Uitvoering motie Voordewind (31 263 Nr. 16) en over motie Ortega Martijn (31 700 Nr. 38) m.b.t uitsluiting van kinderarbeid

31263MensenrechtenstrategievoorhetbuitenlandsbeleidNr.37BRIEFVANDEMINISTERVANBINNENLANDSEZAKENENKONINKRIJKSRELATIESENDESTAATSSECRETARISVANECONO-MISCHEZAKENAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,16juni2009GraagwillenwijumetdezebriefinformerenoverdeuitvoeringvandemotieVoordewind(31263,nr.16)enoverdeuitvoeringvandemotieOrtegaMartijn(31700,nr.38).DemotieVoordewindverzoektderegeringbedrijvendieoverheidssub-sidiekrijgen,kredietenontvangen,meegaanophandelsmissiesofanders-zinsdoordeoverheidgesteundworden,tevragenominzichtelijktemakendatzijgeengebruikmakenvankinderarbeidinhuntoeleverings-keten.Tevensverzoektdemotiederegeringindienbedrijvenhiertoenietbereidzijnofindienzijgeenopenbaartijdgebondenplanhebbenomkindereninhunketenvanwerknaarschooltekrijgen,deoverheidssteunstoptezetten.DemotieOrtega-MartijniseenverbredingvandemotieVoordewind;vanuitsluitingvankinderarbeidnaarallevierdefundamen-telearbeidsrechtenvandeInternationalLabourOrganization(ILO)tewetenuitsluitingvankinderarbeid,uitsluitingvandwangarbeid,geendiscriminatieenvrijheidvanvakverenigingencollectieveonderhande-lingen.Aangezienbeidemotiesinelkaarsverlengdeliggen,isgekozenvooreengezamenlijkebeantwoordingvanbeidemoties.I.Terinleidinga.AlgemeenHetkabinetonderschrijftdeachterliggendedoelstellingvandemoties,deuitbanningvanschendingvanfundamentelearbeidsrechten,eninhetbijzonderallevormenvankinderarbeidvolledig.IndeMensenrechten-strategie«Naareenmenswaardigbestaan»isaangegevendatNederlandhetvoortouwzalnemenbijhetbestrijdenvanallevormenvankinderar-TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1365360809tkkst31263-37ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31263,nr.371 beid,tebeginnenbijdeergstevormen.Datkanalleenmeteenintegraleaanpak.Vanuitdezebredebetrokkenheidgebeurterinmiddelsveel.VanuitOntwikkelingssamenwerkingwordtgeïnvesteerdindeonderwijssectorindeOS-partnerlanden.VandeNederlandseontwikkelingssamenwerkingwordt15%besteedaanonderwijs.Onderwijsisimmersdesleuteltoteenbeteretoekomst.Ookwordtbijgedragenaanprogramma’svanIPEC(InternationalProgrammefortheEliminationofChildLabour)vandeILO.Vanuitdeoverheidwordtookeenpolitiekedialooggevoerdmetlandenwaarfundamentelearbeidsrechtenwordengeschondenenwaarkinderar-beidvoorkomt.Datgebeurtopministerieelniveau,maarookdoordeMensenrechtenambassadeurenhetonderwerpstaatopdeagendatijdenshandelsmissies.Nederlandspreektlandenaanophunoptredentegenbijvoorbeeldkinderarbeid,enroepthenopmensenrechtenverdragenenILO-conventiesnateleven.Vanuitdeinvalshoekvanmaatschappelijkverantwoordondernemen(MVO)isinditverbandgrofwegeenonderscheidtemakentussenbeleidgerichtopdeNederlandsebedrijven(ketenverantwoordelijkheid)enbeleidgerichtophettotstandkomenenhandhavenvaninternationalenormenindecontextvanhandel.Ditbeleidisrecentverwoordindekabinetsvisieovernon-tradeconcerns(NTC’s).Hierbijwordtnadrukkelijkgekekennaardeeffectieveinzetvanhandelsmaatregelenomduurzaam-heidtebevorderen.ZoalsaangekondigdindeMensenrechtenstrategiezetNederlanddaar-naastinopeenverbodophetopdeEuropesemarktbrengenvanproductendietotstandzijngekomenmetgebruikmakingvandeergstevormenvankinderarbeid.IndatkaderheeftNederlandindeEuropeseUnievoorgesteldeenonderzoektelatenverrichtennaardemogelijk-hedenomdergelijkehandelsmaatregelenintezettenbijdebestrijdingvandeergstevormenvankinderarbeid.DatNederlandsevoorstelisinmei2008doordeRaadvanMinistersovergenomen,endeEuropeseCommissievoertdatonderzoekmomenteeluit.Zezaldaarbijooknadruk-kelijkkijkennaardemogelijkheidomeenverbodintestellenophetopdeEuropesemarktbrengenvanproductendietotstandzijngekomenmetgebruikmakingvandeergstevormenvankinderarbeid.b.KetenverantwoordelijkheidbedrijvenIndekabinetsvisieopketenverantwoordelijkheidheefthetkabinetaange-gevendatgoedketenbeheer,waaronderhetrespecterenvandevierfundamentelearbeidsrechten,primairdeverantwoordelijkheidvanhetbedrijfsleveniswaarbijdeoverheidfaciliterendoptreedt.Omproductendiehetresultaatzijnvankinderarbeidvandemarkttelatenverdwijnen,ishetuiteraardprimairvanbelangdathetproductieprocestransparanterwordtgemaakt.Maatschappelijkeverantwoordelijkheidvanbedrijvenimpliceertopenheideneendialoogoverdeethische,socialeenmilieuaspectenvandebedrijfsvoering,endeproducten,endienstverle-ning.HetbevorderenvandezetransparantieisdanookéénvandepijlersonderhetMVO-beleid.Bedrijvenhebbenhierineeneigenverantwoorde-lijkheid.Bedrijvenwordenaangemoedigdtecontrolerenofdebedrijvenwaarmeezesamenwerken,enhuntoeleveranciers,gebruikmakenvankinderarbeidofanderefundamentelearbeidsnormenschenden.Vanbedrijvenmagverwachtwordendatzijdeinvloeddiezijhebbenookruimhartigaanwendenomverantwoordelijkheidtenemenindeketen.Bedrijvendieinternationaalgeaccepteerdestandaardenbijhunketen-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31263,nr.372 partners,zowelleveranciersalsafnemers,willenafdwingenzullendaar-vooreenextrainspanningmoetenleverentenaanzienvandenalevingvanafsprakenenmonitoring.Hetverduurzamenvandeketenisnietzozeeréénmaatregelalsweleenproceswaarinbetrokkenheidvanallestakeholdersbijhetverbeterprocesdegrootstekansopsuccesoplevert.DeregeringverwelkomtdatveelbedrijvenhiertoealinitiatievennemenenspreektdesteunuitvoorhetSER-initiatiefinzakeInternationaalMVO.AanvullendneemthetkabinetactiesombedrijventeondersteunenbijhetinvullenvanhunketenverantwoordelijkheidzoalshetInitiatiefvoorDuur-zameHandel(IDH),hetinternationaalbrancheprogramma(pilotstartditjaar)eneenteontwikkelenwebsitewaaropinformatieoverketenveran-woordelijkheidoptoegankelijkewijzewordtontsloten.Derichtlijn400vandeRaadvoordeJaarverslagleggingleverteenbelang-rijkebijdrageaanhetvergrotenvantransparantie.HetkabinetheeftindeMVO-visieaangekondigddeRaadvoordeJaarverslaggevingtevragenomrichtlijn400teevaluerenenindiengewenst,totaanpassingofaanscherpingervantekomen.MethetSER-advies«DuurzameGlobalise-ring:eenwereldtewinnen»isduidelijkgewordendatherzieningvanderichtlijn400gewenstismetbetrekkingtothetonderwerp«ketenbeheer».HetkabinetondersteuntdeaanbevelingvandeSERoverdeherzieningvanrichtlijn400enheeftdeRaadvoordeJaarverslagleggingexplicietverzochtderichtlijn400ophetgebiedvanketentverantwoordelijkheidvoor1juli2009teherzien.TijdensdeBedrijfslevendagdieinhetkadervandeMensenrechten-strategieop1december2008werdgeorganiseerddoorBZ,insamenwer-kingmetEZenVNO-NCW,ICC-NL,FNV,CNVeneengrootaantalngo’sstonddevraagcentraalhoedeoverheid,hetbedrijfslevenenmaatschap-pelijkeorganisatieskunnensamenwerkenterverbeteringvandemensenrechtensituatieindewereld.Doordeverschillendekantenwerdbenadruktdatpartijeneencomplementairerolhebben,enelkaarkunnenversterken,ookophetonderwerpvanketenverantwoordelijkheid.II.UitvoeringmotiesDemotiesrichtenzichspecifiekopbedrijvendiesteunontvangenvandeNederlandseoverheid,waaronderineersteinstantieverstaanwordthetfinanciëlebuitenlandinstrumentariumvanEZ,OSenFinanciën.Demotiesvragendatbedrijveninzichtelijkmakendatzijinhuntoeleveringsketengeengebruikmakenvankinderarbeidofschendingvandeanderefunda-mentelearbeidsnormen.Momenteelonderschrijvenbedrijven,dievanhetfinancieelbuitenland-instrumentariumgebruikmaken,reedsdeOESO-richtlijnen.Dezericht-lijnenbiedeneenhandvatvoorgedragscodesvanondernemingenommetmaatschappelijkekwesties,inclusiefkinderarbeidenketenverant-woordelijkheid,omtegaan.Voordeuitvoeringvandemotieskanhierbijwordenaangesloten.DaarwaarophetterreinvankinderarbeidendwangarbeiddeOESO-richtlijnenhetkaraktervaneeninspannings-verplichtinghebben,zalderegeringhetnalevenvandeILO-conventies105,138en182gaanbenoemenalstoegangseisvoorondersteuningvanhetbedrijfslevenvanuithetfinancieelbuitenlandinstrumentariumbijinvesteringeninrisicolandenen-sectoren.VoordeExportkredietver-zekeringgeldtdatindienersprakeisvangegrondevreesvanschendingvandeILO-conventies105,138en182inhetprojectditeenredenisomdeverzekeringsaanvraagaftewijzen.ILO-conventie105betreftdeafschaffingvandwangarbeid.ILO-conventie138gaatoverdeminimum-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31263,nr.373 leeftijdwaaroppersonenmogengaanwerken,enILO-conventie182betreftdeuitbanningvandeergstevormenvankinderarbeid.AandezebedrijvenzalwordengevraagddatzijnietalleenzelfmaarookhuneerstewezenlijketoeleverancierhandelenconformdezeILO-con-venties.Voorwatbetreftzogenaamderisicolandenen-sectorendienenbedrijvendaarbijvoorafeenverklaringaftegevendatzijenhuneerstewezenlijketoeleverancierhandelenconformdegenoemdeILO-conventies–endusgeengebruikmakenvankinderarbeid–enzichdaarvanverge-wisthebben.Alsdetoeleverancieropbasisvaneencertificeringalwordtgecontroleerddooreenonafhankelijkinstituut,kandatrapportalsuitgangsmateriaaldienen.InhetgevaldateentoeleveranciernietlangerhandeltconformdeILO-conventiesdienthetbedrijfdeontvangensubsidiemetterugwerkendekrachtterugtebetalenpluseenboete.Wilhetbedrijfindetoekomstopnieuwinaanmerkingkomenvoorsteunviahetfinancieelbuitenlandinstrumentariumdanzalvoordieneentijds-gebondenplanzijnopgesteldenuitgevoerdomdekinderenuithetarbeidsprocesnaarschooltekrijgen.Nederlandishiermeeinternationaalkoploperbijhetstellenvandergelijkeeisenvooroverheidssteunbijinter-nationaalinvesteren.Deregeringkiestervoorzichterichtenopdeeerstewezenlijketoeleve-rancier.Geenbedrijfkaneengarantieafgevendatineengeheletoeleve-ringsketenmaatschappelijkverantwoordwordtondernomen.Deketenszijnveelallang,wijdvertakt,grensoverschrijdendencomplexenzekerdoorhetMKBnietgeheelteoverzien,laatstaantebeïnvloeden.Eenongeclausuleerdeverplichtingvoordegeheleketenisdusvoorbedrijvenonuitvoerbaarendaarmeeonrealistisch.Voordenalevingvandetweeoverigefundamentelearbeidsnormen,vrijheidvanvakverenigingencollectiefonderhandelenennon-discri-minatie,kiesthetkabinetvoordebenaderingvanhetindeSERingezetteprocesinzakeInternationaalMaatschappelijkVerantwoordOndernemenopbasisvandeSER-verklaringvandecember2008.Zoalshierbovenbeschreven,wordtvanbedrijvendieoperereninrisico-vollelandenen-sectoreneenextrainspanningverwacht.Maatwerkhoudtindatdefocusligtopwaarderisico’soptreden.UitonderzoekvandeWereldbankkomtnaarvorendatproductendiewordenvervaardigdmetbehulpvankinderarbeidmetnameopdelokalemarktwordenverhan-deld.Bedrijvenlopendusmetnamerisicoalszijinvestereninopkomendemarktenenontwikkelingslandenenlokaalinkopen.Sectorenzoalstextielenlandbouwzijnrisicovollerdandeanderesectorenenhoegroterhetaandeelvandetoeleverancierinhetproductdestegroterhetrisico.DoormiddelvanclassificatievanhetprojectzalhetMVOrisicoindeketenwordenbeoordeelddoordeuitvoerdersvandesubsidies.Declassificatievindtplaatsopbasisvandevolgendecriteria:1.Internationalestandaarden:IFCperformancestandardsenOESOcommonapproachesDeIFCheefteenmethodeontwikkeldomrisico’sbinnenprojectenenindeketenteanalyseren.DezewordeninternationaalgebruiktenbiedenookvoordeNederlandseuitvoerdersvansubsidie-instrumentenhandvattenvoorhetvaststellenvanMVOrisico’s,ookindeketen.OokdeOESOheefteenmethodeontwikkeldomprojectenteclassificerenopMVOrisico’s.IndeOESOcommonapproacheszijnrisicovollesectorengeïdentificeerd.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31263,nr.374 2.Risicoanalysevandeuitvoerderrekeninghoudendmetproportionali-teitDeuitvoerdersvansubsidiesterondersteuningvaninternationaleactiviteitenhebbendeafgelopenjarengeïnvesteerdinMVOexpertiseomdegroeiendeaandachtindemaatschappijenbijhetbedrijfsleventebedienen.Dezekennisenexpertisewordtingezetomtebeoordelenhoegrootderisico’szijnindeketen.DeNederlandseambassadesinopkomendemarktenenontwikkelingslandenspelenhierbijeenrol.3.AanwijzingenvanBuitenlandseZakenBuitenlandseZakenbeschiktoverinformatiewaarbedrijfs-enarbeids-gerelateerdemensenrechtenwordenoverschreden.Zijzaleenaanwij-zinggevenaandeuitvoerdersvansubsidiesdatervoorbepaaldelanden/economischesectoreneenrisicogeldt.Datzalvanafdatmomentvoornieuweprojectengaangelden.Deregeringgeeftopdebovengenoemdewijzeeeneffectieveuitvoeringaandemoties.MaatschappelijkVerantwoordOndernemenHetisduszaaksamenmetbedrijveneventueleongewenstesituatiesindeketenaantepakkenenhennietoptezadelenmetonuitvoerbareregels.Maatwerkishierbijessentieel,zoalsookindekabinetsvisiesopMVOenketenverantwoordelijkheidisaangegeven.Vanbetrouwbaretoeleveran-ciersmagwordenverwachtdatookzijopMVO-conformewijzeopereren.Deenigemaniertoteffectiefketenbeheeristezorgenvoorgoedeafsprakenvanschakeltotschakel.VanbedrijvenzalduswordenverlangdzichtevergewissenvanhetMVO-beleidvantoeleveranciers.Erzaleenscheidingwordengemaaktnaartypevanmarktwaarvoordeondersteuninggeldt.Daarnazalervangevaltotgevalwordenbeoordeeldinhoeverrehetprojectrisicovoliseninhoeverredetoeleveringsketentebeïnvloedenis.Bedrijvenzullenhierbijondersteundwordenomdeketenteonderzoeken.Bovenaanstaathetgegevendathetbedrijfbewustmoetwordenvanhaarrolbijhetzakendoen,zekerinrisicovollemarkten.Bewustwordingzaldus,conformdekabinetsvisieopketenverantwoor-delijkheid,centraalstaanindeaanpak.Nederlandsebedrijvenhebbeneengoedenaamophetgebiedvanverant-woordzakendoeninontwikkelingslandenenopkomendemarkten.Hetinvoerenvanhetbovengenoemdemaatwerkindeketenzaldezenaamverderversterken.Hetkabinetzaldegoedevoorbeeldenvandeeigenaanpakendievandebedrijvenblijvenbenadrukkenenuitdragenindecontactenmethetbuitenland.CoördinatieCoördinatievandeuitvoeringvandemotiesligtineersteinstantiebijdeministeriesvanEconomischeZaken,Ontwikkelingssamenwerking,Buiten-landseZaken,FinanciënenSocialeZakenenWerkgelegenheid.GeletopdecoördinerendetaakvanhetministerievanEconomischeZakenophetterreinvanmaatschappelijkverantwoordondernemeninhetfinancieelbuitenlandinstrumentarium,zaldatdepartementeenvoortrekkersrolspelen.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31263,nr.375 MedenamensdeministersvanFinanciënenSocialeZakenenWerkgele-genheidendeministervoorOntwikkelingssamenwerking.DeministervanBuitenlandseZaken,M.J.M.VerhagenDestaatssecretarisvanEconomischeZaken,F.HeemskerkTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31263,nr.376