Verslag van een algemeen overleg, gehouden op 25 maart 2009, over o.a. de rapportage militair personeel Defensie met Flexibel Personeelssysteem (FPS) en Werving & Behoud (W&B)

31700XVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanDefensie(X)voorhetjaar2009Nr.109VERSLAGVANEENALGEMEENOVERLEGVastgesteld24april2009DevastecommissievoorDefensie1heeftop25maart2009overleggevoerdmetstaatssecretarisDeVriesvanDefensieover:–debriefvandestaatssecretarisvanDefensied.d.17december2008overuitkomstenonderzoeknaardeelasticiteitvandemaatregelenuithetactieplanWervingenBehoud(31243,nr.14);–debriefvandestaatssecretarisvanDefensied.d.18december2008overvastleggenuitzendgegevensinpersoonsdossiers(31700-X,nr.70);–debriefvandestaatssecretarisvanDefensied.d.22december2008overrapportonderzoekeffectiviteitvrijstellingvanuitzendingvrouwelijkemilitairen(31700-X,nr.73);–debriefvandestaatssecretarisvanDefensied.d.22december2008overkostenvan(na)zorggerelateerdaanuitzendingen(30139,nr.52);–debriefvandestaatssecretarisvanDefensied.d.13januari2009overevaluatiesamenwerkingsovereenkomstinzakehetverhogenarbeidsparticipatieenhetterugdringenvanvoor-tijdigschoolverlaten(31700-X,nr.75);–debriefvandestaatssecretarisvanDefensied.d.16december2008metreactieopverzoekvastecommissievoorDefensieinzakeactuelestandvanzakenmilitairetehuizen(2008Z09549);–devervolgbriefvandeministerendestaatssecretarisvanDefensied.d.6februari2009overaangenomenmotiesDefensiebegroting2009(31700-X,nr.84);–debriefvandestaatssecretarisvanDefensied.d.16februari2009overconvenantLandelijkZorgsysteemVeteranen(30139,nr.54);–debriefvandestaatssecretarisvanDefensied.d.26februari2009overrapportagemilitairpersoneelDefensiemetFlexibelPersoneelssysteem(FPS)enWervingenBehoud(W&B)(31700-X,nr.91).Vanditoverlegbrengtdecommissiebijgaandgeredigeerdwoordelijkverslaguit.1Samenstelling:Leden:VanBommel(SP),VanderStaaij(SGP),Poppe(SP),VanBaalen(VVD),voorzitter,Cqörüz(CDA),Ferrier(CDA),VanVelzen(SP),Blom(PvdA),ondervoorzitter,Eijsink(PvdA),VanDam(PvdA),Kraneveldt-vanderVeen(PvdA),Griffith(VVD),Aasted-Madsen-vanStiphout(CDA),Irrgang(SP),Knops(CDA),Willemse-vanderPloeg(CDA),Jacobi(PvdA),Boekestijn(VVD),Brinkman(PVV),Voorde-wind(ChristenUnie),Pechtold(D66),TenBroeke(VVD),Thieme(PvdD),Bilder(CDA)enPeters(GroenLinks).Plv.leden:Lempens(SP),VanderVlies(SGP),Polderman(SP),VanBeek(VVD),Haverkamp(CDA),Ormel(CDA),DeWit(SP),Roefs(PvdA),Wolbert(PvdA),Smeets(PvdA),Arib(PvdA),Blok(VVD),Omtzigt(CDA),Roemer(SP),Jonker(CDA),DeNeréetotBabberich(CDA),Samsom(PvdA),VanderBurg(VVD),Wilders(PVV),Wiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie),VanderHam(D66),Teeven(VVD),Ouwehand(PvdD),Uitslag(CDA)enVendrik(GroenLinks).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1304000809tkkst31700-X-109ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.1091 Voorzitter:Kraneveldt-vanderVeenGriffier:VanderBijlVragenenopmerkingenuitdecommissieDevoorzitter:IkheetdestaatssecretarisvanDefensievanhartewelkomennatuurlijkookdeambtenarendiehemvergezellen.Ikheetdecollega’sendemensenopdepublieketribuneookvanhartewelkom.Wehebbeneenalgemeenoverlegtotnegenuurenikdenkdatwijdiedrieuurgoedmoetenbenutten.Ikstelvooromeenspreektijdvanzevenminutenaantehouden,zodaterstrakstijdisvooreendegelijketweedetermijn.DeheerKnops(CDA):Voorzitter.Hetisduidelijkdatdefinanciëlecrisisveelopzijnkopzet,ookvandaagindeKamer,metderegeringsverklaringwaarindenieuwelijnenzijnuitgezet,waarovermorgeneendebatis.Hetisookduidelijkdatdezegevolgenheeftvoordearbeidsmarkt.Datzijnnietallemaalpositievegevolgen.DezesituatiezoukansenmoetenbiedenaanDefensie,datkamptmeteentekortaanpersoneel.VooralsnoglijktDefensieernietinteslagenomdaargebruikvantemaken,omdatdeirreguliereuitstroomnogsteedstoeneemt.Wehaddengehooptdaterwatbeterecijferszoudenliggen.Devraagisevenofdecampagnesvoorwervingenbehouddienuwordengevoerd,voldoendeeffectiefzijn.Gaandedaaringenoemdemaatregelenalvruchtenafwerpen?Zijnzijopzichzelfweleffectief,maarmoetenzijnogwordenuitgewerkt?Demaatregelenzijnambitieusingezet,maarresultatenzijnernogniet.JezouverwachtendatmensenalsgevolgvandeonzekerheidopdearbeidsmarkteerdergeneigdzijnomhunheilbijDefensietezoekenendatdeuitstroomafneemt,omdatdearbeidsmarktnietmeerzoveelvacatureskent,zekernietindetoekomst.Watbetekentditvoorhetkwalitatieveelementbinnendeorganisatie?Zijnhetjuistdegoedemensendieweggaan,diekansenzienbuitendeorgani-satie,ookindezetijd?Hoebeoordeeltdestaatssecretarisdat?Kandestaatssecretarisingaanopdeoverwegingenbijhetbesluitom1500functiesopentestellenvoorburgers?Hetvoorstelommilitairefunctiesmetburgersintevullenklinktheelsympathiek,zekeralsmeermensenvolgensmijnanalyseopkortetermijnhuntoevluchtzoekentotDefensie,maarhetbetekentweldatdeverhoudingtussenburger-enmilitairpersoneelverderscheefwordtendatdeinzetbaarheidvandekrijgsmachtdaarmeeopdelangetermijnonderdrukkankomentestaan.DoorhetarbeidsmarkteffectkantoestroomontstaanvanmilitairennaarDefensie.Wordenburgersvandiefunctiesafgehaaldwanneerzichgeschiktemilitairenaandienen?Naaraanleidingvanhetrapportvandecommissie-BakkerkunnenwijconstaterendatopdelangeretermijnsowiesoeenarbeidsmarktprobleemontstaatvoorDefensie,vanwegedevergrijzingendeontgroening.Hoezietdestaatssecretarisdeinitiatieventotsamenwerkingbijeenhopelijktijdelijkoverschotaanpersoneelinhetbedrijfsleven,zoalsbijCorus,waaroverveelpubliciteitisgeweest,terwijlDefensieeentekortheeft?LevertdatechtietsopvoorDefensie?Isersprakevaneenwin-win-winsituatie?DelaatstetijdhebbenmijsignalenbereiktdatmensendiegraagbijDefensiewillenwerken,ofhetnuherintrederszijnofspijkerbroeken,zoalszijwordengenoemd,hetniethalen.Zijmeldenzichwelaan,maarwordenniettoegelatentotDefensie.Watzijndaarvoorderedenen?Opwelkegrondenwordenmensenwelofnietaangesteld?Ikgaervanuitdatdegehanteerdeeisengehandhaafdblijven,maarsommigemensenlijkentevoldoenaandeeisen,maarwordentochafgewezen.Inderapportagevandestaatssecretarisvaltopdatoverdeduim15%vandegenendiezichaanmelden,daadwerkelijkwordtaangesteld.Uitdestukkenblijktniethelemaalhoegrootdegroepherintrederspreciesis.WeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.1092 mogenertochvanuitgaandatherintredersdieinhetverledengeschiktwarenombijDefensietewerken,nogsteedsgeschiktzijnalszijzichweermelden,behalvealsertussentijdsgebrekenaanhetlichtzijngekomen?JekrijgtbijnahetideedatDefensienietblijismetmensendiedeorgani-satiehebbenverlatenenlaterwillenterugkeren;deverlorenzonenofdochters.Doordathetaantalvacaturestoeneemt,looptdedrukopdeorganisatienogverderop.Decommandantderluchtstrijdkrachten,gene-raalJansen,heeftinDeTelegraafvanvrijdagjl.ookgewaarschuwdvoorhetleeglopenvandeluchtmacht.Bepaaldecategorieënwordenuitermatezwaarbelast.Wijhebbenaleerderonzezorguitgesprokendatcommandanten,dieinhogemateverantwoordelijkzijnvoorhetinvullinggevenaangoedpersoneelsbeleid,nietaltijdevengoedwordengefaciliteerdomhetbeschikbareinstrumentariumzoalsfunctionerings-enbeoordelings-gesprekkengoedtekunnenhanteren.Ditisvangrootbelangomverwachtingenvandeindividuelemilitairenvandeorganisatieweder-zijdsingoedebanenteleiden.Eenbekenderedenvoorhetverlatenvandeorganisatieisdatpersoneeltelaatofgeenduidelijkheidkrijgtoverloopbaanperspectieven.Hoestaathethiermee?Defocuszouabsoluutmoetenliggenopbehoud.Ishettoevaldatdegekwantificeerdedoelstel-lingenopéénnaallemaalbehorentotwervingsmaatregelen?Wijhebbenaleerdergesprokenoveronzezorgdatdeorganisatienietalleenkwantitatief,maarookkwalitatiefonderdrukstaat.Depersoonlijkecarrièregang,dievaaknoodzakelijkisvoordeontwikkelinginhetkadervanhetFlexibelPersoneelssysteem(FPS),legteenbehoorlijkbeslagopdeopleidingscapaciteit.Dekennisvanenervaringmetmilitairefunctieszijnsomstebeperkt,omdatondankshetFPSnogstarwordtvastge-houdenaanlooptijdenenpatronen.Crucialefunctiesophetgebiedvanmaterieel,logistiekofbedrijfsvoeringwordendaardoortekortvervuldvoordeorganisatiealsgeheel.Waaromwordtnietmeergekozenvoormaatwerk,zodathetmogelijkisomeenloopbaanteontwikkelenbinneneenbepaaldkennisgebied,zoalsaccountancy?Wordternietteveeluitge-gaanvanhetcollectiefinplaatsvanhetindividu?DeheerPoppe(SP):IksnapdevragenvandeheerKnops,maarwatiszijneigenmeningoverhetlateninvullenvan1500militairefunctiesdoorburgers?Devakbondenhebbendaarvangezegddathetlaatsterustpuntjevooriemanddieterugkomtvaneenuitzendingdanooknogwegis,wantdezekandangelijkweervolaandebak.Hijzegtookdaterveelmensenuitvallenbijdezijinstroom.Watisnaarzijnmeningheteffectvanditsoortcapriolenommensenbinnentekrijgenopdekwaliteitendeprofessiona-liteitvanonzekrijgsmacht?Ikzouweleenuitspraakwillenhorenofhijditgewenstvindtofniet.DeheerKnops(CDA):Ikhebalgezegddatikdaartwijfelbijheb.Iksnaphetdilemma.Enerzijdszijnerheelveelvacaturesdiemengraagwilinvullen,wantermoetookallerleibackofficewerkwordengedaan,zoalsbedrijfsvoering,materieelenlogistiek.Dathoevenopzichzelfgeenmili-tairefunctiestezijn.Ikbenhetermeeeensdatwijnieteenscheidingkunnenhebbenzodatdadelijkdeenehelftvandeorganisatiebestaatuitburgersdienietuitzendbaarzijnendeanderehelftdeklusjesergensandersmagopknappen.Datisookdezorgdiedevakbondenhebbenuitgesproken,maartegelijkertijdkunjenietweglopenvoorhetfeitdatjedievacatureshebtendateenhelehoopwerknietgebeurtalsjenietsdoet.Daaromvraagikdestaatssecretarisofdittijdelijkisenwelkeverwachtingenwordengewektbijdemensendiedezefunctiesvervullen.Moetenwijernaarblijvenstrevenomdeverhoudingtussenmilitaireenburgerfunctiesinstandtehoudenenervoorzorgendatmilitairennietalleenoppuuroperationelefunctieszitten,maarookopfunctieswaarbijzijwetendatzijdriejaarnietwordenuitgezonden?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.1093 DeheerPoppe(SP):WatheeftprioriteitvolgensdeheerKnops:vullingvandegatenofhetprofessionelekaraktervandekrijgsmacht?Hetmagnietzozijndateenkleinegroepconstantwordtuitgezondenenderestinburgerkledingopdekazernekanblijven.DeheerKnops(CDA):Inmoeilijkesituatiesmoetjemisschienonortho-doxemaatregelennemen.Hetprobleemblijftdathetaantalvacaturesnogsteedsoploopt.Daaroverhebbenwijhetaleerdergehad.DeRekenkamerheefthierovereenrapportagegemaakt,dusdaarkunnenwijnietvoorweglopen.Opzichzelfzouikergeenprobleemmeehebbenalsjedittijdelijkinvult,maarmijnvraagismetwelkperspectiefiemandopzo’nfunctiewordtgezet.Alszichmilitairenaandienen,zoumijnvoorkeurernaaruitgaanomzoveelmogelijkmilitairefunctiesoptevullenmetmilitairen.Hetisbehoorlijkveelom1500functiesoptelatenvullendoorburgers.Ikhebhierovervragengesteldenikwachthetantwoordvandestaatssecretarisaf,alsuhetnietergvindt.DeheerPoppe(SP):Nogeenvraag:watverstaatuondertijdelijk?Normaalistijdelijkindepolitiekvrijeeuwig.DeheerKnops(CDA):Ikkaneenfilosofischantwoordgevenoverhettijdelijkeenheteeuwige,maarvoormijbetekenttijdelijkeenbepaaldetijd,liefstzokortmogelijk,omdatjezosnelmogelijkmoetproberenomhetevenwichttussenmilitaireenburgerfunctiesteherstellen.Ikdenkdatueropuitbentdatikervoorkiesomaldiefunctiesmaarvacanttelatenofdezeoptevullenmetuitzendkrachtenofburgers.Daarhebikgeenprinci-pieelbezwaartegen,wantbijsommigefunctieskandat,maarikvinddatditerniettoemagleidendatdezefunctiesnietmeerstructureelwordeningevuld,wantdanhebjeweereenanderprobleem.MevrouwEijsink(PvdA):DeheerKnopszegtdatdeuitstroomnogsteedsgroterisdandeinstroom,endatlezenwijook.Klopthetdathijzegtdatwijnaardegelijkheidoplangetermijnmoetenkijkenennietnaardeoplossingenopkortetermijn,alsdezetegendeorganisatieingaan?Mijnfractieheeftaleensvoorgesteldommensennietdriemaarvierjaaropeenplektelatenzitten.Ikdenkdathetveelmeermaatwerkmoetzijn,wantindestukkenstaatookduidelijkdatwijdieuitstroommoetenbehouden.AlsdeheerKnopsdatzegt,zouikhetheelergmethemeenszijn,wantdatisookmijninbreng.Hoorikhemdatnuluidenduidelijkzeggen?DeheerKnops(CDA):Ja,dathoortumijzeggen.Ikmaakmijzorgenomdatjezouverwachtendatdeuitstroomalsgevolgvaneconomischefactorenopz’nminstafgeremdzouworden,maarerisnogsprakevaneentoename.Ikweetnietofdatovereenhalfjaarnogzoisenikbenheelbenieuwdnaardekomenderapportage,maarikzougraagziendatermaatregelenwordengenomen.Eenvandevoorstellenisomheelconcreettebekijkenofjeopsommigefunctiesmeermoetluisterennaarwatdemensenzelfwillen.Hetcarrièremakenzouernietalleenvanafhankelijkmoetenzijnofiemandomdedriejaareenanderefunctieheeft.Dathelesysteemvandriejaaropdeenefunctieendriejaaropdeandereisontstaanineentijdwaaringeensprakewasvantekorten.Ikdenkdatwijdaarnugoednaarmoetenkijken.Ikhebhetpuntvandemilitairetehuizenalvakeraangezwengeld.Wijhebbenhierovernaastwatanderebrievenopdevalreepnogeenbriefgekregen.Begin2002heeftKPMGonderzoekgedaannaardetoekomstvanmilitairetehuizen.Deuitkomstdaarvanwastweeledig.Militairetehuizenvervulleneencrucialerolalshuiskamervoorinwonendemili-tairen.Indeadviezenvandecommissie-Staalstaatookdatzijeenheelbelangrijkerolvervullen.TegelijkertijdwasduidelijkdatdebedrijfsvoeringTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.1094 vandetweehuidigeorganisatiesinzwaarweerverkeerden,iniedergevalvanSAMT.Onzefractieheefteen-enandermaalhetbelangvandiemilitairetehuizenonderschreven,nietalleenvanuiteerdergenoemdperspectief,maarookomdatzijeenveelbredererolvervulleninhetwelbevindenvanmilitairen.Vanoudsherhebbendeverschillendestromingenvanprotestanten,katholiekenenhumanisten,hierineenbelangrijkerolgehad.Doordevoorgenomen,onvermijdelijkefusietussenbeideorganisatiesvolgenshetmodelvanHomewaySupport,hetvoormaligeProRege,dreigtdeaansturingmogelijkgeenpluriformkaraktermeertehebben.OnzefractiehechterbuitengewoonveelbelangaandatbijdenieuweorganisatienietslechtssprakemagzijnvaneensoortversterkteHomewaySupport,maardatdeverschillendedenominatiesgoedtotuitdrukkingkomen,ookinhetvoorstelvoorderaadvantoezicht.Kandestaatssecretaristoezeggendathij,alsvoorwaardebijdekapitaalsinjectiedieindebriefwordtbeschreven,tegendenieuweorganisatiezalzeggendatdeverschillendestromingendiedevoormaligePMT’senKMT’sjaren-langhebbenbemand,eenvolwaardigeplekkrijgenindienieuweorgani-satie,zodateenevenwichtigebestuurlijkeidentiteitontstaat?Mijnlaatstepuntbetrefthetrapportnaarhetonderzoekeffectiviteitvrij-stellingvanuitzendingvrouwelijkemilitairen.DitisaleenaantalkerenbesprokenindeKamereneenaantalcollega’shebbenhierovermotiesingediend.Wijhebbenkennisgenomenvandeuitkomstvanhetonder-zoek.EigenlijkkunjedeconclusietrekkendatdeCommissieGelijkeBehandelingwatvoorbarigwasmetdeconclusiedathetbeleidnietbekendzouzijn,wantdatblijktwelbekendtezijn.Datwasoverigensookmijnbeeld.Bovendienheeftzijgezegddatditnieteffectiefzouzijnalsbehoudmaatregel,maardatblijkthetvolgensditonderzoekweldegelijktezijn.Ikvinddatpurewinst.Hetgeeftaandatdemaatregeljuistisendatwijdezenietvantafelmoetenvegen,maardatwilookniemand.Destaatssecretarisisvoornemenseencentraalvasttestellenregelingvoorzowelvrouwelijkealsmannelijkemilitairenaantebieden.Wijhebbenaleerdergesprokenoverdevraagwathetbetekentvoordeoperationeleinzetbaarheidvandekrijgsmachtalsmanneneensoortgelijkrechtzoudenhebbenalsvrouwen.Wijvindendemotiehieroveropzich-zelfsympathiek,maardezekanvoordeinzetbaarheidvergaandeconse-quentieshebbendieonszorgenbaren,zekerinhetlichtvanwatwijzojuisthebbenbesproken.Destaatssecretarissteltconcreetvoordatmannelijkemilitaireneenmaligeenvrijstellingvanuitzendinggedurendeeenjaarkunnenaanvragen,tothunkinddeleeftijdvanvijfjaarheeftbereikt.Erstaat«hetkind»,maarikkanmijvoorstellendaterindiesituatiemeerkinderenkomen.StaatssecretarisDeVries:Datishetkabinetsbeleid.DeheerKnops(CDA):VolgensmijheeftdestaatssecretarismetdeApachesnogeenbijdragegeleverdaaneengeboortegolfindeBomme-lerwaard.Hoewordtderegelingtoegepastalsersprakeisvanmeerkinderen?Watbetekentdatvoordeoperationeleinzetbaarheidvandekrijgsmacht?DeheerVoordewind(ChristenUnie):DeheerKnopsspreektoverdeoperationeleinzetbaarheidendaarisdestaatssecretarisookopingegaan.VindtdeCDA-fractienietprincipieeldatersprakemoetzijnvaneenvrij-stellingvoordeman?Wijleventenslotteineenmodernesamenleving,waarindezorgtakengoedverdeeldmoetenworden.Natuurlijkmoetjekijkennaardeoperationeleinzetbaarheid,maardatmagerniettoeleidendateencommandantsteedsmaaruitstelvraagt.IsdeCDA-fractiehetmetmijeensdatditprincipezelfsmoetwordentoegepastalsnatweejaarbijdeevaluatieblijktdatditmogelijktenkostegaatvandeinzetbaarheid?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.1095 DeheerKnops(CDA):Hetiswaardaterinprincipegelijkwaardigheidistussenmannenenvrouwen,maarerzijnookheelveelverschillen.Wijvindendemotieopzichzelfsympathiek,ookalbenikhieroverbestkritischgeweest.Dereikwijdtevanditvoorstelismijniethelemaalduide-lijk.Erstaat:eenkeerindevijfjaar.Datlijktmijpraktischwelintevullen.Danbiedjeeenbepaaldekeuzemogelijkheidaanindividuelemannelijkemilitairenomdaarvangebruiktemaken.Maaralseenmilitairinzesofzevenjaardriekinderenkrijgt,ishijgedurendediejaren,ofmisschiennogwellanger,nietuitzendbaar.Alsdatinmeerderegevallenzois,pratenwijoverheelandereconsequentiesdandiewelkewerdenbedoeld.Ikbenbenieuwdhoedestaatssecretarisdatgaatinvullen,wantikvinddetekstvandevoorstellennietduidelijkeniniedergevalnietvolledig.Ikhoorgraaghoedatzit,maarwijondersteunenopzichzelfdatprincipe.MevrouwEijsink(PvdA):Hetonderzoekwijstinderdaaduitdathetonderdevrouwenwelbekendis,zowelondermoedersalsonderniet-moeders,maarerstaatnietsinoverleidinggevenden.Hetisbeteromtekijkennaardeleidinggevenden,dieuiteindelijkbereidmoetenzijnomhieraanmeetewerken,binnenderegelgevingenderandvoorwaardenvandeorgani-satie,wanthetisgeaccepteerdindeorganisatie.Dievraagstellingmisikinhetonderzoek,zodatditnietduidelijkwordt.Wijhebbenhetervakerovergehadenikvraagnaaruwmeningoverdesituatiedatvrouwenhieromvragenenmannen«nee»zeggen.DeheerKnops(CDA):Datkomtindebestegezinnenweleensvoor.Dediscussiegaaternunietomdatwordtafgedaanaanderechtendievrouwenalhadden.Ikvindvrouwentochniethelemaalgelijkaanmannenalshetgaatomderelatiemetdekinderen.Ikvinddezeregelingheelgoedenvolgensmijisdezeookbijdecommandantenbekend.Dezemoetgewoonwordentoegepast.Nudoetzichinaanvullingdaaropeennieuwevraagvoor,diemededoordeKamerisgeëntameerd.Dezeklinktheelsympathiek,maarindehuidigeomstandighedenmoetjejeafvragenofjeditindehelebreedtewiltdoen.Jekuntookmenseneenkeuzemogelijk-heidbiedenindevormvaneenvoucher,waarbijjedatéénkeermagdoen.Alsiedereendaarvanaltijdgebruikzoumaken,isdateenheelmooirecht,maardatishetbeginvanheteinde.Dekrijgsmachtheefttalvantakenenbinnendeeenhedengaathierdoorallerleidrukontstaandiejeeigenlijknietwilt.Eriseendilemmatussenhetindividuelebelangenhetorganisatiebelang.MevrouwEijsink(PvdA):Hetgaateromofwijwillennadenkenovereenlangetermijnoplossingvoordeuitstroom.Wijmoetennietbijiederemaat-regeldenkenaandehuidigecrisissituatie,maardelangetermijnvoorogenhouden.Ikwilwelgraagduidelijkwetenwaarwijvoorstaan,wantwijhebbendittweejaargeledeningezetmetdemotie-Voordewind/Eijsink,omdatwijerkendendatditleeftindesamenleving.Devraagisofwijnuterugkruipenvanwegedecrisisofopdelangetermijndurventedenken.DeheerKnops(CDA):Ja,wijzijnookvoorlangetermijndenken.Uhebtmijookniethorenzeggendatiktegendezemaatregelben.Ikbenerheelkritischovergeweest,toenditvoorheteerstaandeordekwam.Ikhaderheelveelvragenoverenikhebnueenconcretevraagoverdereikwijdtevandezeregelingenwatdezebetekent.Ikzouhetprimavindenalsheteenkeerindevijfjaaris.Ikzieheelduidelijkdatdezemaatregelkanbijdragenaanbehoud.Datisjuistindezetijdvangigantischbelang.Maaralsheteffectergerisdanwatjemetdiemaatregelbeoogt,namelijkdatdeinzetbaarheidopeenanderewijzeflinknaarbenedengaat,lijktmijditnietzo’ngoedvoorstel.Ikwachtgraagevenafofdestaatssecretarisdezetekstaanvultofverbijzondert.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.1096 DeheerPoppe(SP):IkbeneenbeetjeverbaasdoverdeopmerkingvandeheerKnopsdathijdemotiesympathiekvindt.Dezeisaangenomenenmoetwordenuitgevoerd.Jekuntnogvragenstellenoverdeuitvoeringvandemotie,maardezeisvolgensmijredelijk.Alsiedereenergebruikvanmaakt,geeftdatdrukopderest,zegtdeheerKnops.Iedereendiegebruikkanmakenvanderegeling,kanergebruikvanmakenbijheteerste,tweedeenderdekind.Voormijishetdanwelvoldoende,maaralsiemanddanverderwilgaan,kandatooknog.DeheerKnops(CDA):DeheerPoppeinterpreteertdetekstdieikzojuisthebgeciteerd,opeenbepaaldewijze.Ikbenbenieuwdhoedestaatsse-cretarisditvoorstelbedoelt.Opbasisdaarvankanikpaseenconclusietrekken.Ikvindheteensympathiekvoorstel,maarikzouhetooknietsympathiekkunnenvinden,ookalisdemotieaangenomen.Datisvoordestaatssecretarisrelevant,maarvoormijniet.Ikmaakhiermijneigenafweging.Ikbenbenieuwdhoedestaatssecretarisdezemotienugaatuitvoerenenhoeikdezojuistgeciteerdetekstmoetlezen.Opbasisdaarvantrekikeenconclusie.IndebriefoverdesamenwerkingtussenOCW,SocialeZakenenDefensiemetbetrekkingtotde24-uursopvangkondenwijlezendatdemotie-Knops/Voordewindwordtuitgevoerdendathetplanvanaanpakinaprilgereedzalzijn.Datisovervijfdagen.Alsdatinderdaadinaprilgereedis,zullenwijdatinheteerstvolgendeAOmoetenbespreken.Zoniet,wanneerkunnenwijditdanwelverwachten?DeheerVoordewind(ChristenUnie):Voorzitter.Hetiswelschakelenvandaag,tussenhetgrotepakket,dezelfreflectieennunaardefensie-personeel,maarhetraaktelkaarindecao’s,waaroverwijmorgenmisschienmeerhorenvandestaatssecretaris.Dankvoordevelekorteenbondigebrievenendereactiesoprapportendiewijvandestaatssecre-tarishebbenontvangen.Allereersteenopmerkingoverdeuitvoeringvandeaangenomenmotieovereenklachtencommissievoorveteranen.Destaatssecretariszegtdateenklachtencommissienietnodigis,omdatdebetrokkeninstellingenhuneigenklachtenregelingenhebben.Hijlaatdevormgevingvaneenover-koepelende,onafhankelijkeklachtenregelingbinnenhetLandelijkZorg-systeemVeteranenonderzoeken.Bijdatonderzoekzouhijkunnenlatennagaanwaareenonafhankelijkklachteninstituutkanwordenonderge-bracht.Moetenwijdatapartregelenomdeonafhankelijkheidtewaar-borgen?Demotieisaangenomenenligteraleentijd.DitiseengrotewensvaneenmeerderheidvandeKamer,dusikhoorhieropgraageenreactievandestaatssecretaris.Overdemotie-Boekestijn/VanderStaaijstaatindebriefdatextraslijtageniettenlastekomtvanhetHGIS-budget,maarvandelopendedefensie-begroting.VoordemissieinAfghanistanzijnhiervoordeBos-enVanGeel-geldenbeschikbaargesteld,dusdatisgedekt.Indebriefvandestaatssecretarisstaatheelstelligdatextraslijtagebijmissiesuitdelopendebegrotingbetaaldmoetworden.Ikhebdatnagekeken,wanthetstondmijbijdatdecoalitiehieroverbijdebehandelingvandedefensie-begrotingeenmotiehadingediend,waarvanikdeinitiatiefnemerwas.DeopdrachtvandeKameraandestaatssecretariswasomextraslijtagebijmissiesindetoekomstuithetHGIS-budgettebetalen.Hetgaatomdemotieopstuknr.68bijdebegrotingvoor2008.DeheerBoekestijn(VVD):Hetiswelvanbelangomhetpreciesteformuleren,wantuzegtheteenbeetjekortdoordebocht.OnderhoudenherstelwordenuitHGISbetaald,maardeinvesteringskostendievoort-komenuitextraslijtageniet.Datisietsandersdanzoalsuhetformu-leerde.Voorderestbenikbenieuwdnaarhetantwoordvandestaatsse-cretaris.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.1097 DeheerVoordewind(ChristenUnie):Hetgaatmijinderdaadomdekostenvanextraslijtageenvanvervanging.Zostaathetookindemotieopstuknr.68.Ikhebookeenvraagoverdevrijstellinguitzendingmannelijkemilitairenmetkinderenjongerdaneenjaar,dieongetwijfeldeffectzalhebbenopdeoperationeleinzetbaarheid.Natweejaarzaleenevaluatieplaatsvinden.Vindtdestaatssecretarisditookeenprincipiëlekwestie,geziendeeerdereevaluatiesendeinschattingdatditbelangrijkisommensentebehoudenvoordekrijgsmacht?Kiestdestaatssecretarisbijdeevaluatievoorderichtingvanderegelingaf,waarbijdezehelemaalopnieuwwordtbekeken,ofzegthijdatwijeromheenmoetenbouwen?Ikkanlevenmeteenvouchersysteemvooruitstel,alsuitvoeringvandemotie.Kandestaatssecretarisbevestigendatdecommandanteenonderbouwdeargu-mentatiemoetgevenalshijverzoektomuitstelvanverlof?Daarmeekanwillekeur,groepsdrukof«nuevenniet»wordenvoorkomen.Dankvoordebriefoverdeveteranenzorgenvoordeopsommingvandekostendiezijngekoppeldaanveteranenzorgbijuitzendingen,waarikzeerbenieuwdnaarwas.Destaatssecretariskomtuitopeenbedragvan53mln.,maarhijzegterbijdatditnietzomaarbijelkaarmoetwordenopge-teld.Losvandezorgverzekeringenenandereuitkeringenkunje53mln.alskostentoerekenenaandenazorgbijdemissies.Waaromisdestaats-secretarisvanmeningdatditniettenlastemoetkomenvandeHGIS-begroting?Hetzijntochdirectdaaraangerelateerdekosten?Verderzieikmetbelangstellinguitnaardeuitvoeringvandeindemotie-Knops/Voordewindgevraagde24uursopvang,incombinatiemetdeoplei-ding.IkondersteundevraagvandeheerKnopswaaromookindezetijdzostarwordtvastgehoudenaandoorstromingnadriejaar.Kunnenwijdaarmeenietwatflexibeleromgaan,bijvoorbeelddooreenverlengingmetdriejaarindiendechefofdecommandantendewerknemerdaar-voorvoelen?Vorigjaarhebbenwijkennisgenomenvanhet«takeitorleaveit»-rapportendaaroverhebbenwijtoenookgesprokeninhetwetgevingsoverlegoverpersoneel.Ikbenbenieuwdnaardestandvanzakenbijdeuitstroombijdeopleidingen,die25%wasindeeerstetweeofdrieweken.Heeftdestaatssecretarisindetussentijdmaatregelengenomenomdeuitstroombijdieopleidingentegentegaan,omtevoorkomendatwijmensenweerzienverdwijnendiewijgelukkighebbenbinnengehaald?MevrouwEijsink(PvdA):Voorzitter.IndebriefoverdeelasticiteitvandemaatregelenuithetActieplanWervingenBehoudstaatalsappreciatievandestaatssecretarisdatditwerkveldcomplexenveelomvattendis,datallemaatregelenbijdragenaandedoelstellingvanwervingenbehoudendattussendemaatregeleneennauwesamenhangbestaat.Watmijbetreftschietdezereactievreselijktekort.Latenwijwelzijn,wijhebbendeafge-lopenjarenenormveelmiddelenbesteedaanwervingenbehoud,dushetishandigomterugtekijken.Eenaantalmaatregelen,bijvoorbeeldomdeuitvalbijdeopleidingenteverminderen,isaleerdergenomen.Waaromdenktmendatdezenuwelwatzullenopleveren?InaprileninnovembervorigjaarisdoordevasteKamercommissiegevraagdnaardeimpactvandeverschillendemaatregelenenomdaarbijterugtekijkenpermaatregel.Destaatssecretarisschrijftdatditnietuitdegrafiekenkanwordenafgelezen.HetMARVEL-rapportisprachtig,maarikkanernietsuitaflezen.Hetlijkteenvormvanwishfulthinkingtezijn,gebaseerdopverwachtingenennietopmetingen.Bijhetwetgevings-overleginnovemberhebbenmijncollega’senikalgevraagdnaarderelatietussendoelenenfinanciëlemiddelen,dusdeefficiency,maardatzieiknietterug.HoeSMARTiseenenander?InbijlageDwordengender-beleidenallochtonenalsvariabelenvermeld,maardaaroverstaatnietsindeconclusies.Deconclusiesopblz.23wordenhelaasnietmeegenomenindevoortgangsrapportage.Ikhoorgraageenreactievandestaatssecre-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.1098 tarisoponsverzoekompermaatregelinzichttekrijgen.Wijwetennuwatheteffectisvandewervingsbonus,eenmaatregeluitdetop5.Kandestaatssecretarisdittoelichten?Deuitkomstvanhetrapportoverdeeffectiviteitvrijstellingvanuitzendingvrouwelijkemilitaireniseenbeetjeobligaat,wanthetbelanghiervanvoorvrouwenwasalduidelijk.Ikhebhierovereenaantalvragengesteld.Opblz.2staat:«Implicietetoepassingvanderegelingbetekentdatdevrou-welijkemilitairnietopdehoogtehoefttezijnvanhetfeitdatzijisvrijge-steldvanuitzendingendusnietweetdatDefensiealswerkgeverexplicietrekeninghoudtmetdelevensfasewaarinzijzichbevindt.»Ikspreekvoldoendevrouwendieinhuneigenspecifiekeomstandighedenwillenafwegenwatzijmetdezemaatregelwillen.Graaghoorikhieropeenreactievandestaatssecretaris.Ikvindhetjammerdatdevadersnietzijnmeegenomen.Opblz.19vanhetonderzoekissprakevanmoeders,niet-moedersmeteenzekerekinderwens,niet-moedersmeteventuelekinderwensenniet-moederszonderkinderwens.Kandestaatssecretarismijhetverschiluitleggentussenniet-moedersmeteenzekereofeventuelekinderwens?Hetvorigeonderzoekgingovermannendievrijgesteldwildenwordenvanuitzen-ding.Daarinhebikgeenopsomminggevondenvanvaders,niet-vadersmetzekerekinderwens,etc.Ikvindditonderzoekheelverwarrend.Hetlijktalsofikeengrapjemaak,maarikbenerwelvangeschrokkendatditzowordtbenoemd.Ikhebnogeensnagevraagdofinemancipatienota’sookzowordtomgegaanmetvrouwendiemogelijkeenkinderwenshebben,maarikhebdatnergenskunnenterugvinden.Hetzouaardigzijnomhieropeenreactietekrijgenvandestaatssecretaris.Hetheeftanderhalfjaargeduurdvoordatwijeenantwoordontvingenoponzevragenoverdekostenvannazorggerelateerdaanuitzendingen.MijnfractieheefterbijbeideuitzendingennaarUruzganopaange-drongendep.m.-postvoorveteranenzorgintevullen,maardatisnooitgebeurd.Ikverzoekdestaatssecretarisombijiederevolgendemissieeenbedragtenoemenvoornazorginplaatsvaneenp.m.-post.Destaatsse-cretarisheeftmetditbedragvan53mln.bewezendatditkan,maarhierinzijnnognietdekostenverwerktvandedienstslachtoffers,deschadeloos-stelling,hetthuisfrontendetoezeggingdatmensendienietmeerkunnenfunctionerenalsmilitair,eenjaarlangbinnendeorganisatiekunnenterugkomen.Ikhoorgraageenreactieopdezetweevragen.Dankomikopdeevaluatievandesamenwerkingsovereenkomstmetderoc’sovervoortijdigschoolverlaten.Zevenroc’snemenhieraandeel,maarerwordtgeenoverzichtgegevenvandeactiviteiten.Hetiseenintentieovereenkomstensuccescriteriaontbreken.Bijdeactiepunteninbijlage2staatletterlijkdatdezenogniethebbengeleidtotaanmerkelijkgrotereinstroomviahetCWI,ooknietvanallochtonejongeren.Watisdeverwachting?Wanneergaathetgoed?Sindsnovember2007horenwijditverhaaloverdeintentievansamenwerkingmetroc’s,maarikwilgraagdateenmetingplaatsvindtnaarheteffectvolgensdeSMART-doelstellingen.DeheerVoordewind(ChristenUnie):Nogevenoverdekostenvandeveteranenzorg,waaroverikookeenopmerkinghebgemaakt.VindtdePvdA-fractieookdatdezekostenmoetenwordentoegeschrevenaandeHGIS-begroting,omdatzijgekoppeldzijnaaneenvredesmissie?MevrouwEijsink(PvdA):Mijnfractieheeftbijdeartikel100-besprekingentweekeerverzochtomdezekostenmeetenemen.DanontstaatmogelijkeendiscussieofdezekostendiebijeenmissiehorenonderdeHGIS-criteriavallen.Diediscussiegaanwijgraagaan.Wijhebbenditeerdermetdeministerbesprokenenikvinddatdestaatssecretarisditzoumoetendoen.AlsdeheerVoordewindonshierinvolgt,kunnenwijdiediscussieaangaan.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.1099 Bijdeevaluatievandesamenwerkingmetderoc’sstaatdatOCWinzageheeftgegevenindecijfersovervoortijdigschoolverlatenendatDefensiedezemoetanalyserenentoepasbaarmoetmakenvooreigengebruik.Watbetekentdit?WatgaatDefensiedoenmetdecijfersvanOCW?Overwelkeschoolverlatershebbenwehet?WatgaatDefensieanalyserenentoepas-baarmaken?Ikvindditheelduister.DitbetekentdatDefensiegegevensheeftwaaranderenzoalsdeoudersnietsvanafweten.Gaathetdanomleerlingennamen?Graaghoorikhieroveruitleg.VolgensdefractievandePartijvandeArbeidgaathetbijderoc’sombigfish,zoalsikinnovemberhebgezegd,maarikhebtoenookgevraagdwatderoc’senDefensiegaandoen.Ikwilgeengemilitariseerderoc,maarikwildatduidelijkiswelketakenderoc’sopzichnemenenwatDefensiedoet.Indestukkendiewijhebbengekregen,ishetantwoordopdevolgendevragennietterugtevinden.Watblijftbehoudenbijhetroc?Wiegaatwatbetalen?Wiegaateenenandercertificeren?Watiscivielenwatmilitairgecertificeerdenwelkemilitaireelementenkomenteruginderoc’s?Erzijnnu19militairedocenten,maariedereenheeftkunnenvolgendatertekortenzijnopderoc’s.Watheeftdatvoorgevolgenvoordeinzet-baarheidbijdeopleidingenaanderoc’s?Samengevat,hetplanberusttotnutoemeerophoopdathetluktdanopdeovertuigingdathetkan.Graaghoorikhieropeenfellereactie,wantdieisnodig.Op19maartheeftinHoofddorpeenbijeenkomstplaatsgevondenoverdezwaarmisluktepilotvanhetroc,Lufthansaendeluchtmacht,waardooreengrotegroepjongerennaachttienmaandenzonderdiplomazit.Hoeheeftdestaatssecretarisditopgelost?Eenpilotdiehelemaalverkeerdgaat,isnietgoedvoorDefensieenooknietvoordeluchtmacht.IkvolgdeopmerkingenvandeheerKnopsoverdemilitairetehuizeneniksluitmijaanbijdeopmerkingvandeheerVoordewinddateenonafhan-kelijkeklachtencommissievoorveteranenvangrootbelangis.Hetmagduidelijkzijndatwijvindendathetdictumvandemotiehierovermoetwordenuitgevoerd.Demotie-SPEER,dieinhoudtdatdeprojectenmoetenwordenbegrensdintijd,geldenresultaat,moetookpertinentwordenuitgevoerd,wantandersoverweegtmijnfractieomgeengoedkeuringteverlenenaandebijdesuppletoirebegrotinggevraagde27mln.extra.DanhebiknogeenaantalopmerkingenoverhetFlexibelPersoneels-systeem.Watisheteffectvan7500vacatures,terwijlwij2000militaireninAfghanistanhebben,opdeorganisatie?Dieaantallenzijnenormtoege-nomen.Naaraanleidingvaneeneerdererapportagehebbenwijgesprokenoverduizendentekorten.Ditiseenheelgrootprobleemdatgevolgenheeftvoorwatdekrijgsmachtnogaankan.Deuitstroomisnogsteedsgroterdandeinstroom.IksluitmijaanbijdevragenvandeheerKnopsover1500functiesvoorburgers.Eriseenenormereclamecam-pagnegeweestsinds1aprilvorigjaareneriseenwervingsbonus,maarhetresultaatis68.Alseendergelijkewervingscampagnemetreclameviademedianietlukt,hebbenwijtochechteenprobleem.Opblz.3vanhetconvenantLandelijkZorgsysteemVeteranenstaatdatmedewerkersvandeparticiperendeorganisatiesdiebetrokkenzijnbijdeveteranenzorg,deverplichtinghebbenombinnenhetnogtemakenzorg-systeemsamentewerkenenprocedurestevolgen.Kandestaatssecre-tariseennieuweversiehiervanvoorhetzomerrecesnaardeRaadvoordeCiviel-MilitaireZorgenOnderzoeksturen,methetverzoekomhieroverhernieuwdadviesuittebrengen?Ditiseenintentieverklaringennogsteedsgeenconvenant.Hetisheelbelangrijkdatdeorganisatieszichhierbijaansluiten.DeheerBoekestijn(VVD):Voorzitter.Erzijnalveelvragengesteld,enikzalproberendedubbelingeneruittehalen.SomshoefjealsKamerlidmaarheelweinigtezeggen,omdatjecollega’salveelnaarvorenhebbengebracht.OverHGIShebbenwijdeChristenUnieheelwijzewoordenhorensprekenenmevrouwEijsinkwildeHGIS-regelsookverruimenopTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10910 hetpuntdatzijnoemde.Datlijktmijprachtig,maardesituatieisdatonderhoudenherstelweluitHGISwordenbetaald,maardeuitextraslijtagevoortkomendeinvesteringskostenniet.In2011komtereenevaluatie.TotdietijdzoudendeBos-enVanGeel-geldenvoldoendemoetenzijnomdeextraslijtageoptevangen.Mijnvraagisheelsimpel:isdathetgeval?ZijndieBos-enVanGeel-geldenvoldoendeomdieextraslijtageoptevangen?Mijnfractieheefthierovergrotezorgen,zoalsmenweet.IkherhaaldevraagvandeheerKnopsoverWervingenBehoud.Hetistochmerkwaardigdatdediepecrisiswaarwijinzitten,noghelemaalgeeneffectheeftopdeinstroom,wantdatzoujewelverwachten.Datbrengtonsookopdevraagofwijhetsysteemvandriejaarnietmoetenheroverwegen.Deuitvalkomtuitop41%enisdaarmeelagerdanderamingvan45%.Isdezelagereuitvalveroorzaaktdoordaterietsmetdekeuringseisenisgebeurd?Kandestaatssecretarisingaanopheteffectdaarvan?NetalsmevrouwEijsinkvindikdatdeSPEER-motiehelemaalmoetwordenuitgevoerd,ookwatbetreftdebegrenzingintijdenruimte.Ikbenwelblijmetdesamenwerkingmetderoc’s,diemijeenconstruc-tievestaplijkt.Voorzoverikgoedbeningevoerd,gaathetbijroc’somopleidingenopmiddelbaarniveau.Ikkanmijvoorstellendatdekrijgs-machtmetdesteedsmodernerewapensystemenookcontactenmoethebbenmethogereberoepsonderwijs.Kandestaatssecretariszeggenoferindierichtingwordtgedacht?Mijnmailboxzitvolmetberichtenvanmensendiegraagbijdekrijgs-machtwillenwerken,endievanwerknaarwerkwillen,maardieklagendatzijzijnafgewezen.Ikkanaldieindividuelegevallennatuurlijkabsoluutnietbeoordelen,maarikheberwelenkelevragenover.3000mensenhebbenzichgemeldenvanhenzijner250aangesteld.Naarverwachtingzullenerin2009300instromerszijn,terwijl1450mensenzichhebbenteruggetrokkenofzijnafgewezen.Eriseenzorgvuldigselectieprocesoptouwgezetvoordatcontingentvan3000mensen.Deinspanningdaar-voorwasgroot.HoeveelmensenwerkenerbijhetbureauInstroomenMaatwerk?Waaromduurdehetzolangvoordatditbureauoperationeelwas?Hetisechtheelbelangrijkdaterinstromerskomen.DeheerPoppe(SP):DeheerBoekestijnmaaktzichzorgenoverdeuitvalbijdeselectie.Ookalisdezeietsafgenomen,dezeisnogsteedsgroot.IsdeVVD-fractievanmeningdatwijdeselectiewatsoepelermoetenmaken?DeheerBoekestijn(VVD):Datvindikhelemaalniet,maarikwilwetenwatermetdekeuringseisenisgebeurd.Isheteffecthiervangeweestdathetuitvalpercentage41isinplaatsvanhetgeraamde45?Datwilikgraagvandestaatssecretarisweten.DeheerPoppe(SP):Voorzitter.BijhetActieplanWervingenBehoudzijnnogalwatvragengesteldoverafrekenbaredoelen,maardaarkwamgeenantwoordop.Destaatssecretarisverstopthetantwoordineenvrijalge-meenrapportvanTNO.Daarinstaatdathetheelcomplexenveelomvat-tendisendathetallemaalmetelkaarsamenhangt.OmdatvasttestellenhadikheelTNOnietnodig,wantdatwistikzelfal.Destaatssecretarisnoemthetrapporteenondersteuningvanzijnbeleidvoorwervingenbehoud,maarzomakkelijkkanhijernietmeewegkomen.Datiswelerg:wiensbroodmeneet,...Ikvraagdestaatssecretarisomeendatumofeenmaandtenoemenwanneerwijeenhalfjaarlijkserapportagekunnenverwachtenwaarinperactieplanwordtaangegevenwatderesultatenzijn.Hetlijktmijverstandigomdatsneltedoen.Dandeuitzendgegevensendepersoonsdossiers.Indemotie-Poppeisvastgestelddatiedereveteraanzijnmedischdossiermeekrijgt.IkhebookTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10911 bepleitomeendossiermeetegevenwaarindebijzonderevoorvallenzijnomschrevendiedemilitair,dielaterveteraankanworden,heeftmeege-maakt.Omdatzichlatermogelijkeentraumakanontwikkelen,ishetgoedomvastgelegdtehebbenonderwelkeomstandighedendiemomentenhebbenplaatsgevonden.Datkanvangrootbelangzijnvoordebehande-lingenhetzoudeveteraanveelnarigheidkunnenbesparen,omdathijdezeandersuitzijngeheugenmoetopdiepen.Datiseenontzettendzwareexercitiealsiemandgetraumatiseerdis.Destaatssecretarisschrijftdatdezegegevensnietautomatischwordenopgenomeninhetpersoonsdossier,vanwegehetbijzondere,veelalgeheimekarakterervan.Devraagisof«nietautomatisch»betekentdatdeveteraanerbijvoorbeeldommoetgaansmeken.Devermeldingvanmogelijktraumatischeervaringenisvolgensmijvoldoendevooreenartsominzichttekrijgeninwatiemandheeftmeegemaaktenmogelijkdaaraangerelateerdeklachten.Doordezegegevensookindepersoonlijkedossierstevermeldenwordtdenazorgaanveteranendusverbeterd.Hetisnatuurlijkcompleteonzinomtesprekenovereenveelalgeheimkarakter,omdatniemandvraagtnaardeexacteplaats,tijdentoestandwaarindatheeftplaatsgevonden.Datkanalgemeenomschrevenzijnenmeestalgaathetomietswatvierofvijfjaargeledenheeftplaatsge-vonden.Ikvinddatdestaatssecretariszichaltemakkelijkachterditmoge-lijkgeheimekarakterverstopt.Watvindthijvanmijnvoorstelomdiegegevens,ookoverbijzondereervaringen,weldegelijkexactinhetpersoonsdossiertevermelden,waarbijdemilitairdielaterveteraanzalzijn,eenhandtekeningzetdathijditzoheeftmeegemaakt?DeheerKnops(CDA):IkprobeermijevenvoortestellenhoedeheerPoppeditziet,wanthijisnormaliternietzovoorhetredigerenvanallerleistukken.Betekentditdatoperationeleenmedischerapportagesherschrevenmoetenwordentotrapportageswaarindedetailsoverwaar,hoeenwatnietmeertetracerenzijn?Pleithijervooromeensoortafge-leiderapportagetegaanschrijven?DeheerPoppe(SP):Alsereeneindekomtaaneenmissieofeendienst-verband,wilikdatdeuittredendemilitairofdeveteraandieopmissieisgeweest,eendossiermeekrijgtwaarinookdegebeurtenissenstaandiehijheeftmeegemaaktendieeentraumatischeervaringkunnenvormen.Datzijnheftigegebeurtenissen,zoalsexplosiesofeenstrijdsituatie.Danhoefternietpreciesbijtestaanwaardatisgeweest,opwelkestraathoekofinwelkevallei,maarermoetwelinstaaninwelktijdvakvanzijnlevenhijdieervaringheeftopgedaan.Alsdatinhetpersoonlijkdossierstaat,isdatmakkelijkvoordelaterebehandelingomdatdeartsenerdanbeterinzichtinkrijgen.Ikweetdatheteenheftigeexercitieisvoorveteranenalsdaaromwordtgevraagd.Danmoetenzijinhunhoofdterugindetijdendatisheelzwaar.Datmoetenwedemensennietaanwillendoen.Datmoetgewoongoedgenoteerdzijn,mettoestemmingvandeveteraan,diezegt:ja,ditisakkoord,zohebikditervaren,dithebikmeegemaakt.Datiswatikbedoel.Ishetnuduidelijk?DeheerKnops(CDA):Hetismijduidelijkwatubedoelt,maarikprobeermijevenvoortestellenhoedatmoetwordenuitgevoerd,hoebetrouw-baardergelijkerapportageszijnenwelkegevolgtrekkingenudaaruitwiltafleiden.Alsiemandeenbepaaldeervaringheeftmeegemaakt,blijktvaakpasveellaterdatdezetraumatischwas.Opdatmomentisdathelemaalnietvasttestellen.Ikprobeermijvoortestellendatjealjeervaringeninjeloopbaanoppapiermoetzetten,omdaarnaviaeenartsduidelijktekrijgendatdezemogelijkdeoorzaakzijnvanPTSSofwatdanook.DeheerPoppe(SP):IksnapwatdeheerKnopsbedoelt.Hetkaninder-daadjarendurenvoordateentraumazichontwikkelt.DaaromishetjuistTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10912 vanbelangombijuitzendingendeheftigegebeurtenissendieplaats-vindentenoteren.Erzijnverslagenvan,datissimpel,maardiemoetjemeegeveninhetpersoonsdossier.Dankunjezeontdoenvanmogelijkmilitairegeheimenoverwie,waar,hoelaatenwat.Dathoefterallemaalnietin,hetgaatomdegebeurtenis.Alszichlatereentraumaontwikkelt,kannietdeveteraanzelf,maardebehandelendeartsdaargebruikvanmakenomeenoordeeltevellen.Numoetdeveteraanbijwijzevansprekenopdebankgaanliggenomallesbijzichzelfoptediepen,voordathijmogelijkinbehandelingwordtgenomen.Datiseenheftigeexercitievoordezemensen.Erwordtvanelkeactieeenverslaggemaaktdoordecommandant.Drietotzesmaandennademissiekomtereendossiervoordepersoon.Hetvoorstelisomzedaarintevermeldenenzeteontdoenvanmilitairegeheimen.Ikziedieproblemenniet.Watvindtdestaatsse-cretarisvanditvoorstelterverbeteringvandenazorgvoordeveteranen?Iksluitmijaanbijdevelevragenoverdevrijstellingvanmannelijkemili-tairenbijmissies.Demotiewordtvrijredelijkuitgevoerd,zoalsikhetlees,maarikhoorgraaghetantwoordopdezevragen.Ikwilnogweldevraagvoorleggenoverkinderopvangvooralleenstaandemoedersenvaders,wantdatkanookvoorkomen.Dezemoetliefstnietopdekazernezijn,maarwelindebuurt,enwordengeorganiseerddoordewerkgever.Dekostenvoordenazorgbestaanuitdekostenvandebriefing,verzendenvragenlijst,terugkeergesprek,demilitairegeestelijkegezondheidszorg(MGGZ),verzekeringskundigebegeleidingenaansprakenopgrondvanderechtspositie.Ikhebdatbijelkaaropgeteldenkwamuitop14,9mln.DatzijnkostenvoorDefensie.Datisnatuurlijkeenpeulenschilopdetotaledefensiebegroting.Ikhebdeindrukdatdenazorgnogsteedsindemargesvanhetdefensiebeleidrondhangt.Datzalmoetenveranderenmeteengoedekaderwetveteranenbeleid.Iserzichtopofbijdesteedsheftigerwordendemissieshetaantaltraumagevallenoploopt?Zonee,isDefensiebereidomhiernaaronderzoektedoenendaarbijAmerikaanseonderzoekennaarcombatstresstebetrekken?Wijhebbengrotebezwarentegenhetwervenvankinderenoproc’s.DefractievandePartijvandeArbeidwilgeengemilitariseerderoc’sendaarbenikhetmeeeens.TotnutoehebikaltijdkritiekgehadvandePvdAalsikhiereenpuntvanmaakte,maarwijkomendichterbijelkaar.IkbegrijpdatDefensiegraagjongerenaantrekt,geziendeuitzenddrukdoordeoorloginUruzganenhetfeitdatwijnual7800legeplaatsenhebben.Datlooptopenerisgeenzichtopeenkentering.Deverzuchtingvaneenouderesergeantdathijoppatrouillemoetmetschoolverlaters,spreektboekdelen.Metreclamespotsdiezijngebaseerdopstoerheidenavontuur,wordenscholierenvan16of17jaaraangetrokkenvoorleergangenbijderoc’senvooreenbaanbijhetleger.Datmoeteigenlijkuitdetijdzijn.Wijmoetennietmetdatsoortzakeninwerkenopdekinderen.Jongerenonder21jaarzijnlichamelijkmisschienweluitgegroeid,maarinhunhoofdzijnzijnogbezigmaatschappelijkbewustzijnteontwikkelen.Zijkunnenbeslissingenoplevenendoodechtnognietoverzien.Ikbenvanmeningdateenbeschaafdesamenleving,meteenprofessioneelleger,daarrekeningmeemoethouden.Ikhebhetnietoverkindsoldaten,maarhetleuntertegenaan.Ikvinddatwijdatnietmoetenwillen.ToenikopdeOranjekazernewas,keekikonderdehelmpjesenikvroegaandebegeleidendecommandantofkapiteinwaardiejongensenmeisjesvandaankwamen.Hetwarenvandiemagerebekkies.Hijzei:zegmaarFeijenoord,duszijwordenaangetrokkenuitprobleemgezinnen,moeilijkeomstandigheden,eenslechtthuisfront.Danlijkthetgoedalszijindienstkomen,omdatzijdannogeensoortzekerheidhebben,maarhetkangroteproblemenopleverenomhenophunachttiendeuittezenden,omdatzijeenzwakthuisfronthebbenalserproblemenontstaaninhunhoofd.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10913 MevrouwEijsink(PvdA):VoordatdeheerPoppeteenthousiastwordtovermijninbrengoverderoc’s,ikhebduidelijkgemaaktdatheteromgaatheelgoedgrenzentestellen.Zijzettenpaseenhandtekeningalszijachttienzijn.Daaroverhebbenwijeerdergesprokenmetdestaatssecre-tarisendaarstaanwijookvoor.Ditiseenherhalingvanzetten,wantdeheerPoppeweetheelgoeddatwijhierandersinstaandanhij.Ikhadtochdebehoefteomditevenduidelijktemaken.DeheerPoppe(SP):Ikwastocheenkleinbeetjeblij.Zekunnenophunzeventiendealhunhandtekeningzettenalsaspirantmilitaireambtenaarendanwordenzijklaargestoomd.Zodrazijjarigzijngeweest,kunnenzijopmissie,wantzijzijnmilitair.Datiswatikbedoel,maardaarhebbenwijhetnogweleensover.Ikkrijge-mailsvanmoedersdiezichzorgenmakenomhunkinderen,dievervanhuiseenoorlogingestuurdzijn.Eenvandiemoedersisvreselijkbangomdathaarzoonvan19jaardieopmissieisgeweestennugeenmilitairmeeris,nauwelijksofgeennazorgkrijgt.Alshijnaareenpsychiaterwil,moethijdatzelfbetalen.Diejongenstakzijnmiddelvingeropenishethuisuitgelopen.Datsoortdingenmoetenwijnietwillenbijnegentienjarigen.Vandiemoederskrijgiktelefoontjes,mailsenbrieven.Destaatssecretarisispardoesinhetkabinetgeparachuteerdenweetmogelijknietdataangenomenmotiesgewoonuitgevoerdmoetenworden.Bijdezenzegikdatditgewoonmoetgebeuren.Demotieoverdeklachtenregelingwordtopdezemaniernietuitgevoerd.HetLandelijkZorgsysteemVeteranenheeftveelmetdeklachtenregelingtemaken.Erzijnnegentieninstellingenenstichtingen,dieallemaalhuneigenklachten-regelinghebben.Indebriefvandestaatssecretariswordtprachtigaange-gevenwaaromdieaangenomenmotieuitgevoerdmoetworden.Hijschrijftdatdeveteranenmetklachtenterechtkunnenbijdeklachten-regelingvanelkinstituut.Alszijdaarmeeniettevredenzijn,kunnenzijnaardeklachtenregelingvanDefensie.Alszijdaarmeeniettevredenzijn,kunnenzijnaardeNationaleOmbudsman.Alszijdaarmeeniettevredenzijn,kunnenzijnaardeCommissievoordeVerzoekschriftenvandeEersteofdeTweedeKamer.Alszijdannogniettevredenzijn,kunnenzijnaardeInspecteur-GeneraalderKrijgsmachtvooreenverzoektotbemiddeling.Alsjenietgetraumatiseerdbentenjemoetdezewegvolgenmeteenklacht,danraakjegetraumatiseerd.Daaromishetvanbelangomdezemotieuittevoeren.Hetnietuitvoerenvandezemotieiseenmotievanwantrouwenwaardig,maardeKamerkanalsnoghaartandenlatenzien,wantermoeteenkaderwetveteranenkomen.Mijnvraagaandestaatsse-cretarisiswanneerdezekomt.Ikhebgeziendateralwatoppapierstaat,maardatisniks.Wanneerkomtereengoede?AntwoordvandestaatssecretarisStaatssecretarisDeVries:Voorzitter.IkdankdeKamervoordeinbrengineerstetermijn.Erwerdalgewezenophetbijzonderevandezedag;datereenakkoordligtoverdeeconomischecrisis.EenenkelingheefteraangerefereerddathierbijDefensieookopwerdgewachtinverbandmetdecao.Hetisbuitengewoonjammerdateropdonderdagavondeengoedakkoordwasbereikt,datrechtdoetaandepositievanonzecollega’s,maardatopvrijdag,nadepresentatievandeCPB-cijfers,werdgezegddatwijdeheleeconomischesituatienogmaareensmoestenbekijken,metallekaartenoptafel,dusopallefronten:holdyourhorses.Datwaseenvervelendesituatie,zekervoordebeeldvorming,ookomdateralcao’sliggenvoorhetRijk,onderwijsenpolitie.Ikwilgeenenkeleambte-naarbovendeanderestellen,maareriseenheelspecifiekesituatievoorDefensiedoordatgenewatwijjuistindezejarenvanonzemensenvragen.Indiezinbenikblijdatereenakkoordisbereiktbinnenhetkabinet,maarookmetdesocialepartners,waarinheelgoedwordtTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10914 gekekenwaarwijlonenkunnenmatigenin2010–2011,maarwaarinvoor2009wordtgezegddathetbestaandeopgeldmoetkunnendoen,endatgeldtdusookvoordecaovoorDefensie.Datkunnenwenuopkortetermijngaanregelen.Datisookwaardevolvoorhetpuntdathiervanavondaandeordeis:wervingenbehoudvanmilitairen.DewoordvoerdervandeCDA-fractieheeftopgemerktdathijgeziendeeconomischesituatieietsmeerresultaathadverwachtbijdevoorgelegdecijfers.Ikkanmijdatgoedvoorstellen,maarikmaakhierbijtweeopmerkingen.DeKamerheefteenrapportageontvangenover2008endatwasnogniethetjaarvandeeconomischecrisisendegrotewijzigingenopdearbeidsmarkt.Deminister-presidentendevicepremierhebbenvandaagnogeensheldergemaaktdatwijdeechteeffectenopdearbeidsmarktpaszullenzienin2010.Danontstaatdegrotetoenamevandewerkloosheidtot9%,watwijaljarennietmeerkenneninditland.IkbenhetmetdeheerKnopsvandeCDA-fractieenandereneensdatDefensievolwaardigmoetkunnenprofiterenvandezeomslagopdearbeidsmarkt.Dezekanmenechternognietterugzienindezerapportage.Jezietweldathetaantalvacaturesalisteruggelopenvan7600naar7300.Ikrapporteerdeover2008dater3000belangstellendenwarenvoor«vanwerknaarwerk».Indeeerstetweemaandenvanditjaarzijnhieralweer1500mensenbijgekomen,duswijziendaareenenormeomslagenkente-ring.Daaruitlerenwijdatjewelheelveelgoedeeigenplannenkuntbedenken,maardatdemacro-economischeontwikkelinguiteindelijkveelmeerbepalendisvoordevullingbijDefensiedanallegoedeplannendiewijbedenkenendieikdeKamervoorstel.MevrouwEijsink(PvdA):Ikhoordestaatssecretarisietsoverdecaozeggen,maarikhoorhemookhelemaalnietszeggen.Ikhebdebriefvan20maartvoormij.Misschienkanhijerietsoverzeggen.Devoorzitter:Debriefstaatnietopdeagendavanvandaag,maaropdeagendavanuwprocedurevergadering.Ugaatnogeenbesluitnemenwatumetdiebriefdoet.Destaatssecretarisiserzelfoverbegonnen,dusikbegrijpdatudevraagstelt.Iklaatdatdanooktoe,maarikstelvoordatwijonszoveelmogelijkaandeagendahouden.MevrouwEijsink(PvdA):Datwaardeerik.Destaatssecretarisgingoveronzehoofdenheentochwelheelergrichtingpublieketribune,richtingvakbonden.Ikzeiooknog:wijzittenhier.Ikbegrijpdat,maarlaathijdanookietstegendeKamerhieroverzeggen.Ikhebnogeenopmerkingoverhetvolwaardigprofiteren.Hoeisdeorga-nisatiehiervoorgeëquipeerd?IkbenvanmeningdatdeDefensie-organisatiemensennogechtbehandeltalsofzijnietineenconcurrentie-positiezitten.Defensiemoetzwaarconcurrerenmetdearbeidsmarkt.Alsmensenbinnengehaaldworden–dathebbendeheerKnopsenikafge-lopenweeknoggehoordopeenleergangmanagement–ishetalsofzijnogvoordedienstplichtopkomenenalsofzijnetalsindietijdbehandeldkunnenworden.StaatssecretarisDeVries:WatdeeerstevraagvanmevrouwEijsinkbetreft:ikhebineenbriefaandeKamergeschrevendatdetermijnendievoorachterbanberaadmogelijkwaren–inmijngevalishetkabinetmijnachterban–tot3aprillopen.Ikhebuvandaagwillenzeggendatik,gegevendehuidigevoorstellenenafspraken,ervanuitgadathetniettot3aprilhoefttedurenomduidelijkheidtekrijgenendecaoDefensietekunnentekenen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10915 MevrouwEijsinkvraagtnaarhetprofiterenvandearbeidsmarkt:hoegajemetdemensenom?Erzijnverschillendevragenovergesteld,dusikzalerzekeraantoekomen,ookinverbandmet«vanwerknaarwerk»enherint-reders.DeheerPoppe(SP):Ikschatindatwijvoor21.00uurklaarzijn.Gaatdestaatssecretarisomkwartovernegendehandtekeningzettenonderdeonderhandelingsovereenkomstoverdecao?Datkanhij.Ofdoethijdatmorgenochtendgelijkalseersteopzijnwerkdag?Ikzithiereenbeetjeterillen,omdatdestaatssecretarismeteenbredegrijnszittevertellendatwijdekomendejarenkunnenprofiterenvandetoenemendecrisisendetoenemendewerkloosheid.Hetisheelernstigalsjedatlachendzegt.Wijmoetendiewerkloosheidnatuurlijknietwillen.Alswijeenlegerinstandmoetenhoudenopbasisvaneenwerklozenleger,zijnwijnietgoedbezig.Degeschiedenis,vanafdeRomeinentotnu,laatwelziendatdelagereklassehetkanonnenvleesmagleveren,maarzomoetdatmodernelegerertochnietuitzien.Nietwaar,staatssecretaris?StaatssecretarisDeVries:Hetisweleenwetmatigheiddatdecollectievesectorhetintijdenvanlaagconjunctuurmakkelijkerheeftopdearbeids-marktdanintijdenvanhoogconjunctuur.Natuurlijkwenstniemandwerk-loosheidvoorwelkgezindanook,maarhetisweleenfeitdatwijopditmomentnog194000vacatureshebben,waarvaneengrootgedeelteindecollectievesector.Ookbinnengebiedenzoalsonderwijsenzorg,terreinenwaarvoordepartijvandeheerPoppeterechtaltijdaandachtvraagt,isernueenmogelijkheidomextramensenindeklasenextrahandenaanhetbedtekrijgen.Alserteveeleengrijnsbijzat,isdatnietomdatwijwerk-loosheidmoetentoejuichen,maarwelomdatdecollectievesectornuplekkenkaninvullendieuiteindelijkdekwaliteitvandesamenlevingtengoedekomen.Ikdenkdanookaandekrijgsmacht.Alsjezo’nomslagkrijgt,krijgenwijdanhetkomendjaarnieteenheelanderediscussie:nietoverallewervingsplannenenbehoudsplannendiewijhebbenbedacht,maaroverdeuitdagingomvoldoendemensentekunnenopnemenenopleiden?Hebbenwijdatabsorptievermogen,hebbenwijdieopleidingscapaciteit?Datisechteenuitdaging.WijhebbensowiesoeenafspraakmetdeKameromverderintegaanopdeopleidingscapaciteit,maardatkrijgteenextraurgenteinput,puurenalleenalvoorinitiëleopleidingen.Wijhebbeneendoelstellingvan100%vullingin2011.Diekansmoetjeindekomendejarenzientegrijpen,maardatvraagtontzettendveelvandeorganisatie.Devraagisofjedaarvoorvoldoendeinstructeursenopleidingsmiddelenhebt.Dezevraagligtnubijonsvoor.DeheerKnops(CDA):Ikwilnogietsvragenoverderapportage.Destaatssecretarismerktenetopdatdecijfersvanvandaagdedagposi-tieverzijndandiewelkenuvoorliggen.Datzoubetekenendathetaantalvacatureswordtingelopenendatonzeredenering«hetgaatslechtmetdeeconomie,duszalDefensiemoetenkunnenprofiteren»geldt.Isdeterug-dringingvanhetaantalvacaturesnaarzijninschattingeenstructureeleffectenzouhetookconsequentieskunnenhebbenvoorzijnvoorstelommilitairefunctiesmetburgersintevullen?StaatssecretarisDeVries:Ikhoopdathetgeenstructureeleffectis,wantdatzoubetekenendatdeeconomischecrisisheellangvoortduurt.DeheerKnopsheeftterechtgewezenophetrapportvandecommissie-Bakker:losvandeeconomischeconjunctuurzaleruiteindelijkeenwerke-lijkheidinNederlandontstaanvanmeerenmeervergrijzingenkrapteopdearbeidsmarkt,zekerintechnischeberoepen.Hetismedevanwegedieanalysedatikgraagzijninitiatieven–doemeermetreservisten–hebwillenonderschrijven.Jezultcreatiefmoetennadenkenoverdetoekomst:TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10916 hoekunnenwijdeorganisatievullen,alsdearbeidsmarktlosvandezetijdelijkesituatiekrapwordt?Waaromzijndie1500functiescivielaangemerkt?Datheefteenaantalredenen.TeneerstekomenermensenopdearbeidsmarktvanwiedeheerPoppeterechtzegt:werkloosheidisvreselijkiniedergezin,duswatkanDefensiebetekenenvoordienieuwewerklozen?Tentweedeisdevraagwaardatkanmatchenmetfunctiesdiewijallangetijdnietkunnenvervullen.Tenderdescheelthetindebelastingvandemilitaireopleidingscapaciteitalswijeendeelvanonze7500vacaturescivielkunneninvullen.Tenvierdeishetnadrukkelijktijdelijk;deheerKnopsvroegdaarnaar.Ikhebnietvoorgesteldom1500militairefunctiesperma-nenteencivielstempeltegeven.Decivielearbeidsmarktkentwelmeermogelijkhedenommettijdelijkecontractentewerken.Sterkernog,erzijnbedrijvendiebesttijdelijkdetacheren.Erligtnueennieuwvoorstelmetdeeltijd-WW.Hoekandatnoginwerkeninverzoekendiewijvanbedrijvenkrijgen?IkvinddatDefensiemedeeenbijdragemoetleverenaaneenoplossingvoordenieuwewerkloosheidsproblematiek,zekerwanneerdatkanhelpenombepaaldelegefunctiesbijonstevervullen.DeheerPoppezegt:letwelopdatjeopdiemaniernietdenoodzakelijkerustplekkenvanmilitairenwegneemt.Ookvanuitdebondenzijndaaroveropmerkingengemaakt.Datisterecht,wantjemoetdiewisselinginfunc-tieskunnenhouden,bijvoorbeelddewalplaatsingenbijdemarine.NadrukkelijkisnuaandeOPCO’sgevraagdwelkefunctiesvolgenshendaarvoorkunnenwordeningevuld.Datlevertdie1500functiesop.JezietdatdeOPCO’sernadrukkelijkrekeningmeehebbengehoudenenvoldoendefunctiesopenhoudenvoordierustplekkendanweldiewalplaatsingen.Dezefunctieszijnveelalspecifiektechnischefuncties,ICT-functiesenheelveelmedischefuncties.Datzijnnietperdefinitiederustplekkenvoordeoperationelemensenuitdeuitzendingen.HetiseenterechtaandachtspuntvandeheerPoppe,maarerisookdoordeopera-tionelecommando’sopgeletdathetelkaarnietbijt.DeheerPoppe(SP):Ikweetnietwatikaandewoordenvandestaatsse-cretarisheboverhetgaranderenvanderustplekken.HetzijnveelfunctiesindeICT,degezondheidszorgenzovoorts.Datzijnookplekkenwaarmensenkunnenwerkendieterugkomenvandemissies.ICTendergelijketechniekenwordenookinUruzgangebruikt.Welkegarantieiserdatdatnietgebeurt?Ikvinddatdestaatssecretarisbehoorlijkaanwishfulthinkingdoet.Steldatdie7800plaatsendekomendemaandenineenswordengevuld,danheefthijdehelftvanhetlegernodigomhenoptevangenenopteleiden.Datgeldtookvoordemensendieviadezijinstroombinnenkomenengedetacheerdworden.Zijzullendeeerstedriemaandenbegeleidmoetenwordenombinnenhetapparaateenplaatstekrijgen.Heefthijdaardemensenvoor?Diemoetenuitdenormalefunctioneleformatiekomen.Wanneergaatdestaatssecretariserovernadenkenomdeuitzenddrukteverminderenomditsoortdingentekunnendoen?StaatssecretarisDeVries:DevraagvandeheerPoppeisterecht.Alsjedatnuindriemaandenzoumoetenvullen,hebjegewoonwegdemensennietomhenopteleiden.Datkanikheelsimpelenheelduidelijkbeant-woorden:datkanniet.Wijhebbenhetovereenplanningvoor2009,2010en2011.Ookdan...DeheerPoppe(SP):Danisdiewerkloosheidweervoorbij,hopenwij.StaatssecretarisDeVries:Ookdanmoetjedaarinkeuzesmaken.Jezietdatdiekeuzesnualwordengemaakt,bijvoorbeelddatdemarineervoorkiesteenbepaaldschipaandewalteleggenomdatalsopleidings-mogelijkheidtebestempelen.JemoetdankijkenwelkeoperationeleTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10917 mensenjenogkuntbinnenhalenalsinstructeurs.Diemogelijkhedenzijner;zewordennubekekeneninkaartgebracht.DatheeftnadrukkelijkgeeneffectvoordetermijndiewijnunoghebbeninAfghanistan.Ikhebeerdermetubesprokendatalleeenhedendiedezemissiemoetenvervullenalzijnaangewezen.HetraaktnatuurlijkwelaandediscussiedatdeenormeinspanningdiewijnuinAfghanistanleverenin2010moetstoppen.Datisvooreigenherstelnodig,maarhetzalnuvooreendeelooknodigzijnommensentekunnenopleiden.Indiezinhangthetmetelkaarsamen.VoordetermijndatwijinAfghanistanzittenisdatrisicoernuniet.Datisookeenkwestievankeuzesmaken.Overde1500vacaturesisookgevraagdwelkeverwachtingenjewekt.Hetgaatomeentijdelijkeplek.Hetstaateeniedervrijomopbasisdaarvanervoorteopterenomalsmilitairdoortegaanbinnendezeorganisatie,maarzezullenwordenaangebodenalstijdelijkeplek.DeheerKnops(CDA):Alsjemensenbinnenhaalt,zijnsommigengelijkinzetbaar,maardemeestenniet.Diezuljemoetenopleidenenzovoorts.Weliswaarzijnhetgeenmilitairen,maarjelegttochbeslagopdeopleidingscapaciteit.Ikhebgevraagdwatdewin-winsituatieis,zowelvoordebetrokkenediebijvoorbeelduithetbedrijfslevenkomtofvaneenandereorganisatiediemensenmoetontslaanalsvoorDefensieenvoordatbedrijf.Voorhetbedrijfisdatnatuurlijkduidelijk,maarhoezitdatmetDefensie?Proberenwijniettezeeromditmacro-economischoptelossenomdenegatieveeffectenvanontslagentegentegaanofleverthetookdaadwerkelijktoegevoegdewaardevoorDefensiezelfop?Alsiemandzichmeldtdiejedaneenhalfjaarmoetopleideneneenjaarlatereenmilitairzichvoorzo’nfunctiemeldt,kanikmijvoorstellendatjetochdelijnmoetvolgendathetperdefinitieeenmilitairefunctieisendatjediealsdatkanmilitairmoetinvullen.StaatssecretarisDeVries:EenconcreetvoorbeeldishetprojectSPEER.Delaatstekeerdatwijeroverspraken,ishetalsrisicoaangemerkt:hebbenwijervoldoendepersoneelvoor.Jehebtmensennodigvoordeprojectorganisatie,terwijldeOPCO’sdieICT-mensenookgraagwillenvasthoudenomSPEERtekunnenuitrollen.Ergo,jehebtbinnenhettotaalvandeorganisatieenhetmilitairebestanddeelonvoldoendemensenomdieplekkentekunnenvullen.Hetwastotnutoebijnalastigomhenvandearbeidsmarkttehalen.DieICT-functies–eengrootdeelvindjeterugbinnendie1500–zijnfunctieswaarvooriknietspecifiekmilitaireoplei-dingennodigheb.HetmoetenSAP-deskundigenzijndiebijonsvoordatprojectaandeslagkunnen.Kortom,erzittenweldegelijkwin-winsituatiesin.Voorplekkendiewijopditmomentnietkunnenvullen,kunnenmensenmakkelijkervandearbeidsmarktwordengehaald.DeheerKnops(CDA):Betekentditookdatdepost«inhuur»naarverwachtingnaarratolagerzalworden,alsuerinslaagtveelSAP-mensenintezettenindereguliereorganisatie?StaatssecretarisDeVries:Wijhebbeneenpost«inhuuropformatie».Datheefttemakenmetvacaturesdiejenietkuntvullen.Alsjehetopdezemanierkuntvullen,heeftdateenpositiefeffectopdiepost.MevrouwEijsink(PvdA):OverSPEERmerkikopdatheteenpositieveontwikkelingis.Inheteerderedebathieroverzeidestaatssecretarisnogdatdehelftvandefunctiesnietgevuldwas;datwasderapportagevanseptembervorigjaar.ToenzeidestaatssecretarisopeenvoorstelvandePvdA-fractie:inhuurvanbuitenisbijnanietmogelijk,omdathettemakenheeftmetdefensiegerelateerdeinformatie,geheimhoudingetcetera.Ikbenblijtehorendatditblijkbaargeenargumentmeeris.BetekentditdatTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10918 wijopSPEERlangdurigerenbeterprojectenkunneninzettenmetmeerenbeterresultaatopkortetermijn?StaatssecretarisDeVries:JehebtbijSPEERmetverschillendeonder-delentemaken.SPEERwordtuitgeroldterwijlallebestaandesystemennogindeluchtmoetenwordengehouden,waardoorjebijIVENTgroteproblemenziet.Voordatsoortfunctieskunnenwijrustigdezeexternemensenbenutten.VoorSPEERzelfhebbenwijooknietstilgezeten.EriseenCdS-aanwijzinggeweestomuitdeOPCO’smensentehalen,waar-doordievullingstijgt.WijkomenoverSPEERnoguitgebreidertespreken,ooknaaraanleidingvandeinvullingvandemotie.Eriseenpositievetendensindevullingvanuitdeorganisatiezelf,maarwijkunnendezeexternemenseninbepaaldefunctiesnadrukkelijkgebruiken.Erzijnveelvragengesteldoverdeherintreders.Hetwaseenwatplotse-linginitiatiefomookopentestaanvoor30-plussers.Datwasnogvoordaterdiscussiewasoverdeeconomischecrisis;uherinnertzichdiepublici-teit.Toenwasernoggeenheleorganisatieopgetuigdvoor«vanwerknaarwerk».Erisinkortetijdveelwerkverrichtomdatteorganiseren.BinnenDCPVzitnueenbureaumetvijftienmensendatcontinumet«vanwerknaarwerk»bezigis.Hetishelderdateenprocedureafentoewattelangduurt.Ukrijgtermailsover;ikkrijgzeook.Datisechternietenkelenalleendeoorzaakvansommigeteleurgesteldemailsdieukrijgt.Terechtisnetgevraagd:ubentertochnietvooromstandaardennuteverlagen?Nee,datzijnwijinderdaadniet.DeKamerheeftdatdevorigekeerookexplicietaangegeven:jemoetdestandaardenvasthouden.Jeloopterweltegenaandatjeookbijdeherintredersofdemensenvan«vanwerknaarwerk»kritischmoetkijkenofiemandzichkwalificeertendoordekeuringenkomtdanwelofhettochomeengroepgaatdieteoudis.Wijhebbengezegddatjeminimaalnogvijftienjaarmoetkunnenopbouwenqualoopbaanperspectief,ookvoorjepensioentoekomst.Danligtdegrensbijmaximaal45.Ervallendusdenodigemensenafopbasisvanleeftijd.Eenpuntwaarophetookweleensstukloopt,isdemogelijkheidomoverhetsalaristeonderhandelen.Diemargeszijnnietheelerggroot.Boven-dienwordtdemogelijkheidvanuitzendingheelreëel,alsjeterugkeert.Datkanookeenredenzijnomertochvanaftezien.Vande5200aanmel-dingentotnutoe,aldusdelaatstecijfers,zijnerinmiddels2230afge-wezenofmenheefterzelfvanafgezien.Datzijnhogepercentages,maarhetheeftverschillenderedenen.Persaldohoudenwijertocheenextragroepgemotiveerdemensenaanoverdienubijonsbinnentreden.Hetgeeftwelaandatheteenheelbewerkelijkprocesis.MevrouwEijsink(PvdA):Hierbijloopikertochtegenaandatwijgeenmetingenkunnendoen.Erstaanzoveelcijfers.Ikhebzelfeveneenbere-keninggemaakt.Destaatssecretariszegt:hetiseenactieplantotenmet31december.Hetvorigewasvanoktober.Ikverwijsnaarpagina6.Ikgauitvan3000sollicitantentussen7september2008en31december2008.DatrapporteertdestaatssecretarisaandeKamerendaarhoudikmijookaan.Datzijn37sollicitantenperwerkdagmeteenteamvan15mensendiedaarvoorbeschikbaarzijn.Datmoettochkunnenmetzo’nredelijkaantal:37op15.Tochzegtdestaatssecretarisoppagina6dathetonver-wachtgroteaantallenzijn.Wathadhijdanverwacht?Datmisikindierapportage.EenvolgenderapportagemoetechtgerelateerdzijnaanSMARTenaanmetingenennietiederkeerineenverhaalwordenomgezet.Hetmoetuiteraardmetbeeldengeluidzijn,hetpraatje-plaatjewatDefensiegoedkent,maarweleenplaatjemeteenheelgoedpraatjeerbijzodatikookdemetingvaneenvorigekeererbijkannemen.Hierkanikheelweinigmee.Ikkrijggewoongeengripopdegetallendiedestaats-secretarisnoemt,alsikmijneigenberekeningeneroploslaat.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10919 StaatssecretarisDeVries:Ikhebgeprobeerdaantegevendatdewerke-lijkheidlastigtevoorspellenisendatdeonverwachthogeaantallenallestemakenhebbenmetdeenormsnelleveranderingendiewijnuzienindeeconomischesituatieendaarmeeopdearbeidsmarkt.Bijeenaantaldoel-stellingenhebbenwijSMARTgeformuleerdwatwijwillenrealiseren.Iknoemderoc’s:datgaatoplopenviadewervingsbonus.Ooknoemikdereguliereinstroom:de6000instromersdiewijperjaarnodighebben.Wijhebbenernogeen«vanwerknaarwerk»-trajectbovenopgezet.Datheeftonverwachtveelmeerkandidatenopgeleverd.Op15oktober2008hebikdatplanhieringeleverdenmetubesproken.Toenhaddenwijnooitkunnenverwachtenhoesneldeeconomischecijferszoudenveranderen.Datgeeftookdebetrekkelijkheidaanvanvoorspellingenoverdearbeids-markt.Datisdeafgelopenmaandenwelheldergeworden.MevrouwEijsink(PvdA):Datismijnvraagniet.Vandaagligtderappor-tageoverhetFlexibelPersoneelssysteemvoormetdebijbehorendegrafieken.Overigensontbreektingrafiek5deverhoudingtussenmannenenvrouwen.Ikzoudatdevolgendekeerergraagwelbijhebben.Verderzijnerdetabellen.Datisnieuw.Wijhebbenditdoorelkaargeschoven:WervingenBehoudenhetFlexibelPersoneelssysteem.Ikvinddatdestaatssecretarisdevolgendekeermoetkomenmet«metenenweten».Ookalgaandeveranderingennudeeconomischekantop,zekunnenookeenanderekantopgaan.Kortom,cijfersmoetenvoordeKamerinzichte-lijkzijn.Wijhebbeneenpaarjaargeledendemigratieplannengehad.DeKamerhaderopeengegevenmomentvolstrektgeenzichtmeeropwaterbijDefensiegebeurde.Welkcijferhetookis,destaatssecretariskanhetgewoonrelaterenaandatgenewatinoktoberisgebeurdenhijkanhetrelaterenaandatgenewatnugebeurt.Uiteraardgebeurterveelopdearbeidsmarkt,maardatisnietinzichtelijk.IkverzoekdestaatssecretarisomdevolgendekeermetSMARTgeformuleerdegegevenstekomen.HijzegtdathetSMARTisgeformuleerd.Nee,SMARTisteherleidenaanmetenenaancijfersendaarnaastiserhetpraatje-plaatje.StaatssecretarisDeVries:WijhebbenafgesprokendatwijtweejaarlijkseenintegraleP-rapportagezullendoenoverhetFPSenoverWervingenBehoud,zodatereenzoveelmogelijkgeïntegreerdbeeldkomtenaldieP-informatienietteversnipperddoorhetjaarplaatsvindt.Ikhebgezegddatdezerapportageoverdetweedehelftvan2008gaatendatersinds31december2008heelveelisveranderd.Ikbesefdatiknunieuwegetallennoemovernieuweinzichten,maaroverdeafgelopenrapportage-termijnhadudiegewooninzichtelijkgekregeninhetvolgendhalfjaar.DeheerPoppe(SP):Ikhebgevraagdwanneerwijdeeerstvolgendehalf-jaarlijkserapportagekrijgen.Datmoetongeveernuzijn.Medio2008haddenwijcijfersenerisveelveranderd.Ikhoorsteedsvandezestaats-secretarisallemaalonmeetbarebegrippenenonmeetbarecijfers.IkweetnietwatinsBlauehineinis,watwishfulthinkingisenwatwerkelijkheidis.Ikkandatnauwelijksuitelkaarhoudenmetdezestaatssecretaris.IkwileenhalfjaarlijkserapportagebinnenpakwegtweemaandenwaarindeexactecijfersstaanvaninstroomenuitstroomenookderesultatenvanWervingenBehoudendeactieplannendiedaarinzitten.Watzijnderesul-tatendaarvan?Ikwildatgewoonhebben,wantandersblijvenwijhierbezigoverallerleicijferswaarniemandietsmeeopschiet.StaatssecretarisDeVries:Wijhebbeninhetvorigedebatafgesprokendatiktweejaarlijksrapporteer,infebruarieninseptember:infebruarioverdetweedehelftvanhetjaar,inseptemberoverdeeerstehelftvanhetjaar.Ikhadnatuurlijkkunnenzeggendathetdebatvanvandaagalleenoverderapportage2008gaatendatikallenieuweinzichtenbewaartotderapportagedieuinseptemberkrijgt,wantdandoeikpasverslagoverhetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10920 eerstehalfjaarvan2009.Maardatisookgeenfairdebat.Wijhebbeneentweejaarlijkserapportage.DeheerPoppe(SP):Destaatssecretarisspreektovereentweejaarlijkseintegralerapportage.Datwilnietzeggendatwijhalfjaarlijkseentussen-rapportagekunnenkrijgenoverdeontwikkelingen.Datismijnvraag.Tweejaarlijks,datisnogalwat.StaatssecretarisDeVries:Nee,tweekeerperjaar.Datishalfjaarlijks.DeheerPoppe(SP):Kunnenwijbinnentweemaandendelaatstecijfersverwachtenoverinstroom,uitstroomenderesultatenvandeactie-plannenuitWervingenBehoud,waaropwijdestaatssecretariskunnenafrekenen?StaatssecretarisDeVries:Deafspraakisdatudetweederapportage,diegaatoverheteerstehalfjaar2009,inseptemberkrijgt.DeheerKnops(CDA):DitwordteenBabylonischespraakverwarring.Wijhebbenhiereenrapportagedieeindigtop31december.Erisdaarnaheelveelgebeurd.Hetisinderdaadverwarrend,maarikbegrijphetdilemmadatdestaatssecretariswelcijfersoptafellegtdienietindebriefstaan.IkvinddatdeKamereerderhierovermoetspreken,alsderapportageuitis.Dathadookgekund.Maarikwilwelvasthoudenaandegemaakteafspraken.Wijgaanhiernietelkedagdespelregelsvandewedstrijdveranderen.Datbetekenttweekeerperjaarrapporteren.Deontwikke-lingengaanheelsnel.Inhetverledengingenzenietzosnel;daarkunnenwijalleenmaarblijomzijn.Latenwijdeprocedurevolgenenzelfeerderhieroverdebatteren.Ikhadookeenaantalvragendiegerelateerdwarenaandeactualiteit,dieiknietterugvondinditstuk.Destaatssecretarisheeftzevooreendeelbeantwoord.Datisnueveneenhandicap.IkzegditinreactieopmevrouwEijsinkendeheerPoppe.Devoorzitter:Ukuntheelvaakopelkaarreageren.Uhebtooknogeentweedetermijn.Diekansubstantieelzijn,alsudaarmeerekeninghoudt.MevrouwEijsink(PvdA):IkbegrijpdeopmerkingvandeheerKnopswel,maarikvoelmijtochgeconfronteerdmet«ifyoucan’tconvince,confuse».Derapportageisvan26februari.Wellichthaddestaatssecretariszelfhierovereenaantalopmerkingenkunnenmakeninzijnbijgevoegdebrief.Hetenigeverschildatiknuhoor,hetenigegetaldatvoormijnieuwis,isdateropditmomentniet7600vacatureszijnmaar7300,plusdaterveelinstroomis.Datishetenigeverschildatikhoor,maardestaatssecretarismaakthetwatmijbetreftveelgroter,alsofwijheelveelmissen.300istochnietzoveel,alsikziehoeveelwervingsactieshierbovenopzitten.Dankomikweerop«meten»terecht.Datmaaktditdebatzoconfusing.Voorderesthoudikmijookgraagaandeafspraak,maardestaatssecre-tariskanzelfbedenkendathijindezetijdineenberichtvan26februariaandeKamerdelaatstecijferskanmeenemen.Datzouheelverstandigenhandigzijn.DeheerPoppe(SP):Alsikhetgoedbegrijp,krijgenwijinseptemberdeintegralecijfers–instroom,uitstroom,deeffectenvanWervingenBehoud,alleactieplannen–uitgesplitstnaarresultaat.Hebikdatgoedbegrepen?Zoudat,geziendeontwikkelingenmetdeblijvendeleegloopzonderzichtopeenkeerpunt,nietvoordezomervakantiekunnen?StaatssecretarisDeVries:Inderdaad,devolgenderapportagekomtinseptember.DelesvoormijisdatikzoveelmogelijkmoetvoorkomenomTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10921 nieuwecijferstertafelteleggenendatikmijmoetbeperkentotdestukkendievoorliggenvoorhetoverleg.Eenanderpuntinverbandmetdeontwikkelingenbijhetpersoneelbetrefthetbehoudenhetloopbaanperspectief.DeheerKnopszegtdatwijnogsteedsprofessionalskwijtraken.Hetprobleembijdevullingismetnamedeuitstroom;deinstroomisdatveelminder.Hoeproberenwijnubehoudbeterteorganiseren?DatheefttemakenmeteenaantalvoorstellendiedeKamerzelfmedeheeftgedaan.Dediscussieoverdecombinatiearbeidenzorgisereenonderdeelvan.Verdernoemikdehelderheidoverhetloopbaanperspectief.Desituatietotditmomentwasalsvolgt:eenjonggezin,altweeàdrieuitzendingengehad,daarnaasteenheelgoedperspectiefopdearbeids-marktenonzekerheidoverdetoekomstbijDefensie:zouerweereennieuwereorganisatiekomen?Danmaakjedeafweging:ikkanbetermijnkanseninhetbedrijfslevenzoekendanbijDefensieteblijven.Datisdebelangrijkstegroepdiejekwijtraakt.TerechtzegtdeheerKnopsdatjedanookveelkennisenkundekwijtraakt.Mijnverwachtingenhoopisdatwijdiemensennubeterkunnenbinnenhouden.Maardatisdanvanwegedearbeidsmarkt,wanterzijnminderkansenomwegtegaan.Datmoetnatuurlijknietdeenigeredenzijn,wantdanishetenkeleennegatiefgegeven:wijblijvenmaar,wantwijkunnennietanders.Deuitdagingisookdatwijmeermaatwerkkunnenleveren,de«bigfish»vanFPSwaar-overmevrouwEijsinksprak,omdathandenenvoetentegeveninloopbaanpatronen,zodatmensengevoelkrijgenbijhuntoekomstbinnendeorganisatie.Danmakenwijechteenslag:nietmeerhetcohortdenken,maarpervacaturekijkenwiekwalitatiefdebesteis.Indatverbandisterechtgevraagdofjedanheelhardmoetvasthoudenaandriejaarlijksetermijnen.Watmijbetreft,hoeftdatbinnenFPSniet.Sterkernog,alswerkgeverhebikervaakbelangbijommensenlangerophunplektehouden.NeemhetheleprocesmetdeRekenkamer:wiljestructureleverbeteringenineenorganisatiekrijgen,danishetlastigalsdemensenteveelentesnelwisselen.Ikzegerweleerlijkbijdathetprimaireenwerkgeversbelangis.Ikweetookdatveelmilitairenbestblijzijnmetdiewisselingperdriejaar,omdatdatzichtgeeftopeenbepaaldcarrièrepatroon.Hetisaltijdeenmixvanleukeenminderleukefuncties:ikmoetnueenstaffunctiedoenvoordriejaar,maardaarnakanikweerietsoperationeelsdoen.IkzoubijSPEERheelgraagmensennietdriejaar,maarvierofvijfjaarwillenvasthouden.Alleenzaldatwelinoverlegmetdebetrokkenemoeten.Alsiemanddatwil,dandolgraag!DatmaakthetveranderenenverbeterenvandeDefensieorganisatiealleenmaarmakke-lijker.Ikhebechterniethetgevoeldatdewerknemersvanhetrechtomteroulerenafwillen.DeheerKnops(CDA):Ikziediespanningookwel.IkbeniniedergevalblijmethetantwoorddatdiedriejaargeenwetvanMedenenPerzenis.IkconstateerdatbijbepaaldeonderdelenbinnendeDefensieorganisatienogsteedsbehoorlijkwordtvastgehoudenaandiedriejaar.Jekuntdaneenjaarverlengenensomsnogeenjaar:maximaalvijfjaarendanmoetjeechtweg.Alsjedatnietdoet,wordtdiebetrokkenmedewerkergehin-derdinzijnverticaleloopbaanontwikkeling.Ikpleiteigenlijkvooreenloopbaannetalsindeaccountancy:jebegintalsaccountanten30jaarlaterbenjenogaccountant.Datwilnietzeggendatjejenietontwikkeldhebt,datjenieteenbepaaldeloopbaanhebtdoorgemaakt,maarjebentmethetzelfdevakgebiedbezig.HetzouvoorbepaaldegroepenbinnenDefensiemogelijkmoetenzijnomookzo’nloopbaanteontwikkelenomtevoorkomendataldiekikkersdoordeorganisatiespringeneneruiteinde-lijkeenhoopkennisenervaringverlorengaat.StaatssecretarisDeVries:Ikbendatmetueens,maarhetverschilisweldatdieaccountantvaak,ookalblijfthijaccountant,zijnperiodiekenenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10922 zijncarrièreopbouwt,terwijleenburgerfunctieinschaal12ofeenmajoorsfunctiebinnendeDefensieorganisatieindeloopderjarennietopeensineenschaal14-functieofeenoverstefunctieovergaat.Daaromwillenmensenopeengegevenmomentswitchenomcarrièretemaken.Jezultookdaarnaarmoetenkijken.Ikonderschrijfuwwensenikbenhetmetueensdatwijdaarinflexibelmoetendurvenzijn,wantdangeefjeFPSechtinhoud.Datheeftallestemakenmetdepersoonlijkeafspraken.Ervaltookbestnogwatinteverbeteren.IkwasmaandagbijdeEBD,deExterneBemiddelingDefensie.Bijvoorbeeldinjanuariwarener120mensenvooreenexternbemiddelingstraject.Vandie120mensenblijveneruiteindelijk70bijDefensie,omdathetviadeEBDmakkelijkerluktomvanmarinewerknemerlandmacht-ofluchtmachtwerknemerteworden.IkbenblijdathetviadeEBDgoedwerkt.Datgeeftwelaandatwijnogeenwereldtewinnenhebben,opdathetmakkelijkerisombinnenDefensievanhetenenaarhetanderekrijgsmachtonderdeelovertestappen.DitsluitaanbijdeanalysevanmevrouwEijsinkdatdieflexibiliteitdebigfishis.DankunjemaatwerkleverenenmensendebeloningenwaarderinggevenvoorhunloopbaanbinnenDefensie.Maarhetisnietalleeneenkwestievanstructurenveranderen.Hetheeftooktemakenmetculturenveranderen.Daaraanmoetenwijhardblijvenwerken.DeheerVoordewindheeftgevraagdnaardeuitstroomvanuitdeoplei-ding.HijvroegspecifieknaardeKMA,het«takeitorleaveit»-onderzoek.Ookdaarwashetvooreendeeleencultuurprobleem.Metdeinstructeursisbesprokendatiemanddiegoedgekeurdisopdatmomentgeschiktisvoordeorganisatie.Danmoetdeopleidingnieteenextrakeuringstrajectzijn.Jebentalsinstructeurnietsuccesvolalserzoveelmogelijkmensenafvallen,maaralsjeerinslaagtzoveelmogelijkmensenoverdeeind-streeptetrekken.HetheeftallestemakenmethetsociaalleiderschapinhetkadervanStaal.Ookdaarissprakevaneencultuurverandering.Maarookdaargeldtdat,alsjehebtgekozenvoorhetKL-trajectmaarlieverwiltoverstappennaarhetKLu-traject,ditookmakkelijkermoetkunnen.DatiseentweedeelementgeweestomdeuitvaluitdeKMA-opleidingterugtedringen.Hetzijnsomsookheelkleinepraktischedingen.Bijvoorbeeldhetschokeffectdatjebinnennotimevoortweewekenjemobieltjekwijtbent,betekentmisschiendatwijerietsminderrigoureusmeeommoetengaan.Zelfsdatzijnelementeninhetkadervaninitiëleopleidingenuitvalwaaraanwijonsmoetenaanpassenomeengastvrijwerkgevertezijndiemensenaandehandmeeneemtinhunopleiding.Wijbetrekkenookhetthuisfronterbijenverstrekkeninformatie:watkunjeverwachten,hoelangisiemandweginzo’ninitiëleopleiding?Kortom,hetzijnallerleielementendiemoetenbijdragenaanhetverminderenvandeuitvaltijdensdeinitiëleopleidingen.DeheerBoekestijnvroegnaardelagereuitval:41%inplaatsvan45%Erziteenaantalelementenin.Het«trainthemin»-programmaisvanbelangommenseneenfysiekeherkansingtegeven.Ookvanbelangtijdensdeinitiëleopleidingishetroc-traject.Daarmeekrijgjebijuitstekeengroepbinnendiealveelbetervoorbereidengeëquipeerdisomaandeoplei-dingbinnenDefensietebeginnen.Daarnaastiserdedifferentiatieineisenommeerfunctiegerelateerdeeisenaanmensentestellen.MevrouwEijsinkvroegnogspecifieknaarderoc’s.Hoezithetmetdetaakverdeling;watdoethetrocenwatdoetDefensie?HetDefensiedeelisprimairdepraktijkvorming.Datishetdeelwaarvoorwijverantwoordelijkzijnenwaarvoorwijbetalen:destage,dereiskostenvergoedingendestagevergoedingvan€14perdag.Voorderestishetallemaalciviel.OCWbetaalthetroc-deel.Deverantwoordelijkheidligtbijhetroc.Datgeldtookvoordeverzekeringen,hetpraktijkdeelendestages.Indetaak-verdelingishet,metuitzonderingvandeberoepspraktijkvorming,alle-maalcivielenroc.DatwasdevraagvanmevrouwEijsinkoverhetroc.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10923 MevrouwEijsink(PvdA):Ikvindheteenkleinbeetjemager.Mijnvraaggingnogveelverder.Destaatssecretarisheeftindebijlagetweeactie-puntengenoemdendaarhadikooknogeenpaarvragenover.ErstaatduidelijkindathetnognietheeftgeleidtoteenaanmerkelijkgrotereinstroomviahetCWIendatallochtonejongerennietwordenbereikt.Ookstaater–ikwasdaardoorgetriggerd–datOCWdestaatssecretarisinzageheeftgegeveninaldiecijfers.Watgaathijdaarmeedoen?Hetgaatomcijfersovervoortijdigeschooluitval.Hijgaatdatanalyserenentoepasbaarmaken.Mijnvraaggingookoverdedocenten.Ikvindheteenbeetjemagerbeantwoorddatalleendeberoepspraktijkvormingdaarondervalt.Ikwilgraagwetenhoeikmijdatmoetvoorstellen.Ikhebookmetroc’sgesproken.Ikvroegnognaardepilotendeavonddieop19maartheeftplaatsgevonden.Ikheboudersgesprokenvanleerlingendieachttienmaanden...StaatssecretarisDeVries:Ikkomnogopdievragen.MevrouwEijsink(PvdA):Gaatdatdanookoverhetroc?Ikzougraagziendatdestaatssecretarismeerhieropingaatenbijeenvolgenderapportage–hetiseenonderdeelvanWervingenBehoud–dezepuntenaanstiptendegetallennoemt.Hetisheelveelwishfulthinking.Ikkanerechtgeenpeiloptrekkenwatwijin2010,2011en2012kunnenverwachten.Waarwilhijnaartoe?StaatssecretarisDeVries:Diecijferszijnvolgensmijhelder.Vande1700nustijgenwijnaar2000endannaar3000.In2011moetenwij4000plekkenviaderoc’svullen.Datgeldteveneensvoordeuitbreidingvan7naar30roc’swaarmeewijzakengaandoen.WatdesamenwerkingmetLufthansabetreft,deelikdemeningvanmevrouwEijsinkvolledig.Datisvolstrektmislukt.Ikwasalbijnatoeaaneeningebrekestelling,wantdeverhalenvandeouderszijntenhemel-schreiend.Erwordtopditmomenteenextraslaggemaaktmetnieuweexamensomervoortezorgendathetresultaathopelijkwelpositiefwordt.MaaroverdeanalyseenzorgvanmevrouwEijsinkzijnwijhetvolstrekteens.Eriseenheelslechteprestatiegeleverdwaarvandeleerlingenhetslachtofferzijngeworden.Ikbenookgeschrokkenvandieverhalen.Erwordenpogingengedaanomtochnogietsvandiefoutenteherstellen.Ikwildatgraageenkansgeven.Alsdejongerenhunexamenalsnogmetgoedgevolgkunnenafleggen,zijnzijdaarmeehetbestegeholpeninplaatsvanmetjuridischeprocedures.BijdeCWI’szijndeinformatiezuilengeplaatst.Datheeft,zostelikinderapportageoverhetconvenant,nognietheelveelconcreteresultatenopgeleverd.Daarbijkanhelpendatwijviahetmarkerenvandie1500vacaturesmeerspecifiekeinformatiekunnenbiedenaandeCWI’swaaropiemandkansolliciteren.Ikwildatdie1500vacatureszichtbaarwordengemaaktenherleidbaarenvindbaarzijn,zodatmenerdaadwerkelijkopkansolliciteren.DeinformatiezuilenindeCWI’swarentotopditmomentnognietvoldoendegeladenmetheelconcretevacatures.HetgingmeeromalgemeneinformatiehoejebijDefensiebinnenkomt.Wathetallochtoneaandeeldaarinbetreft,merkenwijdatwijnogeenextraslaghebbentemaken,omdatwijhenookviadeCWI’sonvoldoendebereiken.Wijmoetenveelmeernaardenetwerkenvanallochtoneorgani-satieszelftoe.DaarbijloopikheelsterktegenhetbeeldaandatDefensieeenorganisatievangevechtsfunctiesis,geschikt/ongeschikt,watderedeniswaarommenergeenbaangaatzoeken.WijmoetengerichterzichtbaarmakendatDefensieveelmeeranderefunctiestebiedenheeft.VanmiddaghadiktoevalligeenoverlegmetTANS,eenorganisatievanMarokkaansestudenten.Dergelijkesessiesbenutikomvanuitdeorganisatiesvancultureleminderhedenzelfextratipstekrijgen:hoebereikikdezedoel-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10924 groep?DatblijktviaCWI’senalgemenewervingscampagnesonvol-doendetewerken.Wijmoetenechtopdiegroepenzelfaf.DeheerKnops(CDA):Betekentditdatdie1500geëarmarktevacatures–hetzijnnietzomaar1500functies;zezijnbenoemdenbekend–ookviaderegulierekanalen,bijvoorbeeldWerkenbijhetRijk,bereikbaarzijn,datzenubijwijzevansprekenopinternettevindenzijnendatmorgeniedereenkansolliciteren?StaatssecretarisDeVries:Datismorgennognietgerealiseerd,maardatisnadrukkelijkwelhetdoel.Zezijnalle1500afzonderlijkgeëarmarkt.MevrouwEijsink(PvdA):Ikbegrijpnietzogoedwaaromdestaatssecre-tariszegtdatdeCWI’smoetenwordengekoppeldaanderoc’s.Ikhebtocheenheelanderbeeldvandemensendieopdie1500functiesterechtkunnenkomen.Misschienishetgoedomtewetenoverwelkedoelgroepwijhetnuhebben,wantwijhebbenhetovervolstrektanderedoel-groepen.Destaatssecretarismaakterwelheelsneleenbewegingin.Hetisgoedtehorendatdestaatssecretarishetvolstrektmetmijeensisdathetroc/luchtmacht/Lufthansa-projecteendramaisgeweest.Ookikheboudersgesprokenenookikbenervanopdehoogtewatop19maartisbesproken.Jongerenhebbenachttienmaandenvoornietsopeenoplei-dinggezeten.Datisonverantwoordelijk.Hetisnietgoedvoordelucht-machtzelf.Hetisgeengoedepr.Ikwilgraagvandestaatssecretarisweten–ikwilerookgraagovergeïnformeerdworden–waterwordtgedaanvoordezeoudersenvoordezeleerlingen.DeprvanDefensieenvanLufthansaisopditrocdramatischverlopen.StaatssecretarisDeVries:Ikzalietsconcreteringaanopdeoplossings-richtingenrondomLufthansa.Wijwillenherexamensaanbiedenoponzekosten,zodatergeenextrakostenvooroudersenleerlingenhoeventewordengemaakt,omopdiemanierdeopleidingsuccesvolafteronden,zodathetkanleidentoteenaanstellingalsvliegtuigonderhoudspecialistbijDefensie.AlsereenherexamenisaangebodeneniemandtochafhaaktomdathijnietbijDefensiewilwerken,wordthijwelbegeleidnaaranderwerkopbasisvanhetmetgoedgevolgafleggenvanhetherexamen.Alsiemandnietslaagtvoorhetherexamendoordetegenvallendebegelei-dingdiehijtotophedenheeftgehad,zullenwijkijkenofwijanderefunc-tieskunnenaanbiedenbijDefensie.Hetiseendriesporenbeleid:alshetherexamenmetgoedgevolgisafgelegd,krijgtmeneenaanstellingbijdeluchtmachtofalsmendatwilbegeleidingnaareldersbuitenDefensie;slaagtmennunietvoorhetaangebodenherexamen,dankrijgtmendemogelijkheidvaneenanderefunctiebijDefensie.Ikkombijhetonderzoekvandeelasticiteit.MevrouwEijsinkzegtterechtdatheteenmetingisopbasisvananalysesvanmensenuitdebondenenmensenuithetwerkvelddiemetelkaareensessiedoenomeenanalysetemaken.Ikhebgeenconcretemetingen.MevrouwEijsinkzegtdateralheelveelgegevensuithetverledenzijnopgrondwaarvandiemetingenwelkunnenwordengedaan.Deanalysewasjuistnudateendeelvandeideeënechtnieuwis,zodatwijnoggeenechtempirischonderzoekkunnendoenopbasisvaneerderverworvengegevens.Datgeldtvoordewervingsbonusenvoordevrijstellingvanjongevaders.Kortom,daaromisvoordezeonderzoeksmethodegekozen.MevrouwEijsinkheeftgelijkdathetgeenempirischonderzoekis,maargegevendeomstandighedenendevoorgesteldemiddelenwasdathetbestewatwijinditgevalkondendoen.Watlevertdatonderzoekdanop?Meerdanwijhaddengedacht,wordtdoorallebetrokkenenaangegevendatookdeondersteuningvancommandanteneenbelangrijkpuntvanaandachtis:hebbenzijvoldoendetijdengelegenheidominvullingtegevenaanhetpersoneelsbeleid?DatisTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10925 eenvanderedenengeweestwaaromwijdeafbouwvandeP-organisatiebinnendeoperationelecommando’shebbenwillentemporiseren.MevrouwEijsink(PvdA):Ikzoubijnazeggen«I’mnotbuyingthis»,alsikkijknaardebeschrijvingvandevariabelen.Uhebter75staan.Vandie75variabelenisdehelftallangeretijdinwerking.Ubentallangeretijdbezigmetopleidingenhetverminderenetceteravanditendat,duserisnietsnieuwsaan.Deondersteuningvancommandantenhebbenwijinnovember2007albesproken,dusdaarisnietsnieuwsaan.DevraagvandeKamerwasompermaatregelduidelijktekrijgenhoeveelgelderinzitenwathetgaatopleveren.DestaatssecretarisisbijvoorbeeldopdeHuis-houdbeursgeweest.Datisoverigenseenfantastischinitiatief.Ikvindhetbewonderenswaardig.Alleenhadudieschortennietmoetenuitdelenmetgeschikt/ongeschikt.Datvondikdanweerdramatisch.Ugaattochgeenvrouwenschortenuitdelenmetgeschikt/ongeschikt?StaatssecretarisDeVries:Uwiltnietwetenhoeenthousiastmendaar-overwas!MevrouwEijsink(PvdA):Maargoed,udeedhet.Datisookzo’nvoorbeeldvaneenonorthodoxeaanpak,prima.Maarhoegaatudatmeten?Erwordtweergeldingepompt.Opditmomentwordenerweermiljoeneningeïnvesteerd,maaruzegtalleen:ikweethetniet,wanthetkannietgeïsoleerdbeoordeeldworden.HoekandeKamercontrolerenwaarumeebezigbentenwatietsgaatopleverenzonderdatalleswordttoegeschrevenaandebrederefactorvaneconomischeactiviteit?StaatssecretarisDeVries:Uhebteerderdezelfdevraaggesteldoverdeopendagen:watisdeeffectiviteitvanopendagenophetgebiedvanwerving?Ikzouernietnaartoewillendatwijvooriedereactiviteitapartmateriaalmoetenontwikkelen,zodatwijaanhetingezondenmateriaalkunnenherleidenwaarvanhetafkomstigis.Datzouookveelkostenmetzichbrengen.Aandegenendiezichaanmeldenvooreeninformatieavonddanweleensollicitatie,willenwijvragenhoezijophetideezijngekomenomdezeinformatievraagdanweldezesollicitatiebijonsteplaatsen.Ikmoetwelbekennendatwijeerderzo’nonderzoekhebbengedaanwaarbijheelveelmenseninvulden«vanwegedetv-spot»,terwijlindeweekdaar-voorhelemaalgeentv-spotwasuitgezonden.Kortom,wijkunnendatonderzoekdoenenikzeguookgraagtoedatwijweerzullenvragenaanmensendiezichaanmeldenhoezijophetideedaartoezijngekomen.Hethangtuiteindelijkvandebetrokkenezelfafofhijhetjuistegegeveninvult:hetwasdeHuishoudbeurs,hetwasdeopendag,hetwashetspotjeofhetwasuwinternetsite.Wijwillenbestdiepogingweerdoen.MevrouwEijsink(PvdA):Ditwasmijnvraagniet.Destaatssecretarisdraaitmijnvraagvolledigom.Wijhebbeneerdermaatregelengenomenrondomopleiding,instroom,uitvaletcetera.Datisnietsnieuws;hetspeeltalvijftottienjaarindeorganisatie.Destaatssecretarisleidtmijnvraagnutoenaareenvolstrektanderdeelvanhetspectrum.Dergelijkezakenschietenbinnenzijnorganisatiealjarentekort.Wijhebbenerdeafgelopenjarenmiljoeneningestoken.Ikwilopdehoogtezijn:leverthetwatop,watgaanwijermeedoen,welkedoelenhebtuzichzelfgesteld?Daargaathetover.StaatssecretarisDeVries:Uzegtdaterdingentekortschietenwaarwijaljarengeldinsteken.HetonderzoeknaardeelasticiteitwaaromdeheerKnopsindertijdheeftgevraagd,zagopdeprioriteit,hetlijstjevanvijf,vanmaatregelen.Hijwildegraagwetenhoeelastischdiewarenenhoezeopelkaarinwerkten.DatwashetdoelvanhetonderzoekendatisnuaandeKamergeleverd.Hettweedeonderwerpopdeagendazijndeuitzendgegevens,waarnaardeheerPoppeheeftgevraagd.EriseenpersoneelsdossiereneenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10926 medischdossier.Inhetpersoneelsdossierishelderaangegevenaanwelkeuitzendingbetrokkeneheeftdeelgenomen.Alserzichbijiemandklachtenontwikkelen,isopbasisvanhetpersoneelsdossierincombinatiemethetmedischdossieraltijdteherleidenmetwelkeuitzendingdateenrelatiezoukunnenhebben.Alsikdeoperationelegegevensdaaraantoevoeg,kanikzienwaareenbelangrijkincidentisgeweestofwaar«troopsincontact»zijngeweestenkanikdatmakkelijkerinzichtelijkmaken.MaarikweetnietofdeheerPoppedaarmeedezekerheidbereiktwaarhijnaarzoekt.ErzijnonderzoekengeweestnaarPTSS.IkbenonlangsbijCentrum’45geweestenhebeenaantalmensenmetPTSS-klachtengesprokendieinLibanonzijngeweest.VaakblijktdeonmachtomietstedoeneengroteremogelijkeoorzaakvanPTSSdanhetdaadwerkelijkingevechtgeweestzijn.Jehadindiesituatietochhetgevoeldatjeietskondoen,terwijlvaakhetgevoelietsniettehebbenkunnendoenineenbepaaldesituatie,watzekervoorLibanongangersheelsterkspeelde,eenbelangrij-kereoorzaakkanzijnvoorhetontwikkelenvanPTSS.DeheerPoppezegtdatikgevechtscontacteninhetdossiermoethebbenomdatikdanmeerhandenenvoetenhebomeenrelatiemetPTSStekunnenvaststellen.Ikbetwijfeldatechter.Bepalenderiswatdemissieiswaaraaniemandheeftdeelgenomenomdattekunnenvaststellen.Datzitindepersoneels-dossiersenhetkanopdiemanierwordenvastgesteld.DeheerPoppe(SP):Destaatssecretarisspreektoverbijzonderevoor-vallen.IkkenookdeverhalenoverLibanon.Zijzittenopeenpost,Israëlvuurterdrieuurlangoverheenengranatenvallenineenvluchtelingen-kampbeneden.Zijziendeellendegebeurenbeneden,maarzijkunnenniksdoen:zijhebbengeennetjeomdegranatentegentehouden.Hetvurenstopt,binneneenhalfuurrijdenerallemaalambulancesrondenzijbeginnenopnieuwtevurenterwijlallerleihulporganisatiesbenedenbezigzijn.Datheeftmenseneentraumaopgeleverd.Datzijnbijzonderevoor-vallen.Wijhebbennuanderevormenvanmissies:meercombat,meerstrijd,meerechtoorlog.Maarookdaarhebjedebijzonderevoorvallen,bijvoorbeelddemensendiebijkapiteinKrooninhetveldwaren.Datwaseenbijzondervoorval,datmoetgenoteerdzijnenhetwordtookgeno-teerdindeoperationeledossiers.Diesituatiesuitdeoperationeledossiersdemilitariseerje.Jehaaltdegegevenseruitdiegeheimmoetenblijven,maarhetvoorvalkanvermeldworden:Pietisbetrokkenbijhetvoorvalendatkomtinzijnpersoonlijkdossier.Datbedoelik.Achtjaarlaterontwikkeltzicheentrauma:hijgaatervandromenenkomternietmeervanaf;wijkennenallemaaldeverhalen.Destaatssecretarisheefthengesproken,dushijweethoezo’ntraumaontwikkelingfunctioneert.Alshijzichgaatmelden,moethijdatverhaalvertellen.Danheefthijdatpersoonlijkdossier,waaraanhijkanherleiden:ikbenindieendiesituatiegeweestendaardroomiknuvan;kijkpsychiaterofarts,zowashet.StaatssecretarisDeVries:Mijnstellingisdathetteherleidenvaltdoordatinhetpersoneelsdossierpreciesterugtevindenisaanwelkeuitzendingenwelkerotatiemenheeftdeelgenomen.Datmaakthetnietnoodzakelijkomhetheleoperationeledossiervanwaterpreciestijdensdierotatieheeftplaatsgevondentoetevoegenaanhetpersoneelsdossier.Datkanookgewoonwegniet.IkbegrijphetdoeldatdeheerPoppenastreeft,maarmijnstellingisdat,alshetzichvoordoet,jehetpersoneelsdossierhebtenkuntzienvanwelkerotatieiemanddeelheeftuitgemaakt.Metdekoppelingmetdeoperationelegegevens,dienogbeschikbaarzijn,valtdatprimainkaarttebrengenvoordebehandelaars.DeheerPoppe(SP):Ikspreekteveelveteranendieeengigantischprobleemhebbenomhuneigengegevens,vanhuneigenlevenalshetware,bijelkaartesprokkelen.Daaromvindikdathetgewoongebundeldmoet.DestaatssecretarisheeftgezegddatdiegegevensnietautomatischTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10927 wordenopgenomeninhetpersoneelsdossier.Watbetekent«nietautoma-tisch»?Moetdeveteraandaaromvragen,alshijuitdienstisgetreden?Danmoetendieoperationeledossiersweeropgespijkerdworden.Hetkanwelvijfjaargeledenzijn.Datlijktmijallemaalnietnuttig.Hetkanwelwordenopgenomeninhetpersoonsdossier,maarnietautomatisch,duskennelijkopverzoek,overietswatzesjaargeledenisgebeurd.Datistochnietverstandig?Datgeefteenrompslompvanhiertotenmetgunterendatwerkttraumatiserendvoordemensendiealgetraumatiseerdzijn.Datbedoelik:zetdiedingenerin.StaatssecretarisDeVries:Mijnstellingisdathetnogmeerrompslompgeeftomheterstandaardintedoenendathetookniethandigisuithetoogpuntvanvertrouwelijkheid.Alshetnodigisinverbandmeteenzorg-vraagdiezichvoordoet,valtdiekoppelingaltijdtemakenenishetookbeschikbaar.Maarwijwordenheternietovereens.DeheerPoppe(SP):Voorzitter.Ikmaakerernstigbezwaartegendatdestaatssecretariszichhierzometeenjantje-van-leidenvanafmaakt.Devoorzitter:MijnheerPoppe,ikdenkdatuerhiernietuitkomtnatweekeerinterrumperen.Wijkunnenhetnogvijfkeerdoen...DeheerPoppe(SP):DievanmevrouwEijsinkwarenooknietzodatwijerechtuitkwamen,dusikmagookevenopditpunt,wanthetgaatnuovermensen.Devoorzitter:Datbegrijpikookheelgoed.Dathoeftumijniettevertellen,maaruhebtnogeentweedetermijn.DeheerPoppe(SP):Nee,ikvertelniks.Ikhebeennaderevraagaandestaatssecretaris.Devoorzitter:Alshetineenvraagis!DeheerPoppe(SP):Ja,wantdestaatssecretarismaaktzicherhiermeteenjantje-van-leidenvanaf:diegegevenszijndanbeschikbaar.Datbetekentdateenveteraandiejarenlatermoetopvragen.Hijweetbijwijzevansprekennieteensmeerwaarhijmoetzijn.Hijwordtvanhetkastjenaardemuurgestuurd,vanhiertotenmetgunter.Datwerktniet.Daaromwilikdathetwelautomatischinzijnpersoneelsdossierstaat,dathijmeenaarhuiskrijgt.Datvraagik.StaatssecretarisDeVries:Hetisfeitelijktochdezelfdevraag.DeheerPoppevindtdathetgecombineerdmoetworden,maarmijnstellingisdathetnietmoetendathetdesgevraagdbeschikbaarisalseraanleidingtoeis.Eenanderhoofdpuntisdevrijstellingvanwegejongekinderen.DeheerKnopsvraagtwatditnubetekentvoordejongevaders.Isdatinderdaadperkind?Ja,datisperkind.Ishetdaarmeemogelijkdateenjongemilitairvoortweekinderenineenbepaaldeperiodevrijstellingaanvraagt?Ja,conformdezeregelingisdatmogelijk.Alsheteenmeerlingbetreft,ishetnietmogelijkomperkindafzonderlijkvrijstellingaantevragen.Datdoetrechtaanderegelingenaandevergelijkbaarheidvanmannenenvrouwen.Datismeegewogeninonzeinschattingofjedatoperationeelkuntinpassen.MevrouwEijsinkvraagtofheteenlangetermijndoelstellingisindiezindateenmodernewerkgeverdiefaciliteitmoethebben.Ja,ikvinddatwijdatinhetkadervanWervingenBehoudinonzegereedschapskistvanpersoneelsbeleidmoetenhebben.DeheerKnops(CDA):Nadezeuitlegismijnvraagwatditoperationeelgaatbetekenen.Ikhebdiecijfersniet,maarikkanerwelnaargissen.IkTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10928 vermoeddatditeenbehoorlijkeimpactkanhebbenopdeoperationeleinzetbaarheidvandekrijgsmacht.StaatssecretarisDeVries:Hetiseeninschattingdiewijmakkelijkerhebbengemaaktdoorereentrekkingsrechtvantemaken.Erisdusgeenverplichtingomhettedoeninhetjaardathetkindnognieteenjaarisgeworden,maarmenkandatrechtbehoudengedurendeeenperiodevanvijfjaar.Datgeeftaleenzekerespreiding.Inderegelingisookopge-nomendatmendeaanvraagzesmaandenvantevorenmoetdoen,zodatdeoperationelecommandantenzesmaandenvantevorenwetendatbetrokkenegebruikwilmakenvanzijnrecht.Ookdatmaakthetmakke-lijkeromhetoperationeelintepassen.DeheerKnops(CDA):MevrouwEijsinktwijfeltnogofjenadriemaandenweetdatjezwangerbent.StaatssecretarisDeVries:Hetistotjekinddemaximaleleeftijdvaneenjaarheeftbereikt,duserzittennogtwaalfmaandennaastnegenmaandenin.Datmoetkunnen.MevrouwEijsink(PvdA):Zomakkelijkkomtdestaatssecretarisernietmeeweg.Ikgaervanuitdathetplanvan15oktobernogsteedsgeldt.Daarinstaatnamelijkletterlijkdathetmomentvanaanvraagzalmoetenliggenopuiterlijkzesmaandenvooraanvangvandeuitzending.Dankrijgjeeenheelraresituatie.Alsdestaatssecretarisdatvoorstaat,vindikheteenplanvanniks.Ikheberinnovembernaargevraagd,wantditisnatuurlijknietreëel.Daaromzeiikookzojuist:haddanmeegenomenbijhetonderzoeknaarmoedersenvrouwenwathetvoordevadersenmannenbetekent.Ditgaatnatuurlijknietwerkenindepraktijk.Volgensmijiserooknogoverlegmetdevakbonden.Destaatssecretarisknikt.Ikwilgraagwetenwat25maartnuechtbetekent.Ikvoelmijnietzozeervoordegekgehouden,maarikvraagmijwelafhoereëeldatgeneiswatwijhieroverafspreken.Wijkunnenerallemaalgrapjesovermaken,maarikbenhetwelmetdeheerKnopseensdathetindepraktijkhaalbaarmoetzijn.Danwillenwijhetnugewoonweten.StaatssecretarisDeVries:IkheburondomdebegrotinghetoverzichtdoentoekomenwelkeoperationeleeenhedenzijnvoorgesorteerdvoordeuitzendingnaarAfghanistan.Datisubekend.Danhebbenwijhetoverdekomendeanderhalfjaar.Menweetdusofdeeenheidaangewezenisvoordekomendejarenvoordieuitzending.Alsjeeenkindhebtonderdeeenjaar,ishetmogelijkomtezeggendatjegebruikwiltmakenvanjetrek-kingsrechtomaftezienvandieuitzendingwaarvoorjevoorjanuari2010staatopgelijnd.Datmaakthetmogelijkvooreencommandantomdatoperationeelintepassen.Ikvindhetnietzovreemddatjedieeisstelt.Jegeefthuneenrecht,maarvraagtwelomdatoptijdkenbaartemaken.MevrouwEijsink(PvdA):Ikpakgewoonpagina28erbijenikwilgraagdatdestaatssecretarisreageertopdatgenewathierstaat.Erstaatname-lijkdatermetdevakcentralesnogovergesprokenmoetworden.Hetgaatnietomeenautomatischrechtopvrijstelling,maaromeenaanvraag.Hetgaateromdatvanwegeoperationeleverplichtingenetcetera.Ookalhebtunuhetoverzicht,dannogishetnatuurlijkgoedomtewetenwathaal-baarenniethaalbaaris.Ikbenmeervanderealiteit,dieookhiermoetwordenbesproken.Datisbeterdandatwijzometeenweerallemaalmailtjes,belletjesetceterakrijgen.Datwilikvoorkomen.Ikvraagdestaatssecretarisduidelijkheidhierover.Hetstaatgewooninzijneigenbrief.Ikkendeoverzichten,maarditisdeafspraakmetdeKamertotopheden.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10929 StaatssecretarisDeVries:Volgensmijformuleerikgeenandereafspraak.Ja,dezeregelingisnogonderdeelvanoverlegmetdebonden.Indatoverlegismijnvoorstelomvadersmetjongekinderendatrechttegevenenhetteformulerenalseentrekkingsrechtdatzijbinnenvijfjaartegeldekunnenmaken.Ikhoorwelofwijeropdiemanieruitkomenmetdebonden,maardatiswelmijninzet.Daarbijgeldtevenzeerdathetvoormeerdaneenkindkangelden.WijhebbenvanDefensiezijdedeinschat-tinggemaaktdatwijhetoperationeelkunnenwegzetten.DeheerPoppe(SP):Ditbegrijpikniethelemaal.Erisbinneneenbepaaldetijdeenrechtopvrijstelling.Deaanwijzingenvindentussennuenanderhalfjaarplaats.Anderhalfjaarislangerdannegenmaanden.Stel,vanavondwasheteenprettigeavond,enerkomteenkind.Demanisechteraangewezen.Kanhijdievrijstellingnunietkrijgenomdathijaangewezenis?Ofmoetenwerknemerszichsomsaanpassenaandewensenvandewerkgeverbijhetkiezenvanhetmomentvanconceptie?StaatssecretarisDeVries:DanmoetenwijmisschienmaaringaanopdewensvanmevrouwEijsinkengaaninventariserenwelkemannelijkemili-taireneenkinderwenshebben.Dankunnenwijdatbetervoorspellen.DeheerPoppe(SP):Iksteleenserieuzevraag.Daaropwilikgraagantwoordhebben,zondertussendoortjes.MevrouwEijsink(PvdA):Hetisookeenserieuzevraag.StaatssecretarisDeVries:Juistomdatheteentrekkingsrechtisdatmengedurendeeenperiodevanvijfjaartegeldekanmaken,ishetnietnodigomdaaropaanpassingenteplegen.Sterkernog,militairenzittenervolgensmijnietoptewachtendatzijperseinheteerstelevensjaarvanhetkindvanhunrechtgebruikmoetenmaken.Ikkanmegoedvoorstellendatmensendezorgvoorhetkindgedurendeheteerstelevensjaarthuisgoedkunnenopvangen,maardatzijdatlastigervindenwanneerhetkindvoorheteerstnaardebasisschoolgaat,endatzijdievrijstellingduslieverwillenalshetkindvieris.Deruimtevoordieafwegingaandekeukentafelinhetgezingevenwijdemilitairen.Datheeftnietstemakenmetafstem-mingoverdeconceptie.Datisjuisthetvoordeelvandevormdiewijhebbengekozen.DeheerPoppe(SP):Stel,eeneenheidisaangewezen.Latenwezeggendatdezeeenheidvolgendjaarjulimoetvertrekken.Voordietijdwordteenkindgeboren.Ishetjuistdatdevaderdannoggebruikkanmakenvandevrijstellingsregeling,zegtweemaandenvooruitzending?StaatssecretarisDeVries:Devraagisdusofdemilitaireenberoepkandoenopeensoorthardheidsclausulealsdezwangerschapopeendusdanigtijdstipvaltdatdeaanvraagnietmeeristecorrelerenmethetbeginvaneenuitzending,enofhijzodoendetocheenvrijstellingkankrijgen.Alsiksnelreken,wildebetrokkenedangraagthuiszijnindeeersteviermaandennadegeboorte,gegevendeuitzendtermijnenwaarmeewijwerken.Moeterinderegelingeenhardheidsclausulekomenomditmogelijktemaken?Datlijktmijeenmooionderwerpommetdebondentebespreken.Wijzijnnuechterheelhypothetischesituatiesaanhetbedenken.DeheerPoppe(SP):Hetisniethypothetisch.Hetkaneenvoudigvoor-komen.Mijnvraagissimpel.Erisruimtevoordewerknemeromhetmomenttebepalenwaarophijwilgebruikmakenvandevrijstellings-regeling.Datkanzijnalshetkindleertpratenofvlaknadathetgeborenis.Datmaakthijzelfuit;dieruimteiser.KanhijdieruimteookgebruikenalsTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10930 hijnetdriemaandenvoordatdemissiebegintwaarvoorhijisaange-wezenenwaarvoorhijmetzijneenheidwegmoet,voorheteerstvaderwordt?Kandat?Hijisjongvadergeworden,overdriemaandenmoethijopmissie,maarachterafwilhijdeeerstetijdnadegeboortevanhetkindmeemaken.Hijwilluiersverschonen.StaatssecretarisDeVries:Datkanzelfsnual.Mensenkunnenvervroegdnaarhuisgaanvanwegeeenbevalling.OokkaninhetvoorafgaandeSMT-trajectwaarinwordtbepaaldofiemandmeekanopuitzending,wordenmeegewogendatditniethandigzouzijnomdatbetrokkenenetindieperiodevaderwordt.Erisnatuurlijkruimteomdaarineenafwegingtemaken.Waaromisinditonderzoekdeindelinggemaaktinwelofgeenkinder-wens?Datisnodigommeerbeeldengeluidtekrijgenbijdebekendheidvanderegelingenhetgebruikdatervanwordtgemaakt.Erwerdgevraagdofditeenelementisbijdewerving.Hetblijktdatditbijdewervingeigenlijkgeenrolspeelt.Demeestejongevrouwendiebijonssolliciteren,zijnnamelijkhelemaalnognietbezigmetdegedachteaaneenjonggezin.Dekinderwensendevervullingdaarvandoenzichvaaktijdensdediensttijdvoor.Uithetonderzoekblijktdusdathetmeereenbehoudsinstrumentdaneenwervingsinstrumentis.Alsdedoelgroepopdezemaniermeerwordtgespecificeerd,wordtdatveelduidelijker.Iksnapnietwelkbezwaarertegenisdatditonderscheidbinnendedoelgroepwordtgemaakt.MevrouwEijsink(PvdA):Volgensmijheeftdestaatssecretarismijwelgoedbegrepen.Ikbegrijpwathijonderzochtheeft.Ikvindhetechtereenbeetjeabsurdomhetnietover«vrouwenmeteenkinderwenstehebben»maarover«niet-moedersmeteenzekerekinderwens»en«niet-moedersmeteeneventuelekinderwens».Zoalsikinmijntermijnalzei,hebikeenpaaronderzoekenoveremancipatieendergelijkedoorgenomen.Daarinhebikdeuitdrukking«niet-moedersmetkinderwens»etc.nergensgezien.Hetheet«vrouwenmeteenkinderwens».Bovendienginghetinheteigenonderzoekvandestaatssecretarisvanvorigjaarofhetjaardaarvoorooknietover«vadersmeteenkinderwens».Ditisduseenbeetjeeenabsurdebenadering.Erstaatinhetonderzoeksrapportookdatvrouwen,moedersinditgeval,implicietwordenvrijgesteld,duszonderdatzijhetweten.Datisraar.Ikkomvrouwenindeorganisatietegendiemoederzijnendiedatzelfwillenbepalen.Zijwillenhelemaalniet«impliciet»doorhunleidinggevendewordenvrijgesteld.Zijwillenzelf,inhunthuisrelatie,kunnenbepalenwanneerzijweerdirectuitgezondenkunnenworden.Ikvindhetvreemddatdeleidinggevendeiemandimpliciet,zonderhetdebetrokkenetelatenweten,vrijstelt.StaatssecretarisDeVries:InreactieophetonderzoekvandeCommissieGelijkeBehandelinghebbenwijderegelingopditpuntaangepast.Deregelwas:vrouwenmetkinderenonderdevijfjaargaannietopuitzen-ding.Datgeeftechtergrotereongelijkheidmetmannen.Daaromhebbenwijereenknipingemaakt.Alseenvrouwmoederisvaneenkindtotéénjaar,vindtdeDefensieorganisatiehetnietwenselijkdatzijopuitzendinggaat.Naheteerstelevensjaarisheteenvrijwilligekeuzeofzijopuitzen-dinggaat.Daarmeekomtderegelingdichterbijdievoormannen.MetdenieuweregelingwordtdusdekeuzevrijheidgeschapenwaaropmevrouwEijsinkdoelt:laatvrouwenmeteenkindvantwee,drie,vierofvijfjaarzelfdeafwegingmakenofzijopuitzendingwillen.Hetautomatismedateerstbestondinhetgevalvankinderentotvijfjaar,isteruggebrachttotéénjaar.Daarnaisereengroterevrijekeuze.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10931 MevrouwEijsink(PvdA):Wordtdezeregeldusuithetonderzoeksrapportgehaald,enpastdestaatssecretarisderegelingaan?Erstaatnuimmersduidelijkdatderegelimplicietopgaat.Zoalsikdestaatssecretarisnubegrijp,zalhijditaanpassen.Ditstaatechternognietinzijnappreciatie.StaatssecretarisDeVries:Deregelingwordtindiezinaangepastdathetsowiesovrijstellenvanuitzendingzichbeperkttotheteerstelevensjaar.Daarnaastkomtereenmogelijkheidtotvrijstellingmitsbetrokkenedaartoeeenverzoekdoet.DeheerPoppe(SP):Ikhebhetnuoverdemoeder.Devrouwelijkemilitairheefteenkindjegekregen.Inheteerstejaargaatzijnietopmissie.Daarnaisdekeuzeaanhaar.Kandekeuzeduszijndatzijpakwegnogvierjaarnietopmissiewil?Gaathetdusomvijfjaarintotaal,enhoefthetpasweeralshetkindzesis?StaatssecretarisDeVries:Ja,datmag.InhetkadervanhetgezinsbeleidpleittedeheerPoppevoormeerkinder-opvangopdebasis.DeheerPoppe(SP):Liefstnietopdebasis,maarwelindebuurt.Ikwildiekinderennietindekazernehebben.StaatssecretarisDeVries:Inhetkinderopvangbeleidindenbredebiedtdewerkgeversteedsminderzelfdekinderopvangaan.Welisernatuurlijkeenregelingvolgenswelkedewerkgeverbijdraagtindekostenvankinderopvang.Deervaringleertnamelijkdatmeninhetgezinhetliefsteeneigenafwegingmaaktoverdekinderopvangwaarvanmengebruikwilmaken.Hetwerktedusnietdatwijzelfcontractenmetkinderopvang-instellingengingenafsluiten.Depersoonlijkebenadering,devraag-sturingsaanpakzoalsstaatssecretarisDijksmadiemeerinhetalgemeenvoorstaat,geldtookvoorDefensie.Watomvattendenazorgkostenprecies?Hoezithetinverbanddaarmeemetdeveteranenkostenenmilitaireinvaliditeitspensioenen?Dezezijninderdaadnietindenazorgkostenbegrepen,omdatzenietdirectaaneenmissieterelaterenzijn.Datzijnzezekernietinhetgevalvandemoderneveteranen,omdatdegemiddeldeberoepsmilitairtegenwoordigopmeer-deremissiesisgeweest.WelwilikmevrouwEijsinktoezeggendatwijvoortaanperuitzendingopvoorhandproberentebepalenwatdeverwachtezorgkostenzijn.Dezemoetenduswelmissiegerelateerdzijn.Veteranenkostenenmilitairinvaliditeitspensioenvallennietopvoorhandaaneenmissieterelateren.Welhebbenwijnatuurlijkinzichtinwatwijjaarlijkskwijtzijnaanveteranenkosten.Datisongeveer9mln.Ikzegdustoeomindetoekomstmeereeninschattingpermissietemaken,metallebandbreedtesdiejedaarbijhebt.Wijzullenproberendatopteschrijven.InreactieopdevraagvanmevrouwEijsinkomdaaraanalleveteranen-kostentoetevoegen,zegikdatditnietkaninonzemodernekrijgsmachtmetmensendiemeerderemissiesdoen.DevraagvandeChristenUnie-fractiewasofdezekostenextraviadeHGISgeclaimdkunnenwordenalszepermissiewordenaangegeven.Daarbenikaltijdvoor.RuggensteunvandezecommissieommeerkostenvanDefensieviadeHGIStelatenlopen,stelikopprijs.Alshetinzichtelijkmakendaartoekanbijdragen,isdatdejuisteaanpak.ErzijnmeervragengesteldoverdeHGIS,eniksteldeopmerkingenvandevastecommissieopprijs.Erisnusomseenvreemdesituatie.AlseenBushmasteropeenIEDrijdt,kunjehetherstelervanviadeHGISbekos-tigen,maaralswijvoordeveiligheidveertienextraBushmastersmoetenkopen,zijndatinvesteringskostenenmoetDefensiehetzelfbetalen.AlsveelMercedes-Benzentengevolgevanhetslechteterreindoordeassenzakken,zodaternieuweMB’smoetenkomen,moetenwijdatookzelfTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10932 betalen,omdathetnietgerelateerdisaanhetoorlogsgeweld.Ikhebdaar-overgesprokenmetcollegaKoenders,dieookvindtdatditnuheelraarwordtverdeeld.Methetoogopdetoekomstmoetenwijdaardusprakti-schernaarkijken.Erkomteenevaluatienaaraanleidingvanonzepartici-patieinISAFomnategaanofhetdaarbijgoedisgelopen.Voordeslijtagekostenopditmomentzijnergelukkigdetoegevoegdemiddelen.Daarmeedenkenwijvoorhetmomentuittekomen.MevrouwEijsink(PvdA):Ikkomnogeventerugopdenazorg.IkvindhetopmerkelijkdatditblijkbaarnieteerdertotDefensieisdoorgedrongen.DePvdA-fractieheeftditop16februari2006enop17december2007algevraagd.Wijhebbenvoorgesteldomdep.m.-posteruittenemenenervoortezorgendatdaareenbedragkomttestaan.BlijkbaarwordtmenbijDefensienuwakker.Destaatssecretarisweetdatwijerheelgrotewaardeaanhechtendatdiekosteninzichtelijkzijnenmeegenomenworden.Zoalsikeerderhebgezegd,willenwijgraagbezienhoedatkan,alwetenwenietwaarwezullenuitkomen.Daarnaasthebikeenvraaggesteldoverdeschadeloosstellingaandienst-slachtoffersenderegelingdatmensenkunnenterugkerennaarDefensie.Indebriefvandestaatssecretarisvan22decemberwordtgesprokenvanaannamesenschattingen,maarhieroverstaatnietsindebrief.Destaats-secretarisweethoeveelwaardewijeraanhechtendatookdiekostenwordenopgenomen.Datkan,wantdestaatssecretarisheefterervaringmee.Hijweethoeveeldienstslachtofferserzijn.Erzijnmeerdan60zwareslachtoffers.Ditkangewoonmeegenomenworden.StaatssecretarisDeVries:Dediscussieoverdeschadeloosstellingiseenanderedandieoverzorgkostenpermissie.Wijhebbennamelijkgeconsta-teerddaterjarenoverheenkunnengaanvoordatmensenklachtenkrijgenennaaraanleidingdaarvaneenvraagc.q.claimbijDefensieneerleggen.HetvaltdusvolstrektniettevoorspellenwatdeeindrekeningvandezeISAF-missievoorschadeloosstellingen,invaliditeitspensioenenenBIVzalzijn.Daarkunnenwijopvoorhandookgeengooinaardoen.MevrouwEijsinkheeftinderdaadeerdergevraagdnaardezorgkostenpermissie.Zijvroegopdedagvanmijnaantredenomeenextrabriefomdatwijtoendatoverzichtnietkondenverschaffen.Datwaseengoedewake-upcall.Wijwillendaarmeeechterwelzorgvuldigomgaan.Ikwilervooroppassendatwijzorgkostengaanzienalseenbegrotingspost.Ikbennietvooropeneinderegelingen,maarvoordezorgmoeterweleenopeneindezijn.Alserbehoefteisaanzorg,wordtdatdanooknietgebudgetteerd.Wijkunneneeninschattingmaken,maardatneemtnietwegdateendeelvandekosten,namelijkkostendiegewoonviaziektekostenregelingendanweldeAWBZlopen,buitenonsoverzichtbijDefensievallen.Wijkomennogtesprekenoverdeschadeloosstelling.Datpuntisechternietgerelateerdaanmissiespecifiekekosten.MevrouwEijsink(PvdA):Schadeloosstellingisnatuurlijkeenbredeterm.Alsdestaatssecretarisdoeltophetdossiervandemeerdan150rechts-zaken,hebbenwehetnietoverhetzelfde.Bijdienstslachtoffersgaathetechternetzogoedomschadeloosstelling.Datzijnookpersoonlijkedossiers.Misschienhebikverwarringgewekt;mijnexcuusdaarvoor.Meerdan60mensenzijndienstslachtoffer.Mijgaatheteromdatzijindekomendejarendooronsgeholpenworden.Datmoetergensopeenbudgetstaan.VoordeKamermoetduidelijkzijndatdezemensenblijvendgeholpenworden.StaatssecretarisDeVries:Datdezemensenblijvendgeholpenworden,staatnietterdiscussie.MevrouwEijsinkvroegechteromeeninschattingaanhetbeginvandemissie.AlsmensenzwaargewonduitUruzganterug-komenenaanpassingenaanhunhuisnodighebben,ofeenprotheseofTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10933 eenaangepasteauto,besteedtDefensiedaaraanveelgeld,enterecht.Datishelder.Aandevooravondvaneennieuwemissiekanikechtergelukkignietvoorspellenhoehoogdiekostenzullenzijn.DeheerVoordewind(ChristenUnie):Ikkomterugopdekwestievandekostenvanslijtageenvervanging.UiteeneerderediscussieisduidelijkgewordendatdeinvesteringenvoorbijvoorbeeldnieuweBushmastersnietonderdeHGISkunnenwordengebracht,maarvervangingenslijtagewel.Decoalitiepartijenhebbendaaroverindertijdeenmotieingediend.DezemotiestaatlosvanAfghanistan.WijhebbennuookmissiesinTsjaadenSomaliëlopen.Wellichtkrijgenwenoganderemissies.Hoelegtdestaatssecretarisdezemotieuitmetbetrekkingtotextraslijtagekostenenvervangingskostenbijmissies?StaatssecretarisDeVries:IkziediemotiealseensteuninderugommetcollegaKoendershetgesprekaantegaanovereenlogischerregelingvoortoekomstigemissies,waardoorhetnietnoodzakelijkzalzijndatviaeenextramotievandeKamer,hoezeerikzo’nmotieookrespecteer,geldaandeDefensiebegrotingwordttoegevoegdomdezekostenoptevangen.DeheerVoordewind(ChristenUnie):DestaatssecretariszegtdathijinoverleggaatmetministerKoenders.DitzijnechterHGIS-gelden.DaarvoormoethijbijministerVerhagenzijn.Datisweleenverschil.AndersgaathetvanODA-geldenaf,endatwillenwijniet.StaatssecretarisDeVries:Datklopt.IkhadhetOS-budgetinmijnhoofd.DeheerPoppe(SP):Alsdepolitiekbesluitomergensmilitairennaartoetesturen,danzijndatkostenvoorDefensie.WatdeSP-fractiebetreftwordterdusnietmetbegrotingengeschoven.IkmaaknogeenopmerkingnaaraanleidingvandeuitgebreidediscussiemetmevrouwEijsinkoverdekostenvannazorg.Destaatssecretariszeidatjevantevorennietpreciesweetwelkenazorgnodigzalzijnendatdekostendaarvoordusnietzovastindebegrotingkunnenwordenopge-nomen.Indebriefvan22decembervorigjaarwordtechterweldegelijkeenaantalconcretecijfersgenoemd.Ikhadzeopgeteld.Voornazorgkwamikop14,9mln.Ookvoordezorgtijdensdemissiezijnindezebriefbedragengenoemd.Zijnditnudewerkelijkebedragen?Zijnditgemaaktekosten?Tijdensdemissiezijndekostendievoormedischerepatriëring,voordesamenwerkingmetcivieleziekenhuizen,hetIDR,enietsvan€70000voornogeenpaardingen.Daarnaastzijnerdekostenvandenazorg,debriefingetc.Ikhebdebedragennetinmijninbrengopgesomd.Datzijnwerkelijkgemaaktekostenengeentoekomstigekosten.Ikhebgevraagdofdestaatssecretarisonderzoekwillatendoennaarhetmoge-lijkeaantaltraumagevallen,eenaantaldatdoordemissieszaloplopen.Isereenrelatieteleggen,geziendatonderzoeketc.,waardoorteverwachtenisdatdehuidigewerkelijkgemaaktekostennietdeeind-kostenzijn,maardatwijdezekostenvolgendjaarookzullenkrijgen,ofzelfsmeer?Datkandanwelindebegrotingopgenomenworden.StaatssecretarisDeVries:Alsjemeerlangdurigemissiesuitvoert,waarbijjeveelmenseninzet,vergrootjedekansdatjemeermensenmetklachtenkrijgt.Datspreektvanzelf.Ietsandersisofjeditalindebegro-tingkuntvoorspellen.ZekervoorPTSSisdatnietmogelijk,omdatwijwetendatditzichpasnavijf,tienofzelfsvijftienjaarkanopenbaren.Daaromkanikdaarvangeenschattingvoordetoekomstmaken.Degenoemdekostenzijninderdaadwerkelijkgemaaktekostenovertweejaar.AlsjedatwiltextrapolerenvoordeheleAfghanistanmissie,moetjeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10934 ditbedragverdubbelenvoordeperiodedatwijdaarzijn.Hetgaatomwerkelijkgemaaktekosten.DeheerPoppe(SP):Wordendiewelopgenomenindebegrotingvoorvolgendjaar?StaatssecretarisDeVries:Diekostenzijnnatuurlijkafgedektindebegro-ting.Devoorzitter:Ikstelvoordatdestaatssecretariszijnbetoogvervolgtenafrondt,zodaterdaarnatijdisvooreenenigszinssubstantiëletweedetermijn.StaatssecretarisDeVries:DeCDA-fractiesteldeeenvraagoverdemili-tairetehuizen.HetnieuwetrajectmetdeFMTOisnogniethelemaalafge-rond.DeFMTOheeftmijgevraagdomdaaroverpubliekelijknognietteveelmededelingentedoen,omdatdeinternecommunicatiemethetpersoneelvoorgaat.Erzalwordensamengewerkttussenverschillendedenominaties.DeheerKnopsvroegofdeverschillendedenominatiesinderaadvantoezichtvertegenwoordigdzullenzijn.Naarikhebbegrepen,isdatzekerdebedoeling.AlsdeheerKnopsmijvraagtomditalsvoor-waardevoorfinancieringtestellen,vraagthijietswatderijksoverheidnietgewoonistedoen.Wijbeoordeleneenorganisatieophaardoelstel-lingengaannaofwijdiedoelstellingwillenondersteunenmeteensubsidie.Inhetkadervandesubsidiariteitendesoevereiniteitineigenkringgevenwijgeenvoorschriftenoverdesamenstellingvanderaadvantoezicht,maarmijninformatieisdatdeverschillendedenominatiesverte-genwoordigdzullenzijninderaadvantoezicht.Ikkomopdebriefoverdemoties.Wijzijndrukbezigmetde24uursop-vang.Gaatdatalsnelgenoeg?Nee.Welzijnwijnueenconcretemogelijk-heidaanhetonderzoekenmetdegemeenteEindhoven.DaarnaastspeeltdeevaluatievandeUitdagingdoordeministervoorJeugdenGezineenrol.Dezeevaluatiewilikbijditprojectbetrekkenvanwegeeeneerderpuntdatwijvanavondbespraken:dedringendebehoefteaaninstructeurs.Defensiewilfaciliterenindevormvanmensenenmiddelenomeenprojectalsdit,24uursopvangvoorjongerendienognietmetJustitieinaanrakingzijngekomen,eventueelmogelijktemaken.Ditkostonsevenwelinstructeurs.Gegevendeuitdagingwaarvoordetoestroomvanpersoneelmijstelt,wiliknietbovenopdeUitdagingookvoorditprojectbijvoorbeeldtwaalfinstructeurskwijtzijn.Dekeuzedieiktenaanzienvanditinitiatiefmaak,koppelikdanookaandegesprekkenmetdeministervoorJeugdenGezinoverwathijwildoenopbasisvandeevaluatievandeUitdaging.DeheerVoordewind(ChristenUnie):Voorzitter.Devoorzitter:Ikstelvoordatdestaatssecretariszijnbetoogafrondt.Danvolgteentweedetermijn.Daarinkuntuuwvragennogstellen.StaatssecretarisDeVries:Eenvolgendpuntbetreftdeklachten-commissievoorveteranen.AlswijditkoppelenaanhetLandelijkZorg-systeemVeteranen,danbeslaathetookhetwerkvanhetVeteranen-instituut,deBasiseneendeelvanwatgebeurtinhetkadervanhetCAP.Hettotaleveldwordtdaarmeeafgedekt.Opgemerktwerddatikalleenadviesvraagovereenklachtenregeling.IndeuitwerkingdoordeRZOkanhetnatuurlijkevenzeergaanomeenklachtencommissiediedaarvoormoetwordeningericht.DewoordvoerdervandeChristenUnie-fractievroegexplicietofikmet«regeling»eencommissieuitsluit.Nee,inmijnadviesaanvraagaandeRZOsluitiknietuitdatderaadadviseertomerbinnenhetLZV-kadereencommissievantemaken.OpditpuntwilikhetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10935 adviesvandeRZOafwachten.DeheerPoppewildaarvooreenapartinstituutoprichten.Mijlijktdattevergaan.DeRZOzaldaaroveradviserenendatlijktmijprima.DeheerPoppe(SP):Voorzitter.Devoorzitter:MijnheerPoppe,wijhebbenafgesprokendatdestaatsse-cretarisnuzijntermijnafmaakt.DathebikooktegendeheerVoordewindgezegd.DeheerPoppe(SP):Metdieafspraakbenikhetdannieteens.Numijnmotieaandeordekomt,zouikineensmoetenstoppen?Ikwilnuinter-rumperen.Danhebikgeentweedetermijnnodig.Devoorzitter:MijnheerPoppe,uhebthetwoordniet.Ukrijgteentweedetermijn.Daarinkuntuuwvraagrustigstellen.Daarnaismisschiennoggelegenheidomdestaatssecretariseventueelteinterrumperenalshetantwoordunietbevalt.Destaatssecretarisrondtnuzijnbetoogaf.StaatssecretarisDeVries:Delaatstevraagdiemijtebeantwoordenstaat,hangtmethetvoorgaandesamen.HetisdevraagvandePvdA-fractieoverhetconvenantinhetkadervanhetLZV.MevrouwEijsinkzeidatditnogverdermoetwordeningevuld.OokdeRZOheeftonsdatgeadviseerd.Wijhebbendatookerkend.Wijhebbenhetsnelwillenrealiseren,maardatconvenantmoetnogverdervleesophetbotkrijgen.DezelfdeRZOzalmeteenvoorstelkomenvoordewijzewaaropwijhetconvenantverderinvullingkunnengeven,metdienverstandedatdebegrenzingaltijdligtinhetbesluitinzaketoelatingzorginstellingenvandeministervanVWS.Defensiekangeenverplichtingenopleggenaanzorginstellingendieonderdatregimevallen.DeRZOzalbekijkenhoewijeenstevigerconvenantkunnenmaken,entegelijkertijdrechtblijvendoenaandeeigenverant-woordelijkheidvandeministervanVWS.Datwachtikgraagaf.NaderegedachtewisselingDevoorzitter:Ikstelintweedetermijneenspreektijdvandrieminutenperpersoonvoor.DeheerKnops(CDA):Voorzitter.ErligteenaantaluitdagingenvoordeDefensieorganisatie.Dieheeftdestaatssecretarisgoedgeschetst.Erkomteenhelestroomaanendeuitdagingisomdatgoedtemanagen.Alisereenverbouwingaandegang,ikzoudestaatssecretaristochwillenaanmoedigenomelkgevalzorgvuldigtebehandelen.ElkepersoondiezichaandepoortmeldtomdathijgraagbijDefensiewilwerken,iseenpotentiëlecollega.Volgensmijmoetenwijdaarmeezuinigzijn.Zoveelzijnerniet.InrelatietothetFPSzeidestaatssecretarisdathijeropzichvoorisdatmensenlangerineenfunctiekunnenblijven,maardathetnietmogelijkisomzo’nfunctieandersteindiceren.Eenverticalecarrièregangzitermetanderewoordennietin.Hetprobleemdatzichindeorganisatienuvaakvoordoet,isdatmenomeenbepaaldefunctietekunnenvervullen,eersteenaantalanderefunctiesgedaanmoethebben.Daardoorontstaatdiehelecarrousel.Ikzounogmaalseenpleidooiwillenhoudenomuittegaanvan«dejuistepersoonopdejuisteplaats».Datismetverschillendesoortenervaringmogelijk.Laathetstarresysteemlosdatjebepaaldefunctiesvervuldmoethebbenomvooreenandereinaanmerkingtekomen.Daarmeekunnenwijtegemoetkomenaandepersoonlijkewensenvanveelmedewerkers.Zokanookwordenvoorkomendatiedereenelkekeermoetverhuizen.Volgensmijisdatnamelijkeenvanderedenenwaarommensenopeengegevenmomentafhaken.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10936 Ikhebgevraagdomeenonderzoeknaardeelasticiteit.Datligternu.Watmijbetreftisdatnietalles.MijlijkthetgoeddatdeKamerkancontrolerenofdestaatssecretarisinstaatisomeenaantalvandedoorhemzelfgefor-muleerdedoelstellingeninWervingenBehoudwaartemaken.Ikrealiseermedathetvooralwervingsdoelstellingenzijnenweinigbehouds-doelstellingen.Opdelaatstezoudenwijnaarmijnmeningookinkwanti-tatievezinmeermoetenfocussen.Daarbijuitikeenmeeralgemenecridecoeur.Diebetrefthetwetenschappelijkonderzoek.DeNLDAisnubezigmethetaccreditatieproces.Vandiekantishetheelergstilalshetgaatomondersteuningdoorinformatievoorzieningenwetenschappelijkeonder-zoekomtekomentotbetereinzichteninbijvoorbeeldwervingenbehoud.WijhebbennuTNOingehuurd,maarikpleitervoor,zoalsikookeerderhebgedaan,omdeNLDAmeerintezetten.Daaraanzijnveelhoogge-leerdemensenverbonden.DestaatssecretariszeidathetnaardeinschattingvanDefensiemogelijkisomdevrijstellingvoorjongevadersoperationeelwegtezetten.Ikvinddatnietovertuigend.Ikzieechterookindatditeenbelangrijkebehouds-maatregelis.Ikvraagdestaatssecretarisomdeinvoeringvandezemaat-regelteevaluerenomtebezienofdezenietleidttotonoverkomelijkebezwaren.Mijnlaatstepuntbetreftdemilitairetehuizen.Destaatssecretariszeidathetdebedoelingisdatdeverschillendedenominatieseenplekkrijgeninderaadvantoezicht.Vervolgenszeihijdathetnietaanhemisomdatalsvoorwaardetestellen.Ookuitdebriefvanvandaagblijktechterdathijeenbehoorlijkefinanciëlerelatiemetdieorganisatiekrijgt,eenmiljoenen-contract.Danishetvolgensmijhelemaalgeenprobleemomdaaraanalsvoorwaardeteverbindendathijverwachtdaterindieorganisatiepluri-formiteitis.Ikwilopditpuntechteentoezeggingvandestaatssecretarishebben.Ditisnamelijkheelbelangrijk.DeheerVoordewind(ChristenUnie):Voorzitter.Ikbegrijpdathetbijdedoorstromingomeenrechtgaat.Volgensdestaatssecretariszouditookflexibelmoetenkunnenzijn.Daarbijzoudenwijnaareensysteemvanvrijwilligheidkunnengaan.Demilitairzouerdanzelfvoorkunnenkiezenomnogeensvoordriejaarteverlengen.Alsditmetdebondenbesprokenkanworden,ontstaatvolgensmijalmeerflexibiliteit.Alshierovernogonenigheidoftwijfelbestaat,zoudestaatssecretarisnaderonderzoekkunnendoennaardewenselijkheidervan.Ikbegrijpdatderegelingvoorjongevadersnogonderwerpisvangesprekmetdebonden.IkneemaandaternogeendefinitieveregelingnaardeKamerkomt.Diewachtenwijdusaf.Wijkunnendaaropineenvolgendpersoneelsdebatterugkomen.DankunnenwijverderuitpluizenofderegelingnaarwensvandeKameris.Wijhebbendekostenvoornazorgnuopeenrijtjegekregen.Misschienmoetenbijdeartikel100-evaluatievaneenmissiedezekostenstructureelwordenmeegenomeneninzichtelijkwordengemaakt,zodatdeKamerprecieskanzienwatdiekostenzijn.Datzouinteressantkunnenzijn.DeKamerzouhetkabineterdanooktoekunnenaanzettenomdenazorg-kostenvervolgensonderhetHGIS-budgettebrengen.UitdevorigedebattenstaatmijbijdatdeministervoorJeugdenGezinzoubekijkenofhijhetprojectdeUitdagingvanDefensiezoukunnenovernemen.Bijde24uursopvanggaathetechteromdrop-outs.DatiseenanderecategoriedandelastigeenoverlastveroorzakendejongerendienaardeUitdagingkunnengaan.Voordedrop-outsgaathetomeenfunctiedieDefensieechtopzichzoumoetennemen.MevrouwEijsink(PvdA):Voorzitter.Destaatssecretariszeidatergestreefdwordtnaar100%vullingin2011.Datisdusoverdikanderhalfjaar.Nuzijnernog7300vacatures.Diebenaderingvindiknietrealistisch.Hetisfijndatdestaatssecretarishogeambitiesheeft,maarikhoudhetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10937 graagbijrealisme,netzoalsdeheerKnopsduidelijkdeedtijdenshetwetgevingsoverleginnovember.Inhetplanvandestaatssecretarisleesikoppag.11datdewerkelijkeinrichtingvandeloopbaanbegeleidingbijdeOPCO’snogmoetbeginnen.Daarvanschrikik.LoopbaanbegeleiderszijneenvandehoekstenenvanhetFlexibelPersoneelssysteem.Erzijnveelminderloopbaanbegeleidersdandestaatssecretariswildehebbenenhadmoetenhebben.Zijzijnnoginopleiding.Zokaniknogeenaantalpuntennoemeninderapportagevan26februaridieonnavolgbaarzijnvoordeKamer.Ikvinddatderapportagebovendientekortschiet.Ikvraagdestaatssecre-tariseentoezeggingtedoentenaanzienvanhetmetenenweten.VoorhetFlexibelPersoneelssysteemhebbenwijhetredelijkinbeeldindevormvangrafieken.Ikverzoekdestaatssecretarisomingrafiek5overdeleeftijdsfasenookdeverdelingtussenmannenenvrouwenmeetenemen.Indedrieeerdererapportageswasditaangegeven,maarindezemisikdat.Hetkangewooneenfoutjezijngeweest.Daarnaastvindikhetvanbelangdatwijbijdetabellenkunnenterugkijken.WatbetrefthetFPSzijnwijnubijdevierderapportage;bijWervingenBehoudishetdeeersterapportage.Ikverzoekdestaatssecretarisomdaarinduidelijktezijn.Hetisbelangrijkdatwijwatbetreftdeaantallenkunnenterugkijken.Andershebbenwijnietsaandiecijfers.Kortom:praatje,plaatjeenSMARTgraag.IkvraagdestaatssecretarisomeenbriefnaardeKamertesturenoverdeafloopvanhetLufthansaprojectophetrocinHoofddorp.Ikdenkdatdestaatssecretarisookdeoudersendeleerlingendiehierbijbetrokkenzijn,eengrootplezierzoudoenalshijditwerkelijkinzichtelijkmaakt.Watmijbetreftwasditeenpilotenishethiermeeookvoorbij.Destaatssecretarisheefthierin€50000perleerlinggeïnvesteerd,onder«extrakosten».Datisnietniks.IkwilgraageenbriefaandeKamerwaarinditinzichtelijkwordtgemaakt.Ookvoordeouderszoudateenenormeondersteuningbetekenen.Datgeldtiniedergevalvooralleoudersdieikgesprokenheb.Hetonderzoeknaardeelasticiteitvandemaatregelenvindikteleurstel-lend.Hetbevatnamelijkgeenanalysevandekostenendeefficiencypermaatregel.Datwashetverzoek,zoalsdestaatssecretariskanlezenindeverslagenvanaprilennovembervorigjaar.Wijhebbenindeafgelopenjarenmiljoenopmiljoenopmiljoengestapeld.Ikwilgewoondatinzichte-lijkwordtwaardiemiljoenennaartoegaan.DaarbijhebikhetnietalleenoverdeHuishoudbeurs,wantdatisvaneenandereorde,zoalsikalhebaangegeven.HetisvanbelangdatdeKamerditkanvolgen.HetmagnietzozijndatwijalleenvernemendatMARVELhetnietinzichtelijkkanmaken,zoalsdestaatssecretarisschrijft.Ikzougraagziendatdekostenvandenazorgbijdeevaluatievandeartikel100-briefwordenmeegenomen.Ikbenheteensmetdestaatssecre-tarisdateenaantalkostenlastigvantevoreninrekeningistebrengen.LaathijechtertussendooraandeKameraangevenwathiermeegebeurt.Datmoetvolgensmijwelkunnen.OverdemotiemetbetrekkingtothetLandelijkZorgsysteemVeteranenmerkikopdatdestaatssecretariseenheelbeperktgeheugenheeft.Erstaatnamelijk:«onafhankelijkeklachtencommissievoorveteranen».DatdestaatssecretarishetwilbeperkentothetLandelijkZorgsysteemVete-ranen,begrijpik.ErzijnechterveelmeerinstantiesdiedienstenverlenenaanveteranendanalleendeinstellingendiezijnaangeslotenbijhetLandelijkZorgsysteemVeteranen.Ikwildatditbreedwordtopgevat.Mijnfractiestaateropdatdezemotiewordtuitgevoerd.Ikhebgevraagd,eenhernieuwdconvenantnaardeKamertesturen.Opdezevraagheeftdestaatssecretarisnietgereageerd.Destaatssecretarisheeftnietgerapporteerdoverveelzakenuitdebriefvan15oktober.Ikzougraaghebbendathijbijdevolgenderapportageingaatophetonderzoeknaardenachtenvanhuis.Deuitkomstendaarvanwerdenbegin2009verwacht.Verderwilikdathijingaatopdevraaghoehetstaatmetdeexpertisepoolmetalshoofdtaakhetdiversiteitsbeleid,TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10938 opgenomeninhetplanvandestaatssecretaris.Voorts:hoestaathetmetdesamenwerkingmetdestichtingPaFemme?Iederesollicitanteeneigeninternetpagina?Zokaniknogtienmaatregelennoemendiedestaatsse-cretarisop15oktoberheefttoegezegd.Ikwildatdestaatssecretarisopaldezepuntenrapporteertennietselectief.Datzoufijnzijn.DeheerBoekestijn(VVD):Voorzitter.Ikdankdestaatssecretarisvoorzijnantwoorden.Ikhebtweevragenover;ééndaarvanisblijvenliggen.Ikbegrijpdatwijbijhettrajectvanwerknaarwerk,waaroverdeheerKnopshetookhadendatongelooflijkbelangrijkis,van3000naar5500zijngegaan.Ikvinddatzeerbemoedigend.Ikkrijgalleensterkdeindruk,ookuitmailsdieikontvang,datditeenbeetjebureaucratischverloopt.Datvindikminderbemoedigend.Waaromduurdehetzolangomvijftienmanneertezettenbijdatbureau?Zijnvijftienmanvoldoendeomdezebelang-rijkezijinstroomechtgoeduittevoeren?Ditisnamelijkheelbelangrijk.DeheerPoppe(SP):Voorzitter.IkzegeerstietsovergeldenDefensie.AllanggeledenhebbenwijeenvernietigendrapportontvangenvandeAlgemeneRekenkamer.Ikverwachtdatwijvolgendjaarofmogelijkditjaarnogeengelijkluidendrapportkrijgen,afgaandopwatdestaatssecre-tariszegtenwatindestukkenstaat.Alsikziehoehijmetdeonduidelijk-heidovergeldomgaat–mevrouwEijsinkweesdaarookop–hebikdeindrukdatwijweerzo’nkritischrapportvandeAlgemeneRekenkamerzullenkrijgen.Ikhebdestaatssecretarisdanookgevraagdomdekostenvannazorgenvoorzorghelderopeenrijtjetezetten.Ikkwamalaaneenbeetjegeld.Mijnvraagwas:hoeveelwegensPTSSmilitair-invalideverklaardeex-militairenzijnerenvanwelkemissies?Hoeveelkunnenwijer,ookgeziendeuitsprakenvandestaatssecretariszelf,verwachtenaandehandvanonderzoeken?IkhebondermeergewezenopAmerikaanseonder-zoekennaarcombatstress.DatzijnonderzoekennaaraanleidingvanuitzendingenvanmilitairennaarIrak.Dieomstandighedenzijntochsoort-gelijkaandieinAfghanistan.WildestaatssecretarisditonderzoekdoenendeKamerinformerenoverderesultaten?IkvoegdaaraandevraagtoeoferindehuidigezorgvoorPTSS-mensen,getraumatiseerdeveteranen,welvoldoendebeddenzijn.Zoja,hoeveelzijndaterenwaarstaandie?ZijnhetcivielebeddenofstaanzeinhetCentraalMilitairHospitaal?Hoestaathetmetdeopvang?Destaatssecretarisgaatminofmeerindiscussieoverdemotieoverdeklachtencommissievoorveteranen.Datisnietaandeorde.Motieswordenuitgevoerd,staatssecretaris!Dediscussieheeftplaatsgevonden,ondermeernaaraanleidingvanhetverhaaldatdestaatssecretarisdeKamernunogmaalsstuurt.Ditverhaalkrijgenwijnuvoordederdekeer.Hijheeftheteenkeermondelinggedaanentweekeeropschrift.Datverhaalkennenwij.Datvormdedeaanleidingomdemotieintedienen.Wijgaanerdusnietmeeroverpraten.Destaatssecretariszegtdingenals:wijzullenhetnogvoorleggenaanVWS,endienegentieninstellingeninhetLandelijkZorgsysteemVete-ranenhebbenookzohuneigenverantwoordelijkheden.Nee,zogaathetniet.VolgendjaarwordtoverigensnoggeëvalueerdofhetLandelijkZorg-systeemVeteranenwelmoetdoorgaan.DatheleLZVisdusooknogexpe-rimenterenoverderuggenvandeveteranen;zozieikhet.DemotiestaatlosvandatLZV.Iedereveteraanofpartner–datstaatookduidelijkindemotie–moetmeteenklachtkunnenkomen.Zo’nklachtkanzijn:hetgaatnietgoedmetmijnman;waarmoetikzijn?MenkanhetbestnaarhetCAP,hetCentraalAanmeldpuntbijhetVeteraneninstituutgaan,wordtgezegd.Nee,klachtenmoetendaarterechtkunnenkomen,ookgezondheidsklachten.Hetmoetdanookeencommissievandeskundigenzijn,zoalsindemotiestaat.Menmoetbijeenonafhankelijkeinstantieterechtkunnen,eenHuurcommissiealshetware.OokdeHuurcommissieTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10939 isonafhankelijkvanalleandereinstellingen,zoweldeparticulierealsdesocialeverhuurders.Hetgaateromdatereenwerkelijkonafhankelijkecommissiemetdeskundigenkomt,waarzowelmilitairenalshunpartnerszichkunnenmeldenmetklachten.Destaatssecretariszegtdan:datkanallemaalal.Nou,ikhebdelijdenswegbeschreven;datzaliknietherhalen.Devoorzitter:Datzouikmaarnietdoen.DeheerPoppe(SP):Hetgaathierovermensen!Mensendiedepolitiekopmissieheeftgestuurdendievoorderestvanhunleveneenprobleemhebben.ZijkrijgengeenMilitaireWillems-Ordewegensdappergedrag.Datwordenduizendenmensen!Daarnemenwijdusevendetijdvoor.Hetisnogniet21.00uur.Iklaatmedaarnietinremmen.Ikwilvandestaatssecretariswetenofhijzo’nonderzoekzaldoen.Overdemotiekunnenwijnietmeerdiscussiëren.Wanneerkomtdekaderwetveteranenbeleiddiealeenjaargeledenistoegezegd?Ikhebeenschimvoorbijzienkomen.Zenddatnietin,moetikdestaatssecretariszeggen.Datleeknergensop!Kommeteenkaderwetveteranenbeleid.DanzaldeKameraltijdnogkunnenbeslissenhoezijdiemotiezaluitvoeren,alsdestaatssecretarishetnietdoet.Eigenlijkisditeenmotievanwantrouwenwaard,maarwehebbennoganderetandenommeetebijten,endatisdebehandelingvandekaderwetveteranenbeleid.Ofzegtdestaatssecretarisdathijdemotiezaluitvoeren?StaatssecretarisDeVries:Voorzitter.IkdankdeKamervoordeinbrengintweedetermijn.DeCDA-fractiepleiterterechtvoordatwijzozorgvuldigmogelijkmetiederepersoonomgaan,ondanksdedruktediezichzalvoordoen.Datuitgangspuntkanikslechtsonderschrijven.Alswerkgevermoetenwijzorgvuldigmetkandidatenomgaan.Dejuistepersoonopdejuisteplek.Meerflexibiliteitdaarbij.Hetoudecohortdenkenloslaten.IksteundezeopvattingenvandeheerKnops.Eenmooivoorbeeldisdatvaneenvrouwelijkekapiteindieikonlangssprak.Zijwildegraagdoorbinnendeorganisatie.Zewildenaareenmajoorscursus.Zewasechtergeenpelotonscommandantgeweest.Hetgingdusnietdoor,endatterwijlwijdedoelgroepvanhoogopgeleidejongevrouwennunetgraagbinnenwillenhouden.Voorditsoortzakenmoetgeenaparteinterventienodigzijn;ditmoetstandaardmogelijkzijnbinnendeorganisatie.Ditisechternietalleenmeteenregeloptelossen,zoalsikalzei.Hetgaatookomeenstukjecultuurverandering.Hetmaaktondermeerdeeluitvanhetsociaalleiderschapendewijzewaaropwijdaarmeeomgaan.DitmoetinderdaaddemeerwaardezijnvanhetFlexibelPersoneelssysteem.Alsiemandnietdeambitieheeftomuiteindelijkbataljonscommandantteworden,hoefthijooknietpelotonscommandantgeweesttezijn.Ditsoortonderscheidmoetenwijkunnenmaken.IkdeeldusdestellingdiedeheerKnopstenaanzienhiervanheeftbetrokken.WatisnoghaalbaarvandedoelstellingeninWervingenBehoud?Watmijbetreftstaandiedoelstellingen,ongeachtdeextramogelijkhedenopdearbeidsmarkt,nogsteedsovereind.Ikwildusnogsteedshetaantalvan2000viaderoc’shalen.Ikwilnogsteedsdatdewervingsbonussuccesvolis.Ookdedoelstellingenvoordeterugdringingvanuitvalbijkeuringeninopleidingenstaanwatmijbetreftnogevenzeerovereind.DaaroverzalikdeKamerblijvenrapporteren.Ikhebmijimmersverbondenaandiedoel-stellingenenhethalendaarvan.Gevraagdwerdnaardeevaluatievandemaatregelvoorjongevaders.Evaluatieisalvoorzieninhetvoorstel.Natweejaarwordtderegelinggeëvalueerd.DeheerKnopsvraagtvoortsomeenhardetoezeggingoverdesamenstel-lingvanderaadvantoezichtvanmilitairetehuizen.Ikzalhetnogeensnakijken,maarvolgensmijmaghetgeensubsidievoorwaardezijndatdeoverheidzichmengtindesamenstellingvaneenbestuurofeenraadvanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10940 toezicht.Datiseenoneigenlijkesubsidievoorwaarde.Deoverheidmoettoetsenofzijdedoelstellingensteunt.Magiktoezeggendatikeriniedergevalviadeinformelecontactenmedeopzaltoeziendatdatgenewatisaangekondigdookinderdaadzalgebeuren?Vraagmijechternietomditalssubsidievoorwaardetestellen,wantvolgensmijmoetenwijdiewegnietop.DewoordvoerdervandeChristenUnie-fractiezeidatzijnfractiedeverlen-gingvandefunctieendevrijwilligheiddaarbijsteunt.Naarzijnmeningmoetenwijverderbekijkenhoeopbasisvanvrijwilligheidendebehoeftebinnendeorganisatiemeermogelijkwordt.Hieroverzijnwijheteens.Dekwestievanhetmeenemenvandenazorgkostenindeevaluatievanartikel100-missieszalikopnemenmetdeminister.Hijgaatoverdeevaluatievanartikel100-missies.Wijmoetenwelduidelijkeafsprakenmakenwelkenazorgkostenwijdaarinzullenopnemen.Metterugwer-kendekrachtkunnenwijnatuurlijkinkaartbrengenwathetheeftgekost.Daarbijblijftdebeperkingdatjedannoggeenuitsluitselhebtoverdemogelijkheiddatzichlaternogklachtenzullenvoordoenwaarvoorkostenmoetenwordengemaakt.Overdatgenewatbekendis,kanechterwordengerapporteerd.Opdatpuntzijnwijheteens.DeheerPoppe(SP):Knooptdestaatssecretarisdaaraantegelijkmijnverzoekomeenonderzoekvast?StaatssecretarisDeVries:VolgensmijvroegdeheerPoppeomeenextraonderzoekoverPTSS.Daarkomikstraksop.DevierdevraagvandeChristenUnie-fractiegingoverdeUitdaging.Datprojectisinderdaadvooreenanderedoelgroepdandedrop-outswaar-overwijhethadden.Alsjongerenineenroc-trajectuitvallen,vooralvanwegedegezinssituatie,zoudenwijdoorhetbiedenvan24uursop-vangdegezinssituatiekunnenontlastenenzojongereneenbasiskunnenbiedenwaardoorzijtochhunopleidingkunnenafmaken.Hetgaatdusnietzozeeromjongerenbijwiehetuitvallenaanhuneigengedragtewijtenis.DatismeerwaterindeUitdaginggebeurt.Daarbijgaathetommensendiealmetjustitieinaanrakingzijngeweest.Wijverschillendusnietvanmeningoverdedefinitievandedoelgroep.Ikzienogsteedsgoedemoge-lijkhedenomdaarmeeietstedoen.WaarwijbijdeUitdagingtegenaanlopen,isdatdaarinvaakjongerenmeteenjustitiëleachtergrondwordenopgevangen.Ditkanvoorhetbijbrengenvanwaardenennormengoedwerken.Hetbiedtechtergeenperspectiefvoordedoorstroming.NaeentrajectbijdeUitdagingzijnerwelmensendiemilitairwillenworden,maardanmoetenwijzeggendatwijhen,gezienonzekeuringseisen,nietkunnenaannemenomdatzijeenjustitieelverledenhebben.DatiseenvandeelementenindeevaluatiedoordeministervoorJeugdenGezin.Metdeanderedoelgroepwaaroverwehetnethadden,isdeministervoorJeugdenGezinbezig.Hijisingesprekmetlagereoverhedenomnategaanofereenpilotgeorgani-seerdkanworden.Iksteundat,maarDefensiemoetweldemensenenmiddelenleveren.Daaromzegik:geefmijweldevrijheidomaftewegenofikbeidekandoen.KanikvoldoendeinstructeursleverenzowelvoordeUitdagingalsvoorzo’nnieuwproject?Samenmetonzeopdrachtomindekomendejarenvoldoendemensenopteleidenkandatbestheellastigzijn.Wijzullenhieropterugkomen.VolgensdewoordvoerdervandePvdA-fractieis100%vullingin2011nietreëel.AlsdePvdA-fractiedaarmeesteltdatdedoelstellingzoalsdieisgeformuleerdinWereldwijddienstbaarenisvastgestelddoordeKamer,nietmeerovereindhoefttestaan,isdateennieuwgegeven.Totophedenbenikgewoongebondenaandiedoelstelling.DieambitiestaatindestukkenenisafgesprokenmetdeKamer.IkbenhetechtergraagmetmevrouwEijsinkeensdathet,geziendeopleidingscapaciteitdieditzalvragen,eenenormeopgavewordtomdezeaantallenperjaarteTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10941 verwerkenentoteenvullingvan100%tekomen.Onzeambitievooreind2011wilikopditmomentechternognietprijsgeven.Hetgaatoverigensomeind2011ennietbegin2011;determijnisdusnogechtietslangerdandeanderhalfjaarwaarovermevrouwEijsinkhethad.Ikdenkookdatwijhetaanonszelfverplichtzijnomdieambitienognietprijstegeven,juistnudekansenvoorDefensieopdearbeidsmarktbeterzijngeworden.MevrouwEijsink(PvdA):Dezeambitieisgeformuleerdinseptember2007.Wijzijnnuanderhalfjaarverder.Opdatmomenthaddenwij4000vacaturesenwijhebbenernu7600;volgenshetcijfervandestaatssecre-tarisvanvandaagzijnhet7300vacatures.Ishetdannietnormaalomeenbeetjerealistischtezijn,juisttegenoverdeeigenmensenbijDefensie?Datiswatikvandezemensenhoor.Oppapiermagdestaatssecretarisallemogelijkeambitiehebben,maarderealiteitisvandaageenandere.StaatssecretarisDeVries:Derealiteitiseendusdaniganderedatwijverwachtendattengevolgevandeeconomischesituatiedeuitstroom,diedegrootsteoorzaakisvanvacatures,zalverminderen,endatzichdaar-naastnuheelveelkandidatenaanbiedenombijDefensietewerken.Ikvinddatikgeenknipvoormijnneuswaardbenalsik,gegevendeverbe-terdeomstandighedenvanDefensieopdearbeidsmarkt,zouzeggen:ikgeefdieambitiemaarop.MevrouwEijsink(PvdA):IkhoudmijgewoonaandeinformatiediedestaatssecretarisnaardeKamerstuurt.Hijzegtdatdezevan31decemberis,maardebriefdateertvanfebruarijongstleden.Daaringeeftdestaats-secretariszelfaandatereentekortisaanloopbaanbegeleidersenaaninstructeursendatplanningennognietkloppen.Erwordteenheleboelgesprokenvan«verwachtingen»;iktelhetwoord«verwachtingen»tienkeer.Ikvindhetuitstekenddatdestaatssecretarisambitiesheeft,maarikcontroleerookgraagoprealiteit,uitvoerbaredoelenenmetingen.StaatssecretarisDeVries:Aanmijisdeverantwoordelijkheidofikdieuitdagingnogaandurf.MevrouwEijsinksteldeeenvraagoverloopbaanbegeleiders.Inderappor-tageishelderaangegevendatwijnogniethetgewensteaantalhebben.DitismedederedenwaaromwijdeafbouwvandeP-organisatiehebbengetemporiseerd.Loopbaanbegeleiderszijnbijuitstekvanbelangomdepersoonlijkeopleidingsplannenaftesprekenmetdemedewerkers.Inditopzichtmoeteenversnellingplaatsvinden.DaarinheeftmevrouwEijsinkvolstrektgelijk.MevrouwEijsinkheeftverschillendevragengesteldovermeerweten,SMARTentabellen.Waargaandemiljoenennaartoe?Inhetwetgevings-overleghebbenwijhierovereenuitgebreidediscussiegevoerd.AlsuitkomstvanditoverlegisvastgestelddatereenvoorstelvandeKamerzelfzoukomenoverdeaspectendieinderapportageszoudenwordenopgenomen.Datheeftdevoorzittertoenalthansgeconcludeerd.OokbijSPEERzijnwijerdoorinteractiegoedsamenuitgekomenwatdeKamerineenrapportagewilzien.Ikwilernunietteveeloverheenenweerpraten.Ikconstateerdatwijernaartoemoetendatertweekeerinhetjaareenzointegraalmogelijkerapportagekomt,zodatwijvoorkomendatallerleiafzonderlijkevragenominformatieleidentoteenversnipperdoverzicht.Dierapportagemoetdushettotaalvandeontwikkelingenininstroom,doorstroomenuitstroombetreffen,inclusiefdeman-vrouwverdelingenhetdiversiteitsbelang.Ikbenalleszinsbereidom,desnoodsineenwatinformeleroverleg,metdeledentebekijkenwatwijallemaalindehalf-jaarlijkserapportagewillenhebben,zodateenzointegraalmogelijkbeeldontstaat.Diebereidheidspreekikhiergraaguit.Maarwekunnenernatuurlijkook,netzoalsbijSPEER,eenhelebriefwisselingoverheenlatengaan.ErzoueenwenswordengeformuleerdenikbenbereidomdatTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10942 gesprekaantegaan,opdatdetweerapportagesperjaarvoldoenaandebehoeftevandeKamer.MevrouwEijsink(PvdA):Hetenigewatikdoeisdestaatssecretarishoudenaandeafspraakvannovembervorigjaar.Dieisdaterwordtgerapporteerdopbasisvanhetactieplanvan15oktoberenhetactieplanvanapril.Dietoezeggingisgedaan.Danwensikgeenselectieveterug-koppelingtekrijgen,maareenrapportageopdepuntendiedestaatsse-cretariszelfinhetplanvan15oktoberheeftaangegeven.WatdeKamerzaldoen,isaandeKamer.Hetgaatnietomeenbereidheidvandestaats-secretaris.Hijheefteentoezegginggedaanomopallepuntendieikzo-evenhebgenoemd,zelfterapporteren.Opdenakomingvandieafspraakcontrolerenwij.DatisdetaakvandeKamer.StaatssecretarisDeVries:EenvandevoorbeeldendiemevrouwEijsinkheeftgenoemd,isdeexpertisepool.Dezeheeftallestemakenmetderapportageoverdiversiteit.DaaroverheeftdeKamereenrapportageontvangen.Maarlatenwijergeenwelles-nietesvanmaken.ErligtbijmijnwetendeafspraakdatdeKamerzelfnogietszouaangeven.Latenwedanmaardeformelewegbewandelen.Ikhebmijnsuggestiegedaan.Isdeklachtencommissievoorveteranennualomvattendofniet?HetenigewaternunogbuitenvaltishetABP.DeheerPoppe(SP):Ikgrijpin.Wijgaannietoverdiemotiepraten.Dieisaangenomenendiewordtuitgevoerd.StaatssecretarisDeVries:IkhebineerstetermijnvoorgesteldomopdatpunthetadviesvandeRZOaftewachten.DeheerPoppezeiletterlijkdatereendeskundigencommissiemoetkomen.InreactieopdevraagvandeheerVoordewindhebikgezegddatde«regeling»watmijbetreftookeencommissiekanzijn.WatdatbetreftwachtikgraaghetadviesvandeRZOaf.IkvraagdeKamerdusomderuimteomdatadviestebetrekkenbijdeverderebeoordelingvandevraagofikdemotiegoeduitvoer.DeheerPoppe(SP):Demotieisglashelder.HetisdusglashelderwatdeKamerinmeerderheidwil.Diemotiewordtdusgewoonuitgevoerd.Mijnvraagwashoedestaatssecretarisdemotiezaluitvoeren.Dathebbenwijtweekeereerdergevraagd.Nuhebbenwijvoordederdekeereentekstgekregendienietsmetdeuitvoeringvandemotietemakenheeft.Overdiecommissiestaatallesindemotie.Overdeinhoudvandemotiehoevenwenietmeertepraten.DeKamerheeftdiemotieaangenomen.Overhetdictumvaltnietmeertespreken.Ofdestaatssecretarisvoertdemotieuit,ofdeKamergaathetzelfdoen.Daarvoorhebbenwijeengele-genheidbijdebehandelingvandekaderwetveteranenbeleid.OokdePvdA-fractievindtdatdemotieuitgevoerdmoetworden.IkschatdatdeheerVoordewindalsmedeondertekenaardatookvindt,evenalsiedereenindeKamerdiedemotieheeftgesteund.WanneerkomtdekaderwetveteranenbeleidnaardeKamer?Ikhadnogeenanderevraaggesteld.Isdestaatssecretarisbereidomtelatenonderzoekenwatdegevolgenzijnvandejongstemissies,metnamedeheftigstemissiedieNederlanduitvoert,voorhetontstaanvanPTSS-problemenbijmilitairendieeraanhebbendeelgenomen?Zokanvoor-komenwordendatdeklachtencommissieveelmensenteverwerkenkrijgt.BijhetVeteraneninstituutiseenkenniscentrumwaaralleonder-zoekenvandehelewereldbeschikbaarzijn.IkverzoekdestaatssecretarisdusomnaaraanleidingvandenieuwsteervaringenvanNederlandineenechteoorlogsmissie–waarvandeSPgeenvoorstanderwas,maardaargaathetnietom;demensenzijnerdoordepolitiekheengestuurd–onderzoektedoennaarhetaantalmensendatnaarverwachtingdooreentraumatischeervaringtijdensdezemissiePTSSzaloplopen,ofPTSD,TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10943 zoalsmeninAmerikazegt,eendisorder.Hetgaatdusomeenonderzoeknaardeverwachteaardenomvangvanhetverschijnsel.StaatssecretarisDeVries:Ikhebeenvoorstelgedaanvoordewijzewaaropdezemotienaarmijnmeninghetbestezorgvuldigkanwordenuitgevoerd.DeheerPoppe(SP):Hiermaakikmezokwaadover!Alsiedereenzegtdathetgeenuitvoeringis,danishetgeenuitvoering.DeKamermaaktuitofeenmotiewordtuitgevoerdennietdestaatssecretaris.Mijnvraagisdus:wanneerkomtereenkaderwetveteranenbeleid?StaatssecretarisDeVries:Datisweereenanderevraag.Tenaanzienvandekaderwetveteranenkanikmeedelendatdezenietdewetgevingstoetsheeftdoorstaan.Interdepartementaalishetoordeelgevelddatditwets-voorstelnietvoldoetaanderegelingendiebepalenwaaraaneenwetmoetvoldoen.ErvindtdusnaderoverlegmethetministerievanJustitieplaatsoverdevraaginwelkevormwijhetwetsvoorstelkunnengieten.DeheerPoppevroegofiknogeenextraonderzoekzallatendoennaarPTSS.DeheerPoppe(SP):Mijnvraagwas:wanneerkrijgenwijdekaderwetveteranenbeleid?Doorwieishetvoorstelafgewezen?DoordeRaadvanState?StaatssecretarisDeVries:WijhebbeneenwetgevingstoetsdieinonswetgevingsprocesdoorhetministerievanJustitiewordtuitgevoerd.DeheerPoppe(SP):Hetdeugdedusniet.Wanneerkunnenwijdiekaderwetverwachten?Iedereenwachterop.StaatssecretarisDeVries:Tenaanzienvandekaderwetisduseennieuwesituatieontstaan.Diemoetzichuitkristalliserenvoordatikeenuitspraakkandoenoverdevraagwanneerhetwetsvoorstelineennieuwevormteverwachtenis.Helderderkanikdaarovernietzijn.ErzijntalvanonderzoekeninzakePTSS.OokviahetCentrum’45zijnonderzoekengeïnitieerd.Prof.Kleberdoetheelveelopdatgebied.Datzalheelveelextrainformatieopleveren,denkik.Dewerkelijkheidleertdaterjarenoverheengaanvoordatergoedzichtisopdeeffecten,juistbijPTSS.DevraagomeenextraonderzoekvanuitDefensie,geëntopdemissieinAfghanistan,zalikdusnietbevestigendbeantwoorden.DeheerPoppe(SP):DestaatssecretariswildusgeenonderzoekdoeninsamenwerkingmethetkenniscentrumvanhetVeteraneninstituutnaardeontwikkelingeninrelatietotPTSSopbasisvandeervaringenuitdelaatsteheftigemilitaireactiesindewereld,diemetnamedoorAmerikazijnonderzocht?Ishijnietbereidomzo’nonderzoektedoenendeKamerdaaroverteinformeren?StaatssecretarisDeVries:TijdenseenbezoekaanhetCentrum’45hebikonlangsbuitengewoongoedevoorlichtinggekregen.Daarbijhebikeenoverzichtgekregenvanalleonderzoekendieopditmomentlopen.Wellichtisheteengoedideedatikvraagofdatoverzichtvanonder-zoekennaardeKamerkanwordengestuurd.ZokandeKamerziendateropditpuntjuistheelveelwordtonderzocht.MevrouwEijsinkvroegofikdeKamereenbriefkansturenoverdeafhan-delingvanhetLufthansadossier.Datzalikdoen.DeheerPoppe(SP):HetisnietacceptabeldatdestaatssecretarisnuzegtdatzijnvoorstelvooreenkaderwetveteranenbeleiddetoetsderkritiekTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10944 nietheeftdoorstaan.DaaroverheefthijdeKamernooitgeïnformeerd.Dithorenwijnuvoorheteerst.Datvindikeenschandelijkezaak.Wijhebbenerlangopzittenwachtenenwijhebbenersindslangomgevraagd.Nuhorenwijditmondeling.Wijhebbenernieteenseenbriefoverontvangen.Daaromwilikeenplenairebehandelingvanhetverslagvanditalgemeenoverleg,waarbijikeenmotiezalindienen.Ikvinddatdekaderwetveteranenbeleideraanheteindvanditjaarmoetzijn.Dandoetdestaatssecretariszijnbestmaar,zodathetvoorsteldetoetsvanJustitieendeRaadvanStateweldoorstaat.Watkrijgenwenou!Inhetkadervandiekaderwetveteranenbeleidiszo’nonderzoeknatuurlijkvanhetgrootstebelang,ookmethetoogopdekwaliteit,dienunietdeugt.HetministerievanDefensieisblijkbaarnietinstaatomfatsoenlijkewettenvoorvete-ranentemaken.Datisergpijnlijk,vindik.Devoorzitter:Uwstandpuntishelder.Ugaateenverslagalgemeenoverlegaanvragen.Datzultubijderegelingdoen.Wijzullenzienwanneerdatdanzalplaatsvinden.Watudaaringaatdoen,isaanu.DeheerKnops(CDA):Ikstelnogeenvraagnaaraanleidingvandereactievandestaatssecretarisoverhetoverlegdathijzalhebbenmetdemilitairetehuizen.Indestukkenstaatletterlijkdathijopkortetermijninoverlegzaltreden.Hijgeeftaandathetnaarzijnmeningallemaalgere-geldzalwordenendathijditpuntzalinbrengen,zijhetnietalsvoor-waarde.IkgaervanuitdathijhetstandpuntvandeKamerdatereenpluriformevertegenwoordigingmoetkomen,inwelkevormdanook,zaloverbrengen.Naarikbegrijpzittenmeerwoordvoerdersopdezelijn.IkhechteraandatdestaatssecretarisditKamerstandpuntstelliginbrengt.Datmagvolgensmijbest.Alshijdatnietwildoen,hoorikdatgraag,wantdanmoetikmisschienietsandersdoen.StaatssecretarisDeVries:Ikzalhetinbrengen.Toezeggingen–DestaatssecretarisvanDefensiezegttoedeKamerindevolgendehalfjaarlijkserapportageoverWervingenBehoudteinformerenoverzijnonderzoeknaardeaanleidingominformatieoptevragenoverwerkenbijDefensieendeaanleidingomtesolliciterenbijDefensie.–Permissiezalinhetvervolgopvoorhandeeninschattingvandekostenvoordezorgwordenaangegeven.Dekostenvoornazorgzullenookwordenmeegenomenindeevaluatievanmissies.–DestaatssecretarisstuurtdeKamernaaraanleidingvanhetoverlegmetdebondendeexacteinvullingvanderegelingvoorvrijstellingvanjongeoudersvooruitzending,enstuurtdeKamernatweejaardeevaluatievandezeregeling.–DeKamerwordtgeïnformeerdoverhetverloopvandepilotvandeluchtmachtenLufthansa.–DestaatssecretarisstuurtdeKamereenoverzichtvanlopendeonder-zoekennaarPTSS.Devoorzitter:DevraagisnogwanneerdeKameroverdepilotvandeluchtmachtenLufthansazalwordengeïnformeerdenwanneerhetover-zichtvanlopendeonderzoekennaarPTSSzalkomen.StaatssecretarisDeVries:InrelatietothetLufthansa-verhaalloopterdezemaandnogeenaantaldingen.Overeenmaandkanikheteindresul-taatmelden.Hetoverzichtvanonderzoekenmoetenwijintweewekenboventafelkunnenhebben.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10945 MevrouwEijsink(PvdA):Mijnenigezorggeldtdeoudersendeleer-lingen.Ikwilvandestaatssecretarisnugraagdebevestigingkrijgendatzijdekomendewekenzullenwordengeholpenendat,waarnodig,allesdoorDefensiezalwordenbetaald.AlsdestaatssecretarisnaafrondingeenbriefnaardeKamerstuurt,isdatprima,maarikwilgraagdebevesti-gingkrijgendatdeoudersenleerlingendoordestaatssecretariswordengeholpen,financieelenanderszins.StaatssecretarisDeVries:Diebevestiginggeefikbijdezen.DevoorzittervandevastecommissievoorDefensie,VanBaalenAdjunct-griffiervandevastecommissievoorDefensie,VanderBijlTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.10946