Reactie op motie Wiegman-Van Meppelen Scheppink c.s. over een "oplegbrief" bij het Plan van Aanpak biomassa mondiaal

31209Schoonenzuinig31250BeleidsbriefOntwikkelingssamenwerkingNr.95BRIEFVANDEMINISTERSVANLANDBOUW,NATUURENVOEDSELKWALITEITENVANVOLKSHUISVESTING,RUIMTELIJKEORDENINGENMILIEUBEHEERAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,2juli2009Indemotievan18december2008(KamerstukkenII,2008/09,31250,nr.50,zieook31209-772009D23945)wordtderegeringgevraagdomeenoplegbriefbijhetplanvanaanpakbiomassamondiaal,waarinuiteengezetwordtwelkministerievoorwelkonderdeelvanhetplanvanaanpakverantwoordelijkis.OokwordtgevraagdhoehetministerievanVROMeencoördinerenderolkanspeleninhetbiomassabeleid.Metdezebriefinformerenwijuhierover,medenamensdeministersvoorOntwikkelings-samenwerking,vanEconomischeZakenenVerkeerenWaterstaat.Dezemotieraakteenbredervelddanalleenhetplanvanaanpakbiomassamondiaal.Tenbehoevevaneenvolledigeensamenhangendereactiewordenhetbiobrandstoffenbeleidenhetbredereoverheidsbeleidtenaanzienvanduurzametoepassingenvanbiomassahierbijbetrokken.Vooreengoedbegriplijkthetwenselijkenkelenotieseninzichtentedelen.InleidingBiomassakan,mitsverantwoordgeproduceerdenzorgvuldigbegeleid,eengroterolvervullenalsvervangingvanfossielebrandstoffenengasindeNederlandseeconomie.HiermeekannaasteenverbeteringvandeenergiezekerheidookeenaanzienlijkebijdrageaandeCO2-doelstellingenvanhetkabinetwordengeleverd.OndermeerindeOverheidsvisieopdebio-basedeconomyindeenergietransitie(Kamerstuk2007–2008,29575,nr.16)diedeministervanLNV,medenamensdeministersvanEZ,VROM,OSenV&Weind2007naardeTweedeKamerzond,zijnhiertoebeleidslijnenuiteengezet.DeinNederlandbeschikbarebiomassa,dievoortkomtuitdeagrarischeproductie,reststromenvandevoedingsmiddelenindustrieendebos-enhoutsectorisnietvoldoendeomaandeteverwachtenvraagtevoldoen.Mededaaromwordtbiomassageïmporteerd.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1335960809tkkst31209-95ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31209en31250,nr.951 Diversegebruiktegewassenvoorbiomassaproductiehebbenzoweleen«food»als«non-food»toepassing.Detoepassingvanbiomassabuitendevoedingsketenomvateenbreedscalaaanverwerkingsketenseneindpro-ducten.Biomassawordtgebruiktbijelektriciteitsproductie,deproductievanwarmte,deproductievanbio(groen)gas,deproductievanbio(transport)-brandstof;deproductievanmaterialen,deproductievaningrediëntenvandevoedings-endefarmaceutischesector.Bovendienwordtbiomassasteedsmeeringezetalsgrondstofvoorbouwmateriaalenverpakkingsma-teriaalenintoenemendemategebruiktindechemischeindustrie.Bioraf-finageisdaarvooreensleuteltechnologie.Hetiseensetvantechnolo-gieënwaarbijbiomassawordtgescheideninverschillendefracties,diealdannietnaverderebewerkingiederafzonderlijkeenspecifieketoepassingkrijgen.Bioraffinagekanleidentotduurzamecoproductievanvoedsel,veevoer,energie,brandstofenchemicaliënopeeneconomischgezondebasismeteenminimaleafvalproductie.Dezecoproductieuitbiomassazal,metdesnelvoortschrijdendetechnologischeontwikkeling,eensteedsgroterevluchtnemen.Ditbetekentdatdeoverheid,bijhetnemenvanbeleidsmaatregelendieeffecthebbenopeentoepassingzoalsdeverplichtebijmengingvanbiobrandstoffen,meerrekeningmoetgaanhoudenmetdeeffectenopanderetoepassingenvanbiomassa.Vanuithetkabinetbestaatdeeensluidendeovertuigingdatgrootschaligetoepassingvanbiomassagepaardmoetgaanmetduidelijkeenconcretestappenophetterreinvanduurzaamheid.Duurzaamheidinalleketensvandebio-basedeconomyisenblijfthetuitgangspunt,deurgentieligtmomenteelbijdebiobrandstoffen.IndeEuropeseRichtlijnHernieuwbareenergie(Richtlijn2009/28/EG)isinmiddelsvastgelegddathetaandeelenergieuithernieuwbarebronneninallevormenvanhetvervoerin2020minstens10%bedraagt.Dezedoelstellingzalvoorhetovergrotedeelmetdeinzetvanbiobrandstoffenbereiktmoetenworden.Derichtlijnintrodu-ceertduurzaamheidscriteria,waarindedoorNederlandingebrachtecriteria,bekendalsde«Cramer-criteria»,goedverankerdzijn.Deimple-mentatievandezerichtlijnmoeteinddecember2010afgerondzijn,zodatdezeduurzaamheidscriteriaopdatmomentindeheleEUvantoepassingzijn.Denationaledoelstellingvoor2010voordeinzetvanbiobrandstoffenisdoordeministervanVROMrecentelijkbepaaldop4%.Vanwegetwijfelofopdezetermijneenhogerpercentageopduurzamewijzegerealiseerdzoukunnenworden,isafgezienvanheteerderestreefdoelvan5,75%.IndebriefvandeministervanVROMvan8juni2009isalaangegevendatindeeerstehelftvan2010doorhetkabinetbepaaldzalwordenwelkedoelstel-lingvoor2020zalwordengesteldvoorhernieuwbareenergieindevervoersector,gekoppeldaandeevaluatievanhetProgrammaSchoonenZuinig.Eriseengroeiendbesefdathetstimulerenvangrootschaligebiomassa-productieongewensteeffectenkanhebbenopandereproductiesystemenzoalsdevoedselproductie,maarookopecosystemenensocialesyste-men.DeaandachtvoorduurzaamheidisdestebelangrijkeromdatwetemakenhebbenmeteenontwikkelingnaareenEuropeseenmondialebio-basedeconomy.Hetisteverwachtendatdegewensteontwikkelingnaareenbio-basedeconomyendeafstemmingvanvraagenaanbodnietzonderschokkenenasynchroonverloopt.Hiertoezullendebetrokkenministershunbeleids-instrumentenopditterreincoördinerenenalertblijvenopfactorendiedeontwikkelingbeïnvloeden.OokvoorhetbetrokkenbedrijfslevenishetvanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31209en31250,nr.952 belangdaterduidelijkheidontstaatoverdeontwikkelingenopmiddel-langetermijn.Hechtesamenwerkingtussendebetrokkenministersisdestenoodzake-lijkeromdatdeontwikkelingeninNederlandnietloskunnenwordengezienvandeinstabieleennogonderontwikkeldemondialecontextophetgebiedvanduurzameproductievanbiomassa.VerantwoordelijkhedenencoördinatiestructuurOmdatdeoverheidvanmeningwas–deelsingegevendoorberichtenvanbetrokkenorganisatiesindesamenleving–datzijvanuithaarverantwoor-delijkheidhetcomplexebiomassadossierbeterzoukunnenorganiseren,isbesloteneenonderzoektelatenuitvoerennaardebeleidscoördinatieinhetdossierbiomassa.Uithetbetreffendeonderzoekkwamnaarvorendatophetterreinvandeinterdepartementaleregie,devisievormingencommunicatiemetmaat-schappelijkeorganisatiesenbedrijvenbehoefteaanverbeteringwas.Wijhebbendezekritiekterhartegenomenenopverschillendemanierenverbeteringenaangebracht.Invervolghieropconstateerdendezeministeriesdatdesectoralebenade-ringvoortoepassingvanbiomassa,dietotdantoevooralgevolgdwas,nietvolstond.Debio-basedeconomyomvateencomplexeinternationalesysteeminnovatiemetnon-foodtoepassingenvanbiomassa,inclusiefdedaarbijbehorendeonderlingerelatiestussendeenergie-,chemie-,agro-enlogistiekesector.Inherentaandezebio-basedeconomyisdevraagnaargrootschalige–mondiale–biomassaproductie.Deproductievanbiomassamoetdaarbijindecontextwordengezienvandemogelijkeeffectenopdeaanwezigebiodiversiteit,hetmilieuenbestaandeecosys-temeneneconomischeensocialestructuren,ofweldeduurzaamheid-discussie.Bijzoweldemarktalsdeoverheidisbehoefteaaneenintegralesysteembenaderingvanhetgehelesysteemvanproductieenverwerking,omenerzijdstempotekunnenmakenenanderzijdsdekansoponwense-lijkegevolgenvanbeleidskeuzesteverkleinen.DezeintegralebenaderingisterugtevindenindeOverheidsvisieopdeBio-basedeconomy,zijhetdatdezeopdelendienttewordenaangevuldengeactualiseerd.Dezeintegraleaanpakmoetleidentotmeeruitgewerktestrategischeagenda’smeteentijdpadvoorinelkgeval:–deverschillendetoepassingsgebiedenvanbiomassa;–debiomassavoorziening;–biomassainontwikkelingslanden;–verdereontwikkelingenborgingvanduurzaamheidscriteriaindegehelewaardeketenvanbiomassa;–samenhanginonderzoekprogrammering;–eenmeercoherentenconsistentbeleidsinstrumentarium.Deinterdepartementaleaansturingwordtverbeterddoor(1)tewerkenvanuiteengezamenlijkevisie,zoalshierbovengeschetst,waaraan(2)elkebewindspersoonvanuitdeeigenverantwoordelijkheidzijnofhaarbijdragelevert,en(3)doorhetgaranderenvaneengoedecoördinatievandezegezamenlijkeinspanningviaeenvastinterdepartementaaloverlegophoogambtelijkniveau.Hieronderwordtkortopdezedriepunteninge-gaan.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31209en31250,nr.953 1.DevisieDeinterdepartementaleaansturingwordtinhoudelijkverbeterddooreenprogrammatischeaanpakgebaseerdopdeOverheidsvisieBio-basedEconomy.DaarmeeheeftdeministervanLNVvoordebio-basedeconomy–deinzetvanbiomassavoorallenon-foodtoepassingen–eencoördinerenderolvoorbiomassa.DeministervanLNVheeftdanookhetinitiatiefgenomentotoprichtingvaneeninterdepartementaalprogrammaBio-basedEconomy,waarvandestatuslaterwordtbepaald.Innauwesamenwerkingmetdebetrokkenministerieszaldaarbijgewerktwordenaandetotstandkomingendeuitwerkingvanbovengenoemdestrategischeagenda’s.Besluitvormingoverdezestrategischeagenda’szalviadebestaandeinterdepartementalestructurenwordenvastgesteld.Daarnaastiseenwetenschappelijkcomitéopgerichtomdesamenhanginonderzoekteverbeteren,alsookdecommunicatiemetdekennisinstellingen.Het(deel)onderwerpbiobrandstoffenvereist,vanwegedehierbovengeschetsteurgentievanhetdossier,dekomendetijdeenaantalbelang-rijkebeslissingenenimpulsen.Opnationale,EuropeseenmondialeschaalzetNederlandzichinomeenzogrootmogelijkvolumeduurzaamgeproduceerdebiobrandstoffentekunnenverzekeren.DeministervanVROMheefthetinitiatiefgenomentotinstellingvaneentijdelijkeproject-directiebiobrandstoffen,omdezevraagstukkenslagvaardigtekunnenoppakken.Eenanderbelangrijkeontwikkelingligtophetvlakvandemaatschappe-lijkedialoogoverdeduurzaamheid.Deafgelopenperiodezijnvanuitdiverseinvalshoekenanalyses,suggesties,opiniesenwensennaarvorengebracht,dieinuiteenlopenderichtingenwijzenwaarhetgaatomdezorgvoorduurzameinzetvanbiobrandstoffeninhetbijzonderenvanbio-massainhetalgemeen.Omdezeinputbijeentebrengenentekunnenomvormentotbruikbareadviezen,heeftdeministervanVROMeencommissieingestelddiehetwerkvoortzetvandeeerdereProjectgroepduurzameproductievanbiomassa.HetvoormaliglidvanhetEuropeesParlement,mevrouwCorbey,isbereidgevondenhetvoorzitterschapvandeze«CommissieDuurzaamheidvraagstukkenBiomassa»,waarinbedrijfs-leven,wetenschapenNGO’szullendeelnemen,opzichtenemen.Conformdetoezegging,gedaanbijhetAlgemeenOverlegMilieuraadvan18juni2009,informeertdeministervanVROMuwKamernogvoorhetzomerrecesoverdepreciezeopdrachtaandiecommissie.2.DeverantwoordelijkhedenUitgangspuntbijdeverantwoordelijkheidsverdelingisdatdepolitiekeverantwoordelijkheidnietwijzigtendebijhetbiomassadossierbetrokkenbewindspersonendevolgendeverantwoordelijkhedenhouden:–ministervanLNViscoördinerendministervoordebio-basedeconomyenverantwoordelijkvooragrarischegrondstoffen,bosenhout,voedingsmiddelenindustrie,i.c.biomassaproductie/voorziening;–ministervanVROMisverantwoordelijkvoorhetbiobrandstoffenbeleidenheefteencoördinerenderolvoorduurzaamheidscriteriavoorbiomassa;–ministervanEZisverantwoordelijkvoorhetenergiebeleid,waaronderbio-energievoorelektriciteitenwarmte;industriebeleid(metuitzonde-ringvandevoedingsmiddelensector);–ministervoorOSisverantwoordelijkvoorhetplanvanaanpakbio-massamondiaal(hetstimulerenvanbiomassaproductieenverwerkinginontwikkelingslandenendebeleidscoherentievoorontwikkelingmetbetrekkingtotbiomassaenbiobrandstoffen);TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31209en31250,nr.954 –ministervanV&Wisverantwoordelijkvoorhetrealiserenvandedoel-stellingeninhetverkeersbeleid.DecoördinatievoordeNederlandseinzetinEuropeseeninternationalegremiablijftlangsdegebruikelijkeweg(CIM,CoCo,Coria,RIEZ)plaats-vinden.3.DecoördinatieOmteverzekerendatdeinterdepartementalecoördinatieinditcomplexeveld,metalzijnverschillendeverantwoordelijkheden,gegarandeerdgoedgeoliedzalverlopen,wordttevensaansluitinggezochtbijeenalbestaan-deoverlegstructuurophoogambtelijkniveau.DitbetrefthetregulierbijeenkomendeoverleginzakeSchoonenZuinig,waarallebetrokkendepartementenophetniveauvandirecteurenindeelnemen.Dezegroepkanbevorderendatdegezamenlijkevisieookindepraktijktotuitingkomtenbiedtdegarantiedatelkvraagstuksnelenindejuistecontextbesprokenzalworden.DitnajaarzaluwKamer,zoalsgemeld,naderwordengeïnformeerdoverdevoortgangvanactiviteitenindemondiale,Europeseennationalecontextophetterreinvandebiomassaindezichontwikkelendebio-basedeconomy.Ditzalvergezeldgaanvaneenschetsvaneenactueelbeeldvandeorganisatorischeaanpassingendiezijningezet.DaarnaastzaldeministervanLNVvanafhedenuwKamerjaarlijksinfor-merenoverdevoortgangvandehierbovengeschetsteontwikkelingenvandebio-basedeconomy.DeministervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit,G.VerburgDeministervanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer,J.M.CramerTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31209en31250,nr.955