Actieplan diversiteit Defensie 2009 - 2012

31700XVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanDefensie(X)voorhetjaar2009Nr.80BRIEFVANDESTAATSSECRETARISVANDEFENSIEAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,21januari2009InleidingOp14december2007isdeKamergeïnformeerdoverhetgender-endiversiteitsbeleidbijDefensie(Kamerstuk31200X,nr.78).Daarinisbeschrevenwelkeoverwegingentengrondslagliggenaaneenactiefgender-endiversiteitsbeleid,watdedoelstellingenvandatbeleidzijnenwelkemaatregelenwordengetroffenomdiedoelstellingentebereiken.Devisieophetgender-endiversiteitsbeleidzoalsdiein2007uiteenisgezet,isnogsteedsactueel.Ookdealgemenemaatschappelijkedoelstel-lingenvanhetgender-endiversiteitsbeleidbijDefensieblijvenonvermin-derdvankracht.Welachtikeennaderepreciseringenprioriteringvandemaatregelenmogelijk.TeneindeaantesluitenbijdeactuelebehoeftenvanDefensieishetdaarbijvanbelangdat:–Hetdiversiteitsbeleiddeoperationeleinzetondersteunt;–Diversiteitbijdraagtaandevullingvandeorganisatie;–DiversiteiteenpositieveinvloedheeftopdecultuurbinnenDefensie.DeafgelopenjarenisgeblekendatDefensievoorhetuitvoerenvanhaartakenenambitiesbehoefteheeftaaneendiverssamengesteldperso-neelsbestand.Deaanwezigheidvanvrouwenenpersoneelsledenmeteenanderecultureleachtergrondopenentijdensmissiesdeurendieandersgeslotenzoudenblijven.Hunaanwezigheiddraagtbijaanwederzijdsbegrip,gemakkelijkertoegangtotvrouwenenhetvoordeuitvoeringvandetakenvereisterespectvoordelokalebevolkingenhaareigentraditiesengebruiken.Indiezinleverteengoeddiversiteitsbeleideenwezenlijke,kwalitatievebijdrageaandetaakuitvoering.Eendiversesamenstellingheeftookeenpositieveinvloedopdecultuurbinnendedefensieorgani-satie,endewijzewaaropmedewerkerselkaarbeschouwen.OokkamptDefensiemetveelvacaturesopverschillendeniveausenindiversecategorieënfuncties.Ditleidttotdrukopdeorganisatieendemedewerkers.DitgeldtvooralvoordemilitairendiealsgevolgvandeTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1272130809tkkst31700X-80ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.801 vacaturesvakerwordenuitgezonden,maarookvoordevredesorgani-satie,waardebezettingdoorvacaturesenuitzendingenlagerisdangewenst.Hetdiversiteitsbeleidkanbijdragenaandevullingvandedefensieorganisatie.Debasisvoorhetdiversiteitsbeleidisdepersoneleketen,diebestaatuitinstroom,doorstroomenbehoud(teneindeuitstroomtevoorkomen).Hoeweldebeleidsdoelstellingenvanhetdiversiteitsbeleidvoorallemede-werkersgelden,blijfthetnoodzakelijkspecifiekemaatregelentetreffengerichtopspecifiekedoelgroepen.Hierondergaikeerstinopeenaantalalgemenevoorwaardendievooralledoelgroepengelden.Vervolgensgeefikeenoverzichtvanspecifiekemaatregelenenprioriteitenperdoel-groepopdeterreineninstroom,doorstroomenbehoud.AlgemeenEenrandvoorwaardevooreensuccesvoldiversiteitsbeleidisinhoudelijkeexpertise,gebaseerdoponderzoeknaarenervaringmetdiversiteitbinnenenbuitendedefensieorganisatie.Omdezeexpertiseoptebouwenentebehoudenzalwordengeïnvesteerdininhoudelijkeexpertisetenbehoevevanderegieopdeuitvoeringvanhetdiversiteitsbeleid,hetontwikkelenvannieuwbeleidenhetleverenvanexpertiseophetgebiedvandiversi-teittenbehoevevandebeleidsontwikkelingopandereterreinen.Diversi-teitwordtzoeenintegraalonderdeelvanalhetdefensiebeleid.Erzalcontactwordenonderhoudenmetovereenkomstigeexpertsenexpertise-centrabijandereoverheden,inhetbijzonderdepolitie,hetbedrijfslevenenmaatschappelijkeorganisaties,maarookmetdenetwerkorganisatiesvanvrouwen,etnisch-cultureleminderhedenenhomoseksuelenbinnenDefensie.EentweedevoorwaardeisdekwaliteitvanhetmanagementendeP&O-functionarissenophetgebiedvandiversiteitsmanagement.VoordetrainingenopleidingvanlijnmanagersenP&O-functionarissenwordtaangeslotenopdeleiderschapstrainingdieinhetkadervandemaatre-gelennaaraanleidingvanhetrapportvandecommissieStaalwordtopgezet.Eenderdevoorwaardevoorhetverankerenvangender-endiversiteits-beleidindeorganisatieiseengoedein-enexternecommunicatieomdeorganisatiecultuurendebeeldvormingteveranderen.Hetdoelisinallecommunicatiedemeerwaardevaneendiverssamengesteldpersoneels-bestandvoorDefensieuittedragen,waardoordeacceptatievanvrouwenenmensenmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondofeenandereseksuelegeaardheidbinnendedefensieorganisatietoeneemt.TevensmoetdeexternecommunicatieertoeleidendatpotentiëlewerknemersDefensienogmeergaanzienalseeninteressantewerkgever.Doorin-enexterneonderzoekenzalperiodiekwordenbezienofdezedoelstellingenwordenbehaald.VrouwenBijDefensiewerkenopditmomentongeveer67000mensen,waarvanongeveer13procentvrouwis.Deverhoudingman/vrouwbijhetburger-personeel,respectievelijk76en24procent,istenopzichtevandestreefcij-fersgunstigerdandiebijhetmilitairepersoneel,respectievelijk91en9procent.Voorzowelmilitairenalsburgersgeldtdathetpercentagevrouwenlagerisindehogererangenenschalen.Dezepercentageskomennietovereenmethetbeschikbarepotentieelaanvrouwenopdearbeidsmarkt.OmooknaardetoekomsttoeeenoptimalevullingteTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.802 kunnengaranderenzaldaarombetergebruikmoetenwordengemaaktvanhetaanbodvanvrouwenopdearbeidsmarkt.Voorhetfunctionerenvandedefensieorganisatieishetvanbelangtewerkenmetdiverssamengesteldeteams.Ditdraagtbijaandekwaliteiteneffectiviteit.Indetaakuitoefeningvandekrijgsmachtisheteveneensvanbelangtekunnenbeschikkenovervoldoendevrouwelijkemilitairen.Roadblocksenhuiszoekingendoorteamsmetmannelijkeénvrouwelijkemilitairenleidenbijdelokalebevolkinginmissiegebiedentotminderweerstandenzijndaarmeeeffectiever.Ookbijhumanitairemissiesneemtdeaanwezigheidvanvrouwelijkemilitairendrempelswegenmaakthetbetermogelijkomspecifiekeaandachttebestedenaandepositievanvrouwen.VN-resolutie1325gaatoverderolvanvrouwenin(post-)conflictgebieden.NederlandheefteennationaalactieplanopgesteldomdezeresolutieteimplementerenwaarinookDefensieeenbelangrijkerolheeft.In2009zaldeCommandantderStrijdkrachtennogmeerdanthanshetgevalisbinnenhetoperationeleplanningsprocesrekeninghoudenmetdediversi-teitvaneenteamvoorafgaandaanentijdenseenmissie.Daarnaastwordengerichtervrouwelijketolkengeworvenenwordteenpoolvangenderexpertsingerichtvoorinzet.Omhetaandeelvrouwenindedefensieorganisatietevergrotenzullenverderdevolgendeaanvullendemaatregelenwordengenomen:Instroom•Dehuidigewervingscampagnessprekennietalledoelgroepeninvoldoendemateaan.Daaromzalindewervingscampagnesgerichtaandachtwordenbesteedaandetoegevoegdewaardedievrouwenvoordedefensieorganisatiehebbeneninhetbijzondertijdensdeoperationeleinzet.Erwordentevensspecialevoorlichtingsdagenvoorvrouwengeorganiseerdbijalleoperationelecommando’s;•ZoalsaangekondigdinhetactieplanWervingenBehoudwordthetkeurings-enselectieproceskritischbezien.Aandeminimaleeisenwordtnietgetornd.WelwordtbezienofverderedifferentiatienaarfunctiecategorieënmogelijkisomtevoorkomendatbelangstellendenvooreenbaanbijDefensieonnodiguitvalleninditproces.Doortedifferentiëreninfysiekeeisenenmeertetestenopopleidbaarheidentrainbaarheidkandeuitvalvanvrouwenwordenbeperkt.Hetprocesomtekomentotgedifferentieerdeeisenisinmiddelsinganggezetenwordtin2009stapsgewijsdoorgevoerd.•VrouwendiezichviadeROC-opleidingenvoorbereidenopeentoekomstbijDefensiekrijgendegelegenheidopkostenvanDefensieextratetrainenoponderdelenvandefysiekeeisenwaarzenognietaandeeisenvoldoen;•VrouwendiebuitenhetROC-trajectombijDefensiesolliciteren,opfysiekgebiednognietaandeeisenvoldoenmaaropbasisvandekeuringwelzoudenkunnenvoldoen,wordenindegelegenheidgesteldopkostenvanDefensiegedurendedriemaandeneeninten-sievetrainingtevolgenbijeensportschoolomdaarnaopnieuwtewordengekeurd;•Vrouwenmakenvanafmaart2009deeluitvanselectieadviescommis-sies;•HogeropgeleidevrouwenwordtdemogelijkheidgebodenomalstraineebijDefensietesolliciterenenineentrajectvantweejaardemogelijkhedendiedeorganisatiebiedtteonderzoeken.Tenminste50procentvandetraineepoolzalvanafhedenuitvrouwenbestaan;•Metnetwerkeninhetveld,waaronderdeStichtingPaFemmediezichinzetvoordeparticipatievanvrouwenuitetnischeminderheids-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.803 groepen,wordtsamengewerktomtezorgendatdoorstagesenleer-werktrajectendeinstroomvanvrouwenmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondbijDefensieverbetert.Dedoelstellingenvoordeinstroomvanvrouwenzijngedifferentieerdenvastgelegdindeeerdergenoemdekamerbriefvandecember2007.Onder-staandhebikdezestreefcijfersnogmaalsopgenomen,aangevuldmetderealisatiein2008.Eind2009zalmeerduidelijkheidontstaanoverderesul-tatenvanhetbeleidenzullennieuwebeleidsdoelstellingenvoordeperiodená2010wordenvastgesteld.StreefcijfersinstroomvrouwenCommandoZeestrijdkrachtenStreefcijfer2008Realisatie2008Streefcijfer2010Fysiekzwaar–––Technisch1%2%5%Algemeen18%27%21%Totaal13%21%15%CommandoLandstrijdkrachtenStreefcijfer2008Realisatie2008Streefcijfer2010Manoeuvre5%5,3%7%Gevechtsondersteunend5%4,3%8%Logistiek20%21,8%30%Totaal12%9,9%18%CommandoLuchtstrijdkrachtenStreefcijfer2008Realisatie2008Streefcijfer2010Fysiekzwaar4%5,4%8%Technisch2%4,2%4%Algemeen13%11,5%27%Totaal8%8,5%14%KoninklijkeMarechausseeStreefcijfer2008Realisatie2008Streefcijfer2010Totaal30%16,6%30%Voorburgerpersoneelgeldtopditmomenteengeneriekstreefpercentagevoordeinstroomvanvrouwenvan30procent.In2008wasderealisatie38procent.Medegeletopdeuiteindelijkedoelstellingom30procentvanhetburgerpersoneeltelatenbestaanuitvrouwenwordthetstreefpercen-tagevoordeinstroomin2009enverderverhoogdtot40procent.DoorstroomVrouwenhebbenbijDefensie,metuitzonderingvanenkeleeenheden,dezelfdeloopbaanmogelijkhedenalsmannen.Indepraktijkblijktdatvrouwenweliswaarnetzoambitieuszijnalsmannen,maartocheerdergeneigdzijnhunambitiesondergeschikttemakenaanbijvoorbeeldzorg-taken.Hoeweldeorganisatieeenscalaaaninstrumentenheeftdiedecombinatievanarbeidenzorgmogelijkmaken,blijkenvrouwentochvaakvoortijdiguittestromen.Vrouwenzullenextragestimuleerdwordendoortestromenenhunkwaliteitentenvolletebenutten.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.804 MetdeinvoeringvanhetFlexibelPersoneelssysteem(FPS)wordthetinstrumentariumtenbehoevevanindividueleontwikkelinguitgebreid.PersoonlijkeOntwikkelPlanneneneenaanzienlijkversterkteloopbaan-begeleidingbiedendemogelijkheidindividueelmaatwerkteleveren.InhetverlengdevanFPSzullentenaanzienvandedoorstroomvanvrouwendevolgendemaatregelenwordengenomen:•Vrouwenwordenviamentorprojectenindegelegenheidgesteldteonderzoekenwathunontwikkelmogelijkhedenzijn.In2009starteenmentorprojectvoorvrouwelijkeonderofficieren;•Bijhetvullenvanopleidingen,eninhetbijzonderloopbaanopleidin-genwordtzekergestelddathetopbasisvandestreefcijfersvoordoor-stroomgewensteaantalvrouwelijkekandidatenaandeopleidingendeelnemen.VoordeHogereDefensievorming(HDV)betekentditdataanelkeopleidingtenminstetweevrouwenzullendeelnemen;•Indepraktijkblijktdatloopbaanopleidingenindehuidigevormmoei-lijktecombinerenzijnmetzorgtaken.Daaromwordtin2009eenpilotbijdeMiddelbareDefensievorming(MDV)uitgevoerdmethetindeel-tijdverzorgenvandezeopleidingen.Medeopbasisdaarvanwordtgekekenofditbijandereloopbaanopleidingenkanwordentoegepast;•Leidinggevendenmoetenzichbewustzijnvanhunverantwoordelijk-heidinhetdiversiteitsbeleidendenoodzaakvrouwendoortelatenstromen.Bijhenligtdetaakvrouwentestimulerenomdoortegroeien.Indediverse(management-)opleidingenwordthieraanalaandachtbesteed.Vanaf2009wordthetmanagementechterookindefunctionerings-enbeoordelingsgesprekkenstructureelaangesprokenophuntakenenverantwoordelijkhedenopditpunt;•Iedereen,eninhetbijzondervrouwenzelfmoetenkunnenzienenervarendatdeorganisatieinderdaadopenstaatvoorvrouwenopalleniveausindeorganisatie.Daaromishetbelangrijkdezichtbaarheidvanvrouwenhogerindeorganisatie(«rolmodellen»)tevergrotenenviaspecialeprojectenenbijeenkomstendeinteractietussenvrouwenopverschillendeniveausindeorganisatietestimuleren.Hetgaathierbijomthemabijeenkomsten,symposiaendevieringvaninterna-tionalevrouwendag.Deconcretedefensiebrededoelstellingenvoordedoorstroomvanvrouwenzijnopgenomeninonderstaandetabel.Dezedoelstellingenzijnnetalsdestreefcijfersvoordeinstroomafkomstiguitdekamerbriefvandecember2007.Streefcijfersvrouwen2010Realisatiedecember2006Realisatiedecember2007Realisatiedecember2008Militairen:totrangLTZ1/Majoor:12%10%9%9%vanafrangLTZ1/majoor:6%5%5%6%vanafrangvankolonel:3%2%2%2%Burgers:totschaal10:30%23%24%24%vanafschaal10:20%16%17%17%vanafschaal14:6%6%8%8%BehoudGoededoorstroommogelijkhedendragenbijaanhetbehoudvanvrouwen.Daarnaastzijnnogtweebelangrijkeaspectenteonderkennendiekunnenbijdragenaanbehoud:goedemogelijkhedenomarbeidenzorgtecombinereneneengoedwerkklimaat.VoordeverbeteringvanhetwerkklimaatzijnopbasisvanhetrapportvandecommissieStaalveelmaatregelengenomendieeraanbijdragendatvrouwenbijDefensieeenveiligewerkomgevingervaren.OokbijdecombinatievanarbeidenzorgTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.805 zijnalveelstappengezet.Tochachtikverdereverbeteringmogelijk.Devolgendemaatregelenzullendaaromwordengenomen:•IndienpartnersbeidenbijDefensiewerkenbestaatdemogelijkheidplaatsingenenuitzendingenopelkaaraftestemmen;•MetFPSwordteengerichterenindividuelerloopbaanbeleidmogelijk.Bijplaatsingenwordtzoveelalsmogelijkrekeninggehoudenmetgezinssituaties;•Inhetfunctietoewijzingsproceswordtrekeninggehoudenmethetaantalvrouwenbijeeneenheid.Hetuitgangspuntisdatvrouwennietalsenigevrouwbinneneeneenheidwordengeplaatst;•Bijopleidingseenhedenbelastmetinitiëleopleidingenzullenaltijdvrouweninkaderfunctieszijngeplaatst;•In2009wordenderandvoorwaardenvastgesteldwaaronderthuis-werkenmogelijkwordt;•ErzalzoalsookaangekondigdinhetactieplanWervingenBehoudwordenonderzochtinhoeverreondersteuningvanhetthuisfrontdebereidheidvanvooralmoedersvanjongekinderenomopuitzendingtegaankanverhogen;•Werkenindeeltijdisalmogelijk,maarstuitzekervoormilitairperso-neelsomsoppraktischeproblemen.Doormiddelvancentrale«loketten»kunnenvrouwen(enmannen)dieindeeltijdwillenwerkenbeterwordengeïnformeerdoverdemogelijkhedenvoorpart-timebanenenduofuncties.In2009zalbijelkoperationeelcommandoeencentraalloketzijningesteld;•Metingangvan2009wordenéénkeerindetweejaar«medewerker-stevredenheidonderzoeken»gehouden,waarinexplicietaandachtwordtbesteedaandewensenenknelpuntenvanvrouwelijkemede-werkers.Tenaanzienvanhetbehoudvanvrouwelijkemedewerkersishetstrevendatdeniet-reguliereuitstroomvandezecategorieniethogerzalzijndandealgemeneniet-reguliereuitstroom.Ditwordtviadeuitstroomcijfersbeschouwd.Indemedewerkerstevredenheid-enexitonderzoekenzalexplicietaandachtwordenbesteedaanmogelijkevertrekredenen.Mensenmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondOokmensenmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondzijnalsgezegdvangrotemeerwaardevoordedefensieorganisatie.Zijhebbentijdensoperationeeloptredenvanwegehunachtergrondvaakeentoegevoegdewaardeindeomgangmetandereculturen.Hunkennisvancultuur-verschillenenvananderetalen,gebruikenenreligiesmaaktdathetcontactmetlokalebevolkinginuitzendgebiedenvaakmakkelijkerkanwordengelegd,datgedragingenbeterbegrepenwordenendatdeafstandtussendeNederlandsemilitairenendelokalebevolkingkanwordenverkleind.Daarnaastvormenmensenmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondeenaanzienlijkdeelvanhetarbeidspotentieeldatDefensienodigheeftomdepersonelevullingteverbeteren.Tenslottedraagtdediversiteitalsgezegdookbinnendeeigenorganisatiebijaanbegripvoorandereculturen,religiesengebruiken.Bijhetformulerenvanheldere,kwantitatievedoelenisereenpraktischebelemmering.MethetvervallenvandeverplichteregistratieinhetkadervandeWetSAMEN,isergeenbetrouwbareregistratiemeervanetnisch-cultureleherkomstbijDefensie.Heteigengeboortelandenhetgeboorte-landvandeouderskanalleenvrijwilligwordenvastgelegd.Bovendienzegtdatnietaltijdietsoverdematewaariniemandzijnandereetnisch-cultureleafkomstbeleeft.Hetobjectiefrapporterenoverbehaalderesul-tatenisderhalvegecompliceerd.Omtochinzichttehebbenindeontwik-kelingvanhetaandeelmedewerkersmeteenandereetnischcultureleTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.806 achtergrondbijDefensie–endaarmeeindeeffectiviteitvanhetbeleidterzake–zalikhiernaarperiodiekonderzoeklatenverrichten.Dergelijkonderzoekzalgeen«harde»cijferskunnenopleveren,maarweldetrend-matigeontwikkelingkunnenweergeven.Tevensvolgikanderebeschik-bareinformatiezoalsdecijfersvoorniet-westerseallochtonenindejaar-lijkseTrendnotaArbeidszakenOverheidvanhetministerievanBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelaties.Opbasisvandezeonder-zoekenbeschikteDefensiein2007overeenpercentagevanallochtonenvan4,4procent.Hetstrevenisomhetaandeeldekomendejarenmeteenhalfprocentperjaartelatenstijgenomuiteindelijkaantesluitenbijdeomvangvandegroepmensenmeteenandereetnisch-cultureleachter-grondindeNederlandseberoepsbevolking.Naastderegulieremaatregelenterbevorderingvaninstroom,door-stroomenbehoudvanmedewerkersonderneemtDefensiegerichteactivi-teitenvoordezespecifiekedoelgroep.Instroom•Dehuidigewervingscampagnesblijkennietalledoegroepenaantespreken.Daaromzalindecampagnesuitdrukkelijkaandachtwordenbesteedaanmensenmeteenandereetnisch-cultureleafkomst.Hierbijishetvanbelangdejuistemediatekiezenengoederolmodellentegebruiken.ZowordennualviamediaopdeTurksedoelgroepgerichteuitingengeplaatst;•Deouders,vriendenenbekenden,dezogenoemdeinfluentials,speleneenbelangrijkerolbijdestudie-enberoepskeuzevandejeugd,vooralindeMarokkaansegemeenschap.Naastgerichtewervingscampagnesishetdusvanbelangookaandachttebestedenaandetotalebeeldvor-mingvandekrijgsmacht;•Medewerkersmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondwordeningezetals(parttime)werver;•EénvandemogelijkhedenomdebeeldvormingvanDefensiealswerk-geverteverbeterenisteinvesterenindeverschillendeetnisch-cultu-relenetwerken.EengoedvoorbeeldhiervanisdedoorTANS(studen-tenverenigingvanMarokkaanseNederlanders)opgezetteMasterclassdieinjanuari2009vanstartgaat.DefensieenanderebedrijvennemendeelaandeMasterclassdooronderanderestudieopdrachtenen-begeleidingaantebieden.Ookmetandereorganisaties,zoalshetTannet(Turksacademischnetwerk)enStichtingdenieuwegeneratie(eenkoepelvanmeerdereallochtonenetwerken)zijninmiddelscontactengelegdomdemogelijkhedentebezienvaneennauweresamenwerking.BovendienzalviahetMulticultureelNetwerkDefensiewordenaangeslotenbijhetMulticultureelNetwerkRijk.•Hetkeurings-enselectieproceswordtcontinukritischbezienopdewerking.Taalbeheersingofeenanderwaardenpatroonmogendeuitkomstenvandeselectienietbeïnvloeden.Indieneenkandidaatvanmeningisdatdittochhetgevalis,wordenaanvullendetestenaange-boden.Daarnaastzijnverbeteringeninhetselectie-interviewmogelijk.Doortrainingenintervisievanselecteurswordtonnodigeuitvalinditproceszoveelalsmogelijkbeperkt;•JongerendiezichviadeROC-opleidingenvoorbereidenopeentoekomstbijDefensiewordenindiennodigextrageschooldophetgebiedvantaalbeheersingtervoorbereidingophetkeurings-enselectieproces;•Specifiektenbehoevevandeinstroomvanvrouwenmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondwordtdeeerderindezebriefaangekon-digdesamenwerkingmetdeStichtingPaFemmeaangegaan;VoorhogeropgeleideniservoortsdemogelijkheidomalstraineebijDefensiebinnentekomenenineentrajectvantweejaardemogelijk-hedendiedeorganisatiebiedtteonderzoeken.Vanaf2009bestaat50TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.807 procentvandetraineepooluittraineesmeteenandereetnisch-cultureleachtergrond.DoorstroomMensenmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondstromennogonvoldoendedoorbinnendedefensieorganisatie.Eenbeterebegeleidingmoeteventuelebarrièreshelpenslechtenendedoorstroombevorderen.DaartoewordenmedeinhetlichtvanFPSdevolgendemaatregelengenomen:•Bijhetvullenvanopleidingen,eninhetbijzonderloopbaanopleidin-genwordtzekergestelddat–afhankelijkvanhetaanbod–voldoendekandidatenmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondaandeoplei-dingendeelnemen,inhetbijzonderaandeHDV;•Injanuari2009starteenmentorprojectvoormedewerkersmeteenetnisch-cultureleachtergrond;•Hetkanvoorkomendatloopbaanopleidingeneentaalvaardigheidvragenwaaraansommigemedewerkersnietvoldoen.In2009zullenmedewerkersdemogelijkheidkrijgenhuntaalvaardigheidophetvereisteniveautebrengen;•Nietalleendemedewerkers,maarookhunleidinggevendenmoetenzichbewustzijnvandenoodzaakdekwaliteitenvanmedewerkersmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondoptimaaltebenutten.Bijhenligtdetaakdezemedewerkerstestimulerendoortegroeien.Indediverse(management-)opleidingenwordthieraanalaandachtbesteed.Vanaf2009zalechterookindefunctionerings-enbeoordelingsgesprek-kenvanhetmanagementstructureelaandachtwordenbesteedaanhuntakenenverantwoordelijkhedenopditpunt;•Hetisgoeddatallemedewerkerszienenervarendatdeorganisatieinderdaadopenstaatvoormensenmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondopalleniveausindeorganisatie.Daaromishetbelangrijkdezichtbaarheidvanmensenmeteenandereetnisch-cultureleachter-grondhogerindeorganisatie(«rolmodellen»)tevergrotenenviaspecialeprojectenenbijeenkomstendeinteractietussendergelijkemedewerkersopverschillendeniveausindeorganisatietestimuleren;•Defensiebesteedtexplicietaandachtaanmensenmeteenanderegeloofsovertuiging,omtelatenziendatzijdiversiteitbelangrijkvindt.ZobeschiktDefensieoverimams,wordtrekeninggehoudenmetreli-gieuzeregelsenkandeeedopAllahwordenafgelegd.BehoudVoorzoverbekendishetuitstroompercentagevanmedewerkersmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondniethogerdangemiddeld.Metdeeerderaangekondigdealgemenebehoudmaatregelenwordthieraannaarmijnmeningdanookvoldoendeaandachtbesteed.Welzalindeeerderaangekondigdeperiodieke«medewerkerstevredenheidonderzoeken»ookexplicietaandachtwordenbesteedaandewensenenknelpuntenvanmedewerkersmeteenandereetnisch-cultureleachtergrond.Verderzalbijexitinterviewsextraaandachtwordenbesteedaanmogelijkevertrek-redenendiesamenhangenmetdeandereetniciteitofcultureleachter-grond.Ookdeonderzoeken«Kleurbekennen»,dieperiodiekwordenuitgevoerd,bestedenhieraanaandacht.MensenmeteenandereseksuelegeaardheidMensenmeteenandereseksuelegeaardheid(homoseksuelen,lesbiennesenbiseksuelen)moetenzonderdatzezichbedreigdofgediscrimineerdvoelenhunwerkbijDefensiekunnendoen.Datgeldtzowelvoormilitairenalsvoorburgers.Andersdanbijvrouwenenmensenmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondspeeltvoordezecategoriegeenspecifiekwervings-ofbehoudprobleem.DaarkomtbijdatdegeaardheidvanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.808 menseneenprivéaangelegenheidisdienietverplichtkenbaarhoefttewordengemaakt.Erwordtookgeenregistratiebijgehoudenvanmensenmeteenanderegeaardheid.InstroomDefensieachthetvanbelanguittedragendatdeorganisatieopenstaatvoormensendiebehorentotdegroephomoseksuelen,lesbiennesenbiseksuelen.DatgebeurtonderanderedoordeStichting«homoseksuali-teitenkrijgsmacht».VerderadverteertDefensieookinhomobladenenisDefensieaanwezigbijmanifestatiesvanhomo’s.Bijdekeuzevanevene-mentenwaarbijDefensieaanwezigis,wordtvooralgekekenofdesfeerenuitstralingvanhetevenementpassenbijhetbeeldvandeprofessionelemilitairinuniform.Indienersprakeisvaneenteextravagante,uitbundigemanifestatiezalDefensiedaaraannietdeelnemen.DoorstroomenbehoudVoordoorstroomenbehoudvanmensenmeteenandereseksuelegeaardheidishetvanbelangdatdiemensenzichveiligvoelenbijDefensie,datzijvoorhunseksuelegeaardheiduitmogenkomenalszijdatwillenendatzijinhunwerkenloopbaangeennadeelondervindenvanhunseksuelegeaardheid.Daartoeishetbelangrijkdaterblijvendaandachtisvoordeacceptatievanhomoseksualiteitbinnendekrijgs-macht.IndenotavandeministervanOnderwijs,CultuurenWeten-schappenoverhetLesbischenhomo-emancipatiebeleid2008–2011Gewoonhomozijn(Kamerstuk27017,nr.33)heeftDefensieeenreeksvanmaatregelengenoemdopdeterreinenvanopleiding,voorlichtingenonderzoekterversterkingvanhethomobeleidbijDefensie:•Hetthemahomoseksualiteitkrijgteenduidelijkeplekinalleinitiëleenloopbaanopleidingen;•Erzaleendefensiebredefolderoverhomoseksualiteitwordenuitge-geven;•Vanaf2009organiseertDefensieexpertmeetingsoverhetthemahomoseksualiteitinuniformberoepen;•Vanaf2009wordtdecursusdeskundigheidsbevorderinghomoseksua-liteitvanhulpverleners(artsen,bedrijfsmaatschappelijkwerkers,gees-telijkverzorgers,etc.)opnieuwgeorganiseerd;•in2010wordtopnieuwdefensiebreedonderzoekgedaannaardeacceptatievanhomoseksualiteitbijdefensieennaardeeffectenvangevoerdbeleid;•Destichtinghomoseksualiteitenkrijgsmachtkrijgtsteunvandefensie,ondermeerdoorsubsidieenanderefaciliteiten.In2009wordtdesteunuitgebreidinsamenwerkingmetOCW;•Omhetinternationalekaraktervandehomoproblematiekindekrijgs-machtaandachttegevenorganiseertDefensieendeSHKin2010eeninternationaleconferentie«homosexualityinthearmedforces».•Metingangvan2009isdeSHKnamensDefensievertegenwoordigdinhetCompanyPrideplatform,waarinbedrijven(onderandereINGenTNT)samenwerkenophetthemahomoseksualiteitindewerk-omgeving.•Nederlandbeijvertzichsamenmeteenaantalgelijkgestemdelandenomindeeerstehelftvan2009initiatieventeontplooienominNAVO-verbandeenwerkgroepingesteldtekrijgenoverhetthemahomosek-sualiteitenkrijgsmacht.Inheteerdergenoemdeperiodieke«medewerkerstevredenheidonder-zoeken»wordtookexplicietaandachtbesteedaandewensenenknel-puntenvanmedewerkersmeteenandereseksuelegeaardheid.Ookzalbijexitinterviewsaandachtwordenbesteedaanmogelijkevertrekredenendiesamenhangenmetdegeaardheid.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.809 TenslotteMetbovenstaandespecifiekemaatregelenvoorvrouwen,mensenmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondenpersoneelmeteenandereseksuelegeaardheidopdeterreineninstroom,doorstroomenbehoudbenikvanmeningdateenbelangrijkeimpulskanwordengegevenaandediversiteitvanhetpersoneelsbestandvanDefensie.Datisvanbelang,wantzoalsgesteldheeftDefensiebijdeuitvoeringvanhaartakenbaatbijeendiversesamenstelling.BovendienkamptDefensiemettekorten,diedeelskunnenwordenvervulddoorgebruiktemakenvanhetarbeidspo-tentieelvanvrouwenenmensenmeteenandereetnisch-cultureleachter-grond.Metdezemaatregelenhebikvertrouwenhetdedoelstellingenvanhetdiversiteitsbeleidtebereikeninhetbijzonderwaarhetgaatomdevullingvandeorganisatieendeondersteuningvandeoperationeleinzetvandekrijgsmacht.DestaatssecretarisvanDefensie,J.G.deVriesTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.8010