Verslag bezoek aan Saudi-Arabië en Qatar 11 – 14 mei 2009

31700VVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanBuitenlandseZaken(V)voorhetjaar2009Nr.123BRIEFVANDEMINISTERVANBUITENLANDSEZAKENAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,10juli2009Van11tot14mei2009bezochtikSaudi-ArabiëenQatar.Hetbezoekvondplaatstegendeachtergrondvanvierthema’s:regionalepolitiekesituatie,mensenrechten,economieenenergievoorzieningszekerheid.Metmijreisdenvijfjongeprofessionalsmee,jongemannenenvrouwendieonlangsaanhunprofessioneleloopbaanzijnbegonnen.Zijvolgdendeelseeneigenprogramma.ZijsprakenmetSaudijongerenmeteenovereenkomstigeachtergrond,hetNederlandsbedrijfslevenenmetQatarithinktanks.Verderbrachtenzijo.a.bezoekenaandeKamersvanKoop-handel,hetInternationalEnergyForuminRiyad,hetTV-stationAl-JazeerainDohaenaanShell(hetGTLProject)inQatar.Saudi-ArabiëOp11en12meibezochtikSaudi-Arabië.OnmiddellijknamijnaankomstwerdikontvangendoorKoningAbdullah.IksprakuitgebreidmetmijnambtsgenootPrinsSaudal-Faisal,metdeministervanPetroleumenMineraleBronnenAl-Naimi,metdevoorzittervandeHumanRightsCommissionAl-Aibanenmetdiversemensenrechtenactivistenenparle-mentsleden.OokhadikeenontmoetingmetSaudizakenvrouwenenvertegenwoordigersvanhetNederlandsbedrijfsleven.MetdeVice-MinistervanHogerOnderwijsAl-OhaliondertekendeikeenMemorandumofCooperationinzakeonderwijssamenwerking(copiebijgevoegd).MensenrechtenMensenrechtenvormdeneenrodedraaddoormijnprogramma.TijdensmijngesprekkenmetdedoordeSaudioverheidgesteundeNationalHumanRightsCommission,onafhankelijkemensenrechtenactivistenenShoura(parlements)-ledenhebikhetbelangvanonzebilateralesamen-werkingendeblijvendeondersteuningvanNederlandindebevorderingvandemensenrechtenonderstreept.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1337270809tkkst31700V-123ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.1231 DeSaudigesprekspartnersbrachtennaarvorendateenveranderingtenpositieveisingezet,maardatdezetijdrovendis.Menweesopdebelang-rijkerolvandetopvandeSaudisamenlevingm.b.t.dehervormingen,zoalshetratificerenvaninternationaleverdragenen-conventies,deimplementatievandenationalewetgevingendemoderniseringvanhetonderwijs.IksteldemijngesprekspartnersopdehoogtevandefundamentelebezwarenvanNederlandtegendedoodstraf,medeinhetlichtvanrecenteexecutiesinSaudiArabië,waaronderdievanminderjarigepersonen.ConformmijntoezeggingaandeKamer(Antwoordbrieven9aprilen11meijl.)brachtiktweespecifiekemensenrechtenkwestiesop:dezakenvandetot40zweepslagenveroordeelde75-jarigevrouwenvanhetSriLankaansetienermeisjeRizanNafeek.OokbrachtikhetverzoekovervanIbrahimAlMugaiteeb,voorzittervandeofficieuzeNGOHumanRightsFirst,m.b.t.zijntotnutoetevergeefsepogingenomdestatusvanzijnNGObijdeSaudioverheidtelatenforma-liseren.VolgensdeCommssiekondetoenmalig–ontoereikende–wetge-vingdaardebetaanzijn.AlMugaiteebwerduitgenodigdopnieuweenverzoektedoen.IkbooddeCommissieaangebruiktemakenvandemogelijkheidSaudirechtersinNederlandeentrainingtegeven.OokhadikeenontmoetingmetSaudizakenvrouwen.Dezeontmoetingkanalseenvoortzettingwordenbeschouwdvanhetbezoekvaneendele-gatieSaudizakenvrouwenaanNederlandinoktober2008,inhetkadervanhetpublieksdiplomatieprogrammavanBuitenlandseZaken.HetondernemersklimaatinhetKSA,metnamegerichtopvrouwelijkeonder-nemers,hethervormingsprocesinhetalgemeenendevrouwenrechteninhetbijzonderkwamenaandeorde.Ondanksdatzijoptimistischzijnoverdetoekomst,missendevrouweneeneigenlobby-bewegingentoezichtopdeimplementatievanbestaandewetgeving.ZijsprakenwaarderinguitvoordesteundiezijvanuitNederlandondervinden.BuitenlandsepolitiekDebelangrijksteonderwerpenvangesprekmetSaudAl-FaisalbetroffenhetMiddenOostenVredesProces(MOVP)enIran.MetbetrekkingtothetMOVPverzekerdeikmijngesprekspartnervandeondersteuningvanNederlandvoorhetArabischVredesinitiatief(AVI),waarbijikhemuitnodigdeomhetAVInaderteconcretiserenenomdrukuitteoefenenopdeverschillendePalestijnsepartijen,gerichtophetherstelvanPalestijnseeenheidopbasisvandeKwartetvoorwaarden.Al-Faisaltoondezichgereserveerdoverdekansenopeennieuwedoor-braak,maarwaswelbereidisinvloeduitteoefenenbijdetotstandko-mingvaneenregeringvanPalestijnseeenheid.VanzijnkantdrongSaudAl-FaisaleropaanWestersedrukopIsraëluitteoefenenomdegemaakteafsprakenopbasisvanderoutekaartvoorvredenatekomen.Daarnaastonderstreepteikdebilateraleondersteuning,dieNederlandbiedtaandePalestijnseAutoriteitbijdewederopbouw.NederlandisbinnendeEUéénvandebelangrijkstedonoren.Al-Faisalbeaamdeditensprakhieroverzijnwaarderinguit.VoortsbesprakenwedeontwikkelingenmetbetrekkingtothetnucleairedossierrondIranendeeldenzorgenoverdeonverminderdeweigeringvanIranomaandeeisenvandeinternationalegemeenschaptegemoettekomen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.1232 OnderwijssamenwerkingNamensdeministervanOCenWondertekendeikeenbilateraleovereen-komstterverbredingvandeonderwijssamenwerkingeneenintensieverestudenten-uitwisseling.MetdeUniversiteitenvanMaastrichtenGroningenbestaatalenkelejareneengoedesamenwerking.HetaantalSaudistudentendataandezeuniversiteiteneenstudiegeneeskundevolgt,vertoonteenstijgendelijn.AandeWageningenUniversiteitvolgensindskortstudentenvandeSaudiFoodandDrugAuthorityeenpostdoctoraleopleiding.Ookmetandereuniversiteitenenhogescholenwordtsamengewerkt.EconomieenenergievoorzieningszekerheidMijngesprekmetministerAl-Naimistondvooralinhettekenvandegoederelaties.WijbesprakendeontwikkelingenophetgebiedvanCarbonCapture&Storage,waarinNederlandsamenwerktmetSaudi-Arabië,NoorwegenenhetVerenigdKoninkrijk(hetzgn.4KingdomsInitia-tive)endemogelijkhedenvanrenewablesenhetklimaatvriendelijkmakenvanfossielebrandstoffen.Voortsbesprakenwijdeinternationaleenergiemarkten,Nederlandalsgasrotondeendeontwikkelingvandeolieprijs.QatarOp13meibezochtikQatar.DaarvoerdeikgesprekkenmetkroonprinsSheikhTamimBinHamadal-Thani,metpremier&ministervanBuiten-landseZakenSheikhHamadbinJassimalThanienmetdeministervanStaat&vice-ministervanBuitenlandseZakenAhmedAbdullaal-Mahmood.MensenrechtenUitgebreidwerdgesprokenovermensenrechten.QatarheeftonlangsdeConventionontheEliminationofAllFormsofDiscriminationagainstWomen(CEDAW)ondertekendenwerktaanderatificatievanhetInterna-tionalCovenantonCivilandPoliticalRights(BUPO-verdrag).DitmedeinhetperspectiefvandeUniversalPeriodicalReviewbegin2010.IkhebQatargecomplimenteerdmetdevoortrekkersrolophetgebiedvanmensenrechten,metnamevrouwenrechten,inderegioenaangesprokenophetrespecterenvanderechtenvandemigrantenwerknemers.BuitenlandsepolitiekHetMOVP,IranendeaanklachtvanhetInternationaalStrafhoftegendeSudanesepresidentBashirwarendebelangrijkstegesprekspunten.OverdemogelijkhedenhetMOVPvlottetrekkenwarendeQatarigesprekspartners,vooralMPSheikhHamad,sombergesteld.IsraëlischeonwilenPalestijnseverdeeldheidgoldenalsdebelangrijksteobstakelsinQatariogen.TochboodhetAVIvoorIsraëleeninteressanteopening.EvenzowasmensomberoverhetstrevenvanIrannaarmeerinvloedinderegio.VoortsbesprakenwijuitvoerigdesituatierondhetIraansnucleaireprogramma.TenaanzienvandeaanklachttegendeSudanesepresidentBashirhebikonderstreeptdatditeenonafhankelijkebeslissingvanhetStrafhofwas,TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.1233 dienietpolitiekgemotiveerdisendiemoetwordengerespecteerddoordeledenvandeinternationalegemeenschap.TotslotbezochtikRaslafanCity,hethartvandeQataarsegasindustrie,waarinhet«Pearl»GastoLiquid(GTL)projectvanShellenQatarPetro-leum,eenmiljardeninvestering,40000manwerkzaamis.ZowelNeder-landalsQatarzijnzeergeïnteresseerdomdeeconomischesamenwerkingteintensiveren,bijvoorbeeldophetgebiedvanhavenontwikkelingeninfrastructureleprojecten,waarhetNederlandsbedrijfslevenmetzijngrotetechnologischeknow-howpotentieeleengoedepartneris.DeministervanBuitenlandseZaken,M.J.M.VerhagenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.1234