigen.Eenvandebelangrijkstevragenwas:leverendeplannenvanhetkabinetdeeconomischeimpulsenenstructuurverster-kingopdieervanverwachtworden?Kortom:isereenkansdathetkabinetdedoelendieinhetwetsvoorstelwordengesteld,ookdaadwerkelijkzalrealiseren?Datvalttebetwijfelen.DeRaadvanStatezegtinhaarbeoordelingvanhetwetsvoorstel:″Eigenaanconjunctu-relemaatregelenis,datzijeropgerichtzijnomdeeconomieopkortetermijneenimpulstegevenennietlangerdurendannodigis.″Hetwetsvoorstelgeeftdaarvaneenaantalvoorbeelden.Datligtanderswatbetreftmaatregelendiegerichtzijnopdebevorderingvaninfrastructurelewerkenenanderegrotebouwprojec-ten.Dezemaatregelenkomentelaatomopkortetermijneenbijdragetekunnenleverenaandebestrijdingvandeeconomischecrisis,omdaterjarengemoeidzijnmetdevoorbereidingenuitvoeringdaarvan.Datbeeldwerdooktijdensrondetafelgesprekkenbevestigd.DeKamerheeftgevraagdnaareennadereonderbou-wingvandeeffectenvandegeselecteerdeprojectenopdewerkgelegenheidendestructuurversterking.OokisgevraagdofhetkabinetbereidwasomdoorhetCentraalPlanbureaueenquickscantelatenuitvoerennaardewelvaarts-enwerkgelegenheidseffecten.DatzijnzinnigevragenvandefractievandeChristenUniezodatdeKameralsmedewetgeverkanoordelenoverhetwetsvoorstelvanhetkabinet.Maarditkabinetkanofwilniksonderbouwen.Alsjedestukkenleest,isdemantravandezecrisiswetsteedsdeenigereactiediedoorklinkt:debesluitvormingoverprojectenverloopttetraagendatmoetveranderen.Datzalallemaalwel,maarwezullennatuurlijkgeen27wettenwijzigenomdatdeministervanVerkeerenWaterstaatzograageenschopindegrondwilsteken.HetkabinetverkooptditingrijpendewetsvoorstelalsabsoluutnoodzakelijkomdeeconomischecrisisteOuwehandTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2161 kunnenbezweren,maaralsjevragensteltoverdeonderbouwingvandekeuzesofdeeffectiviteitvandemaatregelen,krijgjegeenantwoord.Jehoortalleendehaperendegrammofoonplaatdatdieverdraaideprojectenmaarnietkunnenwordenopgestart.Datisvolstrektbenedendemaat.Hetisopzichzelfalonverant-woordominkortetijdteproberenomeenzeeringrijpendwetsvoorsteldoortedrukken,waarinnotabenefundamentelebeginselenvanonzerechtsstaatwordenverlaten.Maaralsdegemaaktekeuzesooknogeensnietonderbouwdblijkentekunnenworden,endeeffectenwaarmeehetwetsvoorstelwordtverdedigdhelemaalnietconcreetkunnenwordengemaakt,isdeconclusiehelder:geengoedeverdedigingvoorhetwetsvoorstelom27wettentegelijkopzijtezetten,dangeencrisiswet.DatgeldtvoordePartijvoordeDieren,maarikhoopzeerdatditookvoorandereKamerfractiesgeldt.Hetisduidelijkdatdefundamentelekeuzesdiegemaakthaddenmoetenworden,omeenomslagnaareenduurzameeconomietebewerkstelligen,nietzijngemaaktindecrisiswet.Deeconomischeeffectenvandekeuzesdiewelzijngemaakt,overtuigenniet.Danblijfteengrotebrijvanellendeovervoordenatuur,hetmilieu,deduurzaamheid,derechtsbeschermingendedemocratischerechtsstaat.Debelangrijkstemotivatievoorhetkabinetomdezecrisiswetdoortedrukkenisdeergernisoverdestagnatieindebesluitvormingoverprojecten,zoalsdeuitbreidingvanhetvliegveldinLelystad,hetdoortrekkenvandeA4en,niettevergeten,hethoofdpijndossierammoniak.Ikbeaamvoluitdatwetotonzeknieënindeblubbervanstagnerendebesluitvormingstaan.Jarenlangeproces-sen.Datisvervelendvooriedereen.Dusalsjewiltbekijkenhoejediesituatiewiltoplossen:prima,maardanweleerlijk.Hoekomtheteigenlijkdatprojectenmaarnietvandegrondkomenofvertragingoplopenvanwegeprocedures?Isdatdeschuldvanprocederendemilieuorganisaties,zoalsdoorverschillendepartijen–zojuistnogdoordeVVD–dikonderstreepthierbijiederegelegenheiddiezichvoordoetwordtgesteld?Welnee,oorzaaknummeréénisbestuurlijkenpolitiekonvermo-genomtijdigtotkwalitatiefgoedebesluitentekomen.Eneenkwalitatiefgoedbesluit,mijnheerAptroot,isinelkgevalnietstrijdigmetbestaanderegels.Omdatdeoverheid,hetbevoegdgezagdatbelastismetdeuitvoeringspraktijkvanonzedemocratischtotstandgekomenwetgeving,keeropkeerfaaltomdeeigenwettenterespecterenbijhetnemenvanbeslissin-gen,moetinveelgevallenderechtereraantepaskomenomervoortezorgendatdeoverheidzichaanhaareigenregelshoudt.Deoverheidzoudusdehandineigenboezemmoetensteken.Datgebeurtechterniet.Natuurlijkniet.Steljevoor,danzouzijzelfénmoetentoegevendatzijheeftgeblunderd,én/of,afhankelijkvanhetdossier,zichalsnogmoetenhoudenaandewetdiezijhadgeprobeerdteomzeilen.Wantgeloofme,vanopzetisweldegelijksprake.Nee,inplaatsvanstevigintegrijpenindebestuurscultuuromdekwaliteitvanbesluitendrastischteverbeteren,stelthetkabinetvooromdegangnaarderechtertebemoeilijken.Latenwijonsevenrealiserenwaarditvandaankomt.Nikscrisismaatregelen,niksnoodbreektwet.Hetinperkenvaninspraakmogelijkhedenvanbezorgdeburgersiseentrajectdataljarengeledeningangisgezet.Milieuclubsdemondsnoerenstaatallangerhoogopdeverlanglijstjesvanbepaaldepersonendiemetditwetsvoorstelophunwenkenwordenbediend.IknoemministerEurlings,diesprakvaneenjuridischmoeraswaarinzijngoededadenverzanden.IknoemdeheerRutte,diesprakoverberoepsmatigeprobleemmakers.HijwistzichhierbijgesteunddoordeSGPendePVV.EenandervoorbeeldisCDA-gedeputeerdeOnnoHoes,dievorigjaartrotssteldedatbezwaarmakersvansteedsbeterehuizemoetenkomenomdemocratischgenomenbesluitenbijderechtertekunnenaanvechten.Metbezwaarmakersdoeldehijnatuurlijkopmensendievolgenshemvanprocedureshunhobbymaken.IknoemdeheerKoopmans,diezichzorgenmaaktoveriemanddiedriehoogachterinAmsterdameenBrabantseboereenvergunningvooruitbreidingvanzijnveehouderijkanontzeggen.TotslotnoemikBernardWientjes,diespreektovermisbruikvandemocratischbepaaldeprocedures.Allemaallariekoek.Tot2005mochtiedereeneenberoepschriftindienenalseenmilieuvergunningverleendwerd.Hetmilieuisimmersinhetbelangvaniedereen.DiewetgevingwerdopinitiatiefvanhetCDAaangescherpt.Nuisdatrechtvoorbehoudenaanbelanghebbendenensindsdienismetmanenmachtgewerktaanhetverderinkaderenenbeperkenvanditbegrip.Nahetschrappenvandeactiopopularisin2005,werdderechtsbijstandvoormilieuor-ganisatiesgeschraptenwerdenvergoedingenvoorgesubsidieerderechtshulpbeperkt.VVDenCDAvroegenvervolgensmetgrotesteunvandeKameromvoorstel-lenvoorinvoeringvaneenrelativiteitsvereistewaarvanwijvandaaghetdroeveresultaatkunnenzien.DeberoepsmogelijkhedenbijderechterwordenmetdeCrisis-enherstelwetforsingeperktendePartijvoordeDierenisdaarfeltegenstandervan.Ikzaldaarverderopinmijnbetoognoghetnodigeoverzeggen.Hetkabinethooptdaarmeederuimtevoorzichzelftecreërenomzonderlastigemilieuproceduresenandereproceduressnelaandeslagtekunnenmetzijnverlanglijstje:asfalt,agroparken,eenvliegveldenvooruit,omdefractievandePartijvandeArbeidtepaaien:eenpaarwindmolens.Devraagis:gaathethelpen?Zullendieinperkingenvanderechtsgangnouechtgaanzorgenvoordievuriggewensteversnelling?Helemaalniet.Datisdegrotegrap.Sterkernog,dedeskundigenzijnunaniemvanmeningdathethuidigewetsvoorsteleenenormejuridischeonzekerheidmetzichbrengt,dathetwetsvoorsteldegrenzenvandeEuropeseregelgevingopzoekt,zelfsoverschrijdt,endatrechtsza-kendiehieruitvoortzullenkomen,juisteenvertragingzullenopleveren.Eennieuwjuridischmoeras.Helemaalzelfaangelegd.Vanhartegefeliciteerd,ministerEurlings!Ikwileenconcreetantwoordopdevraagopbasisvanwelkecriteriahetkabinetdebijlagenheeftsamengesteld.Ikzievooraleenverlanglijstjevandeeconomischelobbyenvandeboerenlobbyeneenaantalzeeromstredenprojectendieernuonderhetmomvancrisisbestrijdingdoorheenwordengeduwd.Ikmiseenweloverwogeneconomischkaderenikziegeenduidelijkeeffectenopwerkgelegenheidenduurzaamheid.Datzoutochhetdoelzijn?Graaghoorikeenconcretereactie.Ditwetsvoorstelbevateenaantalbelangrijkewijzigingenvanhetbestuurs-enprocesrecht.HetgaatgrotendeelsomdeoudewensvanhetCDAomhetvoorbelanghebbendenonmogelijktemakenomhungelijkbijderechtertehalen.OuwehandTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2162 IkmaakmijgrotezorgenoverhetfeitdathetRijkinzijneentjeontwikkelingsgebiedenkanaanwijzenwaardewetgevingevenniethoefttegelden.Hierstaatgeenberoeptegenover,ooknietvandecentraleoverheden,enookhetparlementwordthiernietbijbetrokken.Volgensmijgaathethieromeenondermijningvandetriaspolitica.Dewaarborgenvaneenmogelijkegangnaarderechterendebemoeienisvanvolksvertegenwoordigers–daarhorenookdelokaleenregionalevolksvertegen-woordigersbij–hebbenwijnietvoorniets.Ook,enmisschienweljuist,ineencrisiszijndezewaarborgenbelangrijk.Datzijndékenmerkenvaneendemocratischerechtsstaat.Ikhebmetverbazinggekekennaardeernstigbemoeilijktegangnaarderechter,vooralmetinmijnachterhoofddeantwoordenvanministerVerburgopKamervragenvanmijnfractie.Daaringafzijaandathetvoordeoverheideenbasisbeginselisdatzijhandeltinovereenstemmingmetdevigerendewet-enregelgeving,ookophetgebiedvannatuurenmilieu.Crisisofgeencrisis,zegtze.Juistomdatrechtmatighandelentewaarborgen,staanbijdebestuursrechterberoepsmoge-lijkhedenopentegenbesluitenvandeoverheid.Daarmeewordtdegewenstebeschermingvannatuurenmilieudusverzekerd.Zijvoegdeeraantoedatvoorzoverdejuridischeimplicatiesvandezewet-enregelgevingopdebetrokkenbeleidsterreinennogniethelemaalzijnuitgekristalliseerd,dejurisprudentievandeAfdelingBestuursrechtspraakvandeRaadvanStateofhetHofvanJustitievandeEuropesegemeenschappenvangevaltotgevalmeerduidelijkheidverschaft.Aanhetgroteaantalgewonnenrechtszakendoormilieu-,natuur-enlokalebelangenorganisatiesisaftelezendathetbevoegdgezagzoafentoeduidelijkmoeiteheeftomdenatuur-enmilieubelangengoedteborgen.Datisnietzeldenookhetgevolgvaneenveeltebeperktekennisvanderegelgevingbijdeambtenarenenbestuurdersdiehetbesluitvoorbereidenennemen.Datmoetjenietrechtzettendoordegangnaarderechtertebemoeilijken,datmoetjerechtzettendoorhetnemenvancorrectebesluitenenteinvesterenindiekennisalsereenlacuneis.BlijkbaarishetnodigdatdeRaadvanStatedemilieu-ennatuurregelsregelmatigaanhetkabinetofandereoverhedenvoorlegtenblijkbaarvindthetkabinetdieuitlegookwaardevol.Danwilikhetkabinetvragen,ookdeopmerkingenvanderaadoverhetvoorliggendewetsvoorstelserieustenemen.DeRaadvanStateheeftgeadviseerdomeenaantalvandewijzigingenvanhetbestuur-enprocesrechtuithetwetsvoorsteltehalen.Ditomonduidelijkheden,problemenmetstrijdigheidmetEU-regelgevingenonnodigevertraginginderechtszaaltevoorkomen.Ikbeginmethetrelativiteitsvereiste.Indecrisiswetwordtdatvereisteingevoerd.Wanneeriemandberoepaantekenttegeneenbesluit,doethijdatmeteenberoepopbepaaldenormendienaarzijnmeninggeschondenzijn.Hetrelativiteitsvereistehoudtdanindatderechtermoetgaantoetsenofdenormenwaardeklagerzichopberoept,welbedoeldzijnomzijnbelangtebeschermen.Zoalsgezegd,eenplannetjevandeVVDenhetCDA.Ikkanuverzekerendatdaarmeenietwordtgegarandeerddatnatuur-enmilieuorganisatiesbuitendedeurwordengehouden.DankzijhetVerdragvanAarhus.Inditinternationaleverdrag,waarNederlandjategenheeftgezegd,wordttoegangtotinformatie,inspraakbijbesluitvormingentoegangtotderechterbijmilieuaan-gelegenhedengewaarborgdvooreeniederdiebelangheeftbijeengoedemilieukwaliteit.DeheerSamsom(PvdA):Uzegt:eenplannetjevanhetCDAendeVVD.Neehoor,hetisookeenplannetjevanons.IknoemdehetvoorbeeldalvanhetbedrijfJVCdateenberoepdoetopdeWetluchtkwaliteitomdatzijnlogoonzichtbaarwordtdoordehogegeluidsschermen.Hetrelativiteitsvereistezorgtervoordatzoietsnietmeerkan.Ikzalnogeenvoorbeeldgeven:villawijkbewonersdieeenwijkjevoorhunprachtigeuitzichtwillentegenhou-denmethetberoepopdegeluidsoverlastdiedebewonersvandenieuwewijkzoudenondervinden.Datisniethunbelang,datkandusnietdoorgaan.Datzijnnutypischvandieverstorendeberoepsprocedureswaarwijmetditrelativiteitsvereisteeeneindaanmaken.Eennatuurbewegingdieopkomtvooreennatuurbelangenduseennatuurwaardeinbeschermingwilnemenviaeenberoepsprocedure,gaatrechtdoornaarderechter.Daarkomtgeenrelativiteitaantepas,wantdatishunbelang.Opdiemanierregelenwehet,opdiemanierscheidenwijhierhetkafvanhetkoren.MevrouwOuwehand(PvdD):Datiszeerdevraag.Ikbenerergvoordatiedereendieookmaardenktdateenbesluitoponrechtmatigegrondenisgenomen,datvoorkanleggenaanderechter.Hetgaatomoverheidsbeslis-singendiemogelijkeffectenkunnenhebbenopjeeigenleven;vandeburenofeenvillabewoner,datkanmenietzoheelergveelschelen.Wijhebbenhierlangnaargekekenenookdetoevoegingvanhetwoordje″kennelijk″nogevenvoorgelegdaaneenjurist.Onzestelligeindrukisdatermetdecrisiswettochweldegelijkeenoneigenlijkebeperkingwordtingevoerd,diehetberoepopdewijdereEuropesebeschermingindehandzalwerken.Ikkannatuurlijkzeggen:prima,voerdezewetmaarin,wantuiteindelijkgaatdeboelnogmeervertragingoplopen,endatzouuiteindelijkmijndoelopdekortetermijnwelevendienen,maarnee,principieeltegen.DeheerSamsom(PvdA):Umeenthetnietechthè,alsuzegtdatvertraginguwdoelis.Uwdoelisdatslechteplannenverdwijnenendatgoedeplannendoorgaan.Ikneemaandatudatbedoelde.MevrouwOuwehand(PvdD):Hetwaseenbeetjeeengrapje.DeheerSamsom(PvdA):Datsnapik.Heelgoed!Maarhetrelativiteitsvereistezorgternujuistvoordatberoepenrelevanterzijnendusookmeerhoutsnijden.Ikkendebelangendieuverdedigt.Ikverdedigdievaakzelfook.Wijhoevenonsgeenzorgentemakenoverhetrelativiteitsvereiste.Dievillabewonersmoetendatdoen.Endiegrotebedrijven,diemoetendatdoen.Enalsuzegt″datkanmegeenmoerschelen″,danvraagikmeafofuweldejuistestrijdstrijdt,wantvolgensmijmoetenwijjuistvoordienatuurorganisatiesopkomen,ennietvoordievillabewoners.MevrouwOuwehand(PvdD):Ikbengeenvoorstandervanhetinperkenvanderechtsgang,ofhetnugaatomeenvillabewonerofeenmilieuorganisatie.IkdeeldeconclusievandeheerSamsomdaterweldegelijkomwegenzijnmetbetrekkingtothetrelativiteitsvereiste,OuwehandTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2163 maarhetgaatookomhetprincipeendemanierwaaropNederlanddeEuropeseregelgevingenhetVerdragvanAarhusimplementeertinzijneigenwetten.Ikvinddatdaarmeezorgvuldigmoetwordenomgegaan.Alserafentoeeensiemandtussenzitdievanuitzijnvillaeenproceswilvoeren,isdatprima.Daartegenhebikgeenbezwaar.Alsderechteroordeeltdathetbesluitaldannietterechtis,isdathetgeenwaaraanwijonsmoetenvasthouden.Ikkanhierovernogwelheteenenanderzeggen,maargezienhetinterruptiedebatjemetdeheerSamsomkanikditwelskippen.Ikhebaangegevendatwijvoorstanderzijnvanhetonverkorthandhavenvandetoegangtotderechterenwijsteunendushetamende-mentvandeheerVendrikopditpunt.Hetkabinetheeftnogeenandertrucjeverzonnenomhetmensenmoeilijkertemakenombesluitenvernietigdtelatenkrijgendoorderechter:hetpasserenvangebreken.Datwilzeggen:ookalziteenbesluitnietgoedinelkaar,dannoghoeftderechterhetbesluitniettevernietigenindienaannemelijkisdatbelanghebbendendaardoornietzijnbenadeeld.Datwordtwelheelingewikkeld,wantwiebepaaltdandatbelanghebbendennietzijnbenadeeld?Hoemoetikdatzien?Ikhebhetgevoeldatopditpuntonzorgvuldigheidindehandwordtgewerkt.Immers,alshetnietuitmaaktdatjefoutenmaakt,hoefjedatookniettevoorkomen.Ikhebookhetgevoeldathetderechtsonzekerheidzalvergroten.Ookkandetoepassingvanhetpasserenvangebrekenleidentotdenoodzaakvanhetstellenvanprejudiciëlevragenendusuiteindelijktotvertragingen.Ikvraaghetkabinetomeenreactiehierop,maarikweetaldatikopditpunteenamendementzalindienen.Hetvolgendetrucjeisdatindienenvanhetpro-formaberoepschriftenhetaanvullenvandeberoepsgrondennaafloopvandeberoepstermijnwordtafgeschaft.Normaalgaathetalsvolgt:napublicatievaneenbesluitisereentermijnvanzeswekenwaarinbelanghebbendenbezwaarofberoepkunnenaantekenentegendatbesluit.Zekervoorkleineorganisatiesofvoorindividuen,zoalsdeomwonendenvaneennieuwteplannenindustrieter-reinofvliegveld,iszeswekenergkortomhunbezwaar-ofberoepschrifthelemaaltemotiverenenteonderbou-wenmetwetenschappelijkefeiten,omdathetvaakoverheelgroteprojectengaatwaaraanveelonderzoektengrondslagligtenomdathetrechttotnutoedegelegen-heidbiedtompro-formaberoepaantetekenenvoordegenedieberoepwilaantekenenomextraonderzoektedoen.Ookbestaatnunogdemogelijkheidomtijdensderechtszaak,bijvoorbeeldopgrondvannieuweonderzoe-ken,dealgenoemdeberoepsgrondenaantevullen.Daarmeeisbijvoorbeeldnogbeteraantetonendatdebelangenafwegingdietengrondslagligtaanhetbesluit,nietzorgvuldigisuitgevoerd.Datisheelvaakhetgeval.Diebeidemogelijkheden,hetpro-formaberoepenhetaanvullenvandeberoepsgronden,wordendoorhetkabinetmetdeCrisis-enherstelwetafgeschaft.Datisnietzoalshethoortineendemocratischerechtsstaatdiealsdoelheefthaarburgerstebeschermen.Hetisooknieteerlijk.Overhedenkunnenvaakgebruikmakenvaneigenofingehuurdedeskundigheid,desnoodsfulltime.Somsduurthetzelfsjarenomeenbesluitvoortebereiden.Vanburgersofmilieuorganisatieswordtstraksverwachtdatzijbinnenzeswekennapublicatievanbesluitenaldiegegevensenordnersmetberekeningenbegrijpenencontrolerenenhuntegenargumentatie,vaakinhunvrijetijd,inelkaarzetten.Luktdatniet,danzijnzijhunrechtenvooreensenaltijdkwijt.Zekerincombinatiemethetpasserenvangebrekenenhetinvoerenvanhetrelativiteitsvereiste,datzojuistisgenoemd,isdebalanstussenversnellingtenbehoevevandeeconomieenderechtsstatelijknoodzakelijkewaarborgenvoorderechtenvanparticulierenenmilieuorganisatiescompleetzoek.Milieuorganisatieszijnniettegendeeconomie,zegiktegendeheerAptroot.Zijzijnernietopuitomallebesluitendiegenomenwordenteverwerpen.Zijkomenopvooreendeelvanhetalgemeenbelang,datveeltegemakkelijkwordtgepasseerd.Deervaringheeftdatmaaraltevaakgeleerd.Vooreenzorgvuldigeafwegingtussenverschillendebelangenzijnzorgvuldiggenomenbesluitenessentieel.DatwordtnujuistookaangegevenindeverdedigingvandeCrisis-enherstelwet.Eenbelangrijkerolvanmilieu-ennatuurorganisatiesisdievanwaakhondinditverband.Ditisnodigineensamenlevingalsdeonze.Ikdiendanookeenamendementinomhetpro-formaberoepenhetaanvullenvandeberoepsgrondenmogelijktelatenblijven.Zorgvuldigebesluitvormingkomtpastotstandalserdaadwerkelijkeenbesluitwordtgenomenenereenafwegingheeftplaatsgevonden.Hetvolgendezorgwek-kendepuntindeCrisis-enherstelwetisdanookdelexsilenciopositivo.Dieregelingbepaaltdat,wanneerhetbestuurnietbinnendedaarvoorgeldendetermijneenbeslissingheeftgenomen,bijvoorbeeldoverdevergunningvoorhetaanleggenvaneenweg,dievergunningnaafloopvandetermijnautomatischwordtverleend.Dankrijgjedesituatiedatereennieuwewegkanwordenaangelegd,zonderdaterisgekekennaardeeffectenopmilieuennatuurenopdeleefomgevingvandeomwonenden.Diebelangenspelenkennelijkgeenenkelerolmeerenhoevennietmeertewordenafgewogen.Datisonacceptabelineendemocratischerechtsstaat.Ookhiervoorkomtereenamendement.DeOnteigeningswetwordtdrastischveranderd.Allesmoetsneller,deeigenaarheeftminderrechtenenmoetmeermoeitedoenomzijnrechttehalen.Ikvinddatraar,wantdeprovinciesdieaangevenhetinstrumentvandeonteigeningwatvakertewilleninzettenomhundeelvandeecologischehoofdstructuuraanteleggen,wordenjuisttegengehoudendoorhetkabinet.AlserechtereenplannetjevanministerEurlingsisomeenwegaanteleggen,isineensallesmogelijk.Ikdenkdatonteigeningafentoezekertoegepastmoetenkanworden,maardanwelvoordejuistedoelenenopeenzorgvuldigemanier.BovendienwijstdeRaadvanStateopdegeringeversnellingdieopgrondvandezewijzigingteverwach-tenisenadviseerthijomeenstructurelewijzigingnietindeCrisis-enherstelwetoptenemen.HetkabinetheeftechterookdezeopmerkingvandeRaadvanStategenegeerd.Waarom?OokmetdeonderzoekendietengrondslagliggenaanbesluitenwordtindeCrisis-enherstelwetmakkelijkeromgegaan.Inhetrondetafelgesprekiskritischgesprokenoverhetbetrokkenartikel.AangegevenwerddathetgoedmogelijkisdatdebepalingstrijdigismetdeEU-regelgeving.IndeMER-enHabitatrichtlijnenstaatnamelijkdaterinzichtmoetzijninalleeffectenvoordateenvergunningwordtverleend.Ookeennieuwbesluit,nadebestuurlijkelus,kaneendergelijkevergunningzijn.Hetlijktduseigenlijkonmogelijkdatinhetlichtvandierichtlijneneensoortstandaardregelwordtgehanteerddataltijdopeerderonderzoekmagwordenteruggeval-OuwehandTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2164 len.Alszicheenbelangrijkewijzigingindefeitelijkesituatieheeftvoorgedaan,moetdieinhetnieuwebesluitwordenmeegenomen,andersiseralgauwsprakevanstrijdigheidmethetEuropeesrecht.Isditookdemeningvanhetkabinet?HetberoepsrechtvandecentraleoverhedenisnietvantoepassingopdeprojectenonderdeCrisis-enherstel-wet.IkmoethierbijopmerkendatindememorievantoelichtingstaatdatdeVerenigingvanNederlandseGemeentenenhetInterprovinciaalOverleghebbengezegddatzijhetwelprimavindendatderechtenvanindividueleburgers,milieuorganisatiesenandereorganisatieswordeningeperkt,maardatzijditineensnietmeerzograppigvondentoenhetoverhuneigengangnaarderechterging.Ikdachtheeleventjesdatwijbeideorganisatiesaanhundroevelotzoudenmoetenoverlaten,maardatkannatuurlijkniet.PrincipieelgezienisdePartijvoordeDierenvanmeningdatprovinciesengemeentenhetrechtmoetenhebbenominberoeptegaantegenbesluitendieopgrondvandeCrisis-enherstelwetdoorhetRijkgenomenworden.Daarmeeisnaasthetbuitenspelzettenvanhetparlement,hetmaatschappelijkmiddenveldendeindividueleburgerhetkringetjerond.Hetkabinetheeftvrijspelomtedoenwathetwil.Devolksvertegenwoor-digingvandelokaleenregionalebevolkingheeftnietsmeertevertellen.HetkabinetkanbijwijzevansprekenhetGroeneHartvolbouwenmetmegastallenenniemanddieerietsaankandoen.Lokaleenregionalebestuurdershebbenvaakveelmeerkennisvanhetgebiedwaaroverbeslotenwordt.Zijwetenwaardeproblemenendekansenliggen,wetenwelkebelangenerzijnenproberendebelangenvanhunkiezerszogoedmogelijkteborgen.Daartoemoetenzijdemogelijkhedenbehouden,ookbijdebestuursrechter.Vervolgenseenopmerkingoverde70%-normbijenergiebesparenderenovatiesvanhuurcomplexen.DePartijvoordeDierenkanzichnietvindeninhetverplichtendekarakterdatnuindeCrisis-enherstelwetwordtvoorgesteld.Eerlijkgezegdmoestikeenbeetjeglimlachen.Immers,opiederwillekeurigmomentdatdePartijvoordeDierenpleitvoorbeleiddatgerichtisopverminderingvandeconsumptievanvlees,isdeautomatischespastischereactiedatwijzekernietmoetenvoorschrijvenwatdemensenophunbordmogenhebben.Kennelijkkunnenwijechterwelbepalendatmensendriewekenuithunhuismoetenomdatereenisolatieklusgeklaardmoetwordenofstadsverwarmingmoetwordenaangelegd.Dedoelenzijnbelangrijk,maarverplichtendopleggenzalalleenmaarcontraproductiefwerken.ZoalsdeministervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteitweet,zijnwijergtegenverplichtingenopditpunt.WijzullendanookhetdoordeGroenLinks-fractieingediendeamendementsteunen.Dezojuistbesprokenvergaandeveranderingeninhetbestuursprocesrechtzullenuiteindelijknietleidentoteenversnellingvandeuitvoeringvanprojecten.Dekansisveelgroterdatzijjuistzullenleidentotvertragingen.Dekernishierhetbestaanvanjurisprudentie.Bijdenieuweregelingenbestaatervoorderechternieteeneerdereuitspraakwaarhijeenvoorbeeldaankannemen.Alleszalopnieuwmoetenuitkristalliseren,zoalsministerVerburghetzomooikanzeggen.Derechterzalzichinveelgevallengenoodzaaktzienprejudiciëlevragentestellen.DithoudtindateenrechteraanrechtersvanhetEuropeesHofinLuxemburgzalvragenhoehijbepaaldenormenmoetinterpreteren,opdatdienietstrijdigzijnmetdeEU-regelgeving.Ditbetekentvoorveelvandeindebijlagegenoemdeprojectengeenversnelling,maarjuisteenvertragingindeuitvoering,wanteenrondevanprejudiciëlevragenaanLuxemburgkanalgauwanderhalfjaarinbeslagnemen.Tevenszijndetermijnenvoorderechterdrastischingekort.Ookdatzouversnellingmoetenopleveren.Bijdetweedenotavanwijzigingheefthetkabinetdemeestonhaalbaretermijn,dievanviermaanden,gelukkigopgeschroefdnaarzesmaanden,nadeoverdonderendekritiekvandeelnemersaanderondetafelgesprekkenenvragenterzakevanondermeermijnfractie.Maardannog,erstaanheelwatprojectenopdebeidebijlagenenbovendienkanhetkabinetdoormiddelvanAMvB’snogmeerprojectentoevoegen.Wanneerdezeprojectenaanderechterwordenvoorgelegd,isbepaalddatderechtszakenoverdeCrisis-enherstelwetvoorrangkrijgenopanderezaken.DeskundigenenookdeRaadvanStatenoemeninditverbanddereedsbestaandeenormewerklastvanderechtbanken.DezezaldusonderdeCrisis-enherstelwetalleenmaartoenemen.Datbetekentdatalleandererechtszakenstilkomenteliggen.Ikdenkdatditvoorgroteproblemenzoukunnengaanzorgen.Ikgadoornaarhetmilieu.WijhebbenindeMilieuba-lansallemaalkunnenlezendathetnietgoedgaat.Dedoelendiehetkabinetzichzelfheeftgesteld,wordenbijlangenanietgehaald.Denoodzaakvaneenomslagnaareenduurzameeconomiewordtsteedsmeergevoeldindesamenleving.HetkabinetgooitdaarentegenmetdeCrisis-enherstelwetalleambitiesenmogelijkhedenomdezeteverwezenlijkenweg.Zowelnationalemilieuregelsen-normenalsinternationaleafsprakenhieroverwordendoorditkabinetnietalseenkansgezienomdeeconomienaareenhogerenduurzamerniveautetillen,maarwordenalsknellendervaren.Nederlandzitopslot,wordterdangezegd.Bedrijvenkunnennietmeergroeienendatisonwenselijk.Datdeuntje,ukenthetwel.Dusgaathetkabinetdekomendetien,vijftienofmisschienzelfstwintigjaarnietsmeerdoentegenmilieuvervuiling.Datwordtgeregeldonderdenoemers″ontwikkelingsgebieden″en″experimenten″,afdelingen1en2vanhoofdstuk2.DenationalemilieunormenhoevenevennietmeertewordengehaaldenerwordentrucjesbedachtomdeEuropesenormenteomzeilen.Tegelijker-tijdwordtgestelddathetwetsvoorstelisgerichtopduurzaamheid.Ikvraagmijafwaarom.Inmijnbelevinghoevenvoorduurzameactiviteitenenduurzameinnovatiesgeenmilieuregelsaandekanttewordengeschoven.Ikdenkdatduurzamebedrijvigheidhelemaalgeenbehoefteheeftaantrucjesalssaldering,maardatzaldanwelaanmijndefinitievanduurzaamheidliggen.Daarombenikbenieuwdnaardedefinitievanduurzaam-heiddiehetkabinethanteertinhetwetsvoorstel.Ikwilgraagdatdiehanteerbaarentoetsbaaris.Ikkondaarnietsovervinden,dushoorikgraageenreactie.Ookdepraktischeconsequentiesvanhetvoorgesteldeinhoofdstuk2en3vandewetvindikmoeilijkteduiden.Kanhetkabinetingaanopdepreciezeinvullingvandeaantewijzenontwikkelingsgebieden?Watvoorbedrijvigheidmoetikmijvoorstellenbijduurzameontwikkelingen,alshetblijkbaarnodigisomdegeluids-ofstanknormenteoverschrijden?OuwehandTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2165 Hetkabinetheefttotnutoegeweigerdduidelijktemakenwatnuprecieswordtbedoeldenwatdetoegevoegdewaardevandezegebiedenmoetzijn.DeRaadvanStateadviseerdeditduidelijkertoetelichtenindememorievantoelichting.Dereactievanhetkabinetwas:″Naaronzemeningwordtindememorievantoelichtingafdoendegemotiveerddatdeontwikkelings-gebiedeneentoegevoegdewaardehebben.″Ikdenkdatwijgewoonopvoorhandnietmogenwetenwatdaarmeewordtbedoeldenikdenkookdatikwelweetwaarom.Alsjekijktnaardewettendieeventijdelijkbuitenspelwordtgezet,vallenmijvooraldeWetammoniakenveehouderijendeWetgeurhinderenveehouderijop.DezemysterieuzeontwikkelingsgebiedendiebijAMvBwordenaangewezenenwaartegengeenberoepmogelijkis,wordenagroparkenmetmegastallen.Handigwelvanhetkabinetomhetzoteregelen,wanterwordensteedsmeerburgerinitiatievengestartommegastallentegentehoudenensteedsmeergemeentenzijngeneigdomdaarnaarteluisteren.Ookwillensteedsmeerprovincies,zoalsGroningen,vestigingvanmegastallenverbieden.MegastallenzijnechtereenwensvanministerVerburgenvandesectorendeeconomi-schecrisisiseenmooiexcuusomzevanrijkswegemaarevenopteleggen.Ikhoorgraageenreactieopditpunt.Erblijvennogveleanderevragenmogelijkoverdeontwikkelings-enexperimenteergebieden,maarikwileerstgraagduidelijkheidvanderegeringopditpunt.IkwilookgraagdatdeministervanLNVingaatopdevraaghoedezeontwikkelingsgebieden,dieblijkbaardemilieugebruiksruimtevijftienjaarlangmogenopvullen,nogbinnendeEU-normenblijvenvoorluchtkwaliteit.Hoewordendegevolgenvoorbijvoorbeeldfijnstofingeschatenhoewordendiegemonitord?IndeCrisis-enherstelwetwordenookderegelsvoormilieueffectrapportagesveranderd.BijdeuitvoeringvaneenMERisergeenverplichtingmeervooreenadviesvandeCommissievoordem.e.r.envooreenalternatie-venonderzoek.DeheerKetting,voorzittervandeCommissievoordem.e.r.,heefttijdensderondetafelge-sprekkenovertuigendbetoogddatdeadviezenenalternatievenonderzoekenleidentotbeterebesluitenendatwastochhetstreven?Iksnaphetniet.Ditwetsvoor-stelhaalterjuistvanallesaf,volgenshem.Ikvraaghetkabinetopdezekritiekintegaan.Ikbenbangdatwijallemaaldeconsequentiesvanditwetsvoorstelvoorhetmilieunietkunnenoverzien.Demogelijkhedenvoorduurzameenergietenspijt–ikwilbesttegendePvdA-fractiezeggendatikdatonderdeelwelgoedvind–demogelijkhedenvooronduurzameactiviteitenlijkeneindeloos.DeduurzamebalansvandeCrisis-enherstelwetisniettevinden.Ikwilgraagmeertoelichtingvanhetkabinetopditpunt.Ishetwaardatookdebouwvanelektriciteitscentralesdiebijvoorbeeldopkolenofgasdraaien,gemakkelijkerwordt?Ishetookdebedoelingvandeontwikkelingsgebiedenomditsoortinstallatiesmogelijktemaken?Graagwilikeenantwoordopdievragen.Ikkomophetmeestheikelepunt,voorzoverjedaarineenselectiezoukunnenmaken.AlseenduveltjeuiteendoosjeisdeNatuurbeschermingswettoegevoegdaandeCrisis-enherstelwet.Datgebeurdenietomdatditzoveeltemakenheeftmethetversnellenvanprojecten,maargewoonomdatwedatalheellangwilden.Met″we″bedoelikhetCDAendeVVD.Erzijnveelbeloftengedaanenmooiewoordengesprokenoverdebescher-mingvanNatura2000-gebiedeninNederland,maardesondanksbeschermenwedegebiedennauwelijks:Europesetopnatuurenjarenlangeenveeltehogestikstofdepositie.DoelbewustcreëerthetkabineteenmistwaardoorhetlijktalsofdeuitvoeringvandeVogel-enHabitatrichtlijnheelingewikkeldis.Daarmeekandeaanpakvanhetprobleemsteedsvooruitwordengeschovenmetalsgevolgdatwijnuinderdaadineensituatiezittendienauwelijksmeerhanteerbaaris.Erisnogsteedssprakevanveeltehogestikstofdeposities.DiewordenveroorzaaktdoordesteedsongestoordgelatenintensieveveehouderijrondomdeNatura2000-gebieden.Datzalmogelijkrechtsgevolgenhebben.Wijhebbenhetzelfzoverlatenkomen.EersthebbenwedeEuropeserichtlijnenondertekend.Vervolgenshebbenwijeentrukendoosopengezetomdezerichtlijnmaarniettehoevenuitvoeren.Natura2000steltinderdaadbeperkingenaandeintensieveveehouderijendatwillenwenatuurlijkniet.Heelduidelijkisdathetdeinzetvanditkabinetenookdievaneerderekabinettenisomdeintensieveveehouderijtebeschermentegendenatuurbeschermingswetgevinginplaatsvanandersom:denatuurbeschermentegendeintensieveveehouderij.NuisdeuitvoeringvandeHabitatrichtlijnnietzoingewikkeld,maarwemakendieingewikkeld.Iedereenvindthetmoeilijkendatblijftzo,maarhetisheelsimpel:eenverslechteringofeenverstoringdieinverhoudingtotdedoelenvaneendermategroteordeisdatdeinstandhoudingsdoelstellingingevaarkomt,kannietplaatsvindenindebuurtvanhetgebied.Verslechteringvandekwaliteitvandehabitattreedtopwanneerineenbepaaldgebieddeoppervlakteafneemtofwanneerdespecifiekestructuurendefunctiesdienoodzakelijkzijnvoordeinstandhouding,opdelangetermijndalen.Alsditineengebieddeinstandhoudingingevaarbrengt,isersprakevaneensignificantnegatiefeffect.Destikstofdepositieiseengevoeligpunt.Ikvraagmijafopbasiswaarvandeministerdeconclusietrektdatereendalendelijntezienis.Ikmeendatzijindememorievantoelichtingschrijftdatdestikstofdepositiesindsdejarennegentigisgedaaldtot2200molensinds2002isdatongeveerhetzelfde.Datiszes,zeven,bijnaachtjaargeleden.Ikziededalendelijnniet.Wewetendusallemaal,endeministerweetdatookheelgoed,datdestikstofdepositiealjarenveeltehoogis.2200molisimmersmeerdanwekunnenhebben.Eenconstructieveaanpakontbreekt.AlswijvanafhetbegindeHabitatricht-lijnhaddengevolgd,haddenwijmoetenzorgenvoordiedalendelijnvanstikstofdepositieingebiedenwaarsprakeisvaneenkritischedepositiewaarde.Datmoestgebeurenmetpassendemaatregelenendoorprojectenenplannenaaneenpassendebeoordelingteonderwer-pen.Voornieuweactiviteitenenuitbreidingwashetnodiggeweestomdezetoetsingpreventieftedoen.Ingebiedenwaaralsprakewasvaneenoverschrijdingvandekritischedepositiewaarde,mochtzekernietmeeroverschrijdingwordentoegestaan.Ikhebdeministergevraagd,inzichtteverschaffenindemanierwaaropdeNatuurbeschermingswetisuitgevoerd,deuitvoeringspraktijkdus.ZeheeftdeKamerdaarovereenbeschamendbriefjegestuurd.Ikhaddatwelverwacht,wantikhebhaardievraagaleerdergesteld.DeRaadvanStateheeftdeafgelopenjarenverschillendeuitsprakengedaan.DeheerKoopmanssprakoverhetammoniakdossierdat20jaarbestaat.Hijsprakvaneenhoofdpijndossier.Datklopt.ElkekeerzegtOuwehandTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2166 deRaadvanStatedatdeminister,hetbevoegdgezag,hethuiswerknietgoedheeftgedaan.HetlijktmijdanooklegitiemomteverzoekendeKamerzichttegevenopdeuitvoeringspraktijkvandeNatuurbeschermingswetinrelatietotdedoelenvandeVogel-enHabitatrichtlijn.Ikvraagdeministeralsnogomdaaroverduidelijkheidteverschaffen.Eenstandaardantwoordopdestikstofproblematiekisdatdekritischedepositievooralalsrichtlijngebruiktmoetworden,maardezewaardenzijnopinternationaalonderzoekgefundeerd.Internationalemilieuwetenschap-pershebbendaarnaargekekenenzezijngoedgekeurd.Metanderewoorden,diewaardesmoetenwijhalenalswijnaareengoedestaatvaninstandhoudingwillen.Datbetekentdatwedaaroverdusnietkunnenpolderen.IkkijkevennaardeheerSamsomdiedaarvoormetzijnamendementwelruimtelaat.Vergunningmochtalleenwordenverleendinhetgevaldatdestikstofbelastingonderdegrensvandekritischedepositiewaardewasgekomen.Daarkunjehonderdrapportentegenoverstellenvanmensendiedaarandersoverdenken,maardeHabitatrichtlijnsteltvanniet.Jegaattochookgeenpretparktoestaanpalnaasteenstiltegebied!Datdoejealhelemaalnietwanneerdegeluidsbelastingindatgebiedtochalhoogis.Daarmeezoujeeennieuwesaneringssituatiecreëren,waarvanhetoplossenveelgeldenmoeitegaatkosten.DevraagkanwordengesteldvanafwelkmomentNederlandverplichtwasompassendemaatregelentenemenenpassendebeoordelingenuittevoeren.IneenuitspraakvandeRaadvanStateuit2001wordtderedeneringgevolgddatdezeverplichtingenopbasisvanhetbeginselvangemeenschapstrouwvankrachtwarengewordenophetmomentdatdepotentiëleNatura2000-gebiedenwarenaangemeldbijdeEuropeseUnie.Nederlandheeftpasin2003decompletelijstvandezegebiedenaandeEuropeseCommissiegestuurd.MaarvolgensdebepalingenvandeHabitatrichtlijnhadditalin1995moetengebeuren.Opgrondvanhetbeginselvangemeenschapstrouwkondenooktoenalwezenlijkebeschadigingenvandepotentiëlebeschermingszonesnietmeerwordenvergund.Dezeredeneringleidtertoedatdebeoorde-lingsplichtvanaf1995goldvoornieuweactiviteiten.Onderschrijftdeministerdittijdstip?Kanzijlatenzienhoehaarministeriemetdezeverplichtingisomgegaan?Hetministeriewastoentertijdimmershetbevoegdgezag.Isactiefgehandhaafd?ErhadaljarenserieuswerkgemaaktmoetenwordenvandeHabitatrichtlijnmaardelijnissteeds:wedoenalsofderichtlijnnietbestaatenophetmomentdatdeRaadvanStatehetbevoegdgezagopdevingerstikt,zoekenwijnaarnieuweuitwegenindewetgeving.Hetisnooitzogeweestdatdewetgoedwerdgehandhaafd.Ikhebdeministerzojuistgevraagdomonshierininzichtteverschaffen.IkkanwelzeggenwaaromikvermoeddatzijdeKamernietwilinformeren.Wijhebbengegevensaangereiktgekregen.VolgensdezegegevensisdeafgelopentientotvijftienjaaropbasisvandeMilieubeschermingswetineenhandjevolgevallen–zegeenpaarhonderd–eentoetsuitgevoerd.Intachtigtoteenpaarhonderdgevalleniseenvergunningafgegeven.Deministerweet,netzogoedalsik,dathetomduizendenbedrijvengaat.Waaromzijndienietaandevergunningtoetsonderworpen?Kloptdatwel?Kloptdestrategievandeministeromdetoetsachterwegetelatenenhetgebruikvervolgensbestaandgebruiktenoemenenviahetriedeltjevandebeheerplannentotbestaandrechtteverklaren?IksteldevraagdieikaandeheerKoopmanshebgesteldookaandeminister.Hoezithetmetdebeheer-plannenendeconstructiediedeministervoorstelt?Gaathetomkeiharderechtszekerheidvandeondernemers?AlsdathetgevalisenwijblijkendedoelstellingenvandeHabitatrichtlijnniettehalen–endiekansisheelreëelaanwezig–voorwiezijndandekostenalsEuropazegtdatditzonietkan?Deministerkijktdeanderekantop,maardatbegrijpikwel.Hetisookeenpijnlijkevraag.Ikwilhieropgraageenantwoordvandeministerhoren.Deministermoetnietdoenalsofhetzoingewikkeldis.Zijmoetgewoonuitleggenwaarhetopstaat.Zijmoetinzichtgevenindemanierwaarophaarministeriedeafgelopenjarendeboelheeftgehandhaafd.Ikwildattrouwensookwetenvandeprovinciesdieditsinds2005hebbenmoetendoen.Ikbegrijpnietdatdeministeronsdaarvangeenoverzichtkansturen,wantikkanmijnietvoorstellendatzij,toenhetbevoegdgezagvanhaarministerieaandeprovinciesisoverge-dragen,geenoverzichtheeftgegevenvanwaterindejarendaaraanvoorafgaandindedesbetreffendeprovinciesaanhandhavingisgedaan.Hetisheteenofhetander.Ofzijheeftdeprovinciesaanhunlotovergelaten,wathaargroteondeskundigheidopditgebiedzouverklaren,ofzijweethetwel,maarwildeKamernietinformerenomdatzijnietheeftgehandhaafd.WijhaddenalserieuswerkmoetenmakenvandeHabitatrichtlijnenwijhaddenaljarengeledenvergunnin-genmoetenverlenen,ofinelkgevalmoetentoetsen.Bijzo’ntoetsmoetbezienwordenofjedevergunningkuntverlenenofmoetweigeren.Ookhadbestaandgebruikalmoetenwordenaangepakt,daarditschadelijkisvoordetebeschermennatuur.Ikwijsophetverslechteringsver-bodindeHabitatrichtlijn.KeeropkeerheeftdeCDA-fractiedeuitvoeringvertraagdengefrustreerd,regelmatiggesteundoordefractievandePvdAenoverigepartijen.HetspijtmijzeerdatdefractievandePvdAooknuweerhierinmeegaat.Hetstikstofbeleidisaljarenfalend,maardelaatstetweejaarheeftderegeringerallesaangedaanomdestikstoftoenametoetestaan.Voordegoedeordenoemikdefeiten.Deministerspreektovereendalendelijn,maardatiseigenlijkjokken,wantsinds2002gaaternietsmeernaarbeneden.Dedepositieis2200molenissinds2002opdatniveau.DaarmeewordtdedoelstellingvanhetNationaalMilieubeleidsplan4,namelijk1650mol,waarschijnlijknietgehaald.Bijeendepositievan1900molisongeveer20%vandenatuurbeschermd.Rekenhetdusmaaruit.Menverwachtdatin2010dedepositiein88%vandeNatura2000-gebiedenforshogerisdandekritischedepositiewaarde.Ikzeghetnogmaals;overdiewaardekunjenietpolderenineenbeheerplan-nenclubje.EenvoorbeeldvanditfalendebeleidishetToetsings-kaderammoniakenNatura2000.Hetdoelhiervanwasommeerruimtetebiedenvoorintensieveveehouderijengrondgebondenmelkveehouderij.Dittoetsingskaderwerdmethaastingevoerd,zondertekijkennaarderelatiemetdeinstandhoudingsdoelen.DecoalitiepartijenCDA,PvdAenChristenUniestemdentegeneenmotiewaarinderegeringwerdverzochtomnogeventewachtenmethettoetsingskadertotderelatiemetdeOuwehandTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2167 instandhoudingsdoelenduidelijkwas.Danwiljegewoonniet.Vervolgensklaagtmen–naalleadviezendaaroverdieeropwezendatditgeenstandzouhoudenbijderechter–overdenatuurorganisatiedieinderdaadeenvergunninggeschorstwisttekrijgen.Opzo’nmomentdaaroverklagen,isbenedendemaat.HetwasdanookweerwachtentotdeRaadvanStatehettoetsingskaderzouterugroepen.Datisinderdaadgebeurd.Hetwerdingetrokken.Deministerheeftdaaropnietgekekenopwelkemanierzedanwelmetdezevergunningenmoestomgaan,maarinplaatsdaarvanheeftzeweereenseentaskforceinhetlevengeroepenomnieuweoplossingsrichtingentebedenken.Dieoplossingbleekteliggeninhetverschuivenvanhetprobleemnaardeprovincies.Eenheletrukendoosaanmaatregelenwerduitdekastgehaaldomvooralmaarniettekomentoteenconstructieveaanpakvandehogestikstofdepositie.Voorbeeldenhiervanzijndepositie-eneffectgerichtemaatregelen.Dieklinkenmooi,maardepositiegerichtemaatregelen,bijvoorbeeldeenhogereschoorsteen,zullenhetprobleemalleenmaarverplaat-sen.Effectgerichtemaatregelenwerkenbovendiennietoveral.Deeffectiviteitisvaaktijdelijk;hetkanmaareenpaarkeer,hetleidttotschadeaandefaunaenhetkosteenhoopgeld.Kunnenwijereensinzichtinkrijgenwatditdebelastingbetalerkost?Aldezemaatregelenzijnslechtseendoekjevoorhetbloedenalsdeveestapelinzijnhuidigeomvangmagwordengehandhaafdofwellichtzelfsmaggroeien.Eenhandreikingvandeministerwerdaandeprovinciesgegeven,indehoopdatalleproblemendanvanzelfopgelostzoudenworden.Maarhelaas,zogemakkelijkgaatdatnietzonderduidelijkedoelen.Inapril2009blijktooknogeensdatdelegaliseringsslagin2005,waarbijammoniakvergunderechteninhetkadervandeWetMilieubeheerwerdenbeschouwdalsrechtenvoordeNatuurbeschermingswet,geenstandhieldbijdeRaadvanState.DitiswederomeenbewijsdatdeNatuurbeschermingswetnietisgehandhaafd.DetoetsaandeWetMilieubeheerisgeentoetsaandeNatuurbe-schermingswet.Datwistdeministeruiteraardheelgoed.Eenrijbewijsvooreenpersonenautoisookgeenrijbewijsvooreenvrachtauto.Zehoeftniettedoenalsofderegelszomoeilijkzijn,maarzehadgewoonhaareigenwetmoetenhandhaven.Zesteektnietdehandineigenboezem,maarzoektnaarmogelijkhedenomdebestaandepraktijktelegaliseren.Erkomtwederomeencommissie,ditkeerdecommissie-Huys.Ditmaalkrijgtdecommissiededuidelijkeopdrachtombinnendenatuurwetgevingdemaximalerekenruimtetevindenvoor...beschermingvannatuur?Nee.Ermoetmaximalerekenruimtewordengezochtvoorbeschermingvandeveehouderij.Dezecommissieconcludeertdathetantwoordopalleproblemeneenontwikkelingsplanisdatecologischeneconomischherstelwilbereiken.Decommissieheeftmooieideeën,maaralserdanweermotieskomendiehetgeheelwerkbaarmoetenhouden,zoalseentijdfaseringenhetnietopvoorhandverlenenvanvergunningen,danwordterweervrolijktegendiemotiesgestemddoordecoalitiepartijen,inclusiefdePartijvandeArbeid.Opdezemanierkomenwijerniet.Latenwijhetsimpelhouden.Stelduidelijkedoelenvast,kijknaardatgenewatdiedoelenindewegstaatenneemdanpassendemaatregelenofvoereenpassendebeoordelinguit.InplaatsdaarvansteltdeministervanLandbouwvooromdewetgevinguittehollen.Dithebbenwijaleerdergedaanmetdemilieuwetgeving:stapsgewijzeuithollingvandeInterimwetammoniakenveehouderij,daarnavandeWetammoniakenveehouderij,envervolgensklagendatjehetalseenboemerangterugkrijgtviadeNatuurbeschermingswet.WijbeperkenhetbeschermingsregimetotalleengebiedenbinnendeEHS.Beschermingszoneszijndrastischbeperktvandriekilometertotslechts250meter.Zelfsdatvoorstelbleekdenatuurnogteveeltebeschermen.In2007werddewetdusgewijzigdentotdewassenneusgemaaktdiehijnuis.Indezewijzigingkregenalleengebiedengroterdan50ha.nogbescherming.Alsklapopdevuurpijlwerdvoormelkveehouderijendemogelijkheidgecreëerdombinnendebeschermdezonesbijnatweekeerzoveeluittebreiden.DestrategievanhetwegnemenvanbeschermingherhaaltzichbijdevoorgesteldewijzigingvandeNatuurbeschermingswet.Zoalsgezegd,heeftdeRaadvanStategeadviseerdomdezewegtelatenuitdecrisiswet.Eentweedepogingvandeministerisombestaandgebruikdatopgenomenwordtinhetbeheerplan,vrijtestellenvanvergunningplichtonderdeNb-wet.InplaatsvandewettehandhavenisditgebeurdindewijzigingvandeNb-wetvanjanuarivanditjaar.Zoalsgezegd,valtdelaatsteklaptotuithollingvandezewetnu,onderdecrisiswet.Onbestaanbaar!Wijkledenteneersteonzenatuurbescherminguittothetstriktnoodzakelijke.Danbedoelikniethetnoodzakelijkevoorhetbereikenvandeambitiesvanhetkabinetoverbijvoorbeeldbiodiversiteit;nee,diedoelenzijnwijallanguithetoogverloren.WijgaanterugnaarwatechtabsoluutmoetvanEuropaenzelfsdaarvanisnietzekerofwijonsdaarwelzonetjesaanhouden.De″nationalekoppen″,zoalshetkabinethetzomooinoemt,schrappenwij.Nederlandalsachterblij-verbinnenEuropa:eencompleetambitielozezesjesmen-taliteit,terwijlonzenatuurwerkelijkuniekendusookheelwaardevolis.Watzalditgaanbetekenenvoordeecologischehoofdstructuur?IkvroegdeministervanmorgenookalevennaarhetteverwachtenlotvanhetKastanjedalindebuurtvanNijmegen.D66heefteenamendementingediendomdeEHS-projectentekunnenversnellen,maarvanmorgensteldeikookdevraag:gaatdecrisiswetnietbetekenendatEHS-projectenjuistkunnenwordengeschraptalshetkabinetbesluitdaterergenswoningenmoetenkomenenalsdaartoevalligzo’nlastigEHS-gebiedjeligt?Ikkrijgdaaropgraageenreactie.IkvraagspecifiekaandachtvoorhetKastanjedal,eenwaardevolnatuurgebiedindebuurtvanNijmegen.Verontrusteomwonendenvanditgebiedzijngeschrok-kenvanhetbesluitvandeprovincieomvanwegewoningbouwditgebieduitdeEHStehalen.Ikkrijghieropgraageenantwoord.OokdeveranderingenindeTracéwetendeSpoedwetwegverbredingzijnniettebegrijpen.IkleesdatmijnheerBalkenendestraksgaatbeslissenofeenwegwelofgeenonaanvaardbareschadegaatopleverenvoordenatuur.Hoegaathijdatdoen?Ikgeloofnietdathijdatkan.Erkomtduseenamendementopditpunt.Deministerdenkthetammoniakprobleemtekunnenoplossenineenbeheerplan.Hetbeheerplanalswonderredmiddel!Intheorieklinkthetprachtig:jekijktnaareengebiedinhetgeheel,jebekijktwelkedepositieerisenwaardoordiewordtveroorzaakt,enjegaatOuwehandTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2168 werkenaaneenreductievandedepositie.Depraktijkisechterweerbarstiger.Clubjesstappeneruit.DatzijnsomsmilieuclubsensomshetLTO.Ikschrokdaareenbeetjevan.IkschroknietvanhetfeitdatLTOeruitstapt,maarikschrokervandathetopstellenvaneenbeheerplanblijkbaareenmachtsspelletjeiswaarjeuitstaptalsjejezinnietkrijgtof,inhetgevalvanmilieuorganisaties,zostelikmijvoor,alserwordtgepolderdoverhardemilieudoelen.Diekunjenamelijknietwegstrepentegeneeneconomischdoel.Deministerdenktdatjeopdezemanierinderdaadjeecologischedoelenkunthalen,eniksnapdatniet.Opandereterreinenweetdeoverheidbestwatzijmoetopleggenomdathetnueenmaalgeenkwestievankeuzevandeburgerismaargewoonbestaandbeleiddatzijmoetuitvoeren.DeheerAptroot(VVD):Ikzitnualmeerdaneenpaarminutenteluisteren.Hetverbaastmijeenbeetjedatervolgensuwverhaalinonslandeigenlijkgeenruimteisvoormensendiegewoondekostverdienen.Erisietswatikeigenlijkschokkendvind,endaarstelikeenconcretevraagover.Alsjeaaneenoverlegkuntdeelnemen,moetjedaarookuitkunnenstappen,vindik.Daaroverzijnwijhetopzichmetelkaareens.Alsmilieuclubsuithetoverlegoverbeheerplannenstappen,vindtudatdanookprima,maaralsLTOeruitstapt,vindtudatverwerpelijk.Waaromhebbeneenondernemer,eenboerofiemanddiebijvoorbeelddoorNatura2000zijnpannenkoekenboerderijniettotzevenuur’savondsmagopenhoudenomdathijdattotnutoemaartotzesuur’savondsdeed,nietookbepaalderechten?Waaromvergeetudatermensenzijndieinditlandgewoonwillenwonen,recreërenenwerken?Ikvindhetergeenzijdig.Ikvindheteigenlijkschokkenddatumensenvannatuurorganisatiesrechtentoebedeeltdieeengewoneondernemerofagrariërnietzouhebben.MevrouwOuwehand(PvdD):Dekernisdatwenatuurbeschermingsdoelstellingenhebben.Mijnmeningisdatjedaarovernietkuntpolderen.Ikbenookhelemaalgeenfanvanhetbeheerplannentraject.IkdenkdatjenietkuntpolderenoverdoelstellingendiejeEuropeesrechtelijkgewoonmoetzientehandhaven.Dateenmilieuorganisatieeruitstaptomdatzijzietdatdeverplichtingennietgehaaldwordenendatditvervolgenswordtafgestraftdoordeministerdiezegtdatzo’nclubzichbuitendebestuurlijkewerkelijkheidplaatst,vindikbeschamend.IkkanmijerwelwatbijvoorstellendatLTOzegtnietgenoegvanhaareconomischebelangengefundeerdtekrijgeninditbeheerplan,wantdaariszo’nbeheerplannamelijknietvoorbedoeld.Desuggestiedieudoet,datikgeenruimtezoubiedenaanmensendieinonslandwillenwerken,recreërenenwatalniet,kloptdusniet.Ikzegweldatwenatuurbeschermingsdoelenhebbenendatjedaarnietomheenkuntdraaien.Ikzalunogeenswatzeggen,mijnheerAptroot.Hetiszekernietinhetbelangvanagrarischondernemersomdaarmaareenbeetjeomheenteblijvendraaien.Uprobeertderechtszekerheidopallerleimanierentegaranderen,maarikvoorspeludatEuropeserichtlijnengehandhaafdmoetenworden.Alserrechtenwordenverleendaanondernemersopgrondendieeigenlijknietkunnenomdatdenatuurkwaliteittezeerverslechterd,zitófdeStaatmeteengrootprobleemófdeondernemerdiewealdietijdhebbenvoorgespiegelddatzijnactiviteitendaarwelkonden.Datlijktmeallebeizeer,zeeronwense-lijk.DeheerAptroot(VVD):Deessentievanmijnvraagwasdatikhetgekvinddatuzegtdateenmilieulobbydievoorhetmilieuopkomtprimais,maardatueenagrariërdieopkomtvoorzijnbedrijf,datmisschienookalhonderdenjaren,generatieopgeneratie,bestaat,verwerpelijkvindt,omdatueigenlijkvanmeningbentdateenagrariëralleenaannatuurenmilieumoetdenkenennietmagopkomenvoorhetbelangvandevoortzettingvanhetbedrijf.IkvinddateigenlijkschokkendhoewelhetaangeefthoeeenzijdiguaankijkttegenNederland.Voordewerkendemensenhebtugeenenkelbegrip.MevrouwOuwehand(PvdD):Datisdesituatieniet.Ikbennietvoordiebeheerplannenenwelalsvolgt.Denatuurdoelenmoetenwordengehaald.Dankunjewelzeggentegenagrarischondernemersdaternogwatteonderhandelenvalt,maarwatmoetjedan?Alserteveelvarkenshoudersindatgebiedzitten,moetdandeenevarkenshouderdeanderedehersensinslaan,omdatzenietallebeikunnenblijven?Ikdenkdathetjuistdesolidariteitbinnendeagrarischewereldonderdrukzet.Ikdenkdathetveelbeterisalser,jarengeledenal,vanuitdeoverheidduidelijkheidwasgeschapenoverhetfeitdatditdenatuurdoelenzijnendatwehierdebelastin-genvandenatuurzien.IknoemdePeel.Datgebiedkan400molammoniakhebben.Wedoendaar4000molop.Jekuntweldoenalsofjedatinonderlingoverlegkuntrealiseren,maardeoverheidhadmoetenzeggen:zowerkthetniet,wegaaneensaneringsplanopstellenendaarnemenwetienjaardetijdvoor.Prima,daarzouikvoorzijngeweest.Polderenoverdiedoelengaatgewoonniet.Jedoeterdeagrariërsmeetekort,maarbovenaldenatuur.Dathebikbedoeld.Uzegtookdatwijgeenruimtezoudenbiedenaanmensendieeenboterhamwillenverdienen.Zoalsuweet,zijnwijergvoordelandbouw,maardanvooraldebiologische.Datzoubetekendaterwerkgelegenheidis,wantdaarmoetjezelfwieden.Voorzitter.Ikspreekoverdebeheerplannen.Ikvraagdeministernaardejuridischeimplicatiesvanhaarvoorstelopditmoment.Ikhebalgevraagdhoehetzitmetderechtszekerheid.Ikbenerergvoordatagrariërswetenwaarzijaantoezijn.Maardanmoethetookechtzijn.Alsagrariërstehorenkrijgenvandeministerdathetzokan,maaruiteindelijkblijkthetinstrijdmetEuropeseregelgeving,ligtdevraagvoorwiewehierhetmeestmeetekortdoen,destaatofdeagrariër.Hetlijktmijallebeiongewenst.Bovenalmoetdenatuurbelevingeenswordengehandhaafd.Graageenreactiehierop.OverhetamendementvandeherenKoopmansenSamsomkanikalvastzeggendathetnietzalgaanwerken.Ikheberzojuistevengoednaargekeken.Hetgaateromdatdekritischedepositiewaardewordtoverschreden.IndeHabitatrichtlijnwordtgesteld,mijnheerSamsom,dateenverslechteringsverbodmoetwordennageleefd.Datbetekentdatjenietmeertroepopzo’ngebiedmaggooiendanhetgebiedkanhebben.Jekuntweltermijnenafsprekenwaarbinnenjedatlangzaamnaarbenedenbrengt,maaralshetgebiederaldietijdtochslechtervanwordt,zegtdeHabitatrichtlijndathetnietmag.IkvraagdusookaanuomdeimplicatiesvoorderechtszekerheidinuwtermijnOuwehandTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2169 duidelijktemaken.Watgaatermeegebeuren?Ikkanergeenchocolavanmaken.DeheerKoopmans(CDA):Begrijptunietdatdekernvanhetamendementmeerrechtszekerheidisen–ominuwwoordentespreken–mindertroepophetnabijgele-gennatuurgebied?MevrouwOuwehand(PvdD):Datwordtmetdatamendementnietgerealiseerd.Erziteenaanschrijvings-bevoegdheidindewet.Ikneemaandatudaarookopdoelt,mochteenbeheerplanonvoldoenderesultaatopleveren.MaarwijhebbentochdeNb-wetgezien?Mochterergensineengebiedeentezwarebelastingvanammoniakzijn,danhaddeministerookinkunnengrijpen.Erishelemaalgeengarantiedatditgaatgebeuren.IkdenkdatdekansheelgrootisdatEuropaonsopdevingerstikt.Devraagisdanwelofhetomvasterechtenvandeondernemergaat.Uheeftmijhorenzeggendatikerergvoorbendatagrariërswetenwaarzijaantoezijn,maardevraagiswelofjedatopdezemaniergoeddoet.Voorwiensrekeningkomendekostenalshettochgeengoedfoefjeblijkttezijn?DeheerKoopmans(CDA):Ikvraaguomhetamende-mentnogeensgoedtebekijken,wanthetlevertmeerrechtszekerheidop,minderuitstoot,minderdepositieophetnatuurgebiedenoplangeretermijn,daarbovenop,voorhetheleland,minderuitstootvanstikstof.Datzijntochdingendienietelkedagaandeordezijnenwaaruenikelkaaropzoudenmoetenkunnenvinden.MevrouwOuwehand(PvdD):Zoietskanwelineensituatiewaarinergeensprakeisvanoverbelasting,maardieisernujuistwel.Rustigaannaarbeneden,betekentdusdaternogaltijdteveelopzit.AlserindePeelmeerdan400molwordtgedeponeerd,dangaatdatnatuurge-biederinkwaliteitopachteruit.IndeHabitatrichtlijnstaatheelduidelijk:jemagniettoestaandateengebiedverslechtert.AlsdeheerKoopmansovertuigdisvanwathijeenfeitnoemt,datditdeEuropeesrechtelijketoetskandoorstaan,danhoorikgraageennaderemotivering.Mijishetnietduidelijk.Ikhebdeaanschrijvingsbevoegdheidalevenaangestiptinhetinterruptiedebatjevanzojuist.Wijhebbenenigegesprekkenmetdeprovinciesgevoerd.Deaanschrijvingsbevoegdheidwaardeministerhetoverheeft,komtbijdeprovinciesteliggen.IkhebaandeprovincieGelderlandgevraagdhoezijdatgaatdoen.Zijhadgeenidee.Datwektbijmijnietveelvertrouwen.Welkeconcretemaatregelengaatdeministernemen?Nogmaals,deRaadvanStateheeftopverschillendehiatengewezeninrelatietotEuropesewetgeving.Bijbestaandgebruikgaathetookmis.Ikhebeerderaangegevendatbijbestaandgebruiknooiteenpassendebeoordelingisuitgevoerd.Graaghoorikofdebedrijvenwaarvoordatgeldt,inderdaadvoorhetEuropeseHofmoetenverschijnen,ofgaatdeministererzelfeentoetsoploslaten?Waternugebeurt,kanvolgensmijniet.Ikdieneenamendementhieropin.Voorzitter,hetzaluverheugendatikbijnaaanheteindevanmijnstapeltjepapierentoeben.Ikwerdnieuwsgierigvanhetartikelwaarinstaatdatdeministermeettechniekenwilvoorschrijven.Kanzijdaarovermeeruitleggeven?Aanwelketechniekendenktzijen,belangrijkevraag,zijnzegevalideerd?Zoja,hoedan?Waarommoetereenbepaaldetechniekwordenvoorgeschreven?Kiestiedereennumaarzelfwelketechniekdemeesthandigeresultatenoplevertof...,zeghetmaar.Hetisnietduidelijkwanneerwijeindelijkweleengunstigestaatvaninstandhoudingbereiken.Erwordtgesprokenoverenkeletientallenjarenendatwijerwelkomen.PuntisdatdeHabitatrichtlijngarantieseist,eendalendelijnindepositiewilzien.Bovendiensteltderichtlijndatverslechteringnietmag.Ikhebdaaralovergesproken.Jarenlangeenconstantedepositieisookeenverslechtering,ookalhebjeeenconstanteenzelfsookeenietsdalendedepositie.Vraaghetmaaraandeecologen.Ikdenkdusdatditniethoudbaarisendatwijeenheelduidelijkedeadlinevooronszelfmoetenstellen.HetzalunietverbazendatwijeenamendementzullenindienenomdeheleNb-wetuitdeCrisis-enherstelwettefietsen.Ikrondaf.Bijhetlezenvanhetwetsvoorstelwaandeikmijindejarentachtig;eeneenzijdigefocusopgrijzeeconomieenonduurzamegroeienhetwegsnoeienvanregelsdieonsmilieuenecologischkapitaalbeschermen.Eengrotegrijzetaart,versierdmeteenpaarwindmolensomdePartijvandeArbeidaanboordtekrijgenenomdegroeneoppositiedemondtesnoerenoverduurzaam-heid.Ikhooptenzeerstedathetkabinetdaarnietmeewegkomt,enishetniethier,danwelheelgraagindeEersteKamer.Devergaderingwordtenkeleogenblikkengeschorst.©DeheerDeMos(PVV):Voorzitter.NadewatkorteinbrengvandefractievandePartijvoordeDierenzalikhetproberenwatkortertehouden.Ikhoordatdeministersalaandebitterballenzijnenaandegoedeborrels,maarwijgaangewoonverder.WijbehandelenvandaagdeCrisis-enherstelwet.Ditwetsvoorstelbevateenaantalgoedeelementendieweg-enwoningbouwmoetenversnellenendiehetopknap-penvanindustrieterreinenmoetenbevorderen.Zozijnwijeroververheugddateenaantalruimtelijkeeninfrastructureleprojectenjuridischemogelijkhedenkrijgenomzosnellertenuitvoertewordengebracht.AlshetaandePVV-fractieligt,wordendewettelijkeveranderingendieeenversneldeaanlegvaninfrastruc-tuurmogelijkmaken,permanentindewetopgenomeninplaatsvandenuinhetwetsvoorstelopgenomenvervaldatumvan1januari2014tehanteren.Debouwvanwegenmoetnuplaatsvinden.Nieuwewegenzorgenvoorontlastingvanhetwegennet.Datleidtweertotverderegroeivandeeconomieendewelvaart.Wiekandaarnoutegenzijn?DePVV-fractievindthetjammerdatkleinebouwpro-jectenvanminderdantwintigwoningennietinhetwetsvoorstelzijnopgenomen.Onzefractiezietgraagdatditalsnoggebeurt.BezorgdisdePVV-fractiewelnaaraanleidingvanuitsprakenvandeDelftsehoogleraarHugoPriemus.Hijzegtdatervaneenvlottereaanpaknietsterechtkomtomdatdaarvoorteveelregelstegelijkwordenveranderdendatdeverwarringenonzekerheiddiedaarvanhetgevolgzullenzijn,zullenleidentotvertraginginplaatsvanversnelling.Hoeziethetkabinetdit?OuwehandTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2170 ZowelHugoPriemusalseenanderehoogleraaruitDelft,namelijkFrisodeZeeuw,vindtdathetwetsvoorstelweinigmetdeeconomischecrisisheefttemaken.Ikvraaghetkabinet:hoeveelbanengaatdeCrisis-enherstelwetuiteindelijkopleveren?DeCrisis-enherstelwetbevatooktweecomponentenwaargeennormaaldenkendmensopzittewachten,zekerdebelastingbetalerniet:teneerste,deduurzame-energievoorziening,diegeheelligtaanhetsubsidie-infuus,ententweede,deklimaatbestendigeinrichtingvanonsland.Latenwijomtebeginneneenshetlaatstgenoemdecomponentbijdehandnemen.Indatcomponentwordtuitgegaanvanenormedoemscena-rio’s.Eenmetershogezeespiegelstijgingzouonstewachtenstaan.Alswijdeuitstootvanbroeikasgassenniettoteenuiterstebeperken,danzouhetwateronsbinnenkorttotaandelippenstaan.Natuurlijkzijngoededijkennodig.Wijleveninonslandineendeltagebiedenhebbenonsinhetverledenaltijdmoetenverdedigentegenhetwassendewater.Datzullenwijindetoekomstblijvendoen.Hetisdanookvreemddatjuisthetonderhoudvandijkennogveeltewensenoverlaat.Opdepeildatumvan1januari2006voldeed24%vandewaterkeringennietaandegeldendenormen.Bij32%konhierovergeenuitspraakwordengedaan.Vandekustwerkenkrijgt22%descore:voldoetniet.Overmaarliefst49%vandekustwerkenbestaatgeenoordeel.VrijrecentelijkhebikinhetAONotaRuimtealeensverwezennaarhetplaatsjeWilnisindegemeenteRodeVenen.In2004wasdaareendoorbraakvaneenporeuzeveendijk,dietotveelcommotieleidde.DeTelegraafkopteindatjaarineenzaterdageditie:Schipholomringddoortijdbommen.Prof.FransMolenkamp,bekendalsdenationaledijkdoktor,klapteindatartikeluitdeschooloverhetgevaarvanporeuzedijken.DeheerVanderStaaij(SGP):EvenvoordeHandelin-gen.Ikgeeftoedaterheelveelsocialistischeinvloedinditlandzichtbaaris,maarhetzijnniet″DeRodeVenen″maar″DeRondeVenen″.DeheerDeMos(PVV):DeRondeVenen,ja.IkzagdeheerSamsomnetvoorbijlopenendachtgelijk:rood.Maargoed,hetisrond.Ikhebhetgoedstaanoppapier.Dankvoordeverbetering.Dijkexpertdr.ir.StefanvanBaarssprakdestijdsdevolgendewoorden:diedijkbijWilnisisnietbezwekendoordroogtemaardoorHollandsezuinigheid.Indithuiswordtoeverloosgesprokenoverderuimtelijkeinrichtingvanonsland,maarzolangwijkampenmetporeuzedijkenisdekansdatwijuiteindelijklouternattevoetenkrijgen,levensgrootaanwezig.TijdenshetAONotaRuimtezeiikaldathetalombekendegedichtDenkendaanHollandeenandereinhoudheeftgekregen:DenkendaanHollandzieikbrederivierentraagdooroneindiglaaglandgaanmettalrijkefilesachterslechtonderhou-dendijken.Ikzaleenmotieindienenomditachterstalligonderhoudinhetwetsvoorstelprioriteittegeven,wantinplaatsvanintezettenopgoededijkenzijnwijmetdeklimaatbestendigeinrichtingvanonslandbezigombestaandenatuurtevervangendoornepnatuur.Hierbijmoetenboerenmetledeogenaanzienhoehunbedrijvenhetloodjemoetenleggen.HetherstellenvandeafkalvendezandplatenachterdeOosterscheldeiseenvoorbeeldvaneenpuremilieumaatregeldienietstemakenheeftmetveiligheid.Aldiemilieumaatregelenzijnsterkovertrokken,wanthetgaatinonslanderggoedmethetmilieu.Boswasernognooitzoveelenvelediersoortengedijenprima,omdatdemilieuproblematiekuitdevorigeeeuwgrotendeelsisopgelost.HoogleraarPrimusdanmaarweer.HijzegtdatdoordekomstvandeCrisis-enherstelwetdemachtvandemilieubewegingwordtgemarginaliseerd.Datzougeweldignieuwszijn,omdatwijinNederlanddaneindelijkkunnendoorpakken.Tochschijntdemachtvandemilieuclubsgeengrenzentekennen.DenieuwstecijfersvanhetCBSlerenonsdaterindezebranchemaarliefst109.000voltijdbanenzijn.Datis25%meerdanin1995!InTrouwhaddendeherenTeunissenenVanWoerkomhetbijhetrechteeinddoortestellendatdenatuurbescherminghaardoelvoorbijschiet.IsdeangstvanbeideherengerechtvaardigddatdeCrisis-enherstelweteenopmaatvormtvooreennieuweNatuur-wet?Ikhebnogtweeanderevragenaandebewindsper-sonen.Teneerste,inhoeverrehebbennatuur-enmilieuclubsinvloedopdeCrisis-enherstelwetgehad,endanvooralophetcomponentklimaatbestendigeinrichting?Tentweede,hoeveelvandie109.000banenwordengesubsidieerddoordebelastingbetaler?DeCrisis-enherstelwetbevateenstuk,artikel3.2,datdebouwofuitbreidingvaneenwindmolenparkversoepelt.Opbasisvaneenschriftelijkeindieningbijdeprovincietotaanlegofuitbreidingvaneenwindmolen-parkmoeteeninpassingsplanwordenuitgevoerd.Degetroffengemeentemoetdegronddiehetmeestgeschiktwordtgeachtvooreenwindmolenparkdantienjaartoewijzenaandieeventueleaanlegofuitbreiding.Ditgeldtookvoorgebiedenmetbestaandebestem-mingsplannen.Ja,allesmoetwijkenvoordekomstvandezemallemolens.Ikziehetalvoormij.BijdeprovincieZuid-HollandkomteenaanvraagbinnenenineensstaanerinmijngeliefdeHaagseZuiderparktienwindmolenstedraaien.Maargoed,hetkabinetzaldeklachtenvanomwonendenvanwindmolensofzelfshelewindmolen-parkenookwelkennen.DePVVisnietperdefinitietegenwindmolens,maarwelalsdezemolensalleendraaienzolangzemassaalaanhetsubsidie-infuusliggen.WaaromzouShelluitdehelewindmolenbusinessgestaptzijn?Wellichtomdatdewinstgevendheiderwatmeetemakenhad,ofomdatdekritiekaangaandederentabiliteitvandezewindmolensvolkomenterechtis.Overigens,vandatsubsidie-infuusendiewindmolensheeftdegemiddeldeministerofhetgemiddeldeKamerlidweiniglast.MaarJanModaaldiedoorditkabinetwordtgevraagdomdebroekriemaantetrekken,magweeraftikkenomdiewindmolensinzijnachtertuinteziendraaien.JanModaalheeftnieteensinzichtindesubsidiestromenrichtingduurzame-energie-opwekking.Hetiswellichtgoedalshetkabineteenswatinzichtelijkespecificatieslaatzien.IkdoedusookeendringendverzoekomallewindmolenprojectenuitdeCrisis-enherstelwettehalen.Noodzakelijkeinvesteringenindebelangrijkeenergiedra-gerkernenergiewordendoorditkabinetuitallemachtvermeden.Zomaareentipomdaareensnaartekijken.©DeheerRoemer(SP):Voorzitter.Ikbeginmeteencomplimentrichtingdeminister-president.IkziedathijDeMosTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2171 nueengesprekvoert,maarhijstopthetergraagvastvooromdittehoren.Zijnuithoudingsvermogenissindsvanmorgen10.15uurmetdertienuuraanvooralluisterenopdeproefgesteld.Ikhoopdathethemenzijncollega’snoggaatlukkenomookhetkomendeuurtjedaarnogaanvastteplakkenendatzijmetinteressedevolgendebijdragenogzullenvolgen.DeheerVendrik(GroenLinks):Langerdoorwerken.DeheerRoemer(SP):Ja,ja,ja!Lijktmijeengoedplan.Voorzitter.Tragebesluitvormingenstroperigeregelsleidentotveelvertragingbijderealisatievanprojecten.Aljarenprobeertderegeringditoptelossenviaallerleiwetten.Dezelijnvanversnellingviadiewetteniseigenlijkalin2002ingezetinhetkabinetmetdeLPF.MinisterRoelfdeBoerkwammetzijnSpoedwetwegverbreding,waarmeehijineenrazendtempoeenaantalextrastrokenasfaltzougaanaanleggen,zondertegenspraakenzonderinspraaktedulden.Hetwarendaadkrachtigeuitspraken,maardepraktijkwasweerbar-stiger.DeSpoedwetwegverbredingbleekeenmarketing-trucenstapeldevertragingopvertraging.Maarookditkabinetkondigtregelmatigspoedwetnaspoedwet,ofvergelijkbaar,aan,enmeldtdaarnavertragingnavertraging.EerlijkgezegdwordtdeSPheteenbeetjebeuomhetgevoeltehebben,achtereenpr-agendavanhetkabinetaantelopen,terwijldedaadkrachtigeenstructurelemaatregelenwatonsbetreft,uitblijven.Elkonderzoektoontweeraandatdemeestetijdwinstvoorbijvoorbeeldinfrastructureleprojectenvooraltehalenisbinnendeoverheidzelf.Deoverheidwerktsomsonnodigtraag,opereertnogtevaakonzorgvuldigendoetonvoldoendehaarbestomdraagvlaktekrijgenvoornieuweprojecten.Eenministerdiezichverschuiltachterdeaanpakvanwetteninplaatsvandebezemtehalendoorzijneigenorganisatieiswatonsbetreftdanooknietslimbezig.Ditzorgtenkelvoornogmeerwerkopdedepartementenwaaralmeerdangenoegwerkligt.Wanneergaatdebezemernueensechtdoor,zodatookdaarvooralveeltijdwinstwordtbehaald?DeSPwilgraagmethetkabinetwaarmogelijkproceduresversnellen.Wijhebbendeplannengesteundomviadespoedwetproceduresvoorwegprojectenwaarovereendemocratischbesluitisgenomenteversnellen.Dathebbenwijnietgedaanomdatwijdieprojectenzogoedvonden,maarwijhoudennietvanonnodigebureaucratie.Ookzijnwijvoorstandervandezogenaamdebestuurlijkelus.Daarmeekunnenwijenormveelbureaucratievoorkomen.Ofwel:alsdekwaliteitgoedgeregeldblijft,willenwijgraagproceduresversnellen.Dewetdieonsnuvoorwordtgelegd,betekentechternietzozeerverminderingvandebureaucratie;zijisveelingrijpender.Hetadviescollegetoetsingadministratievelastengeeftzelfsaandatmogelijkverzwaringvandeadministratievelastenkanoptreden.Datkantochnooitdebedoelingzijn.Hieropkrijgikgraageenreactie.VrijwelprecieseenjaargeledenkwamookdeSPmetvoorstellenomdewerkgelegenheidtebehoudenindezetijdenvancrisis.Eenvanonzevoorstellenwashetindetijdnaarvorenhalenvaninvesteringeninbijvoorbeeldhetspoor,woningeneninnovatie.Datderegeringeenjaarlaterookmetdievoorstellenkomt,isgoed,maargetuigtnietvanbesefvanurgentie.EndaarnadannogsprekenvaneenCrisis-enherstelwet,nouja.Decrisiswordtinonzeogennugebruikomdesiertemaken.Hetzietervooralsnognietnaaruitdatdezewetoponzesteunkanrekenen,maarhopelijkkunnenwijmetdebehandelingvanvandaagertochvoorzorgendatervooreenkrachtigeaanpakgekozenkanworden.Decrisismaaktduidelijkdatwijinonslanddingenmoetenveranderen.Ookishetnuttigomnugerichtteinveste-ren,maarofderegeringoprechtdecrisisgebruiktvoordeaanpakvandevertragingenbijdeinfrastructuur,durfiktebetwijfelen.Metdenotanaaraanleidingvanhetverslagisderegeringnamelijkduidelijk.Zijgeeftaandatdecrisisvraagtomonorthodoxemaatregelen,zoalsdiemetdezewetwordenvoorgesteld,maarmerktdaarnaopdatderegeringsindshaaraantredenalbezigismethetversnellenvandeverbeteringenperwet.Daarzittenwijnunetoptewachten.Initiatievenomdewerkgelegen-heideenimpulstegevensteunenwijnatuurlijkwaardatkan.DaaromzietdeSPzekerheilinhetversnellenvandeaanlegvanbepaaldeprojecten.Indeafgelopentijdwaserveelwerkindebouw,maardestadsvernieuwin-genendegroteinfrastructureleprojectenalsdeBetuweroute,dehslendeaanpakvanachterstalligonderhouddiezorgdenvoorwerkgelegenheidstoptenongeveerallemaaltegelijkertijd.DaarhaddeSPalvakervoorgewaarschuwd,maarnuhetgebeurtenerdusveelwerkwegvaltvanwegedegelijktijdigeplanning,moetenwijonsbestdoenomdeontslagenindebouwtevoorkomen.Mensenmoetenweeraanhetwerkkomenofaanhetwerkblijven.Dezewazigewetalleenmaaktnognietduidelijkwatdedaadwerkelijkewerkgelegen-heidseffectenzijn.Waaromkanderegeringdateigenlijknietaangeven?Alswijnuprojectenversnellen,hoegaanwijdanovereenpaarjaarommethetwegvallenvandieprojecten?Zijnwijnietbezigmetuitstelvanwerkloos-heid?OfdeeltderegeringdeopvattingvanhoogleraarFrisodeZeeuw,diespreektvaneenwerkgelegenheids-projectvanvooralvoorjuristen?Kabinet,uovertuigtonsnietdatdezewetdaadwerkelijksnelbanenindebouwoplevert.Iknodiguuitomdatalsnogaannemelijktemaken.EenvoorstelwaardeSPzichinkanvinden,betreftdewijzigingenbijdeonteigeningen.Dezeprocedureswordengemakkelijkergemaakt.Datiswatonsbetreftansicheengoedezaak.Grondbehoortgebruikttewordenwaardiedehoogstemaatschappelijkewaardeheeft.Onteigeningenzijndaarvoorregelmatignodig.Alleen,watgaathetkabinetconcreetregelen?Hetgeeftzelfaandatdemaatregelendiehetgaatnemennietvaaktotenormeversnellingzullenleiden.Isdansprakevanenigesymboolwetgeving?Alsertochonteigendwordtvoordathetinfrastructuurbesluitonherroepelijkis,watzijndanderisico’sindienhetbesluitalsnognietwordtgenomen?Datkandeoverheidweleensergveelgeldgaankosten.Hieropkrijgikgraageenreactie.Snelleonteigeningisprima,maaronzorgvuldigmagdienatuurlijknooitworden.Voorzitter.Metdewetdiewijvandaagbespreken,gaatmengrotendeelsvoorbijaandeoorzakenvandetrageinfrastructuurbesluiten.Zoalsikalzei:debezemgaatonvoldoendedoordeoverheidzelfenhetkabinetblijftdoorgaanopdetragewegvanpubliek-privatesamen-werking.WehebbenbijeenprojectalsdeAmsterdamseZuidasgezienwaardittoeleidt.Hierkijkenoverhedenenprivatepartijennogsteedsnaarelkaarengebeurterniets.RoemerTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2172 Waarvooralveelwerkgelegenheidtebevorderenvaltenwaardesamenlevinggrotebehoefteaanheeft,ishetstimulerenvandewoningbouw.Renovatiesvanwoningen,isolatieprojectenennieuwbouw;daarisbehoefteaanendatzalookveelwerkgelegenheidcreëren.MaardaarhebjevolgensdeSP-fractiegeenapartewetvoornodig.Zoisinhetkadervandecrisismaatregelenreedsdenationalehypotheekgarantietijdelijkverhoogd,ishetbtw-tariefvoorvloer-,dak-engevelisolatieverlaagd,isereensubsidievoordubbelglas,iser395mln.voorsteunaanstilgelegdebouwpro-jectenenishetWaarborgfondssocialewoningmarktverruimdendeenergie-investeringsaftrekuitgebreid.Concretemaatregelendiezodenaandedijkzetten,meerdandezewetdoet.DitsoortmaatregelenwerktwelenvoorditsoortmaatregelenkanhetkabinetdanooktenvolleopdesteunvandeSP-fractierekenen.Wehaddengehooptdathetkabinetdaarmeedoorwasgegaan.Lastbutnotleastopditpunt:wemissenbijhetkabineteenechtdaadkrachtigegrondpolitiek.Veelgrondisinhandenvanspeculanten.Zolangzijdiegrondbezitten,zalernunietgebouwdworden.Ditkananders.Eenvandegrootstevertragersvandebouwopditmomentisdegrondpolitiek.Erisdikgeldmetspeculatieteverdienen.Ditmaakthetonderhandelenovergrondaankooplastig.Speculantenhoudenhetweleentijdjevolalszewetendaterlatermeergeldteverdienenvalt.Alsprojectontwikkelaarsdegrondhebben,stellenzehogeeisenaanwaterophungrondgebouwdwordt.Datdehelftvandebouwnustilligt,komtvooreengrootdeeldoordeinelkaargeklaptegrondprijs.Erisnietmeerforsaanteverdienen,duswachtiedereenlievertotbeteretijden.MinisterCramererkentditprobleemindegrondpolitiek,maardurftnietstedoenomdat–zozegtzetenminste–eraleerderkabinettenoverzijngevallen.Watonsbetreftkandatnooiteenargumentzijn.Zeheeftookgeenenkelidee.Maarwijhebbenweleenaantalvoorstellen.Koppelhetrechtopzelfrealisatielosvanhetgrondbezit.Maakvoorkeursrechtvooronbepaaldetijdmogelijkvoorgemeenten.Versoepelhetonteigenenenmaakhetoverhedengemakkelijkerombijprojectenvanbelangdegrondteverwerven,metnamebijnatuuront-wikkelingkanditbehulpzaamzijn.Zorgdatdewaarde-vermeerderingvandegrondvooralaandegemeenschaptoekomt.Gainprincipebijonteigeningzoveelmogelijkuitvandeoorspronkelijkewaarde.Graageenreactie.Ofdezewetdaadwerkelijktotversnellingenzalleiden,betwijfeltdeSP-fractie.Deregeringschermtmetallerleiversnellingenenspreektdaninabstractetaaloverhoeveelversnellingenwelhaalbaarzijn.Maarzolangeengoedeonderbouwingontbreekt,waardezogenoemdeversnellingenliggen,ennietinkaartwordtgebrachtwaardenieuweversnellingendoordezewetkomenteliggen,isditkoffiedikkijken.Ishetkabinetbereid,ditnogeensgoedinkaarttebrengen?Kanhetkabinetperprojectaangevenhoeveelversnellingenhetdenkttebereikendankzijdezewet?Eenrisicovandezewetisdathetdraagvlakvooreenprojectminderzalworden.Ineeninterruptiedebathadikhetdaarookalover.IetswaarwemetdevoorstellenvanElverdingjuistheelveelaandachtaanmoetengeven.Minderdraagvlakleidttotonbegrip,leidttotproceduresenleidttotfrustraties.Hoebeoordeelthetkabinetdit?Ziethetkabinetditrisicoook?DeheerVendrik(GroenLinks):DeheerRoemermaakteenaantalbehartigenswaardigeopmerkingenovergrondpolitiek.Daarkanikmijgrotendeelsinvinden.Nudoetzichdebijzondereomstandigheidvoor–wehebbendeministervanFinanciëndaarweleensopbevraagd–datweperongeluksindseenjaareigenaarzijngewordenvaneenvandegrootstegrootgrondbezittersvanNederland,namelijkFortisBank.Zoudenwehetkabinetnietmoetenvragenomhetstaatsaandeelhouder-schapinFortis,aangeziengrondspeculatiedoorFortiseenobstakelisvoorrealisatievangoedeprojecten,indestrijdtewerpen?DeheerRoemer(SP):Volgensmijzithierwelietsheelaardigsin.Ikkijkevenmetliefdeenpleziernaarhetkabinet,datervastopwilreageren.Misschienkomthetwelmetvoorstellen,mijnheerVendrik.Ikbenergbenieuwd.Voorzitter.Deroepomversnellingkanookleidentotverslechtering.DeSP-fractiemaaktzichgrotezorgenoverhetschrappenvanhetalternatieveonderzoekenhetadviesvandeCommissievoordem.e.r.Hetkabinetgeeftaandatditnogsteedswelgedaankanworden,maarbijuitzondering.Kunnenwedeze″nee,tenzij″nietbeteromzettenineen″ja,mits″,omhetrisicovanonzorgvuldigheidtevoorkomen?Graageenreactie.Bijalleprojectengeefthetkabinetaandatmensennogwelinberoepkunnengaan,maartochwordendemensenbehoorlijkinhunmogelijkhedenbeperkt.Vooreenaantalprojectenverdwijntweldegelijkdemogelijk-heidtotberoeptegenbepaaldebesluiten.Inhetlichtvandaadkrachtisdatnatuurlijkergmooi,maaropbasisvanprestatiesinhetverledenblijkenbijdergelijkeberoeps-procedurestochnogaleensproblementerechttezijnaangekaart.Waaromwilderegeringditdantochaanpakken?Hoekandeministerverzekerendatdezorgvuldigheidhiernietonderzallijden?Eenzeerreëlevertragingdiedoordezewettenontstaat,komtdoordatnieuwewettenaltijdleidentotnieuwevragendieeenrechtermoetbeantwoorden.Ookzalerruimtemoetenzijnvoordezogenaamdeprejudi-ciëlevragen.Zoishetnogmaardevraagofderechterevenenthousiastisalshetkabinetoverhetrelativiteits-vereiste.Datzijnallemaalvertragingendieerdankzijdezewetvermoedelijkzullenkomen.HoogleraarPrimusisalvakergeciteerd.Hijwaarschuwtvoorveelverwar-ringenovergangsproblemen.Hoedenkthetkabinetdezerisico’stevoorkomen?Iseentijdelijkewetdanwelzohandig?Zoudezenietjuisteendergelijkechaosveroorzaken?Ookhierophoorikgraageenreactie.JuridischevragenwordenmeestalbijNederlandserechtersuitgevochten,maardenieuwewetzoektookderandenvandeEuropesewetten.DitzalzekerleidentotuitsprakenvanhetEuropeseHof.AlshetEuropeseHofinLuxemburgzichmoetuitspreken,duurtdatalgauwtweetotdriejaar.Datzijnalthansdeervaringenvanbestuurs-rechtdeskundigeBarkhuyzen.Waaromneemthetkabinethetrisicoopdezevertraging?Ofontkenthetkabinetdezerisico’s?Dezewetisnietalleeneenwetmetsymboolwaarde,maarookeenwetdietotveelvertragingzalleiden.Ditonderschrijftdanooknietdenoodzaakomdezewetnuaantenemen.Behalveeenhogesymboolwaardeenrisico’sopvertraging,biedtdewetookeenaantalverslechteringen.Zoisdelexsilenciopositivoeenuitkledingvandezorgvuldigheidenhetrechtssysteem,zekerbijgroteprojecten.Deredenering″alshetnietopRoemerTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2173 tijdis,dangaathetbesluitgewoondoor″,isgeenredenatiewaarbijwordtuitgegaanvankwaliteit.Dezelexsilenciopositivowilikdanookuitdewethalen.Eenandereverslechteringisdatdegeluidsnormenvoortienjaarbuitenspelkunnenwordengezet.Deregeringlaatwetendathettijdelijkverruimenvandegeluidsnormenomdaarnatoetegroeiennaareenbeteresituatieverantwoordis,maarjezultermaarnetwonen.Normenvoorgeluidsoverlastzijnernietvoorniets.Alsergeluidwordtgeproduceerddatmaximaalvolgensdenormistoegestaan,veroorzaaktditalvaakveeloverlast.Isernogmeergeluid,danbetekentdatergveeloverlast,zekeralsdatvoorkomtgedurendeperiodestottienjaar.Jezultdaarmaarnetwonen.Op31oktoberlasikeenpersberichtvanhetkabinetwaarinstaatdathetpaalenperkgaatstellenaangeluidsoverlast!Wateentegenstrij-digheid.MinisterCramerheeftmiljoenenbeschikbaarommaatregelentenemenbijgeluidsoverlast,bijvoorbeeldbijsnelwegen.Hetisonbegrijpelijkdatenerzijdsditsignaalwordtafgegeven,terwijlanderzijdswordtgezegddathetweltienjaarlangeenbeetjemeerkanzijnendathetvanzelfgoedkomt.DeuitsprakendieministerEurlingsgisterendeedinhetdebatoverdehslkaniknuooknietmeerplaatsen.″Wijhoudenonsaandegeluidsnormen,waterookgebeurt,wantdemensenhebbendaarrechtop″,zosteldeministertoenhetgingomdehsl.DatgeldtblijkbaarnietalshetgaatomdeCrisis-enherstelwet.Alserergenscrisisisenherstelnodigis,danishetwelinenvooronsnatuurbeleid.Wijgaanderealisatievandeecologischehoofdstructuurniethalen.Datlossenwijnietopdoordenormenteverruimen.Ikhebhetgevoeldathetkabinetmetdezewetdeconfronterendemislukkingvanzijnnatuurbeleidviadeachterdeurprobeertoptelossen.Inplaatsvandenatuurenhetboerenbedrijfgoedsamentelatengaan,wordenderegelsvanNatura2000nugewoonbuitenspelgezet.Ookineconomischmoeilijketijdenisdenatuurechtervanbelang.Waaromgeenspoedwetrealisatievandeecologischehoofdstructuur?Wildeministeraangevenofenhoedemotie-SmalinguitdeEersteKamerkanwordenuitgevoerd?Devoorgesteldewetswijzigingiseenpolitiekekeuzeengeenoplossingvoordecrisis.Dehuidigekadersvormengenoegmogelijkhedenomoplossingentezoeken.Eenvoorbeeldzouhetinstrumentvanonteige-ningkunnenzijn.Elderswordthetindezewetalsoplossinggepresenteerd,maaralshetechtnodigis,wordtermetgeenwoordovergerept.Hetzalmijncollega’sdanooknietverbazendatikeenamendementhebingediendomdeverlengingvanhet″vergunningvrijjeganggaan″inbestaandgebruikrondomnatuurterugtedraaien.OnsamendementstrektertoeomdeNatuurbeschermingswetinzijngeheelnietonderdezewettewijzigen,maaromdezetewijzigenviaeenregulierewetswijziging,conformhetadviesvandeRaadvanState.Danlaathetkabinetooknogdeinstemmingvanhuurdersbijhetcomplexgewijsinvestereninisolatievaren.Waaromdoethetkabinetdat?Bijgoedeinveste-ringeninisolatiezullendehuurderstochookakkoordgaan?Waaromwilhetkabinetdezerechtenvanhuurdersdanbuitenspelzetten?Watishetnutervan?Datgaanwebijeigenwoningbezitterstochooknietdoen?Alswijdieverplichtenhunwoningteverbouwen,isdewereldteklein.Wijzienditnutnietenwillenditgraaguitdewethalen.HetwijzigenvandeMijnbouwwetvindtdeSPookgeenverbetering.Doordezewijzigingkanolieengasgemakkelijkgewonnenworden,maarwatheeftdattemakenmethetbevorderenvanflinkewerkgelegenheid?Hetriektmeernaaropportunismeomzonderalteveelgedoetekunnengaanborennaaraldiekleineveldjesinnatuurgebieden,zoalsdeWaddenzee.Wijvindendatoverdergelijkekwetsbaregebiedenniettelichtzinniggedachtmagwordenendathiereenzorgvuldigbesluitopzijnplaatsis.Vandaaronsamendementopdatpunt.IkhebnogeenvraagoverdeMijnbouwwet.Watwilhetkabinetnumetdiepassage?Welkeprojectenheefthetdaneigenlijkvoorogenmetdezewet?OfzoudezewetookbedoeldzijnomdeCO2-opslaginBarendrechterdoortedrukken,ondankseengisterenunaniemaangenomenmotiediedatnietwilvandeprovincialestatenvanZuid-Holland.Ikhoorgraageenreactiedaarop.Voorzitter.OpbasisvandenieuweWetruimtelijkeordeningzijnprovinciesbevoegdomeeninpassingsplanoptestellenalshetprovinciaalbelangdaarmeegediendis.Viadezewetwordennuechternagenoegallegemeentendoordeprovinciebuitenspelgezetalshetomeenwindprojectgaat.Kleinschaligeprojectenvanaf10MWkunneneengroteinvloedhebbenopdegemeenten.Entochkandeprovinciedezeprojectennugewoonopzetten,ongeachthetdraagvlakindegemeente.VolgensdeSPhoortdebeslissingvooreenprojectmettweeofdriegrotewindmolensthuisopgemeentelijkniveau,ennietbijdeprovincie.Ookdatwillenwijgraagindewetherstellen.Hetkabinetheeftnu58projectengeselecteerd.Dezelijstkanjaarlijksnoggewijzigdworden.WijwillenechternietdathetkabinetditdoetzonderraadplegingvandeKamer.Ishetkabinetbereidomhierbijminimaaleenvoorhangproceduretegebruiken?Anderszullenwijdatookzekermeteenamendementwillenregelen.Gelukkiggaatelkprojectnogweltenminsteéénzelfstandigbesluitkennen.Hetkabinetselecteertdusweliswaar58projecten,maarofdezeprojectendoorgangvinden,isnogbuitengewoononduidelijk.Vertaalikdewoordenzogoed?Waaromkiesthetkabinetbijzijnselectievan58projectenvooralvoorderechtsehobby’s?Hetkabinetwilmassaalmeerwegenenprestigieuzeluchthavens,terwijlwijopdegebiedenvanwoningen,openbaarvervoerenvaarwegennogheelwatmissen.WaaromkiesthetkabinetnietvooreenspoorlijnUtrecht-Breda,hetprojectSpoorverbredingenofhetvergrotenvandeligplaatsenvoordebinnenvaart?Datzijnprojectendiewijvanbelangvindenendieookjuistmeerurgentieverdienen.Ofvindthetkabinetdatminderbelangrijk?Kiesthetalleenmaarechtvooralvoorwegen?Dezesymbool-envertragingswetiseralleenmaarvoorderechtsehobby’suitdezeKamerenblijkbaarhetkabinet.DatvindenwijalsSPeenverkeerdekeuze.Ikganoginopeenaantalprojecten–ikgazezekernietallemaalaf–diezekernietindewethoren.WijhebbenineeninterruptiedebatalgesprokenoverdeA4Midden-Delfland.Hetis,watonsbetreft,echtoverbodigomdieerintezetten.Maarookmetdeluchtvaartgaathetnietgoed.Decommissie-Aldersheeftditookinkaartgebracht.Hetuitbreidenvanvliegveldenisdanookopditmomentbuitengewoonongepast.DevliegveldenRoemerTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2174 Lelystad,EindhovenenTwentehebbendusomdieredenalleenalnietstezoekenindezewet.DewegverbredingtussenAlmereenAmsterdamisookbuitengewoonomstreden,zekerzonderdeintegraleaanpassingmetaldieprojectendiewijrondomopenbaarvervoerhaddenkunnendoen.Haaldiedusuitdezewet!EntegendeIJsseldeltaZuidbijKampenkeertdeSPzichookallangeretijd.Hetiseenonnodigproject.Waaromwilhetkabinethierdaneenversnellingaanbrengen?Datzijneenaantalvoorbeeldenvanprojectenindewetwaarwijnietomzittentespringen.Concluderendkunnenwijstellendatdezewethoofdzakelijkeensymboolwetgevingis,dienoggroterisico’svoornieuwevertragingenmetzichbrengtenopveelpuntennogonzorgvuldigis.Deeffectenvandezeprojectenopdeaanlegsnelheidendewerkgelegenheidzijnnietinkaartgebracht.Ookontbreektdeonderbou-wingvandekeuzevande58projecten.Ditlijktvooralophetdoordrukkenvanprojectenvanhetkabinet.Dewetgaatookvoorbijaananderewetsvoorstellenofpasseertdezewetsvoorstellen.EntotslotkraaktdeRaadvanStatedezewetookaf.DeregeringwijzigtdewetflinkenlegtdezeingrijpendewetswijzigingvervolgensnietaandeRaadvanStatevoor.IsderegeringbereidomditalsnogtedoenofwachtzijopeenopdrachtuitdeEersteKamer?WatdeSP-fractiebetreftisditwetsvoorstelteonzorgvuldigomhetnutekunnenaannemen.Datblijktookweluitdeongelooflijkehoeveelheidamendementendiezijningediend.Totophethuidigemomentkomenzebinnen.Dezewetgaatleidentoteenjuridischedoolhof.Hetisnietmeerdaneensymboolwet,diezalleidentotvertragingen.Totslothebikeenpaarvragen.Waarblijftdeverdedigingvandeecologischehoofdstructuur?Ofisdatnietdeagendavanhetkabinet?Waarblijvendeextrainvesteringeninvaarwegen?Ofisdatooknietdeagendavanhetkabinet?Waarblijfteeneerlijkegrondpolitiekenwaarblijftdesocialewoningbouw?Diemoetnieuwlevenwordeningeblazen.Waaromisdatnietdeagendavanhetkabinet?Ditwetsvoorstelisnietgemaaktomdecrisistebestrijdenofdewerkgelegenheidtebevorderen,maargewoonomdeagendavanhetkabineterdoortedrukken.DatvindtdeSP-fractiejammer,wantwijzijnvoorstandervanheelveelvoorstellenomproceduresteversnellen.©MevrouwWiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie):Voorzitter.Sindsdejarendertigvandevorigeeeuwheeftonslandnietmeerzo’ngrotecrisismeegemaaktalsdecrisiswaarinwijonsnubevinden.Dewerkloosheidscijferslopensnelop.Denieuwbouwennieuweinvesteringenkomensteedsmeerstilteliggen.Hetisterechtdathetkabinetstevigwilingrijpenomstagnatietedoorbrekenendaarbijonorthodoxemaatregelennietschuwt;complimentenenwaarderingvoordegetoondevoortvarendheidwaarmeehetkabinetdeaanpakvandecrisisoppakt.ZekerineentijdalsdezewordtextraduidelijkdatwijhetinNederlandknapingewikkeldhebbengemaaktombesluitvormingsprocedurestedoorlopen.Dezetraagheidenstroperigheidkostennietalleentijd,maartijdbetekentinditgevalookveelgeld.Voorhetdoorbrekenvanstroperigheidenbesluiteloosheidbestaatveeldraagvlak.DatbleekweluitdehoorzittingdiedeKamerheeftgeorganiseerd.Vanlinkstotrechtenvanonderne-merstotbestuurdersbleekerbehoeftetebestaanaanhetdoorbrekenvandenodelozecomplexiteit.GrootdraagvlakvoordedoelstellingenvanhetwetsvoorsteliserookbijdefractievandeChristenUnie.DeCrisis-enherstelwetbiedtgoedemogelijkhedenomduurzamekeuzesenurgenteprojectensnelwerkelijkheidtelatenworden.Denkalleenalaandenodigezandsuppletieslangsdekustenaanwaterveiligheid.Hetnemenvanonorthodoxemaatregelenmoetwelzorgvuldiggebeureneneentoegevoegdewaardehebben.Dezetoegevoegdewaardewordtnognietgebodendoorbestaandewetgevingdiealdannietrecentelijkvankrachtisgeworden.IkdenkaanderecentewijzigingvandewetgevingronddeMER,deWabo,denieuweWetruimtelijkeordening,debestuur-lijkelus,deSpoedwetwegverbredingendeuitkomstenvandecommissie-Elverding.DeChristenUniedeeltdemeningvanhetkabinetdatheteenkwestieisvanén-én-én,duszowelfinanciering,alsorganisatiealswetgevingmoetopordezijn.Hetgaatechterookomeenbalanstussendiedrie.Watbetreftdebestuurlijkeorganisatieheeftdecommissie-Elverdingdebelangrijkeaanbevelinggedaan,debesluitvormingaanhetbeginvanhetprocesgoedteorganiseren.Daarvaltmetnamemogelijkeweerstandtegennieuweplannenteoverwinnenenkunnenwensenvanbetrokkenenwordengeïnventariseerd,diegoedkunnenwordenmeegenomenindeuitwerkingvandeplannen.Dezewaardemagnietondergesneeuwdrakenondernieuwewetgeving.JandeKoningzeiooit:alshetnietkanzoalshetmoet,danmoethetzoalshetkan.Maarookdangeldendeprincipesvanzorgvuldigheidentoegevoegdewaarde.DaaroptoetstdeChristenUniedeCrisis-enherstelwet.Opdatterreinhebiknogeenaantalvragenenopmer-kingen.Opeenaantalpuntenheeftmijnfractieookamendementeningediend.Ikmaakeersteenalgemeneopmerking.Hetkabinetslaateenoptimistischetoonaanindenotanaaraanleidingvanhetverslagalshetgaatommogelijkerisico’svannieuwe,tijdrovendejurisprudentiediedeCrisis-enherstelwetzoukunnenuitlokkenendeambtelijkecapaciteitdiemeteengoedeuitvoeringenhandhavingvandewetgemoeidis.Graagkrijgikuitlegwaaropdiepositieveinslagisgebaseerd.WatdeambtelijkecapaciteitbetreftzienwijnualdatveeltijdenenergiewordtgestokenindeSpoedwetwegverbreding,waardoorallerleiregulierewegprojecten,bijvoorbeeldvanprovincies,onderopdestapelsvanhetministerievanVerkeerenWaterstaatenhetministerievanVROMterechtkomen.Voorkomenmoetwordendatwijvolgendjaaropnieuwhierbijelkaarzittenvooreennieuwespoedwet,diealleprojectenbetreftdienietondereenspoedwetofonderdeCrisis-enherstelwetvallen.KortsamengevatmoethetdoelnaardemeningvandeChristenUnie-fractiezijndaterdooreengoedevormge-vingvandeproceduresminderbehoefteisaanjuridischeprocedures.Ikwilnueenaantalartikelenlangsgaan.Allereersteenopmerkingoverhettoepassingsbereik.Hetwetsvoor-steliszoopgestelddathetperAMvBopverschillendepuntenkanwordenuitgebreiddoorondermeerhettoevoegenvanprojecten.HetlijktonsgoedalsdeKamerhieringekendwordt.DatisookderedenombijRoemerTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2175 amendementopstuknr.27eenvoorhangprocedureteregelen.Indenotanaaraanleidingvanhetverslagstaateenaantalcriteriavoorhettoevoegenvanprojecten.Eenervanisdatdeuitvoeringvoor2014moetkunnenstarten,maardevraagisofditduidelijkgenoegis.Kunnenwijnietbeterzeggendateenprojectgegaran-deerdvoor2014moetstarten,waarbijookdefinancie-ringrondmoetzijn,omtewordenopgenomenindezewet?Erstaanwelcriteriaindetoelichting,maarnietindewetzelf.Misschienisheteenideeomdezecriteriaexplicietindewetoptenemen.Voortseenopmerkingoverhetberoepenhogerberoep.HetberoepproformaisvoordeprojectenindeCrisis-enherstelwetnietmeermogelijk.Hetzelfdegeldtvoorhetaanvullenvanberoepsgrondennadeberoeps-termijn.DeChristenUnie-fractievraagthoeverdebeperkingvanberoepsgrondenpreciesgaat.Betekentditenkeldatmengeennieuwegrondenmagaanvoeren,ofmagernadeberoepstermijnnietsmeergewijzigdwordenindebestaandegronden?Kunnendetijdigingediendeberoepsgrondenwelwordenuitgewerkt?Ikgeefalsvoorbeeldeenorganisatiedieeeningediendeberoepsgrondnadeberoepstermijnonderbouwtmeteendeskundigenrapport.DitmoetnaardemeningvandeChristenUnie-fractiewelmogelijkblijven,mitsdegoedeprocesordezichdaarniettegenverzet.Graaghorenwijbevestigddatditdejuisteuitlegvanartikel1.6ais.HetrelativiteitsvereisteiseenbelangrijkpuntindediscussieoverdeCrisis-enherstelwet.Kortgezegdkunnenmensenalleenberoepsgrondengebruikendiehuneigenbelangraken.IkbenblijdatderegeringindetweedenotavanwijziginghetvoorstelvandeChristen-Unieheeftovergenomenomdekennelijkheidseistoetevoegen.Dithoudtindatbijtwijfeldeberoepsgrondgewoonwordtgeaccepteerdenernieteerstallerleiprejudiciëlevragenhoeventewordengestelddiejuistweervertragendwerken.DebrederediscussieoverhetrelativiteitsvereistezalnogwordengevoerdinhetkadervandeAlgemenewetbestuursrecht.DaarbijstaatvoordeChristenUnie-fractienietterdiscussiedatopgrondvanhetverdragvanAarhusorganisatieskunnenblijvenopkomenvoorbelangendiezelfgeenstemhebben,zoalsnatuurenmilieu.Vervolgenseenopmerkingoverdemilieueffectrappor-tage.BijnotavanwijzigingisverduidelijktdathetschrappenvandeverplichtingomalternatiefonderzoekteverrichtenenadviestevragenaandeCommissievoordem.e.r.uitsluitendbetrekkingheeftopdeproject-MERendusnietopdeplan-MER.TevenssteltderegeringdatdebeperkingvandeMER-plichtvooralzinvolisalsdeMERnogmoetplaatsvinden.Voorzoverikweet,iservoorverschillendeprojecteninbijlage2aleenMERgeweest.Zouderegeringindatlichtdeopnamevandezeprojectenkunnentoelichten?Ookzieikeenaantalintegralegebiedsopgaven.Hetgaathierbijomopgavendiehetkarakterhebbenvaneenplan.Iservoordezeprojectensprakevaneenplan-MER?Daneenopmerkingoverdelexsilenciopositivo,hetstilzwijgendverlenenvaneenvergunningalsdetermijnisverstreken.Indenotanaaraanleidingvanhetverslagwordtherhaaldelijkverwezennaarparagraaf4.1.3.3vandeAlgemenewetbestuursrecht,dieeenaantalbelang-rijkenadelenvandezeprocedurewegneemt.Dezeparagraafmoetechternogingaan.Kloptmijnconclusiedatartikel1.12vandeCrisis-enherstelwetdoordeverwijzingnaardezeparagraafpaskaningaanzodradeDienstenwetdefinitiefis?DeheerVendrik(GroenLinks):BedoeldemevrouwWiegmanzojuisttezeggendatzijeigenlijkernstigtwijfeltaandenoodzaakomdeproject-MERendealternatievevereistentelatenvervallenendatzijeigenlijkwelvoeltvoormijnamendement,dateropgerichtisomditterealiseren?MevrouwWiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie):Nee,ikvoelnietbijvoorbaatvoorhetamendementwaarinwordtbepaalddatwijopditterreinmaarhelemaalnietsmoetendoen.Ikziebestmogelijk-heden.Hetgaaterdaarbijwelomdaterduidelijkis.Erisaleenonderscheidtussenplanenproject,watheelverhelderendwerkt.WijwillenechtergraagtoegelichtkrijgenhoehetzitmetdeprojectendienuindebijlagestaanendiealvaakeenMERhebbendoorlopen,enhoehetzitmetdeprojectendiemeereengebiedsopgavezijnenhetkaraktervaneenplanhebben,waarvoornaarverwachtingdeMERwelgeldt.Ikzegechternietbijvoorbaatdateropditterreinnietsmaggebeuren.DeheerVendrik(GroenLinks):Iksnapdatudevraagstelt,mevrouwWiegman.Dathebiknamelijkookgedaan.Alsikhetvoorstelvanderegeringnaastdehuidigelijstleg,ismijnconclusiedatditmaterieelnauwelijksenigebetekenisheefttenzijhetaantalprojectenforswordtopgevoerd.ZiebijvoorbeeldhetamendementvandeheerKoopmans.Danzouheteenanderebetekeniskunnenkrijgen.Indehuidigevormvanhetwetsvoorstel,heefthetvoorstelvanderegeringeigenlijkgeenbetekenis.Danishetlogischomheteruittehalen,datzultutochmetmijeenszijn?MevrouwWiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie):Dezeconclusiekaniknietdirecttrekken.Ikhebeenaantalvragengesteldenikdenkdathetgoedisdatdaareenduidelijkantwoordopkomt.Ikkandieconclusieookniettrekkenmethetoogopdetoekomst.Wijwetenimmersdatdezelijstmetprojecteneventueelkanwordenaangevuldofbeperkt.Ikvoelerdusnognietzoveelvooromnuheelrigoureusbijalbijvoorbaateenstreeptezettendooreenaantalonderdelen.Ikgaverdermetdelexsilenciopositivo.Deregeringnoemteenaantalwaarborgenvooreenzorgvuldigetoepassingvandelexsilenciopositivo.Iseringevalvaneenbezwaarofberoepvanbelanghebbendenofdeinspectiesprakevaneenopschortendewerking?Deoverheidkanookalsnogvoorschriftenaaneenvergun-ningverbindenofeenbesluitintrekken,voorzoverdatnodigis,omernstigegevolgenvoorhetalgemeenbelangtevoorkomen.Watgebeurteralseenoverheidperongelukdetermijnheeftlatenverstrijkenofommoverenderedeneerdergeenbeslissingkonnemen?Iservoordebetreffendeoverheidingevallenwaarinhetgaatomnietterugtedraaieningrepennogeenmogelijkheidomeenvergunningalsnogintetrekken?Hoevergaathetbegrip″ernstigegevolgenvoorhetalgemeenbelang″?Deregeringerkentdatereenalternatiefis,namelijkdemogelijkheidombestuursorganenmeteendwangsomtemanenomeenbesluittenemen.Ookkaneenbelang-hebbendeinberoepgaantegenhetniettijdignemenWiegman-vanMeppelenScheppinkTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2176 vaneenbesluit.Hoewelmijnfractiedegedachteachterdelexsilenciopositivogoedkanbegrijpen,mistzijdeonderbouwingvanhetideedatdebestaandeinstrumen-tennietvoldoendezijn.Ikhoorgraageenuitleg.Ikhebeenamendementingediendopstuknr.26dateenkleineomissieherstelttenaanzienvandelexsilenciopositivo,namelijkeenregelingtenaanzienvaneenvermeldingvandelexsilenciopositivoindeontvangstbevestigingvandevergunningaanvraag.DieiswelopgenomenindeDienstenwetenwordtmetditamendementgeïntroduceerdindeCrisis-enherstelwet.Ikkomnuopdeontwikkelingsgebieden.Metdeontwikkelingsgebiedenwordtereenmogelijkheidgecreëerdomgebiedsgerichtmetmilieubeleidaandeslagtegaan,waarbijtijdelijkeoverschrijdingvannormenwordtgeaccepteerdalsdezeuiteindelijkmaarwelwordengehaald.Ditinstrumentkangoedvanpaskomenbijbijvoorbeeldcomplexeherstructureringenvanverouderdebedrijventerreinen.DefractievandeChristenUniesteuntditexperiment,maarzietgraagdatervoldoendewaarborgenzijndatdemilieunormenwelwordengehaald.Hetmoetnietalleengaanomhetbenuttenvanallemargesdieerzijnineenmilieuge-bruiksruimte.Uiteindelijkmoetendenormenwordengehaald.Ikvinddedefinitievandemilieugebruiksruimtelastigomdathethierbijoverzeerverschillenderegelingengaat.Uithetwetsvoorstelwordthetmijdaardoornietduidelijkopwelkewijzesalderingmogelijkis.Ikhebeenamendementingedienddattenaanzienvandeontwikke-lingsgebiedeneenaantalzakenregelt.HetgaatonderandereomdebepalingdatbijAMvBregelskunnenwordengesteldoverdeoptimalisatievandemilieuge-bruiksruimte.MijnfractiedenktdaarbijaanregelszoalsookafgesprokenrondomSchiphol,waarbewonerskunnenprofiterenvandedoormaatregelengevondenruimte.Ookmoethetmogelijkzijnomregelstestellenwaarinwordtaangegevenhoeverdenormengedurendedelooptijdvanhetgebiedsontwikkelingsplanmaximaalmogenwordenoverschreden.Indetweedenotavanwijzigingisgeregelddathetgebiedsontwikkelingsplandeeluitmaaktvanhetbestemmingsplan.Alshetbestemmingsplannietgelijktijdigwordtgewijzigd,kanhetzijndatdevoor-schriftenvanhetbestaandebestemmingsplannietovereenkomenmetdeplannenuithetgebiedsontwikke-lingsplan.Juistdievoorschriftenzijnbepalendvoorderuimtelijkezonering.DefractievandeChristenUniesteltdaaromvooromhetbestemmingsplangelijktijdigtewijzigen,waarbijookdefinanciëleborgingvanhetgebiedsontwikkelingsplankanwordenmeegenomeninhetexploitatiepan.Erisdiscussieoverdevraagoferberoepmogelijkmoetzijntegendeaanwijzingvanontwikkelingsgebie-den.Deregeringwijstopeenmogelijkejuridischewirwaromdatontwikkelingsplannenzelfookvatbaarzijnvoorberoep.Mijisniethelemaalduidelijkwelkewirwarderegeringnupreciesziet.Hetinstellenvanberoephoeftimmersgeenopschortendewerkingtehebbenvoorhetopstellenvanhetplan.Doordeaanwijzingvatbaartemakenvoorberoepzouervoorkunnenwordengezorgddatineeneerderstadiumwordtbeoordeeldofdeaanwijzingopgoedegrondenheeftplaatsgevonden,waardoorverderevertragingkanwordenvoorkomen.Mijnfractieconcludeertdateendergelijkediscussievooralrelevantisineenlandelijkgebied.Alsontwikkelingsgebiedendusalleeninstedelijkgebiedmogelijkzijn,zoalsbijamendementvoorgesteld,danisberoepopdeaanwijzingnaardemeningvandeChristenUnienietnodig.Ikhebeenamendementingediendwaarmeevooreengebiedsontwikkelingsplanvanregionaalofbovenregio-naalbelangenschaalniveauprovincialestateninplaatsvandegemeenteraadwordtaangewezenalshetverantwoordelijkbestuursorgaandathetplanmoetvaststellen.Mijnfractieheeftvragentenaanzienvandeversneldeuitvoeringvanwoningbouwprojecten.Opzichzelfzietheteraantrekkelijkuit.Eénbesluitendanuitvoeren.Maargemeentenzeggenmoeitetehebbenmethetvoorstelvanderegeringomdatallewettelijkekadersbijhetprojectuitvoeringsbesluitmoetenwordengetoetst.Hetisdevraagofditmogelijkisennietteveelvergtvandegemeenten.HetprojectbesluituitdeWetopderuimtelijkeordeningincombinatiemetdeWaboendecoördinatieregelingheeftdevoorkeurvandegemeentenbovenhetprojectuitvoeringsbesluit.Ookbijditgedeeltestelikdaaromheelconcreetdevraagwatdemeer-waardevanhetvoorstelvanderegeringis.Overigenshebikeenamendementingediendomteverduidelijkendatrijkenprovinciesaanwijzingenkunnenblijvengeven.DetermijnwaaropdeafdelingBestuursrechtvandeRaadvanStateuitspraakmoetdoenoverdebouwplan-nenuitAfdeling6vandewet,isdoorderegeringindetweedenotavanwijzigingenverlengdvanviermaandentotzesmaanden.DefractievandeChristenUnieisblijdatditvoorsteluitonzeschriftelijkeinbrengdoorderegeringisovergenomenzodatvoldoendetijdbeschik-baarisvooreenzorgvuldigeuitspraak.Ikkomthanstesprekenoverdeversneldeuitvoeringvanlokaleprojectenmetnationalebetekenis.DeChristenUnieachtditeengoedeaanvullingophetwetsvoorstel,ookomdathetaansluitbijdeadviezenvandecommissie-Elverding:doeeenbreedonderzoek,zorgvooreengoedecoördinatietussenalleoverhedenenneemvervolgenseenvoorkeursbesluitwaarmeejeverdergaat.DeChristenUniezoudezewerkwijzenietalleentotgemeentenwillenbeperken.IkhebdaaromeenamendementingediendwaarmeeAfdeling7vandewetwordtuitgebreidmetdecategoriebovenregionaleprojectenmetnationalebetekenis.Artikel7vandewetisdantevensvantoepassingopdeprovincies.EenbelangrijkonderdeelvandeCrisis-enherstelwetisdewijzingvandeNatuurbeschermingswet.GeziendeuitsprakenvandeRaadvanStateafgelopenjaarendeonmogelijkheidvoorbedrijvenomteontwikkelen,isditlogisch.Veelteveelwordtdesuggestiegewektdatnatuurenbedrijvigheidlijnrechttegenoverelkaarstaan.Debalanswaszoek.Voordatikdevoorstelleninhoudelijkbeoordeel,wilikkwijtdater–naasthetdoenvanvoorstellen–volgensdeChristenUniedekomendetijdstevigmoetwordeningezetopkennisopbouwendeugdelijkeonderbouwingvanvergunningen.Juistdooronvoldoendeonderbou-wingvandevergunningverleningvanuithetbevoegdgezagsneuveldenhetafgelopenjaarvergunningen.Ikkomnuopdevoorstellenzelf.MetnamederegelingrondomstikstofvindtdefractievandeChristenUnievangrootbelang.Devoorstelleninhetwetsvoorstel,aangevuldbijnotavanwijziging,kunnenWiegman-vanMeppelenScheppinkTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2177 opsteunvanmijnfractierekenen,metnameomdatdezevoorstelleneenbasisbiedenombedrijfsontwikkelingennatuurontwikkelinghandinhandtelatengaan.Provincieshebbennueenhandvatompassendemaatregelenopteleggen,waarmeedeprovincialeplannenvoorstikstofreductieeenwettelijkebasishebben.MevrouwOuwehand(PvdD):IkhoordewoordvoerdervandefractievandeChristenUniezeggendathaarfractiewilinzettenopinvestereninkennis,zodatdevergunningverleningendebesluitendiedaarvoormoetenwordengenomengoedegrondhebbenenzodatjeweetwaaroverjehethebt.SteuntdefractievandeChristenUniemijalsikvoorstelomeenstekijkennaardeuitvoeringspraktijkindeafgelopenjarenvandezeregelingen,omtekunnenbeoordelenenomtekunnenlerenvanwaterindeafgelopenjarenronddevergun-ningverleningisgebeurd?MevrouwWiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie):Ikvraagmijafofwijopzo’nonderzoekechtzittentewachten.Mijnsinziensheeftdepraktijkergveelduidelijkgemaakt.Erzijnergveelvoorbeeldentenoemenvanzakenwaarophetvastloopt.Hetisontzettendbelangrijkomopinformatieenkennisintezetten,maarookdevoorgesteldewetgevingisbelang-rijk.Ikkomstraksnadertesprekenoverdeuiteindelijkecompleteherzieningvandewet.Daarinzullenwijdingenheelgoedmoetenregelen.MevrouwOuwehand(PvdD):Ikbenergteleurgesteld.DefractievandeChristenUniedoetalsofzeheelredelijknaardeNatuurbeschermingswetwilkijken.Dezelfdefractieheefterechterdoelbewustaanmeegewerktdatersituatieszijnontstaanwaarinervergunningenzijnafgegeventerwijldienietafgegevenhaddenmogenworden.MevrouwWiegmanwistookdateenmilieuver-gunninggeenvergunningvolgensdeNatuurbescher-mingswetwas.Ikvindhetnietsierendatzijhierstaattedoenalsofwijditniethaddenkunnenzienaankomen.DefractievandeChristenUnieheeftookeentoetsingskadergesteundwaarbijvantevorenindikkestapelsjuridischadviestelezenwas:doehetniet,doehetniet,wantdithaalthetnietbijdeRaadvanState!NustaatmevrouwWiegmanhiereenbeetjeblijmoedigvoortestellen:latenwijinvestereninkennis.Ikvinddatwijdeplichthebbenomtebezienwaterdeafgelopen20jaaropditdossierisgebeurd.DefractievandeChristenUnieheeftdaarinookeeneigenverantwoordelijkheidgehad.MevrouwWiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie):IkvindhetopmijnbeurtmevrouwOuwehandnietsierendatzijopdezemanierdepositievandeChristenUnieafschildert.Datdoetgeenrechtaandewaarheid.KeeropkeerheeftmijncollegaCrameropditpuntdoorgevraagdenaangedrongenopduidelijkheidomdepatstellingtedoorbreken.Datdeedhijjuistomnatuurenagrariërhandinhandtelatengaan.Datisvolgensmijeenheelgoedeinzet.Dieinzetismijnsinziensdoordeministernuopgepakt.Daarmeekunnenwijverdergaan.HetbeelddatmevrouwOuwehandschetst,isnietterecht.Ikherkenmedaarinabsoluutnietenookmijnfractieherkentzichdaarinniet.Ermistnogeenonderdeelindekabinetsvoorstellen,namelijkdelandelijkeaanpak,zoalsdieisaanbevolendoordecommissie-Huys.Provincieskunnenhetnietalleenoplossen.Zijhebbeneenrijksbredeaanpaknodigwaarinookgeneriekemaatregeleneenplaatskrijgen.DatwordtgeregeldmethetamendementvandePvdAenhetCDA.DefractievandeChristenUniesteuntdatamendementvanharte.Maarondanksdenieuwevoorstellenblijftheteeningewikkeldproces.Hetzalimmersnogeenhelekluswordenomdesalderingsplan-nenmeteendalendelijnvanstikstofdepositieookopindividueelniveauuittewerken.Daarnaastvraagikaandachtvoorderechtszekerheidvandeondernemer,dieeerstinfeitezijngangmaggaan,maarachteraftochgeconfronteerdkanwordenmetdeaanschrijvingsbe-voegdheidvanhetbevoegdgezag.Daardoorkanhij,eventueelgedeeltelijk,wordenteruggefloten.Hetlijktmijiniedergevalzaakdatprovinciesheelsnelwerkmakenvandeprogramma’svoorstikstof,zodatondernemerswetenwaarzeaantoezijn.Derechtszekerheidvanondernemersisookeenpuntvanaandachtbijdevoorstellenvoorhetvergunningvrijmakenvanbestaandgebruikdatbuitendebeheerplan-nenisgebleven.Alsblijktdatbestaandgebruiktochnadeligis,kandeoverheidviaeenaanschrijvingsbe-voegdheidtochvragenommaatregelentenemen.Mijnindrukisdatjealsondernemerechthetbesteafbentalsjouwbestaandgebruikisopgenomeninhetbeheerplan.Laatdatookdeboodschapzijnvanhetbevoegdegezag.Zoveelmogelijkbestaandgebruikindebeheerplannenkomtookhetbeheerplanprocestengoede.Datplanisimmersbasisvoordetenemenmaatregelen.Diemoetenaansluitenophetfeitelijkegebruikinhetgebied.Datisookvanbelangvoordeheleaanpakrondomstikstof.Hetwerktvooralgoedalsalleactiviteitenbekendzijn.Daarnaastisvoordeondernemervanbelangwatonderhetbestaandgebruikvalt.Dedefinitieisredelijksmal.Regelmatigterugkerendonderhoudvandijkenblijkthierinlastigondertebrengen.Datgeldtoverigensookvoorbestaandgebruikinhetbeheerplanennietalleendaarbuiten.Denieuwenatuurwetbiedtwatonsbetrefteenuitgelezenkansomdedefinitievan″bestaandgebruik″nogeensgoedtegenhetlichttehouden.Eenduidelijkvoordeelvanhetvoorstelwaaroverwijvandaagpraten,isoverigensdatdebewijslastnietbijdeondernemerkomtteliggenmaarbijhetbevoegdgezag.DatiswatdeChristenUniebetreftdejuisteverhouding.TotslotinverbandmetdeNatuurbeschermingswet:ikhebeenamendementingediendopstuknr.51,juisttenbehoevevanderechtszekerheidvoorondernemersindegebiedenzelf.Indevoorstelleniseenverplichtingopgenomenomprojectenenhandelingenvannationaalbelangoptenemeninhetbeheerplan;nuisdatnogeenmogelijkheid.Hetverplichtopnemenvanprojectenvannationaalbelangheeftechtertweegrotenadelen.Teneerste:waareerstdetoetsingvandergelijkegroteprojectenbijhetRijklag,heveltditvoorsteldelastenovernaardeprovincie.Datiseenergzwarelast,nietalleenvanwegedegroottevandieprojectenmaarookomdattoetsingmoetplaatsvindenophetmomentdatereennieuwbeheerplanmoetwordenopgesteldinplaatsvanophetmomentwaaropalledetailsvanhetprojectbekendzijnentoetsingechtmogelijkis.Tentweede:lokalebetrokkenenbetalennumeeaanderekening.Immers,hetprojectwordtingevoegdinhetbeheerplanwaarinalhetlokalegebruikissamengebracht.EengrootprojectinvoegenheeftalsgevolgdaterminderruimteisWiegman-vanMeppelenScheppinkTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2178 voorderest.Alsvoorhetgroteprojectechtereenvergunningsplichtgeldt,zalerbinnenhetprojectzelfgecompenseerdmoetenworden.Delastenhorenbijhetgroteproject,nietbijdelokaleondernemers.DatisderedenwaaromikmetcollegaSamsomeenamendementhebingediendomdezeverplichtingweerteschrappenenhettelatenbijeenmogelijkheidtot.Omtochdegewensteversnellingerintehoudenvoordegroteprojecten:zetinopgoedeonderbouwing,zoalsikeerderaangaf.Mijnvolgendepuntbetreftdeherzieningvanhetonteigeningsrecht.Dateenstructureleherzieningvanhetonteigeningsrechtnodigis,staatookvooronsvast.HetherzienvandeOnteigeningswetheeftechterjarenstilgelegen,omdatmenerbinnendein2001gesteldekadersnietuitkwam.Indatlichtlijkthetongepastomnumetstoomenkokendwatereenstructurelewijzigingdoortevoeren.Ditmagniethetfundamenteelnadenkenoverhetonteigeningsrechtvooronsuitschuiven.InhetkadervanhetbestrijdenvandegevolgenvandeeconomischecrisisenhetbevorderenvaneengoedenduurzaamherstelvandeeconomischestructuurvanNederland,valteentijdelijknieuwregimetebillijken.DaarbijmoeterwatdeChristenUniebetreftweldaadwerkelijkwordentoegewerktnaareenvolledigeherzieningvandeOnteigeningswet.Debestegarantiedatdaarvanookdaadwerkelijkwerkwordtgemaakt,ishetopnemenvaneenhorizonbepalingindeCrisis-enherstelwet.Ikhebdaarvooreenamendementingediendopstuknr.57.Per1januari2015komendeaanpassin-genzoalsvoorgesteldindeCrisis-enherstelwettevervallenenvallenwijterugopdehuidigeregelgeving,enhiermeewordtderegeringaangemoedigdomvoor1januari2015tekomentoteenechteherzieningvanhetonteigeningsrecht.Eengrondigeevaluatiegaatdaaraannatuurlijkvooraf.Ikkomopartikel5.1.DaarmeewordtdemogelijkheidgebodenombijAlgemeneMaatregelvanBestuurnadereregelstestellen,gerichtopdeversnellingvandeontwikkelingenverwezenlijkingvanruimtelijkeeninfrastructureleprojecten.DeregeringdenktaanaanpassingenvanhetBouwbesluitenhetActiviteitenbe-sluit.DergelijkewijzigingenkanderegeringechtookzonderdeCrisis-enherstelwetaandeKamervoorleg-gen.Graagkrijgikduseentoelichtingopditvoorstel.Ikhebeenamendementoverdewindmolenparkeningediendopstuknr.33.Omwillevandetijdvolstaikmeteenverwijzingnaardetoelichtingbijditamende-ment.Ikhebeenamendementingediendopstuknr.73waarmeeoplaadpuntenvoorelektrischeauto’swordenopgenomenindedefinitievanbijkomendeinfrastructu-relevoorzieningenindeTracéwet,zodatdezeoplaadpun-teneenvoudigkunnenwordengerealiseerdbijdewegprojecten.Ikhebeenamendementingediendoverderegelstenaanzienvangeluidinartikel3.15en3.18;ikweetnietofditalisverschenen.MetinvoeringvandeCrisis-enherstelwetwordthetmogelijkgemaaktominsituatieswaarinsprakeisvaneentehogegeluidsbelastingdezebelastingbinnenvijfjaartereducerendoormiddelvanmaatregelendiewordenopgenomenineengeluidsre-ductieplan.Prima.Mijnamendementbeoogttebewerk-stelligendatdezegeluidsreductieookdaadwerkelijkwordtbereiktendatdebelangenvanomwonendenvoldoendewordengewaarborgd.IkhebzojuistooknogeenamendementingediendoverhetprojectbesluitvandeWetruimtelijkeordening.Metditamendementwordtbeoogdomdeverplichtinginstandtehoudenominhetgevalvaneenprojectbe-sluithetbestemmingsplandaarbinneneenredelijketermijnaantepassen.DeChristenUnieishetermeeeensdatdehuidigetermijnvanéénjaarnietreëelis,maartienjaarwachtenistelang.Hetisinhetbelangvaneigenaren,bewoners,gebruikersvanhetvastgoedenomwonendendaterzosnelmogelijkeenbestemmings-plankomtmetdevoorhenvanbelangzijndebepalingenovergebruikenbouwmogelijkheden.Aansluitendbijdehuidigeregelingindewetopderuimtelijkeordening,waaringevalvanmeerprojectbesluitenbinnenéénbestemmingsplangebeidhetbestemmingsplanbinnenvierjaarmoetwordenaangepast,regeltditamendementookbijéénprojectbesluitaanpassingbinnenvierjaar.Datlijktmijnfractieeenrealistischetermijn.Ikkomtoteenafronding.HetkabinetheeftmetdezeCrisis-enherstelwetstappengezetdievanlefgetuigen.PolitiekisnietvoorbangemensenendeChristenUnieisgraagbereidomgrotestappentezetten.Dooramende-ringvaneenaantalonderdelenhebbenwealsmedewet-geverookeenaandeelwillenleveren.Bijlefhoortechterreflectie.Goedeentijdigeevaluatiemomentenzijndaarbijnodig.Datisderedenombijamendementeenevaluatiemomentvastteleggen.Ikdoelophetamende-mentopstuknr.32.DeChristenUniezietdeCrisisenherstelwetalseenstevigedosisparacetamol,eenpijnbestrijderdiedeopstapmoetvormentotdenoodzakelijkefundamenteleoperatie.Eenaantalwettendientfundamenteeltegenhetlichtgehoudentewordenenmoetstructureelwordenaangepast.IkdenkdanaandeNatuurbeschermingswetendeOnteigeningswet.Wekrijgenooknogdeuitwerkingvandevoorstellenvandecommissie-ElverdingindeTracéwet.DeChristenUniedenktoverigensdateenbrederetoepassingvandeadviezenvandecommissie-Elverdingookmogelijkisinandereruimtelijkewetten.Devoorzitter:DeheerVendrikstaataleven.Kanhijzijnvraagnustellenofwilunogeenpaarzinnenaandecommissie-Elverdingwijden?MevrouwWiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie):Ikhebnogeenpaarwervelendeslotzinnen.Diezalikdanmaaruitspreken.IkhadhetoverdeCrisis-enherstelwetalspijnbestrij-der.Eenpijnbestrijdernietalleenvanwegedeeconomi-schecrisis,maarvooralomdatweinditlandmettalvanprojecteninhetruimtelijkedomeinvastlopenineenonontwarbarekluwenvansomstegengestelderegels.DeCrisis-enherstelwetistijdelijk.GoedeervaringenenresultatenmoetenwatdeChristenUniebetreftechterstructureelenblijvendeensuccesworden.DeheerVendrik(GroenLinks):DeheerKoopmansheefttweegevoeligeamendementeningediend.DatdoetdeheerKoopmanstrouwenswelvaker.Inhetamendementopstuknr.38regelthijeensubstantiëleuitbreidingvanhetaantalprojecten.Inhetamendementopstuknr.41regeltdeheerKoopmansdateenaantaltijdelijkevoorzieningenenprocedureleversnellingenindezeCrisis-enherstelweteenpermanentkarakterkrijgt.KanmevrouwWiegmanmijvertellenofzijbeideamende-mentensteunt?Wiegman-vanMeppelenScheppinkTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2179 MevrouwWiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie):ZoalsdeheerVendrikkanzien,staatmijnnaamvooralsnognietonderdezeamendementen.Hetamendementopstuknr.38behelstdeuitbreidingvanhetaantalprojecten.Ikzitnietheelergopdeaantallen.Ikvindvooraldecriteriabelangrijk.Datwasookeenvandekernpuntenvanmijnbijdrage.Hetgaatmijomdevraagopbasisvanwelkecriteriaprojectenwordentoegelaten.IkwilgraageengoedereactievanderegeringkrijgenopdeinhoudelijkecriteriaenopdeprojectendiedeheerKoopmansheeftvoorgesteld.Ookopderoep″doenietmoeilijk,maakallesstructureelwantdatishelder″wilikeenheelgoedereactievanderegeringhoren,juistomdatindezewetnadrukkelijkisgekozenvooreenaantaltijdelijkeonderdeleneneenaantalstructureleonderdelen.Alsikdewetendeuitlegerbijlees,merkikdatereensterkefilosofiezitachterdevraagwatjetijdelijkdoetenwatjenualstructureelzoukunnendoen.Ookdaarbijhebikzomijnvragen.VandaarookmijnamendementbetreffendedeOnteigeningswet.DeheerVendrik(GroenLinks):IkbeluistereenprettigdosistegenzinbijmevrouwWiegman.Ikhebnogéénvraagspecifiekoverhetamendementopstuknr.38.Volgensmijishetkabinetvrijhelderoverdecriteriadiehetleidendheeftlatenzijnbijdetoelatingvanprojecten.Alsjediezelfdecriteriahanteert,kunjezeggendatdelijstvanKoopmanserooknogwelbijkan.OpgrondwaarvanzegtmevrouwWiegmandatzijdattochnognietzopreciesweet?MevrouwWiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie):Ikzegnietbijvoorbaat″waarkomendezeprojectennouvandaan?″.Ikvindhetechterwelbelangrijkomookopditpunteenreactievanderegeringtekrijgen,vanuitdealgemenevraagopbasiswaarvankomjetoteenaantalprojectenenwatisderolvandecriteriadaarbij.Dievraagzieikgraagbeant-woord.Alsikdedingenziestaan,dandenkikdatudieookzullenaanspreken,bijvoorbeeldalshetomwindmo-lensgaat.Datzijnmooievoorstellen.Detegenzindieubijmijbeluistert,isvolgensmijniethelemaalterecht.Misschienisdetegenzinerbijuvooralvanwegehettijdstipindezinvan:staanwijhiernunog.Bijmijisvooraldetoon:dewetdieaanonsisvoorgesteld,getuigtvanlef.Ikzieveelkansenenmogelijkheden.Ikbengraagbereidgeweestomnatedenkenoveraanvullingen,uitbreidingenofwijzigingen.©DeheerVanderStaaij(SGP):Voorzitter.DeheerRoemerrefereerdeaanhetbeginvanzijnbijdrageeralaandatdeminister-presidenthiervanafvanmorgenkwartovertienzit.Ikherinnermijdatdatdebatgingoverlangerdoorwerken.Datheeftweleenbijzondereconsequentievoorditdebatgehad!Allehensaandek,datdachtenzein1933ook.Ikciteer:″Gedurendehettijdvakvan15januaritotenmet31december1933zullenopdepostkantorenverkrijgbaarwordengesteldbriefkaartenwelkemeteentoeslagbovendegewonefrankeerwaardeverkochtworden.DeextraopbrengstkomttenbatevanhetNationaalCrisiscomité.″Eensuggestiemeteenknipoog.DevoorliggendeCrisis-enherstelwetisanderekoek.Hetdoelvandewetisomstroperigebesluitvormingsproce-duresrondominfrastructureleenandereruimtelijkeprojectenteversnellen,opzichpositief.DeSGP-fractieishetookeensmethetkabinetdatversnellingwerkgele-genheidkanopleveren.Wijhebbendanookenerzijdsvanuiteenpositievebasishoudingditwetsvoorstelbegroet.Zokijkenwijernogsteedstegenaan,maaraandeanderekantmoetjewelvaststellendathetwetsvoor-stelvergaandemaatregelenbevatwaartegenvandekantvandeRaadvanState,maaranderzijdsookweldenodigeopmerkingenoverzijngemaaktenkritiekpuntenzijngeuit.Ikzalmijinmijnbijdragevooralrichtenopeenaantalpuntenvankritiekencommentaar.Ikvertrouweropdatdepositievekantenvandewetindetermijnvandebewindsliedenruimschootsuitdeverfzullenkomen.DeregeringgeeftaandatmetdemaatregelenuitdeCrisis-enherstelwetproceduresongeveermeteenhalftotanderhalfjaarversneldzoudenkunnenworden.Mijnfractievreestdatditteoptimistischis.Indeeersteplaatsheeftdecommissie-Elverdingaangegevendatbelang-rijkeknelpuntendieleidentotstroperigebesluitvormingnietinhetjuridischevlak,maarinhetbestuurlijkevlakliggen,zegmaargewoon:indemenselijkefactor.Hetvoorliggendewetsvoorstelisgeenoplossingvoorproblemenzoalsslechtmanagementenpolitiekediscontinuïteit.Hetkabinetgeeftaandatheteenhetandernietuitsluit,datiswaar,maardanmoethetwelechten-enzijn.HetkabinetheeftinnavolgingvanElverdingdeberoepsmogelijkhedenvoordecentraleoverhedenforsbeperkt.Decommissie-Elverdingkoppeltdiebeperkingechterwelaaneenbeterevoorbereidings-fase.Hierbijwordtexpliciethetopstellenvaneenbestuursakkoordgenoemd.Maakthetkabinethierookwerkvan?Hetisdevraagofhetschrappenvanhetalternatievenonderzoekvoordeproject-MERinlijnismetdeaanbevelingenvanElverding.Bijcomplexeprojectenhoorteengoedalternatievenonderzoek.Hoeisditnugewaarborgd?Hetkabinetgaatervanuitdatallevoorgesteldewijzigingen,inclusiefhetovergangsrecht,doordebetrokkenendiemetditwetsvoorsteltemakenkrijgen,goedtebehappenzijn.Maardaarkanjeweltwijfelsoverhebben,alsjealleenalkijktnaardecomplexeprojectenmetlangedoorlooptijden,diequamanagementalingewikkeldzijn.MaarquaregelgevingkrijgenwijnogdeCrisis-enherstelwet,deperiodevoor,tijdensennadelooptijdvandeCrisis-enherstelwet,diversenieuwewetgevingzoalsdenieuweWetopderuimtelijkeordening,deWabo,dewijzigingvandeTracéwetenhetprogrammaSnellerenBeter.Ishetrisiconietdenkbeel-digdateenveelheidaanwijzigingeneninterferentiesdecomplexiteitnietlaatafnemen,maartoenemen?Datisdekeerzijde.Jekuntzeggendatintegraliteitzeerbelangrijkennuttigis,endatdedenwijook.Halenwijechternietteveeltegelijkertijdoverhoop?Kandatindepraktijknietjuisttotcomplicatiesenvertragingenleiden?Verderstelthetkabinetdiversewijzigingenopbestuursrechtelijkvlakvoor,waarwijveelalsympathievoorhebben,maarookdaarbijzullenwijhetrisicoonderogenmoetenziendatbelanghebbendenoflagere,decentraleoverhedenopzoekgaannaartijdrovendeomwegenomhunzegjetochtedoen.Daarkomikopterug.Inhetkadervandevraagofdebeoogdeversnellingwelechtwordtgerealiseerd,wilikhetvolgendezeggen.BijvoorbeeldbijdeSpoedwetwegverbredingwarenerWiegman-vanMeppelenScheppinkTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2180 vaakproblemendietemakenhaddenmetdeEuropesenormstelling.Diewordenmetditwetsvoorstelnietzomaarverholpenofweggenomen.Kortom:hetismaardevraagofditwetsvoorsteldaadwerkelijktoteenstevigeversnellingzalleiden.Ikkrijghieropgraageenreactievanhetkabinet.OokdeRaadvanStatekiestvooreenbijzondereprocedureindeadvisering.Deforsekritiekinhetadviesgaatopongebruikelijkewijzevergezeldvaneenlangebijlagewaarinaanhetbeginmetgevoelvoorunderstate-mentstaatgeschreven:DeRaadmaaktgeenopmerkin-genovervoorstellendienietopjuridischebezwarenstuitenenbeantwoordenaandedoelstellingvanhetwetsvoorstel.Nahetlezenvandielangebijlagebegonikmijechteraftevragenwelkeonderdelenjuridischwelzondermeerdoordebeugelkunnen.VeeldiscussieisergekomennaaraanleidingvanhetschrappenvanhetberoepsrechtvooroverhedenincombinatiemetdemogelijkheidomviaAMvBprojectentoetevoegen.KanaanvullenviaAMvBnietalsconsequentiehebbendatopeenvrijeenvoudigemanieronwilligegemeentenenprovincieseenprojectkunnenkrijgenopgedrongen?Volgensderegeringheefthetdiscussiepuntvandeuitsluitingvanhetberoepsrechtookeenprincipiëlekant:overhedenhorenelkaarnietinderechtszaaltebestrijden.Wanneerhetechtzoprincipieelligt,zouhetvoordehandliggenomdataltijdeninallesituatiestelatengelden.Datisnietgedaan.Waaromniet?Ookmeentderegeringdatmagwordenverwachtdatdeeneoverheiddedoorandereoverhedennaarvorengebrachtebelangenzorgvuldigmeeweegtindebesluitvorming,ookzonderdedreigingvaneenrechtszaak.Datzelfdemagechterookwordenverwachtbijanderebelangen.Watisdaarbijhetkenmerkendeverschilalsjespreektoverbestuursorganenofdecen-traleoverheden?Inhoeverrekunnenertijdrovendeomwegenwordengebruiktdoorbijvoorbeeldprovinciesofgemeentendiehunbelangendoorderechtergehonoreerdwillenzien?Ookkunnengemeentenanderebelanghebbendensteunen.Deregeringsteltdanweldatnietdeindrukbestaatdatditindepraktijkgebeurt,maarjuistditwetsvoorstel,waarinhetberoepsrechtwordtingeperkt,kanaanleidingzijnomhettochtedoenomopdiemanierdegemeentelijkebelangenbijderechteruitdrukkelijkaanbodtelatenkomen.Watisdevisievanderegeringophetrisicovandetijdrovendeomweg?Deberoepsmogelijkheidwordtookuitgeslotenvoordecentraleoverhedenonderling.Steldateengemeenteeenanderebelanghebbendegemeentenietbetrektinbesluitvorming,danisergeenenkelegrondomhiertegeninhetgeweertekomen.Ookdatlevertproblemenop.Anderebelanghebbendenkunnendannaardebestuursrechtergaan,terwijldegemeentenaareencivielerechterkangaan.Hiermeekunnenweergemakkelijkconflictenontstaantussentweeverschil-lenderechtsgangen.Alshetgaatovereenverantwoordebalans,hebiknogeenanderevraag.Enerzijdssteltderegeringvooromkleinemateriëlegebrekengedurendedeprocedurebijderechterteherstellenvoorhetbestuursorgaan.Opzichzelfvindenwijdateenreëleenpositievemogelijkheid.Anderzijdsmogenbezwaarmakersofdegenendieinberoepgaan,doordewijzigingenechtergeengrondenmeeraanvullenalsdetermijndaarvoorisverstreken.Ishetwelhelemaalevenwichtigalsbestuursorganenwelnogdegelegenheidhebbenombepaaldeomissiesaantevullen,maarappellantendiemogelijkheidniethebben?Derechterkrijgteenperiodevanzesmaandenomeenuitspraaktedoen.Daaropisookkritiekgekomen.IkdachtdatdeheerAptrootindatverbandeenvoorbeeldnoemde.Isdatinheelgecompliceerdezakenweleenreëletermijn?Bijlichtere,eenvoudigerezakenkandietermijnzekerwordengehaald,maarbijveelingewikkel-derezakenwaarbijeenuitgebreideadviesrondenodigis,kanhetgeenreëeluitgangspuntzijn.Inhoeverreishierbijdeuitvoerbaarheiduitdrukkelijkgetoetst?Zoujetoteenenigszinsanderebenaderingkunnenkomenwaarbijdezesmaandendegemiddeldeprocesduurisenjelangeretermijnenbiedtvoordeechtingewikkelderezaken?Wijstaanopzichzelfpositieftegenoverhetrelativi-teitsvereiste.Wijvindendaarprincipieelookveelvoortezeggen.Wijvragenonsafofditdaadwerkelijktotversnellingzalleidenofdatjuisthetrisicoopheelveelvragenontstaat,watextradrukopderechtergeeft,omdathetbeschermingsbereikvandenormvaaknietzoeenvoudigvastistestellen.Wijzijnblijdatdesuggestiediemedevanonzekantisgekomenomhetwoord″kennelijk″toetevoegen,isgehonoreerd.Ditkanheelwatluchtgeven,omdatjeeensoortevenwichtzoektdattegemoetkomtaandegedachtevanhetrelativiteitsver-eiste,maardatookonnodigedrukopderechtervoorkomt.InhetverslagheeftdeSGP-fractieomaandachtgevraagdvoordetermijnvanhoudbaarheidvanonderzoeksgegevens.Inalleredelijkheidmoetwordenaangenomendateenonderzoeknaeenbepaaldaantaljarennietmeeralsgeldigkanwordenbeschouwd.Daarbijisflexibiliteitnodigeneenbepaalderichtlijn.Waaromheeftderegeringnietaangeslotenbijde″tenminstehoudbaartot″-termijnuitdeWetversnellingbesluitvormingwegprojecten?WijdelendeaarzelingenvandeRaadvanStatebijdemogelijkheidombreedgebruiktemakenvandelexsilenciopositivo,metnamealshetgaatomdepositievanderde-belanghebbenden.Kanerdanheelsnelonduidelijkheidenonzekerheidontstaanalsgevolgvantoepassingvandezebepaling?DeSGP-fractieispositiefoverhetprojectuitvoerings-besluit.Wijhebbennogweltweebedenkingenhierbij.Metdeeerstenotavanwijzigingisvoorgesteldomnaastgemeentenookprovinciesdebevoegdheidtegeven,eenprojectuitvoeringsbesluitvasttestellen.Ishetnietnuttig–ikhebineenamendementeensuggestiedaarvoorgedaan–ominartikel2.10adenotievanprovinciaalbelangnadrukkelijkalsconditieoptenemen?Hetprojectuitvoeringsbesluitistetyperenals″allesineen″.Datheeftontegenzeggelijkvoordelen.Hetbetekentweldatoveruiteenlopendezakenineenkeereenoordeelmoetwordengeveld.BijdeDeltawetgroterivierenginghetomeenrelatiefeenvoudigbestekvooreendijkli-chaam,maarindevoorliggendeCrisiswetgaathetomgrotebouwprojecten,waaraaneenuitgewerktplanvoordegebiedsontwikkelingtengrondslagmoetliggen.Datisveelbreder.Planologischerandvoorwaardenspeleneenrol,maarookdetechnischetoetsingvanbijvoorbeeldgebouwenenwegen.Ishetwelmogelijkomzoeenbesluittenemendatditookvoorderechterblijftstaanalseenhuis?Ishetnietverstandigominartikel2.10eenfaseringsmogelijkheidoptenemen?WijmenenvanwelVanderStaaijTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2181 enwijhebbendaaromopditpunteenamendementingediend.DeSGP-fractieisblijmetdevoorgesteldewijzigingvandeNatuurbeschermingswet.Wijzienhetalseenserieuzepogingomookdeimpasserondbedrijfsontwik-kelingbijNatura2000-gebiedentedoorbreken.Devoorgesteldewijzigingenlossennatuurlijknognietalleproblemenop.Hetkabinetheeftervoorgekozenomfeitelijkgebruikdatop7december2004plaatsvondensindsdiennauwelijksgewijzigdis,uittesluitenvantoetsingopstikstofdepositie.Datisopzichzelfpositief,maardoethetwelvoldoenderechtaandewerkelijkheid?Hoeishetfeitelijkgebruikvanvijfjaargeledenvasttestellen?Wordtdeveehouderdieopdezedatumevenzijnstallenleeghad,aanzijnlotovergelaten?Hoezithetmetondernemersdiedeafgelopenjarengewooneenmilieuvergunninginclusiefhabitattoetsenbouwvergun-ninghebbengekregen?Geletoptoenmaligejurispruden-tieencommunicatievanuithetministerievanLNV,mochtenzijervanuitgaandatdeNatuurbeschermings-wethengeenstrobreedindewegzouleggen.Waaromstaanbedrijvendieverplaatstzijninhetkadervaneenreconstructieplanendiedaaringeïnvesteerdhebben,nogmetlegehanden?Ishetkabinetbereid,inhetwetsvoorstelhetfeitelijkgebruikopdereferentiedatumtevervangendoorhetvergunderechtmatigegebruik,zoalsdoordecommissie-Huysisvoorgesteld?Ishetkabinetbereid,inhetwetsvoorstelvastteleggendatookondernemersdietot1januari2009ofminimaal1januari2008metmilieu-enbouwvergunningenhunbedrijfsvoe-ringhebbenaangepast,nietachterafopgezadeldwordenmeteenvergunningplichtinhetkadervandeNatuurbe-schermingswet?Provincieshoudenhunaanschrijvings-bevoegdheid,zodatervolgensmijkanwordenvoldaanaandeeisenvandeVogel-enHabitatrichtlijn.Hetkabinetheeftdemogelijkheidtotsaldering,inclusiefeensalderingsbank,inhetwetsvoorstelopgenomen.Datispositief,maarwelkeonderbouwingheefthetkabinetvoordeveronderstellingdatsalderingvoor90%vandeknelgevalleneenoplossingkanbieden?WijsluitenonsaanbijdeopmerkinginhetamendementvandeVVDoverdesalderingsbank.Zijndieerdan?Nee,zoudenwijdenken.Dekernvanhetprobleemisdefocusopdekritischestikstofdepositiewaarde,dehogeachtergronddepositieendeinvullingvanhetbegrip″significant″gecombineerdmethetvoorzorgprincipe.Datblijftgewoonovereind.Hetisdaaromdegrotevraaginhoeverredevoorgesteldeversoepelingenenbeheerplan-nenstandkunnenhouden.ZiedekritiekvandeRaadvanStateendegroteproblemenbijhetopstellenvanbeheerplannen.Hoegaathetkabinetbijwetgevingofuitvoeringsregelgevingwerkmakenvanhetafzwakkenvandefocusopdestikstofdeposito,zoalsdoorTrojanenHuysisbepleit?HoegaathetkabinetervoorzorgendatBrusselgeenroetinhetetengooit?IsmetBrusselaloverleggepleegdoverdeinvullingvanhetbegrip″significant″enoveronzeproblemenmethetvoorzorg-principe?IkhebgisterenbegrependathetRijkmetdeprovinciesafsprakenheeftgemaaktoverdeprogramma-tischeaanpakvandestikstofproblematiekrondNatura2000-gebieden.Datklinktgoed,maarikkrijggraagmeerinformatieoverdezeafspraken,overdekoppelingaandebeheerplannenenoverdejuridischeborging.Hetlaatsteonderdeelbetreftdeonteigeningswet.Wijhebbengrotebedenkingenenbezwarentegendiewet.IndeeersteplaatsgeeftderegeringinreactieophetkritischeadviesvandeRaadvanStateaandatzijvoorstanderisvaneenmeerfundamenteleherzieningvandeonteigeningswetgeving.Daaroverisaleerderberichtgevinggeweest,alin2001.Inbepaaldezinzoudenvoorstellenrondomonteigeningswetgevingwordenuitgewerkt.Infeitewordtnuopdiemeerfundamenteleherzieningvooruitgelopen.Ookwordteenandererichtingingeslagen.Indetweedeplaatsisookdevoorgesteldeontkoppelingvandeonteigeningsproce-dureenderuimtelijkeprocedureongewenst.Doordezeontkoppelingkanmetdevoorbereidendewerkzaamhe-denalbegonnenwordenvoordatderuimtelijkeprocedureisafgerond.Hetkabinetdoetalsofhetdoorgaansgaatomlandbouwgrondenenhetrisicooponherstelbareschadedaaromkleinis,maardatlijktonstochwattegemakkelijk.Ikmerkookopdatregelmatigbebouwdeonroerendezakenonteigendwordenenmetslopenbegonnenmagwordenvoordatderuimtelijkeprocedurezouzijnafgerond.Dieschadeisnietzomaarteherstellen.Ookinhetgevalvanlandbouwgrondenkunjevraagtekensplaatsen.Mijnfractievindtdaaromdatontkoppelingderechtsbeschermingvangrondeigenarenonevenredigaantast.TenslottedoetderegeringmethetuitbreidenvandebevoegdhedenvandeKroongeenrechtaandegevoeligheidvanhetinstrumentonteige-ningenaandelokalebetrokkenheid.OpgrondvandezebezwareneninaansluitingophetadviesvandeRaadvanStateheeftmijnfractiedaaromeenamendementingedienddatertoestrektdewijzigingenvandeonteigeningswetgeheeluitdecrisiswettehalen.Voorzitter.Totslot:hetkabinettrektallesuitdekastombouwprojectenuithetsloptetrekkenenomdeeconomietestimuleren.Daarhebbenwijwaarderingvoor,ookvoordeinspanningdiemetdezewetgevingwordtverricht,alhebikkritischekanttekeningengeplaatst.Nuwijditwetsvoorstelbesprekeninhetkadervandecrisiswaarmeewijtemakenhebben,wilikrefererenaaneerderedebattenwaarindecrisisineenbrederperspectiefisgeplaatst.ToenisookdoordeSGP-fractiehetcredonaarvorengebracht:bidenwerk.Hetwerkstaatvooralvanavondcentraal,maarikwilbeklemtonendatookhetonderdeelbiddenendezegenvanGodnodigzijnbijhetbestrijdenvandecrisis.IneenvandeliederendiedeBijbelrijkis,staat:AlsGodhethuisnietbouwt,tevergeefswerkendebouwliedendaaraan.Zijnzegenishetdierijkmaakt.©DeheerSamsom(PvdA):Voorzitter.Inditlangedebatzijninmiddelsvanallekantenvoorspellingengedaanendaarmeeisgezegdwelkeffectdezewetzalhebben.Alsikhetspectrumeventotmijlaatdoordringen,danvarieertdeinschattingvanmijngewaardeerdecollega’svaneenwetdiewelhaastwonderenkanverrichtentoteenwetdiehetlandvolledignaardevernielinghelpt.Datiseenbandbreedtewaaraaniknietsmeerkantoevoegen.Laatikdaaromeenveiligevoorspellingdoenenzeggenwatdezewetnietgaatdoen.DezeCrisis-enherstelwetgaatnietdecrisisoplossen.Diepretentiezullendemakers,depremiervoorop,ookniethebbengehad.Nietteminheeftdenaamgevingaltotveelmisverstanden,totontspoordeverwachtingspatronenendusooktotfellekritiek,zurereactieseninmiddelstotdeindieningvaneenamendementgeleid.Datisonnodigenjammer,omdatdatgenewatdewetwelbeoogt,hetVanderStaaijTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2182 versnellenvandebesluitvorming,ophetbreedstmogelijkdraagvlakzoumoetenkunnenrekenen,wanttrageofzelfstotaalvastgelopenbesluitvormingiszo’nbeetjeergernisnummerééninNederland.Iedereenisongelukkigmethetfeitdatteveelplannenvastlopenindepolder.Projectontwikkelaarszijndaarmeeongelukkig,datzalniemandverbazen,maarookdenatuur-enmilieubewegingisdaarmeeongelukkig,wantstagnatievanbesluitvormingleidtnietalleentotstagnatievanbouwprojecten,dieleidtooktotstagnatievandebroodnodigeverbeteringvannatuur-enleefomgeving.Waaromiserdantochzoveelchagrijnoverdezewet?Misschienomdathetbeeldisontstaandatdezewetlouterbedoeldisomvooralomstredenprojectenerevendoortedrukken.Ikkanmijietsvoorstellenbijdieangst,maarvanhetdoordrukkenvanomstredenplannenkangeensprakezijn.Endaarvanisookgeensprake.MevrouwOuwehand,neemtudatnumaarvandezeoud-beroepsbezwaarmakeraan.ErwarenwekendatikinhetgebouwvandeRaadvanStatemijntentkonopzetten.Ikzouzo’npogingonmiddellijkdoorzien.Ikkendietrucs,maardezewetdoetdatniet.Dezewetzorgtervoordatbesluitenoverplannensnellerwordengenomen,nietsmeerennietsminder.Wemoetenafvandatmerkwaardigecircuswaarinweeindeloosmetelkaardezelfdedansopvoeren.Dezelfdepartijen,dezelfdeargumentenmaariederekeereenandereaanleiding:hetbestemmingsplan,dandeMER,dandekapvergunning,dandelozingsvergunning,dandemilieuvergunning,dandebouwvergunning.Elkekeerdezelfdedans.Latenweelkaarnunietvoordegekhouden.Kijk,erzijnaltijdmensendieeenplanslechtvindenenerzijnmensen,vaakdemakers,diehetplangoedvinden.Ineenidealesituatiekeilenwealdieargumentenineenkeervoltegenelkaaraanendanbeslissenweeninhetuiterstegevalderechter.Slechteplannengaanopdiemaniereerdernaardeprullenbakengoedeplannenkomensnellertotuitvoering.Degenendievandieplannenafwillenhebbeneerderduidelijkheidendegenendieermeedoorwillengaanook.DatisnuhetaardigevandeCrisis-enherstelwet.HetistegelijkertijdookdezwaktevandeCrisis-enherstelwet,wantdezewetzorgtvooreenbeterebeoordelingvanplannen,maarnietvoorbetereplannen.IkhadvroegereenleraarNederlandsdieongelofelijksnelkonnakijken.Jewistbijhemrazendsnelofjejedicteegoedofslechthadgemaakt.Datwasprettig,maarhijleerdejenietfoutloosspellenendatistochwateenleraarNederlandsuiteindelijkbehoorttedoen.MevrouwOuwehand(PvdD):AlsdeheerSamsomzijntentheeftopgeslagenbijdeRaadvanStatevraagikmeafwaaromzijnfractieinhetverledenweleensplannenheeftgesteundwaarbijopvoorhandalkonwordenuitgetekenddatdeRaadvanStatedieonderuitzouhalen.Danhebikhetoverhethoofdpijndossierammoniak.IkzoudaarovergraageenseenverklaringhorenvandefractievandePvdA,wantdaargaatzijwelheelgemakkelijkmeeom.Ikhebeenvraagoverhetsnelleruitvoerenvanprojecten.DeheerSamsomschetsteenprachtigbeeldvanbezwaarmakers,dathetallemaalnietgaatgebeuren,enzovoorts.Ikwilechterhetbestuurlijkeenvooralhetpolitiekeonvermogenaansnijden.IkzagdatdePvdA-fractieindevoorberei-dingdeschriftelijkevragenheeftgesteldofEHS-projec-tenwellichtkunnenwordenversneldenofdeHedwige-polderwatsnelleronderwaterkankomen.Toendachtik:meentdePvdAdatecht?Politiekonvermogenwordtalseenvandegrootsteveroorzakersvanvertragingvanprojectengenoemd.DePvdAheeftzittenvertragenbijdeHedwigepolderendanvraagtzijbijdebehandelingvandeCrisis-enherstelwet:kandatdingmisschienwatsnelleronderwater?DeheerSamsom(PvdA):Ikweetnietwaaromuvragenstelt,maarwijstellenvragenineenverslagomdatwijantwoordenwillenhebben.Zosimpelishet.Wehebbenheelveelgevraagd.Datkuntuwetenalsuonsverslaggoedgelezenhebt.Wehebbeneennogaldikverslagingeleverd.Dathoortbijeenzorgvuldigevoorbereiding.Wehebbennogalwatvragengesteld,allekantenop,eerlijkgezegd,omdatwederandenvandezewetwildentesten.Watkandezewetwelenwatkandezewetniet?Ikkannunogveelmeerinteressantevragennoemendiewegesteldhebben.Veelinteressanterishetdatwe,nadatwedeantwoordenhebbengekregen,eensgoedhebbennagedacht.Nuleverenwedezeinbreng.Datisdeinzetvanmijnfractienadatwedeheleschriftelijkevoorbereidinghebbengedaan.Dusalsugoedluistert,zultuhorendatiknupreciestoebenaandatbestuur-lijkeonvermogen.DatwildeikaantonenaandehandvandieleraarNederlandsdiewelgoednakijkt,maarnietgoedleertspellen.MevrouwOuwehand(PvdD):Dankuwel.DanbenikheelergbenieuwdhoedePvdAhaareigenpolitiekeonvermogeninditlichtbeoordeelt.Graageenbeetjeeerlijk.DeheerSamsom(PvdA):Datgaikunuallemaalvertellen.IkhadhetoverdieleraarNederlands.Devoorzitter:DieleraarNederlandsmoetnogevenwachten,wantdeheerRoemerheefteenvraag.DeheerSamsom(PvdA):Dieisalweerweghoor!Dieslaapt.DeheerRoemer(SP):ZoopheteindvandeavondprobeertdeheerSamsomheelbevlogendewetteverdedigen.Waarhijhetvandaanhaaltomzostelligtezeggendathetomallemaalversnellingengaat,maghijmijnogevenuitleggen.Dathaaliknergensuit.Deervaringenmeteerderespoedwettenlerendatheteerdertotvertragingenleidt.Dusmijnvraagis:waarhaaltdeheerSamsomdatvandaan?MijnheerSamsom,waarombentuzoenthousiast?Vindtudelijstvanprojectenzoinbalans?Waarzijnuwspoorprojecten,waarzijndieprojectenwaarunormaalgesprokenookzovoorpleit?Vindtuditinbalans?Zijnernietveelteveelwegenenveelteveelvliegvelden?DeheerSamsom(PvdA):Detweevragenhorenbijelkaar.Deporteevanheteerstestukjevanmijnbetoog,voordatdeheerRoemerbegonmetinterrumperen,isnujuistdatheternietzozeeromgaatwatvoorplannenjevoorlegt.Dezewetversneltdebesluitvormingdaarover.Eenslechtplangaateerdernaardeprullenbakeneengoedplanwordteerderuitgevoerd.DatisdeessentievandeCrisis-enherstelwet.DeheerRoemerzegtdatvandieversnellingnietzoveelterechtzalkomen.Alsdatzois,verdampentegelijkertijdalzijnbezwarendaarte-SamsomTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2183 gen,endanishettocheenbeetjeloodomoudijzer.Ikdenkdatdezewet–metalleonbeholpenhedendieerinzitten,wanthijisnoglangnietvolmaakt–weldegelijkvooreenversnellingzorgtendieisnuttig.GeletopzijnbijdrageneemikaandatdeheerRoemerdaarookvooris.Hetversnellenvanbesluiten,datiseenbeetjezoalswindmeeopallefietspaden.Daarzijnwijallemaalvoor.Datwillenwijgraag.Hetisverrektemoeilijkomdatterealiseren.Daardoetdezeweteengoedepogingtoeendaargeefiknumijnoordeelover.Nietmeerenminder.DeheerRoemer(SP):DeheerSamsomgeeftnietaanwaarhijdezekerheidvandaanhaaltdathetversnellin-genzijn.Ikhebinmijnbetoogjuisteenheleboelrisico’saangegeven.Diekomenoverigensnietallemaalvanmij.Diehebbenwijvooralgehoordtijdensdehoorzittingen.DeskundigengevenaandatjeopjeklompenkuntaanvoelendatjesnelbijhetEuropeseHofzitalsjedegrenzenvanEuropesewettenopzoekt.Datduurttweetotdriejaar.Erzijnallemaalvandatsoortvoorbeelden.DeheerSamsomheeftzeookgehoord.Hetzijnerheelveel.Deervaringmeteerderespoedwettenleertdatwijdaarmeedeplanknogweleensmisslaan.Ja,ikbenvoorhetversoepelenofvoorhetversnellenvanprocedures,zolangwijdezorgvuldigheidmaarinachtnemen.Ikvindhetnietinbalans.HetvaltmijtegendatdeheerSamsomdaarzoheelgemakkelijkoverheenstaptennietvoorsteltomdekernvanhetprobleemnoueenssamenaantegaanpakken.Waarinzitdiestroperigheidnou?Waarzittendiegroteproblemennou?DaarhoorikookdePartijvandeArbeidveelteweinigover.Ookbijdeoverheidisveelwinsttehalen.Wijhebbenheelwatkerenmeegestemdomdiewinsttebehalen.Iknoemdebestuurlijkelusenzovoort.IkhadgehooptopietsmeercompassievandeheerSamsom.DeheerSamsom(PvdA):NoudraaitdeheerRoemerzichwelheelmakkelijkonderzijneigenvraaguit.Hijvroegeerstofdelijstwelinbalanswas,maarnuzegthijdatdebesluitvormingnietinbalansis.DeheerRoemer(SP):Iksteldetweevragen.DeheerSamsom(PvdA):Overdestellingdatdebesluitvormingnietinbalansis,kanikhetnodigezeggen,maarlaatikeerstzeggenwaarikhetvertrouwenvandaanhaaldatmetdezewetweldegelijkversnellingwordtbereikt.Diezitnatuurlijksowiesoinhetbekortenvaneenaantalprocedures.Achtwekenismeerdanvierweken.Iedereenkandatuitrekenen.Iknoemdenetaldedansdieachtkeerachterelkaarwordtopgevoerdrondomhetzelfdeproject,metelkekeerdieanderevergunningalsaanleiding.Inafdelingzes,hetprojectbe-sluit,wordtdatallemaalinéénkeergedaan.Zonderéénwetopzijtezetten,zonderéénpuntophetgebiedvannormenendergelijketeveronachtzamen–daarmeebeantwoordikmeteendetweedevraagvandeheerRoemer–nemenwijinéénkeereenbesluitoverhetplan.Debouwerendegenedieertegenis,willennamelijkmaarééndingwetenvaneenplan:magheteigenlijkwel?Dievraaggaanwijbeantwoorden,enweléénkeer.DaarkandeheerRoemerniettegenzijn.Hetgaatoméénplan.Erzijnvoorstandersenerzijntegenstanders.Wijvechtendatéénkeermetelkaaruit,indejuistearena,endannemenwijeenbesluit.Zoishetmetdezewet.Eensnellebesluitvormingoverdevraagofeenplangoedofslechtis,isprettig.Watwijechtnodighebben,zijnbetereplannen.Plannendietoteenmooier,welvarenderenschonerNederlandleiden.Datisuiteindelijkwatdeoverheid,devolksvertegenwoordi-ging,behoorttedoen.Deconstateringdatdezewetdaarniettoeleidt,leidtautomatischtotdevraagwatwijdanwelmoetendoenombetereplannentekrijgen.Wettelijkevoorschriftenopstellenwaarinwijonszelfopdragenombetereplannentemaken,lijktopheteerstezichtnietzo’nzinvolleexercitie.Artikel1:deoverheidmaaktslechtsnoggoedeplannen.Lijktmijeenprachtigewet.Erzijnookwelpraktischeraanknopingspunten.Decommissie-Elverdingheeftopditpuntzeergoedeadviezengegevendiedeelsookinwetgevingkunnenwordenvastgelegd.Centraalindeaanpakvandecommissie-Elverdingstaaneenbeterevoorbereidingeneenvroegekeuzevooreenvoorkeursvariant.Danvermijdjedateindelozeuitwerkenenafwegenvanallerleivariantenmetdedaarbijhorendeherhalingvanzettentotinhetlaatstestadium.DezeaanpakwordtnuindeTracéwetingebed,maarindeCrisis-enherstelwetontbreektdezeeigenlijk.Kanderegeringklipenklaarbevestigendanweltoezeggendatdeaanpakdiedecommissie-Elverdingvoorstaatookonverkortinalleandereruimtelijkewetgevingdievanbelangis–erzijnernogveelmeerdandeTracéwet,deWbr,deWroendergelijke–wordtopgenomen?Wijwillennietalleensnellerkunnenschiftentussengoedeenslechtplannen,wijwillengewoonmeergoedeplannen.Inaanvullingdaaropverzoektmijnfractiederegeringomdezewet,mochtdiewordenaangenomen,nietaanhaarlotovertelaten,maarregionaleenlokaleoverhe-denactieftegaanbijstaanbijdeuitvoering.Hetwoord″ingewikkeld″ishetwoorddatvandaaghetmeestwordtgebruikt,ennietvoorniets.Alswijhetlatenbijhetopsturenvandewetstekstnaarallegemeentenenlokaleoverhedenmeteenansichtkaartvandepremiermetdaarop″veelsucces″,dankanikuverzekerendatdezewetuiteindelijkinderdaadnietszalveranderenennietszalversnellen.Erisactieveondersteuningnodig.Indehoorzittingwerdgeopperdomlagereoverhedenbijtestaanmetcrisis-enherstelteams.Dangaatdienaamtochnogmooiergensvoortoegepastworden!Datlijktonsinalzijneenvoudeigenlijkweleenheeleffectievesuggestie.Watvindtderegeringdaarvanenwilzijdatterhandnemen?Nadiealgemenebeoordelinggaiknusnelnaardehoofdstukkenenafdelingenvandewet.Deavondheeftvolgensmijalerglanggeduurd.Gedurendedieavondiserookalheelveelgezegd.Endatheeftweeralsvoordeeldatikdelenvandeinbrengvanmijnfractiekanoverslaan.GeheelindegeestvandeCrisis-enherstel-wetgaanwijgeendingenoverdoen.Ikbeginbijhethartvandewet:hoofdstuk1,waarindetijdelijkedoordecrisisgerechtvaardigdemaatregelenstaandievantoepassingzijnopeenbeperktaantalprojectenencategorieën.Enmetdatbeperktevalthetnatuurlijkuiteindelijkwelmee.Ja,eriseengelimiteerdelijstvan57enerzijnalweerwensenomdaarietsaantoetevoegen,maardielijstmetcategorieëniszodanigsamengestelddatikmoeitehadomopgronddaarvaneenprojecttebedenkendatnietonderdezewetvalt.Daarisopzichnatuurlijknietzoveelmismee,gegevenSamsomTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2184 hetfeitdathetaantalbochtendatdezeprojectenmogenafsnijdenindebesluitvorming,ookrelatiefgeringis.Alsiksommigecollega’sinditdebatmaggeloven,danwashoofdstuk1hetzelfdealshetuitroepenvandePeople’sRepublic,maarikhebechtandereassociatiesbijdeinvoeringvaneenrelativiteitsvereiste,lexsilencioeneenverkortingvandeberoepstermijn.Mensendiemenendatplannennietdeugen,moetenvoortaanbeteropletten,wantzijhebbenkorterdetijd.Zijmoetenhuneisenscherperformuleren,maardatlijktmeeerlijkgezegdalleenmaarwenselijk.Immers,alsiedereenscherpis,wordtuiteindelijkhetresultaatbeter.Ikhebweleenvraagovereenaantalvande57projecten–ofwarenheter58?–inbijlage2.EenaantaldaarvanhebbennognietdegeheleMER-proceduredoorlopen.Hoekanderegeringgaranderendatzorgvuldigebesluitvorming,doorhaarzelfgepropageerdeninhetstukvandecommissie-Elverdingookelkekeergeadviseerd,dantochnietingevaarkomt?Datwilikgraagweten.DatwilikoverigensookgraagwetenvandeprojectendiedeheerKoopmanswiltoevoegen.Ookdaarvoorgeldenimmersdezelfdecriteria.MevrouwOuwehand(PvdD):IkkendeheerSamsomalsiemanddieopkomtvoordebelangenvanmilieuorgani-saties,omdathijnetzoalsikzietdatditeenbelangrijketegenkrachtisinonzesamenleving.Datheefthijletterlijkgezegd.Hijzeidatditessentieelisinonzedemocratie.Nuzegthijterechtdatmensenbetermoetenopletten,datzijbeterhunhuiswerkmoetendoen,datzijsnellerinactiemoetenkomen.Hetisnatuurlijknietzodatmilieuorganisaties100mensenindiensthebbeneneenpandvandriehoog.Datweethijnetzogoedalsik.Hetzijnzwakkewaarden.IkhoordeVVDhierachtermebrommen.ZijdenkenallemaaldathetomeenbvWakkerDiergaat.Echt,daarwerkendriemensen!ZietdeheerSamsomdaardangeenpijnpunten?DeheerSamsom(PvdA):Nee,wantbeteroplettenenscherperformulerenmaakthetnietonmogelijk,ookvooreenclubmetdriemensen,ominderdaadhaarbezwarenteformuleren.IkkenWakkerDieralseenclubdieheelgoedweetwatzijwilenookwatzijnietwil.Dieclubslaagtergoedinomdatscherponderwoordentebrengenenheeftdaarafentoeheelweinigtijdvoornodig.Datgaatdieclublukken.Ikkenookmilieuorgani-satiesdiewel100mensenindiensthebbeneneenpandvanzesverdiepingenhoog–ikheberzelfgewerkt–endiehebbenallemogelijkhedenomdittoteengoedeindetebrengen.Wijstellengeenonmogelijkeeisen.Sterkernog,wijspitsendezeeisentoeopindividuen,wantdiemoetenerooktoeinstaatzijn.NietgesponsorddoorWakkerDierofiemandanders,maargewooniemandindesamenlevingdieeenplaneenslechtplanvindtendaargoederedenenvoorheeft.Diemoetinstaatzijnombezwaartemaken.Dathonorerenwe.Wijhonorerenhetalleenniet24keer.Endatlijktmeietswaariedereeninmiddelswelachterkanstaan.MevrouwOuwehand(PvdD):IkziehiertochdegroenejasvandeheerSamsomafglijden.Diezorgbijdemilieuclubsisterecht.IkdoelmetnameopdeNatuurbe-schermingswet.Uhebteenamendementingediendomhetvooralviadebeheerplannentedoen.Diemensendaarmoetenmetbijelkaargecollecteerdeeuro’sdebelangenvandenatuurbijwijzevansprekenvoordepoortenvandehelwegslepen.Hoedenktudatdatgaat?Hetgaatomhetwaarborgenvandiebelangen,indatsoortvoorbereidingvandebesluitenwaarvanujuistzegt:wijmoetenalleenmaargoedeplannenhebbenenwijgaandaarininvesteren.Aandeenekanthebbendemilieuclubsdusgeengeldenaandeanderekant,alshetopprocederenaankomt,moetenzeheelgoedopletten.Uweetnetzogoedalsikdatditavondurenzijn.Hetisheelhardwerken,maarumaakthethunalleenmaarmoeilijker.DeheerSamsom(PvdA):Ikweetnietwiezichbijuheeftgemeld,maarbijmijheeftzichgeenmilieuclubmetdatbezwaargemeld.Zijzoudenooknietdurven,wantzezijntrotsopwatzekunnenenzezijnertrotsophoesnelzekunnenhandelenenhoeslimzezijn.Dathebbenzijinhetverledenoverigensookvaakbewezen.Zijhebbenzichmisschienbijugemeld,maarnietbijmij.Zijhebbenzichbijmijgemeldmetterechteinhoudelijkevragenenzorgen.Daarophebbenwijinhoudelijkgereageerd,bijvoorbeeldinhetdeelvandeNatuurbeschermingswetwaaroverwijstraksvastnogkomentespreken.Maargeenvandemilieuorganisatiesheefttegenmijgezegdniettekunnenvoldoenaandiezesweken.Zijzoudenzichechtschamenalszijdatzoudendoen.Zijhebbendatgelukkigooknietgedaan,wantzijkunnenhetheelgoed.DeheerVanderHam(D66):UzegtdatermisschiennogwelietsismetdeMER-procedure.Daariniseenaantalprojectenopgenomen,misschienookinhetlijstjedatdeheerKoopmanseraanwiltoevoegen,dienognietdeMER-procedurehebbendoorlopen.Uzegtdatmetenigeblijmoedigheidendatisknapopditlatetijdstip.Ikvindhetechterookweleenbeetjenaïef,wanthetkanbestzozijndatdeprocedurenietwordtdoorlopen,watueniknietwillen.Uzegtvandelexsilenciopositivodathetmaarkleinbieris:debezwarendiedaaroverwordengeuitdoormilieuorganisaties,maarookdoorveleKamerleden.Datzijnechterwelproceduresdieuiteindelijkvoorproblemenkunnenzorgenbijditsoortgroteprojecten.Waarombentudaarzoluchthartigover?DeheerSamsom(PvdA):Alsubezwaarmaakttegendelexsilenciopositivo,hadubezwaarmoetenmakentegenzowelbijlage1alsbijlage2,maardathebikuniethorendoen.HetgaatnuoverdeMER.Debochtdiewijafsnijdenmetbetrekkingtotmetnamedeprojectendiegenoemdzijninbijlage2,ishetalternatievenonderzoekindeMER.Erhoeftgeenplan-MERtekomenendientengevolgeookgeenalternatievenonderzoek.Ikwilwetenopwelkemanierdezeplannen–hetzijner12of11,afhankelijkvandemanierwaaropjetelt–totstandzijngekomen,opwelkewijzedanook.Sommigeplannenzijnviaeenstructuurvisietotstandgekomenendanhebjewelweereenalternatievenonderzoek.IkhechtnietaandeMER.Hetisgeendoelopzich,maareenmiddel.Alshetplanopeenanderemaniertotstandisgekomenendealternatievenbijdetotstandkomingzijnafgewogen,hoorthetprojectterechtthuisinditlijstjeengaanwijnietnogeensmeteenplan-MERalternatievenafwegen.DeheerVanderHam(D66):Hetisdantochgewoonheelhandigomindewettehandhavendateraltijdnaaralternatievenwordtgekekenendatwijditnietminofmeeraanhettoevaloverlaten?SamsomTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2185 DeheerSamsom(PvdA):Alswijdathaddengedaan,zoudenwijnuhebbengezegd:voordieendieprojectenmoetenwijgewoonweereenplan-MERopstellen,endanzoudenwijdingendubbelhebbengedaan.Erisééndingdatwijmetdezewetproberentevoorkomen,endatisdingendubbeldoen.Ikwilgraagwetenvoorwelkeprojectenalternatievenzijnafgewogen,wantdanhoeftdatnietmeerdubbeltewordengedaan.Alserprojectenoverblijvenwaarvaninderdaadklipenklaarduidelijkisdaternogeenplan-MERmoetwordenuitgevoerd–datisdanhetmiddel–moetendievandelijstaf.Zosimpelishet.Iksluitdusnietuitdaterietsafgaat.DeheerVendrik(GroenLinks):VolgensmijwildeheerSamsomnietalleenwetenoferviaalternatieveroutestocheenalternatievenonderzoekbeschikbaarisgekomen,maarzeihijzojuistookdathijzekerwildestellendatvoordeprojectenoplijst2devereistezorgvuldigheidinachtwordtgenomen.Datishetdoel.Vooreenaantalvandieprojectenisdatwaarschijnlijknietzo,wantdeverplichtingvandeprojecten-MERvervalt.Deplan-MERblijft,maardeprojecten-MERvervalt.Dezorgvuldigheidbenjedankwijt,wantdiekomtmedetotuitdrukkingviahetverplichtealternatie-venonderzoek.Watgebeurternualsblijktdateenaantalvandieprojecteninderdaadgaatlijdenonderhetontbrekenvandeverplichtingtotdeprojecten-MER?Erisdaneenalternatiefbeschikbaargesteldenonderzochtviaeenandereroute.Moetendieprojectendanvandelijstaf?Wantdanishetkennelijknietzorgvuldig.DeheerSamsom(PvdA):AlservooreenprojecteenMERmoetkomenvolgensdeEuropeseMER-richtlijnen,danmoetdatgebeuren;daarkanditwetsvoorstelechtnietsaanveranderen.Hetgaatomhetalternatievenon-derzoekdatookindeproject-MERzouzitten.Datvervalt.Watwijvoordezeprojectenlatenvervallen,ishetalternatievenonderzoek.Ikwilduswetenofditgebeurdisviaeenanderetotstandkomingsroutevoorditproject.Sommigedoeneral40jaarover,dusikneemaandaterindietijdookweleensgekekenisoferietsandersmogelijkwas;datheetdaneenalternatievenonderzoek.Ikkrijgvanhetkabinethetlijstje,methettabelletjeenhetingevuldekolommetjemetkruisjes:welofgeenalternatievenonderzoek.Zosimpelishet.AlsuzegtdatwijvoorprojectendeheleMERlatenvervallen–uzoumijkunnenvangen,wantikkennietalle340pagina’suitmijnhoofd–danzegikdatwijnietdeMERlatenvervallenvoorprojectenwaarvooreenMER-plichtgeldt.Ikwilhetnieteens,maarookalzouhetkabinethetwillen,dankanhetkabinetdatnieteens,wantdaarhebbenwijEuropeserichtlijnenvoor.DeheerVendrik(GroenLinks):DeEuropeserichtlijnverbiedtiniedergevalomeenplan-MERtelatenvervallen.Diehandhaafthetkabinetookkeurig.Voordeprojectenopdielijstvervaltechterweldegelijkdeproject-MER,waarinhetmeestconcretealternatievenon-derzoekzit.Eventerugnaarhethoofdpunt.IkbegrijpdatdeheerSamsomaandringtopzorgvuldigheid,ookvoordeprojectenoplijst2.Alsnublijktdatdealternatieven,viawelkeroutedanook,nietonderzochtzijn,zegtdeheerSamsomdandatdieprojectenvandielijst2afmoeten?DeheerSamsom(PvdA):Alsdielijstnietopeenzorgvuldigemaniertoteeneindgebrachtkanworden,moetenerdingenvanaf.DeheerKoopmansheeftechteroverzijnlijstpreciesdezelfdevraaggesteldenikganuovermijnlijst,metdaaropéénproject,dezelfdevraagstellen.WijzoudenheelgraagdespoorlijntussenLeeuwardenenGroningen–mijngeboorteplaatsendeplaatswaarikopgroeide,wateroverigensnietsmeetemakenheeft–heelgraagopdelijstzetten.Ookvandatprojectwilikechtergraagwetenofhetwelopeenzorgvuldigemaniertotstandisgekomen.Alsdatprojectdankanprofiterenvaneensnellebesluitvorming,isdatvooriedereenbeter.Wijdenkendatdeprojectenincategorie7.4,deprojectendieeenvergunningopgrondvandeNatuur-beschermingswetnodighebben,beternietopdielijstkunnenstaan,nietomdatwijdezeprojectenniethetbestewensen,maaromdatwijnujuistvoordezespecifiekeproblematiekeenandereenbetereoplossingvoorstellen.Ikkomdaarzoopterug,maarikhoorgraagdemotiveringvanderegeringomcategorie7.4inbijlage1weltehandhaven.Hoofdstuk2betreftdeontwikkelingsgebieden.Hetkomteigenlijkneeropmogelijkhedenombijherstructu-reringteschuivenmetmilieuruimtetussendiversevergunninghouders.Menwashetwellichtvergeten,maarmijnfractiedeedin2003hetvoorstelommilieu-ruimtevoorbijvoorbeeldbodem,luchtengeluiduitruilbaartemakeninstedelijkegebieden.Datisprecieswatnugebeurt.Zowildenwijtoenmilieuontwikkelingenbevordereneneconomischeontwikkelingenmogelijkmaken.Diesuggestievieltoenenigszinsalszaadopderotsen,maarwijzijnerverheugdoverdatzesjaarnadatoditbriljanteideevormkrijgt.Welvragenwij,zoalsmijnfractietoenookdeed,omenigebeschermingtijdensderitingevalvanhetafwijkenvandenormenenomexpliciettekijkennaarvoordeelvooromwonenden.Deomwonendenmoetenervanopaankunnendatzijniettelangineenovergangssituatieblijvenzittenendatgedurendedieperiodedenormoverschrijdingdusenigszinsbinnendeperkenblijft.Belangrijkerisechterdatzijeropkunnenrekenendatzij,alsdeuiteindelijkesituatiebereiktis,kunnenmeedelenindeontstanemilieuwinst.DitisvergelijkbaarmethetgeenbijSchipholisafgesproken.MijnfractieondersteuntdaaromhetamendementvancollegaWiegmanopditpunt.Weliserenigeonduidelijkheidoverdevraagwelkegebiedennuinaanmerkingkomenvoorhoofdstuk2.Dezeonduidelijkheidzalsnelmoetenverdwijnen.Dedoormijaleerdergenoemdecrisis-enherstelteamszullendaarvoorkunnenzorgen.TerillustratiemaggeldendatvanuitEindhovendewensisgeuitomdeontwikke-lingvanStrijp-Sexpliciet,dusbijnamegenoemd,optenemenindebijlagevandewet.Mijneerstereactiewasdatdithelemaalniethoeft,omdatStrijp-Snujuisteengebiedisdatpreciesonderhoofdstuk2kanvallenendusnietinhoofdstuk1hoeft.Ikvraagderegeringexpliciettebevestigenofditzois,nietalleenaanmij,maarovermijnhoofdheenookaandemenseninEindhovenenomgeving.Afdeling3vandithoofdstukisonsuithethartgegrepen.Wegmetdebizarreradarzoneringenenruimbaanvoorduurzameenergiedoorwindmolens.Zozoujehetalthanskunneninterpreterenalsjeheeloptimistischleest.IkvraagdeministervanVROMomexplicietintegaanophaarplannenmetdezeafdelingvandewetenSamsomTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2186 haarinschattingtegevenoverhetaantalwindprojectendatwijhiermeeuithetregelmoeraskunnentrekken.Ietsminderenthousiastzijnwijoverafdeling4,waarindeinstemmingsquotevoorenergiebesparingsprojectenbijdehuurwoningenwordtverlaagdnaar40%.Daaristenprincipalenietsmismee,maarpraktischgezienconstateerikdatdetweegrootstespelersopditgebied,AedesvandecorporatiesaandeenekantendeWoonbondvandehuurdersaandeanderekant,hetnietzienzittenenaverechtseeffectenvoorspellen.Zijkunnenhetweten,sterkernog,zijkunnendieaverechtseeffectenzelfveroorzaken.Volgensmijmoetenwijhetdanmaargewoonnietdoen.Welenthousiastzijnwijoverafdeling6vanhoofdstuk2.Woningbouwwasalheelhardnodigvoordecrisistijdenindezecrisistijdiserhelemaaleenschreeuwendebehoefteaanbouwprojecten,omdevraaguitvalendedaarbijoptredendewerkloosheidindebouwtedempen.Erwordthiereenwaredeltawet,ofeendeltawetje,geïntroduceerd.Dezeafdelingblijftbeperkttotkleineoverzichtelijkeprojecten.Mijnfractiewilweldegarantiedatdezeafdelingnietleidttotonbedoeldeeffecten,zoalsbouweninhetgroen.Wijhebbendaarvooraleenamendementingediend.Wijhorengraagdeopvattingvanderegeringoverditamendementofoveralternatie-venomongewenstbouweninhetgroentevoorkomen,wantanderszoudenwijhetkindmethetbadwaterweggooien.Wijzijnalweerbijhoofdstuk3aangeland.Overwatoveronteigeningindathoofdstukstaat,isalheelveelgezegd.Deexpertshebbendaardebottenovergebroken,zoujehaastkunnenzeggen.Ikhebdaarweinigaantoetevoegen,andersdandatikmijonverkortaansluitbijhetamendementvanmevrouwWiegmanopditpunt.Voordewetgevingrondomwindparkengeldtprecieshetzelfde.Diewilikuithetmoerastrekken,nietverdererinduwen.Gadaardusvooralmeedoor.Dankomenweinhoofdstuk3bijdenatuurbescher-ming,deaanpakvandesituatieronddeNatura2000-gebieden.Hetwoordcrisisishiermetrechtvantoepassing.InaprildeeddeRaadvanStateeenuitspraakdieinalzijndetailvoerisvoorfijnproeversenjuridischehaarklovers,maardieinessentiesteltdataangezienallenormentochalwordenoverschreden,iederestapdienogwordtgezethartstikkeillegaalis.Datbetekentgeenuitbreidingvanlandbouwenandereeconomischeactiviteiten,LTONederlanddusdiepongelukkig,maarhetbetekentookgeeninvesteringenenaanpassingendienatuuroptermijnjuistkunnenverbeteren,dusmilieuor-ganisatiesdiepongelukkig.Waarzagenwijdatnueerder?Juist,in2004nadeuitspraakvandeRaadvanState–deministervanVerkeerenWaterstaatkanzichdienoglevendigherinneren–dieeenwegaanlegopslotzettevanwegeluchtkwaliteit.Deproblematiekishetzelfde:normenoverschreden,dusallesopslot.ToenwerdhetaangepaktmethetNationaalSamenwerkingsprogrammaLuchtkwa-liteit.Datisinessentienietsandersdaneenrijtjeprojecten,zoalswegen,metnegatieveeffectenopdeluchtvervuiling,enmaatregelen,zoalsbijvoorbeeldschonereauto’s,metpositieveeffectenopdeluchtver-vuiling.Alsjediebijelkaarzet,bijelkaaroptelt,enhetsamenbeterisvoorhetmilieu,mochthetdoorgaan.Eenplanmochtdusdoorgaanalsdeoptelsomvannegatieveenpositieveeffectenleiddetothethalenvandenorm.Zoietskanniethelemaal100%metNatura2000,maarongeveerdezelfdeaanpakkanhierookwordengekozen.Logischerwijsgaanwijdatookdoen.Dewetgeeftzelfaleenmooieaanzet,vooralnadenota’svanwijziging,viadebeheerplannenendeverplichteaanwijzingsbevoegd-heidvooroverhedenommaatregelenaftedwingen.WijhebbenerdusineendrachtigesamenwerkingmethetCDAenvanharteondersteunddoorenmetmedewer-kingvandeChristenUnienogwatextrajuridischeverankeringaangegevenomzoheelzekertewetendatwijmethettoestaanvaneconomischeactiviteitenooktegelijkertijddenatuurkwaliteitverbeteren.Ditiseenvandeweinigegelegenhedenwaarinvaneconomieenmilieueenechtewin-wincombinatietemakenis.Wantuweet,mevrouwOuwehand,datditheelvaaklozekretologieis,win-win.Heelvaakkloptdatgewoonniet.Dezekeerklopthetwel.Latenwijdiezeldzamekansgrijpen.MevrouwOuwehand(PvdD):MetallerespectmijnheerSamsom,uhebtofgeenideewaaroveruhethebtofukuntheelheelgoedtoneelspelen.DeheerSamsom(PvdA):Ikweetprecieswaaroverikhethebenikkanniettoneelspelen,dusuzulteenderdekeuzemoetenvoorleggen.MevrouwOuwehand(PvdD):Uweetnietwaarhetovergaat.Waarikmijbehoorlijkaanstoor,isdatnuzelfsdePvdA-fractiemeedoetinhetcircusalsofdeuitsprakenvandeRaadvanState–datiskeeropkeergebeurdinhetammoniakdossier–alseendonderslagbijhelderehemelkomen:″ohelp,desectorzitopslot″.Toenuin2005medeverantwoordelijkwasvoordeoverdrachtvandebevoegdheidnaardeprovincies,hadukunnenwetendatertoeneenheelkleinerareregelindiebeleidskadersterechtisgekomen,namelijkdoenalsofeenvergunningopbasisvandeWetMilieubeheerhetzelfdeisalseenvergunningopbasisvandeNatuurbeschermingswet.Datisniethetgeval.Daardraagtuzelfverantwoordelijkheidvoor.DanschorstopzekermomentdeRaadvanStatezo’nvergunningofzegtdathetnietkanendangebruiktudatalslegitimeringvoorhetopnemenvaneenmaatregelineenCrisis-enherstelwet.DeRaadvanStateheeftgeadviseerdomdeNatuurbeschermingswetniettewijzigen,omdaterhiatenzijnmetdeVogel-enHabitat-richtlijn.Ennustaatudaarmetdrogeogentebewerendatditeencrisisisdieeenplaatsindezewetverdient.Ikvindhetwerkelijkonbestaanbaar.DeheerSamsom(PvdA):Ikstahiernietmetdrogeogenzomaarietstebeweren.Ikdieneenamendementvanelfpagina’sindat,nazorgvuldigelezingvanhetadviesvandeRaadvanState,volgensonshethiaatkanvullen.Zekerheidhebikdaaroverniet.Wijdoeneenultiemepoging.IkmoetmevrouwOuwehandtoegevendatikinderdaadniethelemaalpreciesweethoehetzitmethetcollegeoverdemilieubescherming.Watikwelweet,isdatmijnfractieendievanhetCDAopditterreinvangeheelandererichtingenkwamenaanvliegen.Daaroverhoevenwijelkaarnietvoordegektehouden.Datisabsoluuthetgeval.Daarinhebbenwijeenlangegeschiedenis.MevrouwOuwehandkandefractievandePartijvandeArbeidnietbeschuldigenvanhetfeitdatwijdeammoniakiseringvandenatuurgebiedenzomaarhebbenlatengebeuren.Datisabsoluutniethetgeval.SamsomTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2187 Maarterwijlwijvantotaalverschillendepuntenzijnkomenaanvliegen,zijnwijbeidenopprecieshetzelfdepuntaanbeland.Datiseenpuntwaaropzoweldenatuurongelukkigis–ikdoelvanzelfsprekendopdegenendiedenatuurvertegenwoordigen;afgezienvandetreurwilgkunnenbomennogniethuilen–maarookLTOongeluk-kigis.Alsiedereenongelukkigis,moeterietsverande-ren.Datkandanookvaak.Precieseenzelfdesituatiezagenwijoptredentenaanzienvandeluchtkwaliteit.Daarvanweetikdantoevalligweerwelveel.Diekennishebbenwijgebruiktomookinditgevaluitdeimpassetekomen.Latenwijheteenkansgeven.AlsmevrouwOuwehandgelijkheeft,kanzijheelrustigweerinhaarbankjegaanzitten.DanzaldeRaadvanStateelkeontwikkelingweergaantegenhouden.Datisprecieswathaardoelis.Ikgunhethaar.Hetisniethelemaalmijndoel,maaralshethaardoelis,kanzijrustigachteroverleunen.Aangezienzijerzostelligvanovertuigdisdathetgeenwijproberenvoorelkaartebakkenabsoluutnietgaatwerken,zalzijhaardoelgaanbereiken.Waaromiszijdanzoongerust?Devoorzitter:Neen,mevrouwOuwehand.Uhebtaltweevragengesteld.Wijmoetenverder.Opeengegevenmomentzullenwijookmoetengaanbesluitenhoewijhetdebatzullenvervolgen.MijnheerSamsom,bentuklaarmetuwbetoog?DeheerSamsom(PvdA):Neen,neen,voorzitter!Ikdraaiblaadjesdoor.Ikbenaleeneindgevorderd.Ikhadmijalslaatstesprekeringeschrevenomdatikhooptedanvolstrektongeïnterrumpeerdmijnbetoogtekunnenhouden.Datisniethelemaalgelukt.Misschienligtdatwelaanmij.Ikhadhetoverdelozekretologievanwin-win,diedezekeernueenseenkeernietopgaat.Dezekeerishetwaar.Dezekeerkunnenwijdekansgrijpen.Ikhoorgraageenuitgebreidereactievanderegeringoponsuitgebreideamendementwaarinwijdelandelijkeoverheidopdragenomalsdewiedeweergadenoodzake-lijkeverminderingenvandeachtergronddepositieookinhetprogrammavastteleggenopdatbeheerplannenopregionaalniveaudaaropkunnenwordentoegesneden.Wijhebbeninhetamendementderegelsenproceduresvastgelegdopwelkemanierwijdeontstaneontwikke-lingsruimtedanweerverdelen.Hetisallemaalwatingewikkeldgeworden,maariedereenkanhetinhetamendementlezen.Wijwilleneenjuridischbindendeaanpakdieleidttoteenambiti-euze,gelijkmatigeverlagingvandestikstofdepositieopnatuurgebieden.Datisuiteindelijkeenontwikkelingwaarbijzoweleconomiealsmilieuzijngebaat.DeheerVanderHam(D66):Hetisallaat,maarwijwordenheelgoedindegatengehoudendoorallerleijuristen.Datisheelfijnwantdiekunnenonsgoedbriefen.DatisookhetgevaloverhetamendementvandeheerSamsom.Inmijninbrenghebikgezegddatamendementsympathiektevinden.Dejuristenzeggendathetindegoederichtinggaatmaardaternogsprakeisvaneengaatje.Datbetreftdesituatiewaariniemandkwaadwil.Dankaneenstandstillsituatieontstaan.DeheerSamsomenikbeogendatgeenvanbeiden.Datgeldtzekervoormijnpartij.Ikhebeenamendementingediendomdatgaatjetedichten.DeheerSamsomheeftdatamendementnognietgelezen,wanthetwerduitgedeeldterwijlhijstondtespreken.Hoekijkthijaantegendithiaatenhoewilhijhetdichten?DeheerSamsom(PvdA):Ikkrijgsomsdeindrukdatdeamendementenvandepublieketribuneafkomenrollen.Datisnieterg;zowerktdemocratieenzohoorthetook.Hetamendementwordtmijzelfsopditmomentdoordebodeaangereikt.Dankuwel.Ikleesheteven.IkherkenalhetartikelwaardeheerVanderHamietsaangaattoevoegen.Ditisinderdaadeenpunt.Alsiedereendierondomofineengebiedbezigis,zelfietsgaatdoen,gaathetmis.Menkaneeneigenstalletjeerbijzettenenzelfeenluchtwassernemendiepreciesderuimtecompenseertdieextradoorzo’nstalwordtveroorzaakt.Opdiemanierverpestzo’nboerhetechterwelvoorderest.Opdiemaniermaakthijalleszelfopenzethijalsnogwatnuverkeerdgaatopslot.Ikdenkdusnietdathetamendementnodigis.Maarlatenwijhetalsvolgtspelen.Latenwijdebewindsliedenvragenhoezijhieroverdenken.Isheteenaanvulling?Ishetonnodig?Hetkanooknogeencompliceringzijn.Ikerkenonmiddellijkdatinvak-Kmensenzittendieveelmeervandezeingewikkeldemateriewetendanik.IkspeelhetamendementvandeheerVanderHamdusgraagdoornaarderegering,metdevraagomeenuitgebreidereactie.Indithoofdstukhoorttotslotnatuurlijkietsoverelektrischeauto’s,denieuwerevolutieindemobiliteit.Dierevolutieleeklangetijdbeperktteblijventotgolfkarretjes,maarinmiddelskunnenechtemiddenklas-sefamilieauto’swordengeproduceerd.InNederlandzaldezerevolutiealseerstemoetenplaatsvinden.WellichtwordtNederlandhettweedelandwaarindezerevolutieplaatsvindt,maarwijgaannietvoordederdeplaats.DatzegiktegendeministervanVerkeerenWaterstaatendeministervanMilieu.Wijsteunendaaromeenamende-mentdathierovergaatenwijdienenerzelfookeenin.Metdatamendementwillenwijruimtescheppenvoordeontwikkelingvanelektrischeauto’s.Eenvandebelangrijksteaspectenhiervanisdatoplaadpalenvergunningsvrijmoetenkunnenwordenneergezet.Overhoofdstuk4en5hebikmaaréénopmerking.Hetfeestjevandemedewetgever–watdeTweedeKameris–dreigteenbeetjeverstoordtewordendoorartikel5.1.DatgeeftdeministervanAlgemeneZakendemogelijk-heidom,nadatwijhieruitgebreidaanhetwoordzijngeweest,alleregelswaaroverwijhierzolanghebbengesprokenooknogevenopeigenhoutjeaantevullenentewijzigen.Mijnsinziensisdatnietdebedoeling.Kandeminister-presidentzeggenwatdanweldebedoelingisvanartikel5.1?Ikrondafmeteenkortevooruitblik.Pasovereenpaarjaarzalzicheenbeeldaftekenenvandeeffectenvandezewet.Hetbeeldzalongetwijfeldveelcomplexerblijkentezijndandeeenvoudigedoemscenario’sofdelofzangendievandaagindezezaalzijnvoorspeld.Hetlijktmijdanooknietmeerdanlogischdatwijdewettegendietijdgrondiggaanevalueren.Vandaaronsamendementopdatpunt.Alslaatstemaakikeenopmerkingoverdesnelheidenhettijdstipwaarmeewijdezewetbehandelen.Dewetheefthonderdenpagina’stoelichting,verslag,verslagenvanhoorzittingen,amendementen–hetzijnerinmiddelsmeerdan60–ennota’svanwijzigingopgeleverd.Diehebbenwijmetelkaarinnoggeentweemaandentijdgeproduceerdendoorgenomen.ZeldenwerdeenzoSamsomTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2188 complexewetgevingopeenzointensieveensnellemanierbehandeld.Ookdaaroverisvandaaggeklaagd.Ikdoedatniet.Ja,ikhebookmenigedoorwaaktenachtachterderug.Hetzelfdegeldtvoordehardwerkendefractiemedewerkersvanmijnfractiesendievananderefracties,envoorallemedewerkersvandeTweedeKamer.Hetishetmeerdanwaardgeweestomdieoverurentemaken,alswijdaarmeeeenbijdrage,hoekleinook,hebbenkunnenleverenaanhetdempenvandezecrisis.Onzenachtrustgevenwijinruilvoorietsminderwerkloosheid,alsishetmaarhetvoorkomenvandewerkloosheidvanéénburger.Ikvinddatgeenonverantwoordhaastwerk,maareenprimadeal.DeheerVendrik(GroenLinks):Ikhebeeneenvoudigevraag.WatvindtdeheerSamsomvandeamendemen-tenopdestuknummers38en41vandeheerKoopmans,zijnvriend?DeheerSamsom(PvdA):DeheerKoopmansenikverenigenonsopinhoud,nognietoppersoonlijkheden.Ikdenkdathetlaatstenogweleentijdzalduren.Rondomdeinhoudgaathetechteralechtstukkenbeter.Noemtunogevenwaardeamendementenovergaan.Doeltuophetamendementoverdelijst?DeheerVendrik(GroenLinks):Hetamendementopstuknr.38gaatoverdelijst,hetamendementopstuknr.41gaatoverdeversoepelingendieeenstructureelkaraktermoetenkrijgen.DeheerSamsom(PvdA):OpdelijstvandeheerKoopmanshebikeigenlijkalgereageerd.Hijheefthetkabinetzelfomeenbeoordelingvandielijstgevraagd,dusdathoefiknietmeertedoen.Metnamespeeltdevraagoferweleenzorgvuldigeplanologieaandeprojectenopdelijstvoorafisgegaan.Alszeinbijlage2terechtkomen,hoeftimmershetalternatieveonderzoeknietmeer.Hetamendementomnualdoorteschakelennaarpermanentie,verhoudtzichnietzogoedtothetamendementomeerstevengoedteevalueren.Datvondenwijdusnogeentikkeltjeteruig.Zozijnwijhetopsommigepuntentochweernetnieteens.DeheerVanderHam(D66):Voorzitter...Devoorzitter:Hè,mijnheerVanderHam.Moethet?DeheerVanderHam(D66):Ja,hetmoetecht.ErzijnwellichtmeerderhedentevormenindeKamerdieditzoudenwillen.Steldatditamendementwordtaangenomen.DatzoudeheerSamsom,alsgroenePvdA’er,tochnietwillen?DeheerSamsom(PvdA):ZoheftigheeftdeheerKoopmanshetnuookweernietgeformuleerd.Eentikjetewildispreciesdejuistebeoordeling.OokinhetamendementvandeheerKoopmansstaatnamelijknogwelietsoverevaluerenenkijkenofhetwerkt.Maarlatenwijhetzorgvuldigdoen,zegiktegendeheleKamer.Dankijkenwijwelhoehetbijdestemminguitpakt.Mijnvoorstelzouzijn–daarvoorhebikookeenamendementingediend–omgrondigteevalueren.Iksteloverigensvooromditwelredelijkoptijdtedoen,zodatin2014,wanneeraldieartikelenexpireren,dezeevaluatieachterderugisenjedeartikelenzoukunnenlatendoorlopenalsjetotdeconclusiebentgekomendathetgeweldigedingenzijn.Maarlatenwijhetopdiemanierdoen,zegiktegendeheleKamer.Danzienwijstraks,bijhethandopsteken,welhoehetafloopt.Zowerktdemocratie.DeheerVanderHam(D66):Datmoetenwijdanmaarzien,inderdaad.Eenaantalmensen,onderwiemevrouwOuwehand,heeftgezegd:ophetpersoonlijkvlakkunnenwijhetheelgoedvindenmetdeheerKoopmans,maarvaakinhoudelijkniet.Misschienmoetuhetdusomdraaien.DeheerSamsom(PvdA):Ikdraaidatom!Datvindikveelwerkbaarderindepolitiek.Devoorzitter:DaarmeezijnwijaanheteindegekomenvaneenflinkeeerstetermijnvandekantvandeKamer.Devergaderingwordtvan1.25uurtot1.43uurgeschorst.Devoorzitter:Collega’s,ikwilgraaghetvolgendemetuafspreken.Depremierzalalsenigevanhetkabinetsprekenineerstetermijn.Hijhoudteeninleidingenbeantwoordteenaantalvragen.Ikverzoekuomhemgeenvaktechnischevragentestellendieeigenlijkbijeenandereministerhoren,maaruzoveelmogelijkterichtenophetgeenhijnaarvorenbrengt.Metnamedetechnischevragendieaandeandereministerszijngesteld,wordenschriftelijkbeantwoord.Dieantwoordenzijnzosnelmogelijkbiju,zodatuerditweekendgoedopkuntstuderen.Maandagom9.30uurgaanwijverdermetdetweedetermijnvandeKamer.Ikhoopdatuakkoordgaat.Dangaanwehetzodoen.DeheerVendrik(GroenLinks):Voorzitter.Uvraagtofwijakkoordgaan.Ikbennietakkoord.Ikkomhiernietomeenschriftelijkebeantwoordingvoorhetweekendaftesprekenmethetkabinet.Ikkomhieromtedebatteren.Wijhebbeneenenormpakpapieruitgewisseldmethetkabinet.Datvindikallemaalprima,maarikvindditeenwaardelozeprocedure.Ikconstateerdateenmeerderheiduwvoorstelvolgt,maarikvindhetniets.Ikwilalleministershoren.Alshetnietvannachtkan,danmoethetmaaropeenandermoment.Ikwileenvolwaardigdebatovereenbelangrijkewet.Hetisfijndatdeminister-presidenttotonsspreekt,maarikwilookdeandereministersophunvakterreinhoren.Dezeprocedurevindikhelemaalniks.Devoorzitter:Waarvanakte.Uhebthetrechtomditnaarvorentebrengen.HetwoordisaandeheerRoemer.DeheerRoemer(SP):Ikwordhierooknietgelukkigvan,voorzitter.Hebtumisschieneensuggestiehoeweschriftelijkkunneninterrumperen?Ditisbelangrijkewetgeving.OmdathetAOW-debatdoormoestgaan,zijnwijdeklosmeteenvandebelangrijkstewettendieweditjaarbehandelen.OmdatdeEersteKamerblijkbaaropdewetzittewachtenenhetnietaccepteertdatdienadinsdagkomt,moetenwijnuofmiddenindenachtdoorvergaderentotweetikveelhoelaatofhetschrifte-lijkafhandelen.Ikhebzeldenzoietsmeegemaaktbijwetgeving!SamsomTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2189 Devoorzitter:Ikbegrijphet,mijnheerRoemer.Eenandereoptieisomnudoortegaantotmisschienweleenechtonverantwoordtijdstipindeochtend.Toenwehetzojuistbespraken,hebikdaargeenmeerderheidvoorgezien.Ikhebgehoorddateenmeerderheidwildathetgaatzoalsikzojuistvoorstelde.Ikstelvoordatwenuookopdiemanierbeginnen.HetwoordisaandeheerVanderHam.DeheerVanderHam(D66):Voorzitter.Ikwilutochevenbijvallen.Alswijzulkebelangrijkewetgevingmiddenindenachtafhandelen,wordtdiewetgevingenhetprocesdaaromheenooknietbeter.Ikvindhetvangrootbelangdatwijmaandageenvolwaardigdebathebben,maardanmeteenaantalschriftelijkeantwoor-dendaarbij.Ikhoopweldatzoveelmogelijkministersalszijmaarevendaartoeinstaatzijn,daarbijaanwezigzullenzijn.MinisterCramerkandaargeloofiknietbijaanwezigzijn,maarikhoopdatiniedergevalministerEurlingseenzogrootmogelijkdeelvandetijdwelaanwezigzalzijn.Hetdebat,waardeheerVendrikterechtomvraagt,moetdanplaatsvinden.Devoorzitter:Dankuwel.Volgensmijishetookdeintentievanhetkabinetommaandageenzogoedmogelijkvervolgaanditdebattegeven.Ikgeefhetwoordaandeminister-presidentindeeerstetermijnvanhetkabinet.©MinisterBalkenende:Dankuwel,mevrouwdevoorzitter.IkwilgraagdeKamerdankzeggen,nietalleenvoordeinbrengineerstetermijn,maarvooralook–ditiszeerwelgemeend–voordesnellebehandelingvandeCrisis-enherstelwet:tweemaandennaindieningopPrinsjesdagligtdewetvoor.HetisdoordeKameralgezegd,ditiseenveelomvattendencomplexwetsvoor-stel.DatisooktezienaandebezettinginvakK.HetkabinetheeftgrotewaarderingvooralleinspanningenvandeKamer,dieervoorzorgdendatwijvandaagoverdezewetkunnenspreken.UitdeinbrengvandeKamerblijktdenodigesteunvoordeintentiesvandezewet,gerichtopeensubstantiëlesteuninderugvandeNederlandseeconomie.OponderdelenechterwildeKamer,zoalsdeheerVanderStaaijookaangaf,eennadereonderbouwingvandenoodzaakenvormgevingvanverschillendeonderdelen.Graagzalikvooralopdiezeertebegrijpenwensingaan.Voorzitter.Ikhadmijvoorgenomenomnuaantekondigenwieerzoudenspreken.IkhebgoedbegrepenwatuhebtgezegdenikbegrijpookdeteleurstellingvandeherenVendrikenRoemer.DatisechterietswatdeKamermetelkaarheeftbesproken.Ikbendaarookingekend.Ikzaleenaantalalgemenezakennaarvorenbrengen.DeministershebbennadrukkelijknotagenomenvandeopmerkingenuitdeKamer.WezullenookzorgendatwatdeministershiernaarvorenhaddenwillenbrengendeKamerschriftelijkzaltoekomen,evenzoookuiteraarddecommentarenopdeingediendeamendementen,zodatwijaanstaandemaandagopeengoedemanierverdermetelkaarkunnenspreken.Wezijnwatgehandicapt.IkbenzelfnualdenodigeurenindezeKamer,sinds10.15uurvanochtend,zoalsdoorsommigeKamerledenisgememoreerd.Ondankswellichtdezehandicapinhetdebat,benikblijdatweookvanavondmetelkaarkunnenspreken.Ditwatbetreftdeprocedure.Voorzitter.Wijzittenmiddenindeernstigsteeconomi-schecrisisindecennia.Wijmogenonsnietinslaaplatensussendoorberichtendathetergsteleedisgeleden.Veelvandenegatieveeffecten,metnameopdewerkgelegenheid,komennoginallehevigheidoponsaf.Hetisonzegezamenlijkeverantwoordelijkheid,tewerkenaanduurzaamherstelenaanmaatregelenomdewerkgelegenheidoppeiltehouden.UwKamerblijktdezezorgentedelen.Datbetekentweldatwijingrij-pendekeuzesmoetendurvenmakenendaterdaad-krachtentemponodigis.Indiegeestheefthetkabinetinhetaanvullendbeleidsakkoordeenaantalforsemaatregelengepresenteerd.Dekerndaarvanistweeledig:terugnaarsolideoverheidsfinanciënoplangetermijnenstimulerenvandeeconomieopkortetermijn,metnamedoornuteinvestereninduurzaamheid.DeCHWvaltindietweedecategorie.Metdezewetdoorbrekenwijdetraagheidendestroperigheidindebesluitvormingoverruimtelijkeprojecten.Uweetdatditthemahetkabinetallangerbezighoudt,netalsuwKameroverigens.Erzijntallozevoorbeeldenvaninfrastructureleenandereprojectenwaarbijhetsomstien,twintigjaarofnoglangerduurtomeenbesluittenemen.Daarheeftdesamenlevingveellastvan.Samenmetdehuidigecrisissituatieenhetbelangvanwerkgele-genheidenduurzaamheidisditvoorhetkabinetaanleidinggeweestomtekijkenwaternuextrakanwordengedaan.Voorallehelderheid:hetdoorbrekenvanstroperigeproceduresishetmiddel,maarhetgaatnatuurlijkomdeeffecten.Dezewetlevertnuendekomendejarenbanenop.DoordekeuzenvanprojectenversterkenwijdeeconomischestructuurvanNederlandopeenduurzamemanier.Datishetdoel.UwKamerlegtdaarterechthetaccentop.Datisookdeenigeagendawaarhetbijditvoorstelomgaat,zozegiktegendeheerRoemer.AndersdandeheerVanderHammenenwijdanookdatdeCrisis-enherstelweteenvlagisdiedeladingprimadekt,engeenwijzigingbehoeft.Kiezenvoortempoensnellereproceduresonderdehuidigeeconomischeomstandighedeniseenkwestievanaanpakken.Wijhebbenhiervandaag–zegmaargisteren–eenbehoorlijktechnischediscussieendatisookgoed,maarachteraldietechniekendetailsgaatdeinkomenszekerheidvanheelveelgezinnenschuil.DeheerKoopmansheeftdaarterechtopgewezen.Indebouwstaanvolgendjaar50.000banenopdetocht.Alshetindebouwslechtgaat,werktdatookdoorbijtoeleveranciers,architectenbureausenanderebedrijven.VoordezeanderebedrijvenlevertdeCHWdekomendejarenversneldveelwerkgelegenheidop.AlleenalvoorprojectenuitdeNotaRuimtegaathetomcirca100.000mensjaren,directewerkgelegenheid.Vooralleinfrastruc-tuurprojectengaathetnaarschattingom80.000mensjaren.Datzijngetallenwaarwijindehuidigesituatienietomheenkunnen,ditmedeinantwoordopdevragenvanuwKamer.Erisgevraagdnaardewerkgelegenheidseffecten.Jekuntnooithettotaalzomaarschatten,wantdathangtooksamenmetwateroplokaalniveaugebeurt.Iknoemdezegetallen,waaruitblijktdatertochheelveelzakenophetogenblikspelen.Diezelfdegrotegetalsmatigeeffectenzienwijookophetgebiedvanduurzaamheid;zoalsikalzei,detweedebelangrijkedoelstellingvandezewet.DaarbijonderstreepikhetgeendooruwKamerSamsomTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2190 opditpuntisgezegd.Ikgeefenkelevoorbeelden.DeCHWmaaktversnellingmogelijkvanmeerdanhonderdwindmolenprojectenophetland.Zijleverensamenalsnelnetzoveelenergiealséénkolencentrale.Eenandervoorbeeldisdatwijmetdezeweteenbijdrageleverenaandeversneldeisolatievan100.000huurwoningenperjaarop.Datlevertalvanaf2010eenverminderingvandeCO2-uitstootvan136kilotonperjaar.TenslottewijsikeropdatwijmetdeCHWdeontwikkelingvandewarmte-koudeopslagstimuleren.DatmaakteenCO2-reductiemogelijkvan2,9megatonin2020.Ookdatzijngetallenwaarwijmethetoogopeenduurzameeconomischetoekomstnietomheenkunnen.MevrouwOuwehandheeftgewezenopdesamenhangtussendefinanciële,ecologische,energie-enklimaatcri-sis.Datheeftweldegelijkookdeaandachtvanhetkabinet.Metdereactieopdemotie-SchuurmanuitdeEersteKamerbesteedtderegeringruimaandachtaandesamenhangtussendezecrises.Hetgaatdaarbijzowelomhetinbeeldbrengenvandesamenhangalsomtransformatienaareenmeerduurzameeconomie.Hetmaatregelenpakketendeprojectenlijstdievandaagvoorliggenzijnhetresultaatvaneenzorgvuldigselectieproces.Indatprocesheeftsteedsditcriteriumcentraalgestaan:waarliggendebestekansenopversnellingenvereenvoudigingenmetwelkeprojectenbereikenwijzosnelmogelijkeffect?Daarbijheefthetkabinetdriebewustekeuzesgemaakt,zoantwoordikopvragenvandekantvanuwKamer.Teneerstekiesthetkabinetvooreenintegralebenadering.Wijwillenzoveelmogelijkproblemenvoorzoveelmogelijkprojecteninéénkeeroplossen,zoalsdatpastbijeencrisiswet.Tentweedekiesthetkabinetvoortempo.Datisindehuidigesituatieechtgeboden.Vandaardatverschillendeonderdelenuitdeweteenduidelijkeeinddatumhebben:1januari2014.Bijhetmakenvandewetheefthetkabinetnaareengoedebalansgezochttussenonderde-lenwaarvanhetlogischwasomdienustructureeltemaken,zoalsdeNatuurbeschermingswet,enonderdelendieomwillevandesnelheideneenvoudbetereentijdelijkkarakterkondenkrijgen.Watwijdaarmeewillenvermijden,isdatdebesluitvormingoverdezecrisiswetvertraagdwordtdoortechnisch-juridischewetgevingsdis-cussies.Hetdebatoverhetaldannietstructureelmakenvantijdelijkeonderdelenvandewetkanopeenlatertijdstipplaatsvinden.Hetvoordeelisdatwijdatdebatdankunnenvoerenopgrondvanpraktijkervaring.Tenderdekiesthetkabinetvooreenbreedtotaalpak-ket.Hetpakketdaternuligt,iswatwijminimaalnodighebbenomduizendenmensenaanhetwerktehoudendieandersbijnazekerwerkloosthuiszoudenkomentezitten.Alsikzegminimaal,danbedoelikdatwijdevingeraandepolszullenhouden.Mochtblijkendatwijdedoelstellingenvanditwetsvoorstelmetditpakketniethalen,danzullenwijnietaarzelenommaatregelenenprojectentoetevoegen.Hetkabinetisvastbeslotenalhetmogelijketedoenomdecrisistebestrijdenendewerkgelegenheidoppeiltehouden,zozegikooknadrukkelijktegendeheerRoemer.Hetacutebelangvandewerkgelegenheidenhetlangetermijnbelangvanduurzaamheiddwingentoteffectieveprocedures.Derechtsbeschermingvanburgerskomtdaarbijnietinhetgeding.VerschillendeKamerle-denhebbendatbenadrukt.Iklichtgraagtoewaaromikhetdaarmeeeensben.MevrouwWiegmannoemdenietvoornietsdathetgaatomzorgvuldigheidentoege-voegdewaarde.Wijmenendathetvoorstelhieraanvolledigrechtdoet,teneersteomdatdeCrisis-enherstelwetvolledigbinnendekadersvanhetEuropeesrechtblijft,tentweede–datismisschiennogbelangrij-ker–omdatditwetsvoorstelnietgaatoverminderrechten,maarovermindercomplexeregelsenprocedu-res.DeheerAptrootheeftdatnogeensduidelijkaangegeven.Vaneindelozeproceduresisuiteindelijkiedereendedupe.Hetisvoorgeenenkeleburgergoedalsbesluitvor-mingzoondoorzichtigeningewikkeldwordt,datalleenhoogopgeleideenduurbetaaldedeskundigenhunwegindewirwarvanregelskunnenvinden.Datscheptongelijkhedenenhetvervreemdtburgersvanelkaarenvanhunoverheid.Tochzijnwijzolangzamerhandindezeongewenstesituatieterechtgekomen.DeheerSamsomheeftdatvanuitzijneigenervaringennogeensonderschreven.Overigensmijncomplimentenvoordedynamiekdiehijinzijnbetooglegde.Ikdachtdathetdaarnutelaatvoorwas,maarzijnspreekstijlgafmijookweernieuweenergie.Vaakzijnaldieregelsopdeelterreinenmetdebestebedoelingtotstandgekomen.Deeindelozeverfijningvanregels,jurisprudentie,loketjesenjargonhebbenonsechterhetzichtontnomenophetdoel:hetoplossenvannijpenderuimtelijkeproblemen.Opeengegevenmomentwordenafstandentussenproceduresenpraktijk,tussenoverheid,rechtssysteemenburgers,tusseneconomischebelangenendeduurvanbesluitvor-mingsprocessenzogrootdateenherijkingnodigis.Datmomentisnu.Ikgastraksopeenaantalalgemenevragenin.Nuvolgteenlaatstepuntvanmijnalgemeneintroductie.Ikwilgraagnogevenstilstaanbijdeopbouwendekritiekdiehetwetsvoorstelinhetvoortrajectheeftgekregen.AllereersteheeftdeRaadvanStateeenwaardevoladviesuitgebrachtwaarmeeonderanderedevoorstellenoverdeMERendetoepassingvandeRijkscoördinatiere-gelingwordengesteund.HetbelangrijksteadviesvandeRaadvanState,namelijkdetoevoegingvanhetgemeentelijkverzamelbesluitoverbouwlocaties,isinhetvoorliggendewetsvoorstelverwerkt.IkmeendathetadviesvandeRaadvanStatehetwetsvoorstelsterkerheeftgemaakt.Datgeldteveneensvooralleop-enaanmerkingendieinhetverslagvandeKamerzijngemaakt.Hetkabinetheeftdaarzeerserieusnaargekeken,degevraagdeinformatieverstrekt,verschillendetoezeggingengedaanenindetweedenotavanwijzigingonderandereeenrelativeringvanhetrelativiteitsvereisteopgenomen.IkdankdeKamervoordezeinbreng.Opveelonderdelenheefthetkabinetgelijkdevoorstellenkunnenversterken.DeKamerheeftopdezemaniernualwezenlijkbijgedra-genaandevoortgangvandeCrisis-enherstelwet.Datisdekwaliteittengoedegekomenenverbreedthetdraagvlakverder.Datiswinst.Uiteraardzullendebewindsliedenindeschriftelijkebeantwoordingingaanopdezakendiedewoordvoerdersnaarvorenhebbengebracht.IksluitditgedeeltevanmijninbrengafmetdeopmerkingdatdevoorgeschiedenisvanditwetsvoorstelmijhetvertrouwengeeftdatdeCrisis-enherstelwetindekomendejareninderdaadkanzorgenvoorhetbehoudvanwerkgelegenheidenverduurzamingvanonzeeconomie.Latenwijdatdoelinhetdebatvanvandaagendeuitvoeringvandewetnietuithetoogverliezen.UitdeinbrengvandewoordvoerdersleidikafdatBalkenendeTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2191 Kamerenkabinethethierovereenszijn.Datwildeikinalgemenezinzeggenoverdeachtergrondenvanhetwetsvoorstelenhetproces.VervolgenswilikstilstaanbijeenaantalalgemeneopmerkingenvandeKamerleden.Devoorzitter:IkgeefzometeendeheerVanderHamdegelegenheidomteinterrumperen,maarikzagdatdeheerRoemerzojuistookwildeinterrumperen.DeKamerheeftnudeinleidinggehad.Ikwilmensengeenszinsbeperkeninhunmogelijkhedenomopdezeinleidingtereageren.Hetisvandaageenbeetjeimproviseren.EerstisdeheerVanderHamvanharteuitgenodigdomteinterrumperenendaarnadeheerRoemer,alshijnogsteedswil.DeheerVanderHam(D66):Deminister-presidentzeidatditwetsvoorstelnietvoornietsdenaamCrisis-enherstelwetheeftgekregen,wantdaarmeewordtweldegelijkietsgedaanaandecrisisenaanhetherstel.NuheeftdeRaadvanStatedaarandersovergeoordeeld.Dieheeftdaarietsandersovergezegd.Deminister-presidentwildeplannenooknietlatendoorrekenendoorhetCPB.Begrijpthijindiecontextmijnamendement?MinisterBalkenende:IkvindhetonlogischomzoietsalsditwetsvoorsteltelatendoorrekenendoorhetCPBomdathetopanderemomentenwordtingeschakeld.HetCPBwordtgevraagdbijzakenalsbeleidsvoorstellen,begrotingen,concretevoorstellenenhetcrisispakket.Watwijhierdoenisvaneenandereorde.Hierbijgaathetomhetversnellenvanprocedures.Datheefteennationaledimensiemaarevenzeereendimensievoordemedeoverheden.DanishetnietdirectlogischomtesprekenovereendoorrekeningdoorhetCPB.Datlijktmijnietverstandig.Welhebbenwijrekeninggehoudenmetdejuridischekritiek.DatwaskritiekvandeRaadvanStateenvandeKamer.ZoalsdeKamerweet,hebbenwijechterookActalbenaderd.Daarhebbenwijeenbriefovergeschreven.Tegendieachtergrondenmoetookditvoorstelwordengezien.Datiseen.Hettweedepunt.DeCrisis-enherstelwetbeoogteenantwoordtegevenopdebestaandeproblemen.Wijziendaterplannenenprojectenzijndievaakteveelwordenopgeslotenineenlangeduurvanprocedures.Datwillenwijgewoonversnellen.Wijwillengewoondatzakeneerderkunnenwordenbereikt.Hetfeitdatjezakennaarvorenkunthalen,maaktdatersnellerwerkgelegenheidkanwordengecreëerd.Datpastookindezetijd.Metanderewoorden,hetdoelisombedrijvigheidenwerkgelegenheidtestimuleren.Datdoenwijdoorversnellingvanprocedures.DeheerVanderHam(D66):MaardaarvanzegtdeRaadvanState:dezewetkomttelaatomvoordekortetermijnietsbijtedragenaandebestrijdingvandecrisis.MinisterBalkenende:Ja.DeheerVanderHam(D66):DatzegtdeRaadvanState.Kuntudaaropingaan?Daarbij,oplangeretermijnkunjezeggen:hetgeldendeprojectendiehierbijwordengenoemd,warenalgereserveerdeprojectenendaarvoorwasalgeldgereserveerd;persaldozalernietmeergeldindeeconomiewordengepomptdanalzougeschieden;hetgebeurtmisschienietseerder.Watdatbetreft,ishetlogischerwijsookhelemaalnietgekdatdeRaadvanStatedieopmerkingmaakt.MinisterBalkenende:Nee.Ikhebeenaantalwaarde-rendeopmerkingengemaaktoverdeRaadvanState.Hetgaathierbijomhetideehoejemetgroteprojectenomgaat,watdeprocedurekanbetekenenomhetsnellertegaandoen.Ookgaatheteromdatzakenmeerinsamenhangwordenbekeken.Datzijneenpaargoededingengeweest.IkhebbijdealgemenebeschouwingeneenkritischeopmerkinggemaaktoverhetadviesvandeRaadvanState.Deraadheeftbijvoorbeeldgezegd:erwordtvaakgeklaagdoverprocedures,maarwijziendatdelaatste20jaartochheelveelisbereiktinNederland.Toendachtikvan:erwordthierteveelgerelativeerd,omdatdeprocedurestelangzijn.Datwasmijneerstepuntvankritiek.Hettweedepuntdan.Menheeftdecommissie-Elverdingaangehaald.Toenwerdgezegd:ja,politiekenbestuurlijkonvermogen.Erisdangeenenkelmisverstandoverdatwaarsprakeisvanpolitiekenbestuurlijkonvermogenwijdatonsmoetenaantrekken.Datgeldtvooriedereen,voorheelbestuurlijkNederland.Maardatgezegdhebbende,weetikdatproceduressnellerkunnen.Dankomikbijeenaantalconcreteervaringen,datikhebmeegemaakttijdenseentweedaagswerkbezoek.Gewoondingendiejehoort,zoalstoenikinUtrechtwas.Ikhoordedaarovereenfietsenstallingdiedaartijdelijkzoumoetenwordengerealiseerdvoordeduurvanvijfjaar.Indebuurtvanhetstationmoestnamelijkeentijdelijkelocatiewordengemaakt.Hetheeftanderhalfjaargeduurdvoordatditmogelijkwerdgemaakt.Datiseenvoorbeeld.UkentookdemijnheerinUtrechtdieopelkeslakzoutlegtendaardoorheledelenvanHoogCatharijnewisttegentehouden.Ikhebookgehoordvanbedrijvendiesomseindeloosproceduresbenuttenvoorhuneigeneconomischebelang.Zesprekendanoverfijnstof,terwijlhetfeitelijknietdaaromgaat,maaromheelietsanders.Alsikmetmensenspreekoverdevraagwatnaarhungevoeldezewetbetekent,krijgiktehorenvanbestuurdersvanprovinciesengemeentendathethenzalhelpen.InUtrechtkreegikheelduidelijktehoren:dithelpt.Alsikspreekmetmensenuitdebouwwereld,krijgiktehoren:dithelpt.Elkemaandtijdwinstisereen.Hetstimuleertimmersdebedrijvig-heid.Daaromhoudikernietvanomtezeerterelative-ren.Indezetijdmoeterveelwordengedaan.AlsdeRaadvanStatezegtdatwijtelaatzijn,zegik:totvorigjaaroktober,novemberhoordejenognietvanbedrijvendathetmisging.Sterkernog,2008waseenprimajaartotdietijd.Toenishetomgeslagen.Ikhebeerderditjaargezegddatwijdeprocedureswillenversnellen.Hetgeenwijnumetelkaarbereiken,ookdoordemedewerkingvandekantvandeKamer–waarvoorikgrotewaarderingheb–hebbenwijinkortetijdeenslaggemaaktophetgebiedvansnellereprocedures.Datvindikgrotewinst.Ikmoetzeggen:wijmoetenallesuitdekasthalen.OpdatpunthebikduseenwatandereopvattingdandeRaadvanState.DeheerVanderHam(D66):Datdezewetzalversnel-len,iswelduidelijk.Maarhetmoetooknogmaarblijkenuitdeprocedures,merkikdaarbijop.Datwasmijnvraagechterniet.Mijnvraagwas:isditnuvoordeeconomieuiteindelijkechteenimpuls?Zelfsbijdehoorzittingdiewijhebbengehouden,zeiVNO/NCWdesgevraagd:ditBalkenendeTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2192 moetenwijallemaaldoen;wijzijnnatuurlijkvoorditwetsvoorstel;brenghetzosnelmogelijkinstemming;allemaalhartstikkegoed,maarvoordeeconomiezijntochanderedingennodig.Wijkunnenheteenswordendatdezewetgaatomeenversnelling.Datiswaar.Maarhetgaatnietovermeergeldindeeconomiepompen.Datgebeurthooguitietseerder.Datkannuttigzijn,maardatzalnietdiegroteaantrekkendewerkinghebbenvoordeeconomiedieusteedservansuggereert.MinisterBalkenende:Alswijmetelkaarvaststellen–opdatpuntbenikblijdatwijeenzelfdelijnhebben–dathetproceduresversnelt.Hetfeitdatprocedureskunnenwordenversneld,iswelrelevant.Alsernamelijkplannenzijnendaarvoorgeldenzijngevoteerd,terwijldieplannennietkunnenwordengerealiseerdvanwegedelangeduurvanprocedures,danhebbenwijtemakenmetgemistekansen.Juistindezetijdwaarindeeconomischecrisiszohardtoeslaat,moetjeallesuitdekasthalenomdatgenewatjekuntdoeniniedergevalindetijdnaarvorentehalen.NudureninNederlandproceduresheellangennuduurthetheellangvoordatjeprojectenkuntrealiseren.Ikvinddaterjuistindezetijdallesaangedaanmoetwordenomdebedrijvigheidtestimuleren,opdatmensenaanhetwerkkunnenblijven.Uhebtgelijk:deechtecrisisbestrijdingheefttemakenmetgeheelanderedingen.Dieheefttemakenmethetfeitdatjevoorlopiggenoegenneemtmeteenhoogfinancieringstekort,omdatjedeeconomiestimuleert.Dieheefttemakenmethetcrisispakket.Diezalstraksooktemakenhebbenmethetweerkrijgenvanhetvertrouwenvanproducentenconsument.Daardoeiknietsaanaf,maarikbenervastvanovertuigddatdezewethelpt.Ishijeentotaaloplossing?Nee,daarhebtugelijkin.DeheerRoemer(SP):Metallestukkenkanhetkabinetgeenfeitengevendiedeversnellingaantonen.Hetkabinetkannietdeonderbouwinggevenvoordeversnellingenzeggenwaardoordiepreciesontstaat.Hetkannietzeggenwatdedaadwerkelijkewinstis.Hetbetoogvandeminister-presidentklinktmooi,maardaarinklinktmetnamedesymbolischewaardevandewetdoor.Datwasookmijnverwijtineerstetermijn.Ditheeftvooraleensymbolischewaarde.Ikbenhetmethetkabineteensdatmetdeversnellingvandeproceduresheelwatwinsttebereikenvalt.Daaromzijnwijookmettalvantrajectenbeziggeweest.IkdenkaanElverding,debestuurlijkelusenzovoorts.Erzijnconstructievebijdragengeleverdenzijzullenopdelangetermijnstructureelhunwerkinghebben,maarprojectendieheelsneltotwerkgelegenheidhaddenkunnenleiden,zijnjuistnietaangegeven.MinisterBalkenende:Datiseenbeetjehetprobleem:ikhebnueenaantalalgemeneopmerkingengemaakt,maarikzouopditpuntafzonderlijkzijnteruggekomenbijdeonderwerpendieikmeerindetailzalbespreken.Uhebtgevraagd:watzijneigenlijkdegevolgenvandezewetalshetomversnellinggaat?Bereikjewerkelijkwat?Datisdevraagdieuooknustelt.Debreedtevandemaatregelenendediversiteitvandeprojectendieonderdewetvallen,makenhetonmogelijkomhierovergeneriekeuitsprakentedoen,maardewetkenttalvanmaatregelendieleidentoteensubstantiëleversnelling.Iknoemereenpaar.Voordeontwikkelingsgebiedenendelokaleprojectenmeteennationalebetekenis–ziehoofdstuk2vandewet–gaanwijderuimtelijkeontwikkelingenuithetsloptrekken,ruimtelijkeontwikkelingendiealjarenlangstagneren.Datismoeilijkmettijdwinstweertegeven,maarhierbijmoeteerderinjarendaninmaandenwordengedacht.Bijdeversneldeuitvoeringvandebouwprojecten–ziehoofdstuk2,afdeling6–kandetotaletijdwinstvoorprojectenoplopentotmeerdantweejaar.Deprovincialecoördinatieregelingvoorwindmolensoplanddraagtbijaaneentijdwinstvananderhalftottweejaarbijprojectendienuvaakeendoorlooptijdhebbenvanachttottienjaar.Deversneldebeslistermijnvanderechterleidttoteenversnellingvangemiddeldmaximaalzesmaanden.Zokaniknogweleentijdjedoorgaan.Voorruimtelijkeprojectenvandecentraleoverhedenwordtdeonteigeningsproceduremetviertotvijfmaandenversneld.Doordeontkoppelingvanro-procedureenhetonteigeningsbesluitkomternogeensenkelewekentotenkelemaandenbij.Demaatregelophetgebiedvandemilieueffectrapportageleidttoteenversnellingvanenkelemaanden.Zekerbijdevoorzieningvanhoofdstuk2vandewetkanhetdusomzeerforsetijdwinstgaan.Elkemaatregeldraagteensteentjebijendesomderdelenmaaktdatdeversnellingvanprojectensubstan-tieelis.Watdewetvoorspecifiekeprojectenoplevert,verschiltvanprojecttotproject.Erzittenprojectenbijwaarvoordeversnellingkanoplopentotanderhalfjaarenerzittenprojectenbijdiealbijnainuitvoeringgaan.Daarisweinigtijdwinstmeetebehalen,maarvanwegebijvoorbeelddebestuursprocesrechtelijkemaatregelenzijnwijerzekerdervandatwijdevaakscherpeplanninggaanhalen.Ikgafhiermeeeenpaarvoorbeeldenwaarmeejekuntaantonendatdewetzalleidentotversnelling.Iknoemdegewoondieonderwerpendiemetdewetzijnaangege-ven.Ikhoudernietvanomtezeggen:ach,hetschietallemaalnietop.Erwordtgewooneenkadergebodenomjuistwelmeertempotekrijgen.Ikhebdevoorbeel-dengegeven.DeheerRoemer(SP):In2002dachtenwijookdatwijmethetaanpassenvanwettenversnellingkondenaanbrengen.MinisterDeBoerkwammeteenspoedwet.Daarnakwamdeenevertragingnadeandere.Ooktoenwerdbijbesprekingvandewetvandekantvanhetkabineteenvergelijkbaarantwoordgegeven.Hetzeiwatopgrondvandewetallemaalmogelijkwas.Degrootstevertragingenontstaanechtervooraldoordemanierwaaropwijdezakenhebbengeorganiseerd.Volgensmijhebbenwijerveelmeerbelangbijdatwijmetnameopdatpuntstructureelmeeraandeganggaaninplaatsvanzoietsneerteleggen.Ditheeftveelsymbolischewaardeenbrengtheelveelrisico’svanvertragingmetzichmee.Ikhebhetrijtjegenoemd.Iksnapdatunietoveralopinkuntgaan.Unoemtprojecten,maarderisico’szijnenormgroot.Metnamedeprojectenwaarmeewijallanghaddenkunnenbeginnen,waarvoormorgendeschopindegrondhadgekundenwaarbijdusnietsprakeisvansymbolischewaarde,missenwij.MinisterBalkenende:IkziehierministerEurlingszittenendanzegik:delaatstejarenisbehoorlijkveelgedaanomeenaantalprojectenjuistinbewegingtekrijgen.Datispuntéén.Danpunttwee.BalkenendeTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2193 Decommissie-Elverdingisernietvoornietsgekomen.Dathangtooksamenmetpolitiek-bestuurlijkonvermo-gen.Hoejezakenorganiseert,isnatuurlijkrelevant.Dathebbenwijonszelfaantetrekken.Datisabsoluutwaar.Opdatpuntverschillenueniknietvanmening.Alleen,jehebtweltemakenmetproceduresdiegewoonteveeltijdkosten.Alsikinhetlandbenenmensenvragenmijhoehetnueigenlijkzitenwaariktegenaanloopindebestuursrechtelijkepraktijk,zegik:wekunnendezakenechtsnellerdoenenikvinddatwewatdatbetreftallesuitdekastmoetenhalen.IshetverhaalvandeCHWhetheleverhaal?Natuurlijkniet,hetgaatomveelmeerdingen.Alleen,hetdraagtbijtoteenversnellingvanzaken.Ditdoenwevoordeperiodetot2014.Sommigeonderdelenhebbeneenpermanentkarakter,maarditzalgevolgdmoetenwordendoormeerstructureelsnellerwerkeninditland.Hetduurtgewoontelang.Iedereenkentdievoorbeelden.IknoemdeprocedurerondomhetstadshartinAmstelveen,toenikdaarraadslidwas.Datlag18jaarbijdeRaadvanState.Zoginghet.Iedereenkentvoorbeeldenvanhoedatinditlandisgegaan.Datkandusnietmeer.DeheerRoemer(SP):Nuhaaltueenaantaldingendoorelkaar.Uzegthetnunetalsofikdatnietzouvinden.Wehebbennietvoornietsvoordespoedwetgestemd.Hoewelwedachtendatdeprojectenmisschiennietdeugen,hebbenweervoorgestemdomdatweeenhekelhebbenaanbureaucratischerotzooi.Wehebbenookvoordebestuurlijkelusgestemd.Wezijnallangmetelkaarbezigomdieproceduresteverbeterenenteversnellen.TalvanwettenzijnalonderwegnaardeKamer,waardeKamerzichnogoverbuigt,diedeverbeteringenalinzichhebben.Mijnpleidooiwasnet:ganujuistmetdiewettenzosnelmogelijknaardeKamer,danhebjehetstructureel.Nugajeeenheleboelbijelkaargooien,metallerisico’svandien,zakendiewijnietoverzien.Datisnujuistvoervoorjuristen.Enalshetvoerisvoorjuristen,weetikwelwatergaatgebeuren.MinisterBalkenende:Ikvinddateenregeringuwvragenterhartemoetnemen.Uiteindelijkmoetjeervooroppassendatjeextrarisico’sloopt.Daardoeikniksaanaf.Misschienisdeafstandtussenonswelmindergrootdandediscussiedoetvermoeden.Datgeefikookgraagtoe.Wewillennamelijkmetelkaargewooneenversnellingvanprocedures.Uhebteenpaarelementengenoemd.Uhebtgevraagdomooknaarbestaandewetgevingtekijken.Datisallemaalwaar,maartochhebikdevasteovertuiging–enmetmijhethelekabinetenikdenkookeengrootdeelvandezeKamer–datditwetsvoorstelwelverschilgaatmaken.Wemoetendiemaatregelennemenomdatwewillendatersnellerbeslotenwordt.Wemoetenonsernietbijneerleggendatwekansenmissendoordatprocedurestelangduren.Datisdeovertuiging.Wekunneneraltijdverderoverpraten.Datgaanwemaandagdoen.WezulleneerstonsschriftelijkantwoordaandeKamersturen.Maardevasteovertuigingisdatwedattempowillenmakenendatwedaarvoorallesuitdekasthalen.DeheerAptroot(VVD):Deminister-presidentzetdeRaadvanStatewattegemakkelijkopzijdoortestellendatzehebbengezegddathettelaatkomt.DeVVD-fractieishetmetderegeringeensdatditnaarvorenhalenvanprojectenensnelleprocedureshelpt.Voorlopigzijnwenogniethelemaaluithetdal.Datisgoed,daarzijnwehetovereens.MaarikzouwelwillendaterietsroyalerwordterkenddatdeRaadvanStategelijkheeftdathetwelheellangheeftgeduurd.Ikherinnerdeminister-president–datzalhijnietleukvinden–maarevenaanhetfeitdatmijnfractievoorzittervorigjaarjanuarizei:hetzalslechtgaanmetdeeconomie,erkomteenrecessie.Vorigjaarseptemberlazerdeallesinelkaarindefinanciëlewereldeconomie.Ditkabinetheeftbeslotentegendezomer,eigenlijkanderhalfjaarlater,ditinwerkingtezetten.Minister-president,wezijnblijdatheteris.Hartstikkegoed.Wedoenvolopmetumee,maaralszelfsdeRaadvanStatezegt″tjongejonge,ditiswelerglaat″,dankuntudaartochnietmeeronderuit.MinisterBalkenende:Indeeersteplaatsstelikhetopprijs,mijnheerAptroot,datuookwiltmeewerkenaandeversnellingvanprocedures.Ikhebuwopmerkingennadrukkelijkbeschouwdalseenondersteuningvanwathetkabinetvoorogenheeft.Ubentvandeoppositiepar-tij,maarhetisgoedomdattegenelkaartezeggen.Datwerktgoedvoorhetdraagvlak.DeopmerkingvandeRaadvanStatedatwewatlaatzijn,isinfeiteincontradictiemethetadviesvandeRaadvanState.Ikhebnettweevoorbeeldengenoemdwaarindesnelheidvanbestuursprocesrechtwerdgerelativeerd.Ikhoefdienietteherhalen.Ikvindhetmerkwaardigdatalsjeaandeenekantrelativeert–wanterwordtwelgesprokenoverpolitiek-bestuurlijkonvermogenenerwordtgezegddatertochveelisgerealiseerdinNederland–omaandeanderekanttezeggen:ja,ubentwellaat.Datkanikniethelemaalmetelkaarrijmen.Maargoed,datisdeRaadvanState.Wezijndaaropingegaan.DeheerVendrik(GroenLinks):Ikzoudeminister-presidentnadereduidelijkheidwillenvragenomtrentzijnbeweringdatmetdezewetduizendenarbeidsplaatsengecreëerdofgeredworden.MinisterBalkenende:Ikwildaarlateropterugkomen.Ditisnueenvoorbeeldvandemeerspecifiekevragenwaarvanikmijhadvoorgenomenomdielatertebehandelen.DeheerRoemer(SP):Ikkomterugopeenvandeeerstezinnenuitdeinleidingvandeminister-president.Alsikhetgoedhebbegrepen,zeideminister-presidentdatdezewetdevlagisdiedeladingdektendatdieeigenlijkookgeenwijzigingbehoeft.Hoekijktdeminister-presidentdanaantegen65amendementenuitdeKamer?MinisterBalkenende:IkzieteneersteeengrotematevanbetrokkenheidvandeKamer.Tentweedezieikdatmeneengrotematevanzorgvuldigheidaandedagwenstteleggen.Eenfundamenteelwetsvoorstelzoalsditleidttotreacties,commentaarenkritiek.Dathoorterbij.Wijzullendaarmaandagverderoverspreken.Uiteraardzullenwijdeamendementenvancommentaarvoorzien.Ikgainopdeafzonderlijkevragen.DeheerVendriksprakoverdewerkgelegenheidseffec-ten,maarookdeherenRoemerenMosvroegendaarnaar.Ikhebdaaralietsovergezegdinmijninleiding.Alleenalindebouwstaanditjaarenkomendjaar50.000banenophetspel.DeprojectenwaardeBalkenendeTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2194 Crisis-enherstelwetbetrekkingopheeft,leverengezamenlijkheelveelwerkgelegenheidopindekomendejaren.BijdeprojectendievoortvloeienuitdeNotaRuimtegaathetintotaalommeerdan100.000mensjarendirectewerkgelegenheid:woningbouw,bedrijventerreinen,kantorenenzovoort.Ikgeefeenpaarvoorbeelden:destadshavensRotterdam25.000mensjaren,deZuidplaspolder15.000mensjaren,deOudeRijnzone6400mensjaren.Ookbijdegrondwerkenenindeweg-enwaterbouwgaathetomveelwerk.Eenvuistregelisdatelkemiljoeneurodiewordtgeïnves-teerd,zorgtvoor10mensjarenwerk.Hetinvesteringsbe-dragvandeindewetgenoemdeprojectenophetgebiedvanwegenopenbaarvervoeroverstijgtde8mld.Ookhierpraatjedusovereenslordige80.000mensja-ren.Daarnaastzijnertalvanprojectendieindetoekomsttotnieuwebanenleiden:KlavertjeVierinLimburg,deWestelijkeDordtseOeverenhetstationsge-biedUtrecht.Ditzijnvoorbeeldenvanplekkenwaaroptermijnduizendenmensenaanhetwerkzijn.AlswijerinslagenomdeprojectenwaaropdeCrisis-enherstelwetvantoepassingis,teversnellen,houdenwijduizendenmensenaanhetwerkdieandersmis-schienwerkloosthuiszoudenkomentezitten.NetalsdeKamervindthetkabinetditbuitengewoonbelangrijk.Wijzettenonshiervoorin,doordezewet,maarookdoordegenomenbudgettairestimuleringsmaatregelen.IknoembijvoorbeelddemaatregelvanministerDonnerophetgebiedvandedeeltijd-WW.Hetkabinetisenblijftvastbeslotenomalhetmogelijketedoenomdecrisistebestrijdenendewerkgelegenheidoppeiltehouden.DeheerVendrik(GroenLinks):Ikbenhetzeereensmethetkabinetdathethechtaanhandhavingofcreatievanwerkgelegenheidindebouw.Datiseenbelangrijkpunt.Alsdeminister-presidentdezeredeneringzouvoorleg-genaanhetCentraalPlanbureau,danzouhijmoetenkiezentussentweeopties.Hijheeftgelijkalshijbijvoorbeeldindejaren2010,2011en2012eenaantalmiljardenextraoptafellegt,maardatgebeurtniet.Erwordtnietextrageïnvesteerdtenopzichtevaneerdereplanningendiebeschikbaarwaren,bijvoorbeeldvoordeNotaRuimteofhetMIRT.DeandereoptiewasdatdebestaandefinancieringzonderdeCrisis-enherstelweteigenlijkeenverkeerdevormvanboekhoudenwasendatdeministervanVerkeerenWaterstaatereigenlijkmeerekendedathijaanheteindevoortdurendextrageldzouoverhouden.Heteersteisvolgensmijnietwaarenhetlaatstewilvolgensmijnietdewaarheidvanhetkabinetzijn.Waarkomendieextrabanenvandaan?MinisterBalkenende:Wanneererzowelopnationaalalsopdecentraalniveauplannenzijnenbudgettenzijnvrijgemaakt,danisdevraagwanneerjeermeekuntbeginnen.Alsjedesnelheidvanhandelenkuntbevorderendoorsnelleprocedures,zalereerderbedrijvigheidzijn.Datispreciesderedenwaarombijvoorbeelddebouwwereldgraagwildatdeplannendieerzijn,eerdergerealiseerdworden.Dathelpthensnellerenbeterdoordezeperiodeheen.Datgeldtinhetalgemeen.Daarnaasthebbenwijinhetcrisispakketookdenodigestimuleringsmaatregelengenomen.DaarheeftdeheerVendrikgelijkin.Eerderinditdebathebikhetgenoemd:ditjaareenbedragvan3mld.envolgendjaarookeenbedragvan3mld.Datzijnzakendiedeeconomiestimuleren,maarjemoetzewelrealiseren.Wijhebbengesprokenoverzakenzoalsduurzameenergie.Ikhebeenpaarvoorbeeldengegeven;diehoefiknietteherhalen.Diezakenleidentotbedrijvigheid.Kortom,hetnaarvorenhalenvanzakendiealgeplandwaren,iseenversnellingvanbedrijvigheidenleidtopkortetermijntotmeerwerkgelegenheid.Isdathetheleverhaal?Natuurlijkniet.DaarheeftdeheerVendrikookgelijkin.Hetzithemimmersookindegrotebudgetten.Datisookweerhetwezenvandezewet.Datiseenkwestievangeldendieopgemeentelijkenprovinciaalniveauwordeningezet.DaaromhebbenwijookoverleggevoerdoverdezewetmetdeVNGenhetIPOomtebekijkenwathetvoorhenbetekent.Alswijdezaakinbewegingkunnenkrijgenensnellerkunnenopereren,danisereerderbedrijvigheid.Dankunnenmenseneerderaandeslag.Juistdatsnelleroperereniszovanbelangomdatwijnumiddenindefinanciëlecrisiszitten.Daarommoetenwijhetjuistdoen.DeheerVendrik(GroenLinks):Ditdebatiseentikjevreemd.Ditvoorjaarhebbenwijerbijverschillendegelegenhedenbijhetkabinetopaangedrongendathetzoustimulerennaasthetbegrotingsbeleid,deautomati-schestabilisatoren,hetbuitendekadersplaatsenvandeWWenhetechtconjunctuurneutraalmakenvandebegroting.DatwerdookgevraagddoorEuropa.Doordeminister-president,maarookdoordeministervanFinanciënistoenherhaaldelijkgezegd:ho,ho,wedoenalgenoegviadeautomatischestabilisatorenendatishetwelzo’nbeetje.Alshetdaartoebeperktblijft,enikdenkdatdatookdewaarheidisalshetgaatoverdewijzewaarophetbegrotingsbeleidanno2009,2010,2011eruitziet,dankomenergeenextrabanen.Diekomenerniet.Endankandeminister-presidentdathierooknietuitventenalseeneffectvanzijnwet.Datkandeminister-presidentpasalsversneldeproceduresertoeleidendatextrageldvanhetkabinetin2010bijvoorbeeldtotbestedingkomt.Maarerisgeenextrageld,dusdieextrabanenzijnerniet.MinisterBalkenende:Hetgaatomhetvolgende.UkentdecijfersvanhetCentraalPlanbureaunetzogoedofnogbeterdanik.Alseerstwordtgesprokenovereengetalvanwerkloosheiddathogerisdan700.000ennaderhandblijktdatdewerkloosheidinde600.000zit,danwordtdatbijvoorbeeldmedeverklaarddooreeninstrumentalsdedeeltijd-WW.Datdemptdewerkloos-heidopkortetermijn.Iknoemditvoorbeeldomaantegevendaterdenodigeinstrumentenzijnvandekantvanhetkabinetomdeeconomieopkortetermijntestimuleren.Datlevertopeengegevenmomentgewoonbanenop.DaaromnoemenwijdatverschiltusseneeneersteideevanhetPlanbureauvanmeerdan700.000werklozenenvervolgenseenwerkloosheidopeenlagerniveau.Waarhetnuomgaat,isdatjeopkortetermijnprobeertzoveelmogelijkwerktegenererenalserplannenzijnomzakennaarvorentehalen.Debetekenisvandezewetisdatjedatgenewatmisschieneerstnaanderhalfoftweejaarkanwordengerealiseerd,naarvorenhaalt.Danhebtunatuurlijkgelijkdatuzegt:oké,datvoordeelhebjedangehaald.Datisnatuurlijkhetwezenvandezewet:datjezakensnellerwiltrealiseren.Maaruhebtnatuurlijkookgelijkdatalsjepraatoverdewensomermeeraantoetevoegen,hetdaneenkwestieisvandehoeveelheidextragelddiedanopdeplankBalkenendeTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2195 komt.Maarjemoeteenonderscheidmaken.Eriseenvraag:watkunjeopkortetermijnrealiseren.Daarlevertdezeweteenbijdrageaanviadeversnellingvandeprocedures.Maaralsjeopeengegevenmomentmeerdingenwiltdoen,danisheteenkwestievanbeleid.Vooreendeelishetstimulerenvandekantvandeoverheid,maarvooreendeelzalhetookweermoetengaanomherstelvanvertrouwenindemarktsector.Wijkunnenwelstimulerenalsstaat,maarerisookeengrensaan.Uweetdathetdebataanvankelijkwerdgedomineerddoordevraag:hoestimuleerjedeeconomieopdekortetermijn?Maarjemoetwelkijkennaardeexitstrategie.Wantjemoetookooghebbenvoordesoliditeitvanjeoverheidsfinanciën.Indiezinmoetjegewooneigenlijkhopen,endatzaldeessentiezijnvanheteconomischherstel,datdemarktsectoropeengegevenmomentweergaatfunctioneren.Natuurlijkmoetdatgebeuren.Maarhetiseencombinatievanstimulerenopkortetermijn,exitstrategie,herstelvanvertrouwenindemarktsector,maarweldatgenewatjekuntdoensnellerdoen.Endaarlevertdezeweteenbijdrageaan.DeheerVanderHam(D66):Jehebteenbakjeoptafelstaanmet″tobuild″.Datmoetgebouwdwordenendatgaanwenusnellerdoen.Alsdatleegis,danhebjepersaldonietsmeergedaan.Maardatdebatjehebbenwijdaarnetalgehad.Evenoverdieversnelling.Uzegt:dezewetisnodigomechtteversnellen.NuhebbenwedeSpoedwetwegverbredinggehad.WijhebbenoverdecoördinatieWRO-systeemgehad.WijhebbendeWetopdebestuurlijkelusgehad.Diewettenzijnnogmaarnetbehandeld.Sluitunuuitdatopgrondvandieregelin-gen,dieookvanstartgaan,diezelfdeversnellingookbereiktzoukunnenworden?MinisterBalkenende:Uzegt:laatdezewetmaarzitten?Begrijpikdatgoed?Uzegt:jehebtbepaaldeinstrumen-ten,laatdatnufunctioneren?Alsdatdeachtergrondvanuwvraagzouzijn,danzegik:datbenikdannietmetueens.Ikbenervanovertuigddatdezewetweldegelijkgaatbijdragenaandeversnellingvanprocedures.Datisookdeovertuigingvanmensenindebouwwereldenvertegenwoordigersvanprovinciesengemeenten.Iedereenziethierdevoordelenvanin.Ikzouduszeggen:allesuitdekasthalenenditvoorsteldraagtdaaraanbij.Datismijnvasteovertuiging.Datisookderedenwaaromwijernumetelkaaroverspreken.DeheerVanderHam(D66):Maaraldieregelingenzijnookbedoeldompreciesdattebereiken:eenversnelling.Endiezijnnognieteensallemaalvanstartgegaan.Ennuzegual:hetisnietgenoeg.Udoetbijnaverwijtendnaarmij:dusuvindtdathetmaartragermoetzijn.Nee,datvindiknatuurlijkniet.Alshetsnellerkan,danmoethetnatuurlijksneller.WijhebbenalleennietvoornietsaldiewetgevingsproceduresdoorlopenindeKamer,metgrotesteunindeKamer,links,rechts.Endandenkik:tja,zaldatnietvoldoendezijn?Endatzegiknietalleen.Datzegtookdeinstantiedieonshierinhuisrondprocedu-resheelgoedadviseert.DatisdeRaadvanState.Diezegt:hetismaardevraagofditallemaalsnellergaat.DeRaadvanStatewijsttrouwensooknaardieregels.MinisterBalkenende:IkhebookaangegevendatwijnadrukkelijkrekeninghebbengehoudenmethetcommentaarvandeRaadvanState.WijhebbendieDeltawetachtigebenaderingbijgrotereprojectenopgepakt.Uweethoewijdaarmeeomzijngegaan.Envoorhetoverigezegik:wijhebbenallesuitdekastgehaald,wijpakkengewoongoedsuggestiesop.WijgaanuiteraardinopkritiekvandeKamer.ErisookhardgewerktdoordeKamer.Maarallesstaatinhettekenvandevraag:hoekrijgenwijzakeninbeweging?Elkemaandtijdwinstiseenvoordeelindezetijdwaarinhetzomoeilijkgaat.Eriseenaantalvragengesteld,onderanderedoordeheerVendrikendoordeheerRoemer.Zijzeidendatikmisbruikvandecrisismaakdoorprojectenerdoorheentedrukkenwaarvoorgeendraagvlakis.DeheerRoemergebruiktedetermmisbruikendeheerVendrikhadhetoverdiscutabeleprojecten.Ikherkenmijnietindatbeeld.Wijhebbendemaatregelenenprojectenopeenzorgvuldigemaniergekozen,methetoogopdeeffectenopdewerkgelegenheidendeduurzameontwikkeling.DeCrisis-enherstelwetiseenvoorwaardenscheppendewet.Devoorwaardenwordengeschapenvoorsnelleenefficiëntebesluitvormingoverprojecten.Daarbenikzo-evenookalopingegaan.DeCrisis-enherstelwetvervangtdebesluitenoverprojectenniet;overelkprojectwordtnogtenminsteéénexplicietbesluitgenomen,waaropvantevorenkanwordeningesprokenenwaartegennadienbezwaarenberoepopenstaan.Hetkabinethechtzeeraanordentelijkeenzorgvuldigeproceduresenheeftbinnendierandvoorwaardengekekennaarvereenvoudigingenversnelling.DeheerRoemerendeheerVendrikhebbenookgesprokenoverdekritiekdieonderanderendeheerPriemusheeftgeuit.NeemtdoordeCrisis-enherstelwetdecomplexiteitvandewetgeving,endaarmeedekansopvertraging,niettoeinplaatsvanaf?Watonsbetreftisdatnietaandeorde.Hetdoelvandewetwasenisvereenvoudigingenversnellingvandebesluitvorming.Dewetbevatdiversemaatregelendiezijngerichtopvereenvoudiging,zoalsdemaatregelophetgebiedvanhetbestuursprocesrechtendeOnteigeningswet.Dezezorgenrechtstreeksvoormindercomplexiteit.IkwijsookopdemanierwaaropdeCrisis-enherstelwettotstandisgekomen.Debewindspersonenhebbenlatennagaanwelkebelemmeringenindepraktijkwordenervaren.Bijdevoorbereidingvandewetissteedsgoedbezienhoemaatregelenzullenuitpakken.Waarhetrisicoopvertragingzichzoukunnenvoordoen,isbewustafgezienvanmaatregelen.DankomikopdeverhoudingtussendeCrisis-enherstelwetendecommissie-Elverding.Meerdereledenhebbenditpuntnaarvorengebracht:deheerVendrik,deheerVanderHamendeheerAptroot.Watishetverbandtussenheteenenhetander?Waardecommissie-Elverding,eninnavolgingdaarvanhetkabinet,voorstaatis:eengedegenvoorbereidingmeteenbreedonderzoekvanalternatievenenbredebetrokkenheidvanpartijen;eengoedafgewogenenduidelijkgemarkeerdvoorkeursbesluit;snelleeneffectieverealisatievanhetgenomenbesluit.WaardeCrisis-enherstelwetmetnameaanbijdraagt,ishetderdepunt:eensnelleeneffectieverealisatievanprojecten.Talvanmaatregelenuitdewetzijndaaropgericht.Decommissie-Elverdingnoemtookhetbestuursprocesrecht.Vooruitlopendopeendefinitievewetwordtditnuversneldgeregeld.Jezietookheelsterkdeeerstetweepuntenterug,bijvoorbeeldindesuggestievandeVNGomeenprocedureindewetopteBalkenendeTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2196 nemenvoorlokaleprojectenmetnationalebetekenis.Dieprocedureisgeïnspireerdopdecommissie-Elverding:eenstructuurvisiemeteenbredealternatievenafweging,eenverplichtbestuursakkoordendaarnaversneldebesluitvormingendaadkrachtigeuitvoering.Kortom,deCrisis-enherstelwetenhetkabinetsstandpuntinzakedecommissie-Elverdingliggeninmijnopinieinelkaarsverlengde.IkkanumeldendatdeheerElverdingditzelfeveneenszoziet.DeheerSamsom(PvdA):Onzewaarderingvandemanierwaarop″Elverding″indewetisverwerkt,istochietsanders.Erzitteninderdaadalelementeninendatismooi.Ditgeldtzekervoordederde,laatstefase.Vooralaanhetbeginkandebesluitvormingechternogoptalvanmanierenwordenverbeterdenkunnenbeterplannenwordengemaakt.IkweetdatdeministervanVerkeerenWaterstaatalbezigis.Ikhebheminmijntermijnexplicietgevraagdofderegeringbereidisom,inaanvullingopdeCrisis-enherstelwet,ookeensoortcrisis-enherstelaanpaktepresenteren,waarmeewij″Elverding″,verderdantotnutoeisgebeurd,verpakkeninwetgeving.Datgaatnietonmiddellijkleidentotbetereprojecten,maarweltotbetereplannen,dielatervooronzeeconomievangrootbelangzijn.MinisterBalkenende:Zullenwijhetzodoen,mijnheerSamsom,datwijditpuntmeenemeninonzeschriftelijkereactieopditpuntendaarietsuitgebreideropingaan?Ikvindheteenrelevantevraagdieunaarvorenbrengt.DeheerVendrik(GroenLinks):Ditistocheenfundamen-teelpunt.Tweeledenvandecommissie-ElverdinghebbenbijgelegenheidvandehoorzittingindeKameroverdeCrisis-enherstelwetluidenduidelijklatenwetendatditpreciesnietiswatzijbeoogdhebbenmethetadvies-Elverding.Deminister-presidentzegtnudatdecommissievoorzitterhetkabinetkennelijkheeftlatenwetendatdeCrisis-enherstelwetpreciesdoetwatElverdingheeftbeoogd.Datismerkwaardig.Hoekandat?MinisterBalkenende:Dangaanwijnogeensevenwatdieperopzakenin,wantikkrijgweerwatextrainformatieaangereikt,duslaatikdiedanmaarinhetdebatbenutten.Moetdeaanbevelingvandecommissie-Elverdingookonverkortinandereruimtelijkewetgeving,zoalsdeWro,wordenopgenomen?Laatikeerstdezeopmerkingmaken.WijhebbenvandeheerElverdingbegrependathijtevredenisoverhetverbandtussenzijnwerkendatgenewatwijdoen.Ikhebzo-evendiedrieelementengenoemd,dusdiehoefiknietteherhalen.Watonsbetreftligthetookinelkaarsverlengde.Decommissie-ElverdingheeftooktemakenmetdewijzewaaropwijzakeninNederlandsnellerkunnenorganise-renenvooralookmethetpolitiekenbestuurlijkonvermogen.Datisallemaalwaar.Wijmoetenechterookkijkennaardeprocesrechtelijkekantvanhetgeheel.Datisonzewaarnemingendatisookdeintentievanwaaruitwijditalleshebbenbekeken.Omdieredenhebbenwijgezegddatwijhetopdezemanierdoen.Decommissie-Elverdingisnietalleeneenkwestievanwetgeving.ErwordtmeerondernomendanalleendewijzigingvandeTracéwetdieinvoorbereidingis.DeactiesinhetkadervandeverbeteringvandewetzijninambtelijkevoorbereidingengaanbovendienverderdanalleendeTracéwetprojecten.Watdewetgevingbetreftishetbelangrijkomhetgedachtegoedvandecommissie-Elverdingniettejuridiseren.Dewerkwijzevansnellerenbeterkannietsimpelwegverplichtwordengesteld.Eenverbredingvandeaanbevelingenvoorelkevormvanruimtelijkebesluitenmoetdaaromgoedwordendoordracht.Bijgroteprojectenwordteenzeergrootdeelvanderuimtelijkebesluitvormingookinganggezetdoorburgers.Daarisdikwijlsgeensprakevangrotemaat-schappelijkeopgavenofweerstand;daarvoorhoevengeenalternatieventewordenonderzocht.Dikwijlsiserookgeenandereoverheidbijbetrokken.Datneemtnietwegdateropprojectendieonderderuimtelijkeordeningvallenoponderdelenwinstvalttebehalen.IkwildaaromtoezeggenomnategaanvoorwelkesoortenruimtelijkebesluitvormingindeWROhetgedachtegoedvansnellerenbeterkanleidentotspecifiekeaanpassin-genindeWetruimtelijkeordening.Ditwaseenopmerkinginmeeralgemenezin,naaraanleidingvanhetgeendeheerSamsomnaarvorenheeftgebracht.Hetgaatmijvooralomdecomplementariteittusseneenenander.DeheerVendrik(GroenLinks):Ditsnapikniet.Decommissie-ElverdingheefteenbelangrijkadviesneergelegdbijhetkabinetendeKamer.Hoekunnenwijsnellerdeproceduresrealiseren?Hoebereikenwijsnelleredoorlooptijdenvanprojecten?Snelheidwashetoogmerk;hetmoestsnellerenbeter.NuhorenwijdatwijopdebelangrijksteonderdelenvanhetElverdingad-vies,dienietindeCrisis-enherstelwetzitten,nogeennaderereactiekrijgen.Daarsnapikhelemaalnietsvan.JewilteenCrisis-enherstelwet,wantjewiltbetereprojectenensnelleredoorlooptijden.Danhebjedaarvooreenkans,maardanpakjedehoofdmootvanElverdingnietmeeindeCrisis-enherstelwet.Hoekandatnu?Voorzitter:CramerMinisterBalkenende:AlsdeheerVendrikhadgeluisterdnaarwatikhebgezegd,hadhijkunnenhorendaterinhetadviesvandecommissie-Elverdingdriebelangrijkepuntenzitten.Ikhebzegenoemd:eengedegenvoorbereiding,meteenbreedonderzoeknaaralternatie-veneneenbredebetrokkenheidvanpartijen,eengoedafgewogenenduidelijkgemarkeerdvoorkeursbesluiteneensnelleeneffectieverealisatievanhetgenomenbesluit.Datzijndepuntendietemakenhebbenmetdecommissie-Elverding.IndeCrisis-enherstelwetzitmetnamedatderdeelement,dattemakenheeftmetdeprocedures.Ikhebgezegddatwijookdetweeeersteelemententerugzieninhetgeheel.IkwijsinditverbandopdesuggestievandeVNGomeenlokaalprojecteennationalebetekeniseneenspecialeproceduretegeven.DieprocedureisgeïnspireerddoorElverding;eenstructuurvisiemetbredealternatievenafweging,eenverplichtbestuursakkoordendaarnaeensnellebesluitvormingeneendaadkrachtigeuitvoering.Inhetvoorstelstaatwateroplokaalniveaukangebeurenmetgrotebouwprojecten,watnatuurlijkooksamenhangtmethetgeendeRaadvanStatenaarvorenheeftgebracht,maardaarinpakkenwijhetgedachtegoedvanElverdinggewoonop.WatonsbetreftiserdussprakevancomplementariteitvanhetgedachtegoedvanBalkenendeTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2197 Elverdingenhetgeenhierspeelt.Devoorzittervandecommissieheeftdatzelfookaangegeven.DeheerVendrik(GroenLinks):Wijpakkenhetnietop.Nee,hetzoudeeersteprioriteitenvanhetkabinetmoetenzijn.WijwachtennogsteedsopdeuitwerkingdoorhetkabinetvandehoofdlijnenvanElverding.Datzitnietindeprocedures,datzitnietindebeterebesluitvorming.Wijzittennogtewachtenopuwstuk.Wijzittennogtewachtenopuwreactie.Uwiltsnelheid,maarugaatvoorbijaandehoofdboodschapvanElverding.Datsnapikniet.Uzoekthetinhetminstbelangrijkeonderdeelvanhetadvies,namelijkversnel-lingvanproceduresviawettelijkeaanpassing.AlsueenechteCrisis-enherstelwetwilt,mijnheerdeminister-president,danhadualseerstemoetenkomenmetdeuitwerkingvanhetbelangrijksteadviesvanElverding.Datdoetunietendatsnapikniet.MinisterBalkenende:DeheerVendrikmaaktnueenkarikatuurvanwathetkabinetdoet.Ikhebtochnietvoornietshiergezegddatwij,toenhetgingomdevraaghoewijdeeconomiemoetenstimuleren,eerstgekekenhebbennaardefinanciëlesector.Wijhebbentemakengehadmeteencrisispakket,bestaandeuit3mld.investeringenditjaareneengeringerbedragvolgendjaar.Wijhebbengenoegengenomenmeteenhogerfinancieringstekortomdeeconomietestimuleren.Datzijnallemaalzakendietemakenhebbenmeteensnellebesluitvormingvandekantvanhetkabinet,omrichtingtegevenaanhetgeennunodigis.Ookdatheefttemakenmetsnelheidenmetonsaanvullendbeleidsak-koord.Daarnaasthebbenwijtemakenmetdevraaghoewijbedrijvenkunnenstimuleren.Vooreendeelisdatgewooneenkwestievanhetgebruikenvandeinstru-mentendieinhetaanvullendbeleidspakketzitten.Daarnaastkunjebekijkenhoehetzitmetdeimplementa-tievanvoorstellenenwatdattemakenheeftmetdeprocedures.Jekuntsomsdebestevoorstellenhebbenofbesluitennemen,maaralsdieopeengegevenmomentstokkenvanwegebestuursrechtelijkesituatiesenbelemmeringen,danmoetenwijdatonderogenzien.Watdatbetreftbestaatereenverbandtussendemaatregelendiewijhebbengenomeninhetkadervandecrisisenhetgeenwijsnellerwillenrealiseren.Watdatbetreftbestaatereenverbandtussendemaatregelendiewijhebbengenomeninhetkadervandecrisisenhetgeenwijsnellerwillenrealiseren.Heteenhangtmethetandersamen.Elverding–uhebtgelijk–heefttemakenmetdewijzewaaropjezakenbestuurlijkoppakt.Alswordtgezegddatwijnietsnelgenoegzijn,hebbenwijonsdataantetrekkenalskabinet.Datisechtergeenalibiomnunietstedoenaanditvraagstuk.Ookdathoorterbij.EengrootdeelvandeKameronderstreeptdatendatvindikdewinstvanditdebat.Voorzitter:Kraneveldt-vanderVeenMevrouwWiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie):Overdewensomtotversnellingtekomen,bestaanvolgensmijgeenverschillenvanmening.Waarwelwatzorgenoverbestaan–datisookindenotanaaraanleidingvanhetverslagverwoord–isdatwaarwijaandeenekantsnelheidkunnenboeken,winstkunnenboeken,aandeanderekanthetrisicovanvertragingenbestaat.Ikhebgeenzininangstverhalendieverlammendwerken,vanlatenwijmaarstoppenenstilstaan.Ikwilgraagverder.Ikbenwelopzoeknaarmeerinhoud,meergrond,voorhetantwoordvanhetkabinetdathetderisico’svanallerleijuridischeproceduresnietzogrootinschat.Kandeminister-presidentdaarnaderopingaan?MinisterBalkenende:Ditiseenheelfundamentelevraag.NormaalgesprokenzoudeministervanJustitiehieropzijningegaan.Hetvraagstukbetrefthoejezakensnellerkuntlatenlopen.Jekuntnatuurlijkeenproceduresnellerlaterverlopendoortermijnennaarvorentehalen.Alsvervolgensalleswordtafgewezen,gebeurterechternogniets.MinisterHirschBallin:Zalikdoorgaan?MinisterBalkenende:Nee,jijgaatnietdoor.Erisereendiedoorgaatendatbenik.WijhebbenooktemakenmetEuropeesrechtelijkekaders.WijhebbensteedsaangegevendatwijonsbewegenbinnenhetEuropeesrechtelijkekader,datwijdaarnietaangaantornen.Datheefttemakenmetrechtszekerheid.Alsdevoorbereidingzodanigisgeweestdateronvoldoenderechtisgedaan,zaljeonderuitgaanindeprocedure.Datiswaar.DeopmerkingvandeheerVendrikwasterecht,namelijkdatwijervoormoetenzorgendatwijdezakengoedorganiseren.HetmaaktverschilofdietoetsingEuropeesrechtelijkplaatsvindtineenprocedurediemisschientweeofdriejaarduurtofdatjediezakennaarvorenhaalt.Wijhebbenbijdezewetsteedsaangegevendathethierookomzorgvuldig-heidgaat.Somsschrappenwijeenverplichting.DeheerSamsomheeftterechtgesprokenoverdeMER-verplich-tingen.Diegaanwijwatinsnoerenomdatwijvindendathetnietnoodzakelijkisombepaaldedingentedoen.Datscheelttijd,datleverttijdop.Erisaltijdsprakevaneenbesluitdatwordtgenomen.Daarkanbezwaartegenwordeningediend.Dewaarborgenzijner,maarwijgaanhetsnellerdoen.Hebjedaarmeeeengarantie?Nee,natuurlijkniet.Jezultzorgvuldigmoetenblijven.Datisechterniethetpunt.HetgaatniettenkostevanbijvoorbeeldEuropeesrechtelijkekadersofdezorgvuldig-heid.Hetgaatalleenwelsneller,datishetwezenvanditvoorstel.MevrouwWiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie):Ditbegrijpik.Ikhebechtertochaltijdgeleerdomeenbeetjevanhetnegatievevandemensuittegaan.Nieuwewetgevingzalmensenaltijduitdagenomderandenervanoptezoeken.MinisterBalkenende:Datiswaar.MevrouwWiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie):Datheeftdeminister-presidentooknietaaneentouwtje.Wijzienbijvoorbeeldproblemenbijderechter,waarwatwachtrijenbeginnenteontstaan.Ikzoudaarindeschriftelijkebeantwoordingwatmeeroverwillenlezen.MinisterBalkenende:Eriseenaantaldingendatweluitmaakt.Eriseenspecificeringaangebrachtwatbetreftdevraagwiedebelanghebbendenzijn.Jemoetechteenbelanghebben.WijgaangeensituatiecreërenwaarinBalkenendeTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2198 elkewillekeurigeNederlandermaareenbezwaarkanindienen.Jemoeteenbelanghebben.Datwordtgemarkeerd.Datbetekentdatwijdekringvandegenendiebezwaarkunnenaantekenen,gaaninsnoeren.Datiséénvoorbeeld.Eentweedevoorbeeldisdatwijstellendatoverhedennietmetelkaarprocederen.IkweetdatdaarverschillendoverwordtgedachtindezeKamer,maardatmaaktweluit.IkwassamenmetministerEurlingsbijeenbijeen-komstoverdeverlengingvandeA4.Ikhebdaaractievoerdershorenzeggen:wijhebbendezaak46jaartegengehouden,duswijzullenweerwatgaandoen.Datiseenonderstrepingvanhetgeenubedoelt,mevrouwWiegman.AlswijzobezigzijninNederland,alswijallesopzoekenomzakentegentehoudenomzetegentehouden,zegikdatditeigenlijknietkan.Datmoeteenkeerafgelopenzijn.Erzijnrechtswaarborgen.Mensenhebbenhetrechtombezwarenintedienenalszijbelanghebbendzijn,maarwijgaanweltempomaken.TelangheeftinNederlanddesituatiebestaandatzakenkondenwordengerektopgrondvanallerleimotieven.Datiseenhouding,dieiseringesletenendatkangewoonwegniet.Devoorstellengaanniettenkostevandezorgvuldigheid,maarwijwillenweltempo.Danmagjebestkijkenwienupreciesbelanghebbendeis.Ikvinddatbuitengewoonrelevant.Wijgaanzakengewoonsnellerdoeninditland.Datgeldtnugedurendedecrisis,maarhetiseenbrederebenaderingdieookzalgaangeldenna2014:zorgvuldigheidaltijd,maarwelmettempo.WijgaanNederlandgewoonslagvaardigermaken.Hetheeftechtlanggenoeggeduurd.MevrouwOuwehand(PvdD):DeheerVendrikheeftnatuurlijkweleenpunt.Deminister-presidentzegtdatjeooknaarjezelfmoetkijkenalsbestuurlijkonvermogenenpolitiekonvermogenbelangrijkebelemmerendefactorenzijnbijdetotstandkomingvanprojecten.Datisdantochweleenbeetjetevrijblijvend.DaarmeesluitikmijaanbijdezorgenvanmevrouwWiegman.Hetkabinetspreektoverzorgvuldigebesluitvorming.Maardatiseenvandegrootstebottlenecks.Alsdatbestuurlijkonvermogennietwordtopgelost,vraagikmijafofdebesluiteninderdaadwelEuropeesrechtelijk-proofzullenblijkentezijn.Wijhebbengeziendatdebesluitenonvoldoendewarentenaanzienvandekwaliteit.Hetisdaaromdevraagwathetactieplanisomhetbestuurlijkonvermogenenhetpolitiekonvermogenaantepakken.Watzijndedeadlines?Welkestappenmogenwijverwachten?Hoebeoordeeltdeminister-presidenthetfeitdatwijditnogniethebbenopgelostmaarwelopeenanderemaniermetdebesluitvormingomgaaninhetkadervandezorgendiebestaanoveronzeEuropees-rechtelijkeverplichtingen?MinisterBalkenende:Erspelenhiertweedingen.Indeeersteplaatspratenwijoverdecrisis.Ikzalnietherhalenwatikdaaroverhebgezegd.Ikhebuitgelegdhoehetkabinetdecrisistelijfgaat,vorigjaarenditjaar.Erissprakevanstimuleringspakketten.Ditiseenonderdeelvandeactiesomdezakeninbewegingtekrijgen.Datiseendeelvandediscussie.Diehebikzojuistgeschetst.Indetweedeplaatsspeeltdediscussierondhetrapportvandecommissie-Elverding.Ikmeendathetwellichtgoediswanneerwijdaaropinonzeschriftelijkereactienaderzulleningaan.Ikhebgezegddatwijnatuurlijkoogmoetenhebbenvoordebestuurlijkeprocesseninditland.Wijhebbenalgereageerdophetrapportvandecommissie-Elverding.Ikherinnermijdediscussiediewijeroverinhetkabinethebbengehad.DaaroverhebbenwijmetdeKamergecommuniceerd.MevrouwOuwehandmoetdusnietdoenalsofwijernietsoverhebbengezegd.Ikhebwelgezegddatwijonsookditterhartemoetennemen.Datgeldtnietalleenvoorons.Hetgeldtookvooranderebestuurlijkeniveaus.Wijwillendatzakengoedwordenvoorbereid.Daardoeiknietsaanaf.Diealgemenenotieiser.Alsdediscussieoverdergelijkezakennoglooptinhetkadervanhetrapportvandecommissie-Elverding,isdatgeenvrijbriefomditniettedoen.Ikstelvoordatwijindeschriftelijkebeantwoordingterugkomenophetrapportvandecommissie-Elverdingzelf.MevrouwOuwehand(PvdD):Datlijktmijeengoedezaak.Dankunnenwijdaarovernogverderdebatteren.Ikvraagwelaanhetkabinetomhetnietopgelosteprobleemvanhetbestuurlijkonvermogentekoppelenaandezorgvuldigheidwaaroverhetkabinetindememorievantoelichtingvoortdurendspreekt.Hetwordtnergensonderbouwdhoedezorgvuldigheidwordtgeborgd.Naarmijnmeningisditeengrootknelpunt.DeheerVanderStaaij(SGP):Eenvandeledenvandecommissie-Elverdingheefttijdenshetrondetafelgesprekgezegddatdecommissienoghadoverwogenomdetitel″Snellerdoorbeter″tegebruiken.Daarmeewildedecommissiebeklemtonendatjuistlatertijdkanwordengewonnenwanneerjeinhetbegindekwaliteitvandebesluitvorminghebtversterkt.Datbetekentookdatjuistveelwerkzoumoetenwordengemaaktvaneengedegenalternatievenonderzoek.Inhoeverreisvoordecomplexeprojectendieonderdezewetgevinggaanvallengewaarborgddatindevoorfasehetgedegenalternatie-venonderzoekheeftplaatsgevonden?MinisterBalkenende:IkbegrijpdevraagvandeheerVanderStaaijzeergoed.Hetiseenbelangrijkpunt.Hoezorgvuldigerjeinhetvoortrajectbent,destebeterkandebesluitvormingzijnendanhebjenaderhandminderlast.Hoevaakkomthetimmersnietvoordatprojectenopeengegevenmomentwordenstilgelegdomdatblijktdaternogbepaaldehiatenzijn?IkverondersteldatdeheerVanderStaaijenikerhetzelfdeoverzullendenken.Mijnopvattingishoezorgvuldigerjeinhetbeginbent,desteminderproblemenjelaterondervindt.Wijconstaterenechterweldathetvaakmisgaatomdatertochweernieuwedingenwordengevonden.Bouwprojectenkunnenstilkomenteliggenomdatzichweereenbepaaldebelemmeringvoordoet.Datmoetenwijeigenlijkniethebben.Wijmoetendiezorgvuldigheiddienen.Datvloeitvoortuitdeaanbevelingenvandecommissie-Elverding.Hetontslaatonsechternietvandeverplichtingom,metbehoudvandezorgvuldigheid,snellertewerken.Heteensluithetandernietuit.Ikvindhetmerkwaardigdatertijdensditdebateentegenstel-lingwordtgesuggereerd.Jehebtzorgvuldigtewerken,jemoetproductiefzijnenjemoetzorgvuldigzijninhetbegin.Wijhebbenhierechterweltemakenmetdeproceduresenjehebttemakenmetdevraagofhetallemaalnietwatsnellerkan.Erisgeensprakevaneentegenstelling;jehebthetene,maarookhetanderenodig.Alszorgvuldigheidonvoldoendewordtbetracht,komterindeprocedureseenmomentdatjedaaropBalkenendeTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2199 wordtafgerekend.Hetverschilisalleendatjenunogtweeofdriejaarmoetwachtentotdatjedaaroverhelderheidhebt.Datwordtnunaarvorengehaald.Jewordterdussnellermeegeconfronteerdalszakeninhetvoortrajectnietgoedzijngelopen.DeheerVanderStaaij(SGP):Ikbegrijpwatdeminister-presidentzegtenikbenhetermeeeens.Eenpuntblijftechter,datjuistnormenwordengeschraptdiehetonderzoeknaaralternatievenafdwingen.Inhoeverreisdannogwelgewaarborgddatjeookbijcomplexeprojectenprikkelshoudtomdezealternatievengoedtewegen?MinisterBalkenende:Complexeprojectenbeginnenmetdevraagwatjeprecieswiltbereiken.Hoezorgvuldighebjegecommuniceerd?Welkealternatievenhebjeinbeeldgebrachtenwelkeniet?Aldezezakenspeleninhetbegin.Vervolgenskomtdezaakinprocedure.Datgaanwealsnellerdoen.Danzalblijkenofjeergenoegaanhebtgedaan.Dezorgvuldigheidblijftechteraltijd,ofjederechtssituatienulaatzoalsdienuis,ofdatjeversneltvolgensdeCrisis-enherstelwet.Daartussenisgeenverschil,wantdetoetsingwijzigtniet.Hetgaatalleenveelvluggerdoordeeisendiewestellen.Watoverblijft,isdevraaghoejezorgvuldigbezigbentmethetbesluitvormingsproces.DeheerVendrikheeftindatverbandterechtnaarvorengebrachtdatdittemakenheeftmetdeElverdingdiscussie.Eriswinstbehaalddooreengoedpolitiekenbestuurlijkvermogen.Daaropbenikzojuistingegaan.Devoorzitter:IksteldeheerVendrikindegelegenheidomeenvraagtestellen.Daarnagaatdeminister-presidentdoormetdebeantwoordingvandevolgendevraag.DeheerVendrik(GroenLinks):MijnvraaggaatoverdeA4doorMidden-Delfland.Deminister-presidentsprakzojuistovereenbezoekdathijaanMidden-DelflandheeftgebrachtmetdeministervanVerkeerenWaterstaat.Hijzeidathijdaaractievoerderswastegengekomen.Hijzeidaarover:datzijnactievoerdersdiedingentegenhoudenomdatzedingenwillentegenhouden.Datisvolgensmijonjuist,want...MinisterBalkenende:Nee,zezeidenhetzelf!Ikliepdaarrond.Erwerddoordeactievoerdersgezegd:wehebbendeweg46jaartegengehouden,datgaanwenogeensproberen.Ikregistreeralleen.Ikvraagmijaf:isdatdehouding?Datwilikgewoonniet.Ikvinddatonzin!DeheerVendrik(GroenLinks):Wellichtzijnhierbijtweefeitenrelevant.HeteerstefeitisdatdeA4Midden-Delflandalsprojectnognooitopeentafelvaneenrechterisbeland.DeA4Midden-Delflandheeftdiestatusnooitbereikt,omdaterkennelijkinhetverledenpoliticiwarendieervoorhebbengekozenomdiewegnietaanteleggen.WijhebbenhetdusdaarbijoverElverding.Hettweedefeitisdatdeactievoerdertweegoederedenenhebbenomhetnogeensteproberen.Zijwillendathetnatuurgebieddaarbehoudenblijft.Ikdenkdatzijdaarvoormogenstrijden.DeactievoerderswillenverdervermijdendathetophetKethelpleinbijSchiedameenzooitjewordtenduizendenbewonersgigantischveelextraoverlastgaanondervindenvandeaansluitingvandeA4opdeA20.Datzijndebelangenwaardezemensenvooropkomen.Hoorikdeminister-presidentnuzeggendatditallemaalonzinisendatditnietmeermag?Volgensmijhebbendezemensenhetvolsterechtomdittedoen.MinisterBalkenende:Ja,maarvindtuhetnietookopuwwegliggenomtesprekenoverdemanierwaaropoverhedendaaropeenadequatemanieropzijningegaan?Erisgezorgdvooreenadequateinpassingvandezeweginhetlandschap.Uhebtdeplannentochookgezien?Erwordtjuistrekeninggehoudenmetdegevoelensdieopditpuntbestaan.WijlevenechterineendichtbevolktlandendecapaciteitvandeA13isechttegering.Inzo’nsituatiemoetjeeenkeereenkeuzemaken.Latenwijdatopeenverantwoordemanierdoen.Erzijnrechtswaarborgen.Overhedenhebbentezorgenvooreenzorgvuldigeinpassinginhetgeheel.Ikvinddatalleszinsverantwoord.Ikbetreurhetzeerdaterinzo’nsituatiemensenzijndietegenhoudenomhettegenhou-den.Datwasdereactievandeactievoerderswaaroverikhetzo-evenhad.Ikvindhetnietverstandigdatzijdatdoen.Datismijnopvatting.Devoorzitter:IkziedatdeheerVendrikeenvervolg-vraagwilstellen.DitisechtereigenlijkeenkwestiediemeerpastbijdeportefeuillevanministerEurlings,duswellichtwordthieropookindeschriftelijkebeantwoor-dingnogingegaan.IksteldeheerVendrikheelkortindegelegenheideenvervolgvraagtestellen.Daarnagaatdeminister-presidentdoormethetbeantwoordenvandevolgendevraag.DeheerVendrik(GroenLinks):MeteenzekereinpassingvandeA4Midden-DelflandindatgebiedvoorkomjedeproblemenophetKethelpleinniet.Dieblijven.Diewordennietopgelost.Daardoethetopenbaarbestuurdusnietsaan.Endemeestmilieuvriendelijkevariantalshetominpassinggaat,isdoordeministervanVerkeerenWaterstaatafgewezen.DatisdeA4metvaart.Ikweetnietprecieswaardeminister-presidenthetoverheeft.MinisterBalkenende:Ikhebaangegevendaternadrukkelijkrekeningisgehoudenmetdeinpassingvandezeweginhetlandschap.Datiswatiknaarvorenwildebrengen.DeheerVendrikvindtdatkennelijknietgenoeg.Opdatpuntverschillenwijdanmogelijkvanmening.DeheerKoopmansendeheerSamsomhebbengesprokenoverdeexpiratiedatum.Waaromisgekozenvoor2014alsexpiratiedatum?Deexpiratiedatum2014heeftbetrekkingopheteerstedeelvandewet:hetbestuursprocesrecht,deMERendeexperimentelebijzonderevoorzieningen.Dewetswijzigingeninhoofdstuk3vandewetzijngeneriekengeldenookna2014:deNatuurbeschermingswetendeOnteigenings-wet.Over2014zegtdeeendatdecrisisdanmisschienalvoorbijis,terwijleenanderdenktdatdienogveellangergaatduren.Uiteindelijkkanniemandhierovereenzinnigwoordzeggen.Welwetenwijdathet,zelfsalsdeeconomiegaatgroeien,nogvrijlangduurtvoordatdewerkgelegenheidaantrekt.Indatlichtlijktdeperiodetot2014onseenredelijkemiddenweg,langgenoegzodatdebepalingeneffectkunnensorterenmaarnieteindeloos.Ikvoegdaaraantoe:alstijdelijkemaatregelenallerwegenpositiefwordenbeoordeeld,ishetaltijdnogmogelijkomBalkenendeTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2200 dezevaneenstructurelewettelijkebasistevoorzien.IkhebgoedgeluisterdnaarwatdeheerKoopmansopditpuntzei.Hijnaminfeitealeenvoorschotopdediscussieoverdevraagwatjeopeengegevenmomentstructureelkuntmaken.Daaropkomenwijmaandagterug.Alsjezakenkuntversnellen,moetdatuiteraardnietbeperktblijventot2014.Datzuljedanmoeteninpassenindebestuursrechtelijkekaders,maardaarvoorhebbenwijookwatmeertijd.DeherenKoopmans,VanderHamenSamsomhebbengesprokenoverdereikwijdtevanartikel5.1.VanwijzigingvanregelsvandeCHWbijAMvBzalgeensprakezijn.Daarbiedtditartikelgeenruimtevoor.Welcreëertditartikelderuimteommettijdelijkeaanpassin-genvanbestaandeAMvB’senaanvullenderegelstekomen.Daarbijkanmendenkenaanuitvoeringsregelsvoorbijvoorbeeldontwikkelingsgebiedenofbouwprojec-ten.Dezekunnenmedeexperimenteleeninnovatieveontwikkelingendienen,zoalsdeheerKoopmansterechtheeftopgemerkt.Dezedelegatiemogelijkheidisgeclausuleerd.Ermagvanzelfsprekendgeenstrijdontstaanmethogereregelgevingenderegelszijnbeperkttotdeprojectenencategorieënvanprojectendieonderdewetvallen.Eendergelijkedelegatieisgeenszinsongebruikelijkenbiedtdemogelijkheidomnadereregelstestellentergoedeuitvoeringvandewet.InderichtingvandeheerVanderHammerkikopdatdetoetsingenregelingopgrondvanditartikelwordenverrichtdoordeRaadvanStatebijzijnadviseringendoorderechterinhetgevalvanconcretegeschillen.Ditwatbetreftdereikwijdtevanartikel5.1.DeheerVanderHamendeheerVanderStaaijhebbengevraagdofikietsmeerkanzeggenoverdekritiekvandeRaadvanState.HetkabinetheeftdekritiekvandeRaadvanStateervarenalskritischmaaropbouwend,zoalswijdatnatuurlijkvanderaadgewendzijn.Ikhebdatookaangegeven.Naaraanleidingvanhetadviesvanderaadzijnerdriedingengebeurd.Opeenaantalpuntenisdememorievantoelichtingverduide-lijkt.Openkelepuntenheefthetadvieszelfsgeleidtotaanpassingvanhetwetsvoorstel.Ditbetreftbijvoorbeeldwijzigingenophetgebiedvanhetbestuursprocesrecht,denatuurwetgevingendeontwikkelingsgebieden.TenslotteheeftdeRaadvanStatedewaardevollesuggestiegedaanomnogeensgoedtekijkennaareenDeltawet-achtigebenadering.Datheeftgeresulteerdindetoevoegingvandeprocedurevoordeversneldeuitvoeringvanbouwprojecten,dieertoeleidtdatechttempogemaaktkanwordenmethetontwikkelenvandewoningbouwlocaties.DeheerVanderHamheeftdevraaggesteldwatdeCHWtoevoegtaanallebestaandewetgevingstrajectendieindeafgelopenjarenzijndoorlopen.Eenperiodevaneconomischecrisisisgeentijdomaftewachten.Hetprobleemvandestroperigeentragebesluitvormingdateertnatuurlijkalvanvoordecrisis.Voorafgaandaandecrisisheefthetkabinetdanookalhardaanverbete-ringgewerkt.Datheeft,zoalsterechtdoordeheerVanderHamwerdopgemerkt,algeleidtotverschillendemaatregelenenwetswijzigingen:demoderniseringvandeMER,deWetversnellingbesluitvormingwegprojec-ten,deWaboendevoorbereidingvoordeherzieningvanhetbestuursprocesrecht,denatuurwetgevingendeTracéwet.Eencrisisisechtereenmomentomjeknopentetellenenjeaftevragenofjeeenstapextrakuntzetten.DeCrisis-enherstelwetiszo’nstapextra.WijslaanmetdeCrisis-enherstelwetgeenandererichtingin,wijomhelzengeenandereparadigma’s,maarwijgevenalskabinetheelnuchterantwoordopdevraag:watkunnenwijextradoeninhetomgevingsrechtterbestrijdingvandecrisisendebevorderingvanduur-zaamherstel?EenandereopmerkingvandeheerVanderHamwasdevolgende.Inplaatsvanindeinfrastructuurhadhetkabinetookkunneninvesterenindekenniseconomie,zozeihij.DeheerVanderHamheeftnatuurlijkgelijkalshijzegtdatdekennisinfrastructuurheelbelangrijkisvoordetoekomstvanonzeeconomie.Ikweethoezijnpartijdaartegenoverstaat.Wijhebbendaarovervaakmetelkaargesproken.Ditisookbijdealgemenepolitiekebeschouwingenaandeordegeweest,evenalsopanderemomenten.Hetkabinetheefthiervoorookdenodigemiddelenuitgetrokkeninhetaanvullendbeleidsakkoord,enstimuleertdekenniseconomieverderdoorondermeerdeactiviteitenvanhetInnovatieplatform.Dezewetvindtzijnoorsprongineenanderdeelvanhetaanvul-lendbeleidsakkoord,waarinnadrukkelijkisgekozenvoorstimuleringvandewerkgelegenheidenvoorduurzameontwikkelinginrelatietothetruimtelijkdomein.MevrouwOuwehandheeftdevraaggesteld,evenalsdeherenRoemerenVanderHam,waaromhetkabinetnietdebezemhaaltdoordeorganisatiesvandedepartementen.Hetantwoordvanhetkabinetissimpel:wemoetengeenhandelingsoptiesuitsluiten,maarallesdoenwatwekunnenomprojectenopderailstekrijgen.IkbenhetvolledigeensmetmevrouwOuwehanddatweveelmoetendoenaanbestuurlijkeprocessenenaandeveranderingvandeambtelijkecultuurenwerkwijze.Opdatterreindoenweookveel:RandstadUrgent,MIRT,SnellerenBeter.IkzegerechterbijdatditnietbetekentdatwenietnaarwetgevinghoeventekijkenOokindewetgevingzijnopeningenommettijdelijkeofstructurelemaatregelenenexperimentenversnellingenvereenvou-digingtebewerkstelligen.Datiswaarwevandaageendebatovervoeren.BovendienbevatdeCrisis-enherstelwetdiverseelementendierechtstreeksingrijpenindecultuur,deorganisatieendewerkwijze.EenvoorbeelddaarvanisdemeermalengenoemdeDeltaplanachtigebenaderingvanbouwprojecten.Eenandervoorbeeldvormtdeprocedurevoorlokaleprojectenmetnationalebetekenis.Dezeisgeïnspireerdophetadviesvandecommissie-Elverding:eenstructuurvisiemeteenbredealternatieveafweging,eenverplichtbestuursakkoordendaarnaversneldebesluit-vormingendaadkrachtigeuitvoering.DeheerRoemer(SP):Depremierstaptwelheelsneloverditpuntheen.Hijzegt:wemoetenzekernaaronszelfkijkenenkijkenhoewedatkunnenverbeteren;datdoenweechteral.Vervolgensstapthijweerovernaardewetten.Ikzouvandeministergraaguitgebreidvernemen–hijmaghetoppapierdoen–waterallemaalaandieorganisatiesisverbeterd.BijElverdingisnamelijkgezegddatmetnamedaareenjaarvaltintehalen.Dathebiknognooitgezien.MinisterBalkenende:Ikhebeenpaardingengenoemd:RandstadUrgent,MIRT,SnellerenBeter.Latenweindeschriftelijkebeantwoordinginderdaadmaaruitgebreidterugkomenopdevraagwatwijaanbewegingenhebbeningezet.DanziejeookdesamenhangderdingenBalkenendeTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2201 beter.Wezullendatopnemenindestukkenendankanermaandagverderovergesprokenworden.Voorzitter.DeheerRoemervraagtwatmijnreactieisopdevraagvanActal.ActalbevestigtdeconclusiesvanhetkabinetdatertalvanmaatregelenindeCrisis-enherstelwetzittendieleidentotdalingvandeadministra-tievelasten.Actalgeeftdaarviervoorbeeldenvan.HetkabinetneemthetadviesvanActaloverominhetvervolgtrajectsteedsexplicietaandachttebestedenaandereductievanadministratievelasten.Tenaanzienvanhetontbrekenvankwantitatievegegevensmerkikopdatbijvoorwaardenscheppendewettendeadministratievelastennietexactinbeeldkunnenwordengebracht.Zereikenimmersinstrumentenaanwaarvannietzekerishoevaakzewordentoegepast.DatisbijdeCrisis-enherstelwetookzo.Wewetennunietexactwelkebepalingbijwelkprojectofgebiedzalwordeningezetofhoeveelkeerinberoepwordtgegaantegeneenbepaaldbesluit.WewetenechterweldatindeCrisis-enherstelwetgeennieuwelastenvoorburgersenbedrijvenwordengeïntroduceerdendatertalvanmaatregelenwordengenomendiezorgenvoorversnellingenvereenvoudigingvandebesluitvorming.Voorhetberekenenvandezeindirecteeffectenisgeengeschiktinstrumentariumvoorhanden.Diversefractieshebbendevraaggesteldhoeikaankijktegenhettoevoegenenschrappenvanprojectenofcategorieënprojecten.Ikhoorfractiesdieprojectenzoudenwillenafvoerenenfractiesdieprojectenwillentoevoegen.Tegenhenzegikdathetkabineteenzorgvuldigtrajectheeftdoorlopen,watheeftgeresulteerdineenbreedpaletaanmaatregeleneneengrootaantalprojectgebiedenencategorieënprojecten.Diebreedteisnodigomechtietssubstantieelstedoenaandebestrijdingvandecrisisenvoorheteconomischherstel.Ikstelvoordatwedeconcretevoorstellen–ditkomtmogelijkookindeamendementenaandeorde–meenemenindeschriftelijkebeantwoording,zoalsweeerdermetelkaarhebbenafgesproken.DeheerRoemer(SP):Ikwilhetietsduidelijkerkrijgen.Deministerzeistraksdatdevlagdeladingdektendatereigenlijknietsmeergewijzigdhoeftteworden.Nuzegthijdathetkabinetzorgvuldigheeftnagedachtendaterfractieszijn,waaronderdemijne,dieereenaantalprojectenafwillenenfracties,waaronderdezijne,dieereenaantalbijwillen.Zegthijtegenbeidegroepen:nietdoen,onverstandig,ikontraaddat?MinisterBalkenende:Nee,datzegikniet.DeheerRoemer(SP):UzegtdatalleentegendeSP-fractie?MinisterBalkenende:Nee.Ditgaatechtoverdeingediendeamendementen.Wehebbendeafspraakgemaaktdatwedienuniethierzullenbespreken,maarmeezullennemenindeschriftelijkebeantwoording.Geefonsdekansomerschriftelijkoptereageren.Dankomtvanzelfwelaandeordehoewijtegendeverschil-lendezakenaankijken.Ikheballeenvastgestelddaterniethetzelfdewordtgedachtoverdeprojectenenoverdevoorstellen,maardatdeeenzegtdathetmindermoetendeanderdathetmeermoet.Daarkomenwijdusnogopterug.DeheerRoemer(SP):Ukomtdaarzekeropterug.Hetlaatechternietsaanduidelijkheidoverdatuzeidathetkabineternietopzittewachtendaterietswordtaangevuldofweggehaald.Uzeidathetdeladingdekt,daterheelgoedoverisnagedachtendathetnietverstandigisomereenheleboelaantewijzigen,omdatheteencompactgeheeliswaarmeewehetmoetengaandoen.Hetzaltochzometeennietzozijndatueenaantalleukemanierenbedenktomtegendeoppositie,dieergraagwatprojectenafwil,tezeggendatzijdatvooralnietmoetdoen,terwijlutegenhetCDAzegt:ochwatverstandig,latenweermaareenprojectinZuid-Limburgbijpakken?MinisterBalkenende:Bijdealgemenepolitiekebeschouwingenhebbenwijhierookovergesproken.DeCDA-fractieheefttoeneenaantalvoorstellengedaan.Ikhebdaarpositiefopgereageerd.Ikhebdaarwelbijgezegddatzijaandeordekomenbijdebehandelingvanhetwetsvoorstel.Hetislogischdatopditmomentwordtgekekenoferdingenbijofafmoeten.IkhebdatalbijdeAPBaangegeven.Ikhebtoenookaangegevendaternatuurlijksprakekanzijnvanwijzigingen.Datkanlangstweelijnen.Deeerstelijnisdaterwatafgaatvanofbijkomtbijdehuidigevoorstellen.Datbesprekenwijnumetelkaar.JehebtaltijdnaderhanddemogelijkheidombijAMvBnogdingentoetevoegen.Datisnietsbijzonders.DeheerAptroot(VVD):Wijzijnervoordaterstraksnogprojectenkunnenwordentoegevoegd.Jemoetdiewelserieusoverwegen.Ikhebgevraagdwatderegeringervanzouvindenalsandereoverhedenenhetbedrijfs-levennogwordenuitgenodigdomprojectenaantedragen,alswijovereenaantalweken,overanderhalf,tweemaanden,eenlijstkrijgenmeteenweloverwogenadviesvanderegering,enalswijinéénklapnogeenaantalprojectentoevoegen.MinisterBalkenende:Ikmoeterevenovernadenkenhoewijdathetbestekunnendoen.Wijpratennuoverditwetsvoorstelmetdelijstvan58projecten.Daarmoetenwijnumetelkaaroverspreken.Hetismogelijkdatwijindeloopvanhettrajectnogtegenanderedingenaanlopen.DatzaldanviadewegvaneenAMvBmoeten.Datkanaltijd.Ikkandatdusechtweltoezeg-gen.Datiseenkwestievansystematiek.Waarwijechterhelderheidkunnenbieden,moetenwijdatooknudoen,maardatsluitdemogelijkheidnietuitdaternoganderedingengedaankunnenworden,datklopt.DeheerAptroot(VVD):Wijzijnervooromoverhethuidigevoorsteleenbesluittenemen.Ikhebalgezegd:zelfsalstaanerdingenopdelijstdiewijnietwillen,alseenKamermeerderheiddatwil,zoalsbijwindmolenpar-ken,dangaanwijnietvertragen.Wijvindendatalleszoveelmogelijkmoetwordenversneld,ookalsjeeenkeerbijeenminderheidhoortdieeenbepaaldprojectnietwil.Mijndaadwerkelijkevraagisofunogeensechtuitnodigendnaarandereoverhedenenhetbedrijfslevenwiltzijn.Wijkunnendanbijalgemenemaatregelvanbestuur,diewatonsbetreftookmoetwordenvoorge-hangen,nogdeaanvullende,completelijstkrijgen.MinisterBalkenende:IkzalnogevenkijkenofwijhieroverinonzeschriftelijkebijdrageietsmeerkunnenBalkenendeTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2202 latenweten.Umaakteenbelangrijkeopmerking.Wijkiezenvoordezewetjuistomookrechttedoenaandegevoelensbijdemedeoverheden.Dezesystematiekwerktnietalleenalswijnationaaldezakengoedaanpakken,maardatgeldtevenzeervoorprovinciesengemeenten.DatisookexactderedengeweestwaaromzonadrukkelijkoverlegisgeweestmetVNGenIPO.Uwopmerkingdoeteigenlijkrechtaandezecontacten.MevrouwWiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie):Voorzitter.DeChristenUniegaathetnujuistevennietomdielijstmetprojecten,hoeveelhetermoetenzijneninhoeverreookrekeningisgehoudenmetdegevoelensvandeoverheden,hoebelangrijkook,gezienElverding.Hetgaatonseromdatdecriteriaduidelijkwordenaangegeven.Gaathethierechtomprojectendiegegarandeerdvoor2014kunnenstarten?Isgegarandeerddefinancieringrond?HoezithetpreciesmethetdoorlopenvandeMER?Kortom,watzijnpreciesdecriteria?Zijnzijheldergenoegvooriedereen?Misschienkunnenzijzelfseenplekindewetkrijgen.MinisterBalkenende:Toenonzeambtenarenbezigwarenmethetbesprekenvandevraagwatprojectenkondenzijn,isrekeninggehoudenmetwateralaanplannenligt.Erisgekekennaardiedingendieversneldkunnenwordenomdatmendezakenzorgvuldigheeftvoorbereidenomdatdetijdrijpis.Eriseenverschiltusseneenembryonaalprojectquaideeënvormingeneenprojectwaarmeemenaleenheelstukverderis.Menheeftgekekennaarreëleprojectenopditmoment.Datheeftgeleidtotdelijstdiehiervoorlag.Daarbijisrekeninggehoudenmetdebeschikbaarheidvaninformatie,methetprocesdatheeftplaatsgevondenenmeteenzorgvuldigevoorbereiding.Ditzijnprojectenwaarvanmenkanzeggen:hierzijnwijbehoorlijkmeeopstreek.Ikzalditindeschriftelijkebeantwoordingnaderlatenuiteenzetten,maarzoisdielijsttotstandgekomen.DatleidtvervolgensindeKamertotdevraag:isdithetheleverhaalofkunnenernogdingenwordentoege-voegd?Ikhebneteenindicatiegegevenvandecriteria.Diezullennatuurlijkevenzeerrelevantzijnvoordebeoordelingvaneventueleanderevoorstellen.Ikstelvoor,datwijhierschriftelijknogevenopterugkomen.MevrouwWiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie):Heelgraag,wantdiecriteriazijnbelangrijk,methetoogopeventueleuitbreiding,maarookomtevoorkomendatwijdiscussieskrijgenoverdevraagwelkeprovincieharderhaarbestheeftgedaan,LimburgofFriesland.Indatsoortwedstrijdenmoetenwijnietterechtkomen.MinisterBalkenende:Datbegrijpik.Ikverstauwopmerkingenheelgoed.Wijmoetenopeenzorgvuldigewijzeomgaanmetkeuzes.Hetlaatstepuntdatikindezealgemenerondenaarvorenwilbrengen,isdepositievandeKamerbijhettoevoegenenaanwijzenvannieuweprojectenengebieden.Ditligtinhetverlengdevanwatwijmetelkaarhebbenbesproken.DeministervanJustitiezounaderopditonderwerpingaan.Ditzalnuschriftelijkgebeuren.Dekernishetvolgende.HetkabinetsteltbeginvolgendjaareenAMvBvastmetdeeventueletoevoegingvanprojecten,categorieënvanprojecten,aandebijlage,alsmededeaanwijzingvanprojectenengebiedenopgrondvandeexperimenteerbepalinginhettweedehoofdstukvandewet.Daarnawordtjaarlijksgekekennaarmogelijketoevoegingen.Kortom:wijzittennuineenfasewaarinwordtbezienofeenenanderrelevantisvooreenAMvBvanbeginvolgendjaar.DerolvandeKamer.DeKamerhechtsterkaanhaarbetrokkenheidenwildiebetrokkenheidookvastleggen.Datwilzijdoendoormiddelvaneenvoorhangproce-dure.Deregeringhechtookaandezebetrokkenheid,maardieisvolgensderegeringreedsgeborgddoordetoegezegdejaarlijkserapportageoverdevoortgangvandeinvoeringendeeffectenvandewet.Daarinwordenmutatiesindeaangewezencategorieën,projectenofgebiedenaandeKamergemeld.DaaroverkandeKamermethetkabinetindebattreden.IklaathetoordeelaandeKamerzelfover,maarhetkabinetachthetnietnodigomdebetrokkenheidvandeKamer,dieopzichzelfzeerwenselijkis,vormtegevenalseenextraformeleprocedurestap.IndiezinishetamendementnietindegeestvandeCrisis-enherstelwet.IkbenhetduseensmetdebetrokkenheidvandeKamer.Diekanevenzeeraandeordekomenbijdetoegezegdejaarlijkserapportageoverdevoortgang,maardiebetrokkenheidhoeftgeenvoorhangprocedureteomvatten.Datisdeopvattingvanhetkabinet.Diezullenwijechteruitgebreiderneerzetteninonzeschriftelijkereactieopditamendement.DeheerSamsom(PvdA):Betrokkenheidineenvroegstadiummetzoveelmogelijkstakeholdersispreciesinlijnmetwatdecommissie-Elverdingheeftbetoogd.Wij,alsmedeondertekenaarsvanhetamendement,vindendanookdatbetrokkenheidviaeenvoorhangprocedureweldegelijkinlijnismetdeCrisis-enherstelwet.MinisterBalkenende:IkluistergoednaarwatdeheerSamsomzegt.Ikhebderedeneringvanhetkabinetweergegeven,maarditzalongetwijfeldnogterugkomenkomendemaandag.Ditwarendeonderwerpendieikinalgemenezinwildebehandelen.Decollega-bewindsliedenhaddennogdenodigezakennaarvorenwillenbrengen,maardathebbenwijnietkunnendoen.Hiermeeisiniedergevalhetalgemenekaderaangegeven.Wijgaanhetnualsvolgtdoen.WijgaanonszettenaandebeantwoordingvandeandereopmerkingenvandeKamerenaandeschriftelijkebecommentariëringvandeingediendeamendementen.Wijzienuitnaardecontinueringvanditdebatkomendemaandag.Devoorzitter:Dankuwel.Daarmeezijnwijgekomenaanheteindevandeeerstetermijn.Dealgemeneberaadslagingwordtgeschorst.Devoorzitter:Erisafgesprokendathetdebatmaandagvan9.30uurtot14.00uurwordtvoortgezetindevormvaneenwetgevingsoverleg.DatbetekentweldatdevastecommissievoorLandbouw,NatuurenVoedselkwa-liteitwordtverzocht,hetWGOlatertestartendannugepland.Hetdebatwordtmaandagvervolgdmetdeminister-president,deministervanJustitie,deministervanVerkeerenWaterstaatendeministervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit.IkgaervanuitdatdeKamervoorheteindevanvandaag–hetisalvrijdag–deantwoordenopdevragenkanverwachten,zodatdeBalkenendeTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2203 Kamerledenvoormaandagdeantwoordengoedkunnenbestuderen.WijkrijgeneenschriftelijkereactieopdeamendementenendevragenenopmerkingenuitdeeerstetermijnvandeKamerwaaropdeminister-presidentnietaluitgebreidisingegaan.Ikdankiedereenvoorhetgeduldenhetuithoudings-vermogen.Hoewijhethebbengedaan,verdientnietdeschoonheidsprijs.ZoheeftdemeerderheidvandeKamerhetechterbeslistenzogaanwijhetdusdoen.Ikwensueengoedethuiskomstenmisschiennogeenbeetjenachtrust.Sluiting3.02uurBalkenendeTweedeKamerCrisis-enherstelwet12november2009TK2424-2204