Evaluatie covidcrisisregelingen (Bonus-, COZO en IC-regeling)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 282Arbeidsmarktbeleid en opleidingen zorgsector25 295InfectieziektenbestrijdingNr. 604 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 18 april 2025Hierbij bied ik u de evaluaties van de zogenaamde covidcrisisregelingenaan (Bonusregeling, Coronabanen in de Zorg (COZO) en de opschalingsre-geling Intensive care capaciteit (IC)). Deze evaluaties zijn uitgevoerdconform de bepalingen uit de Comptabiliteitswet en de Regeling periodiekevaluatieonderzoek. Voor de Bonus- en COZO-regeling is dit tevens nogexpliciet toegezegd naar aanleiding van vragen in het kader van deNajaarsnota 20231.Toelichting evaluatie covidcrisisregelingenDe eerste golf van de covidpandemie leidde tot een zeer hoge werkdrukbij zorgpersoneel, extra taken voor zorgaanbieders door covidmaatre-gelen en een tekort aan IC-capaciteit. In dit kader zijn drie crisisregelingenopgezet:1.Subsidieregeling bonus zorgprofessionals COVID-19 (Bonusregeling)om zorgmedewerkers te bedanken voor hun uitzonderlijke prestatietijdens covid.2.Subsidieregeling opschaling curatieve zorg COVID-19 (IC-regeling)om IC-capaciteit op te kunnen schalen en (acute) reguliere zorgdaarmee zoveel mogelijk te kunnen continueren.3.Subsidieregeling coronabanen in de zorg (COZO-regeling) omonbenut arbeidspotentieel in te zetten voor tijdelijke functies omzorgprofessionals te ontlasten.In de eindevaluatie wordt geconstateerd dat deze regelingen grotendeelsdoeltreffend waren. Verder wordt geconstateerd dat de keuze voorsubsidie als instrument logisch was. Het subsidie instrument maaktetijdens covid snelle financiering mogelijk van tijdelijke activiteiten in1Kamerstuk 36 470 XVI, nr. 4, Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie vanVolksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2023 (wijziging samenhangende met deNajaarsnota), d.d. 11 december 2023 kst-29282-604ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 282, nr. 6041 meerdere domeinen. VWS bleek in staat om, ook onder hoge tijdsdruk, deregelingen redelijk goed op te zetten.Wel wordt een aantal kanttekeningen geplaatst. De voornaamstekanttekening betreft de doelmatigheid van de regelingen. Zo ervoerenzorgverleners de Bonusregeling grotendeels als blijk van waardering,maar mede door een gebrek aan afbakening voor de eerste bonus werdhet budget van € 1,4 miljard met € 800 miljoen overschreden door hetgrotere aantal aanvragen.De IC-regeling stelde ziekenhuizen in staat op te schalen conform hetopschalingsplan Landelijk Netwerk Acute Zorg. De oorspronkelijkeverantwoordingseisen sloten echter niet aan bij de registratiewijze vanziekenhuizen, wat financiële onzekerheid veroorzaakte. De COZO-regelingbereikte minder zorgaanbieders dan verwacht, maar gebruikers vondende regeling effectief. Tegelijkertijd is een kwart van de subsidiegeldenaangemerkt als mogelijk misbruik en oneigenlijk gebruik.De evaluatie geeft ook verschillende aanbevelingen. Allereerst wordtaanbevolen om bij het opstellen van crisisregelingen rekening te houdenmet ontbrekende kennis en informatie, vooral wanneer VWS een grotererol vervult dan gebruikelijk. Tijdens crisissituaties dient te worden gezorgdvoor het benodigde inzicht in de werkwijze en bedrijfsvoering vanzorgaanbieders, bijvoorbeeld door een klankbordgroep met accountantsvan zorgaanbieders te betrekken bij de totstandkoming van regelingen. Detweede aanbeveling is om bij toekomstige (crisis)regelingen op voorhandduidelijke en meetbare doelstellingen te formuleren. Indien dit niet lukt,moet publiekelijk uit worden gelegd wat de nadelige gevolgen zijn voor dedoel- en rechtmatigheid als deze doelstellingen niet worden opgesteld.Verder moeten deze nadelige gevolgen af worden gewogen tegen demogelijke voordelen, zoals het kunnen realiseren van de gewenstesnelheid. De laatste aanbeveling is om, in situaties zonder directe relatiemet de begunstigden en zonder sturingsmogelijkheden, een explicietekeuze te maken voor het (al dan niet) afbakenen van de doelgroep.Door VWS zijn reeds aanpassingen doorgevoerd naar aanleiding vaneerder gesignaleerde knelpunten bij de geëvalueerde regelingen. Zoworden nu standaard accountantsprotocollen opgesteld voorafgaand aande publicatie van een nieuwe regeling. Wanneer er bij een subsidiere-geling bewust wordt afgeweken van het beoogde controlebeleid voorrechtmatige verstrekking van middelen moet hier toestemming voorworden gegeven door de secretaris-generaal. Daarnaast heeft DUS-I, opbasis van lessen uit de covidcrisisregelingen, vastgelegd dat devoorschriften voor de verantwoording volledig op orde moeten zijnvoordat een positieve uitvoeringstoets kan worden afgegeven.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,V.P.G. KarremansTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 282, nr. 6042