Periodieke Kamerbrief onderwijshuisvesting najaar 2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 VIIIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Onderwijs, Cultuur enWetenschap (VIII) voor het jaar 2025Nr. 34 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUREN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 november 2024Goede schoolgebouwen zijn van groot belang. Eerder heeft het Interde-partementaal Beleidsonderzoek (IBO) onderwijshuisvesting (2021)duidelijk gemaakt dat er wat betreft verduurzaming en kwaliteit een groteopgave ligt tot aan 2050.1 Zorgen dat nieuwbouw en renovatie vanscholen efficiënt en goed gebeurt, draagt daaraan bij. De zorg hiervoor isdoor middel van decentralisatie aan gemeenten overgedragen enschoolbesturen treden hierbij op als bouwheer. Samen met de PO-Raad,de VO-raad, en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)ondersteunen we hen daar in het kader van de aanpak onderwijshuis-vesting zo goed mogelijk bij.Hierbij ontvangt uw Kamer een nieuwe periodieke brief over dezegezamenlijke aanpak onderwijshuisvesting.2 Daarnaast wordt uw Kamervia deze brief geïnformeerd over de CO2-meterverplichting en deuitkomsten van de pilot mobiele luchtreinigers.Voortgang aanpak onderwijshuisvestingDe aanpak onderwijshuisvesting bestaat uit drie onderdelen. Ten eerste iser het Programma Onderwijshuisvesting, dat zich onder andere richt opkennisdeling, professionalisering, en ondersteuning van gemeenten enschoolbesturen bij hun vastgoedopgave. Ten tweede is er het Innovatie-programma Onderwijshuisvesting, dat door bouwend te leren komt totproduct- en procesinnovatie. Ten derde heeft het wetsvoorstel planmatigeaanpak onderwijshuisvesting het doel verbeteringen in het stelsel teverankeren in de wetgeving. Alle drie de onderdelen samen beogen te1TK, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2132Zie voor de vorige brieven: TK, vergaderjaar 2022–2023 36 200 VIII, nr. 125; TK, vergaderjaar2022–2023 36 200 VIII, nr. 218; vergaderjaar 2023–2024, 36 410 VIII, nr. 30; en TK, vergaderjaar2023–2024, 36 410 VIII, nr. 138. kst-36600-VIII-34ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VIII, nr. 341 komen tot het sneller en kostenefficiënter realiseren van kwalitatief betereschoolgebouwen.Programma OnderwijshuisvestingMet het Programma Onderwijshuisvesting worden gemeenten enschoolbesturen bij hun vastgoedopgave ondersteund. Het doel is om deopgave op een meer programmatische en integrale manier aan te pakkenen de samenwerking met de markt te verbeteren. Dit doen we onderandere door het opleveren van gestandaardiseerde documenten diegemeenten en schoolbesturen kunnen gebruiken bij nieuwbouw,renovatie of beheer van schoolgebouwen. Ook kunnen zij de documentengebruiken voor vormgeving van hun onderwijshuisvestings-beleid ensamenwerkingsverbanden op het gebied van huisvesting. Voorbeeldenvan deze documenten zijn samenwerkingscontracten of een gestandaardi-seerd programma van eisen of een meerjarig onderhoudsplan. Zo hoeftniet elk schoolbestuur of elke gemeente zelf het wiel opnieuw uit tevinden. De activiteiten binnen de pijlers van het programma worden inco-creatie met de sector (gemeenten, schoolbesturen en marktpartijen)vormgegeven.De eerste gestandaardiseerde documenten zijn eind dit jaar klaar om in depraktijk op kleine schaal getest en getoetst te worden door schoolbe-sturen, gemeenten en publieke partijen uit de bouw. De verwachting is datin 2025 de eerste producten, zoals een gestandaardiseerd integraalhuisvestingsplan (IHP) en een gestandaardiseerd meerjarig onder-houdsplan (MJOP), klaar zijn om landelijk beschikbaar te stellen voorgemeenten en schoolbesturen. Hun ervaringen worden ingezet in dedoorontwikkeling van deze producten.Daarnaast zijn er experts en specialisten beschikbaar om gemeenten enschoolbesturen te helpen met het gebruik van deze producten. Hiervoorzijn een website en telefoonnummer beschikbaar.3 De experts enspecialisten hebben ook een signaalfunctie om knelpunten in de praktijk tesignaleren en terug te koppelen aan het programma. Ook wordt er ingezetop kennisuitwisseling. Vanuit het programma worden hiervoor vanaf 2025masterclasses, cursussen en informatiesessies georganiseerd waar kenniskan worden uitgewisseld en praktijkvoorbeelden kunnen worden gedeeldtussen schoolbesturen, gemeenten, en marktpartijen.Tenslotte wordt in 2025 verder onderzoek gedaan naar de mogelijkheidom middels een datainfrastructuur meer inzicht te bieden in de gebou-wenvoorraad. Schoolbesturen, gemeenten en het Rijk kunnen ditgebruiken om beter te kunnen sturen op de onderwijshuisvestingsopgave.Zo zorgen we met het programma voor een ondersteuningsstructuur diede sector actief, coachend en begeleidend ondersteunt bij de onderwijs-huisvestingsopgave.Innovatieprogramma OnderwijshuisvestingHet Innovatieprogramma Onderwijshuisvesting, gefinancierd door hetNationaal Groeifonds, gaat binnenkort van start voor een looptijd vanvijftien jaar. Het programma richt zich op product- en procesinnovatiebinnen scholenbouw. Denk bij productinnovatie bijvoorbeeld aan eenparametrisch ontwerpmodel waarmee gemakkelijk verschillendeontwerpvarianten voor schoolgebouwen kunnen worden gemaakt. In eenparametrisch model is het mogelijk om het ontwerp van een school-gebouw te optimaliseren op verschillende parameters (akoestiek, daglicht,3Helpdesk | Programma Onderwijshuisvestiging (pohv.nl)Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VIII, nr. 342 oriëntatie). Op die manier kunnen er consequenter en sneller scholen vanhoge kwaliteit worden ontworpen. Denk bij procesinnovatie aan hetaanbesteden van meerdere schoolgebouwen tegelijkertijd, zodatscholenbouw interessanter wordt voor de markt om in te investeren, ofhet gebruik van een standaard Programma van Eisen (PvE) bij hetaanbesteden van renovaties.Opgedane kennis wordt breed en open toegankelijk beschikbaar gesteldvia bouw- en processtandaarden, die het mogelijk maken kwalitatief beter,sneller en kostenefficiënter te bouwen of renoveren. Het innovatiepro-gramma is de vierde pijler van het Programma Onderwijshuisvesting. Deontwikkelde standaarden en opgedane kennis worden ontsloten via dekennisbank van het Programma Onderwijshuisvesting.4 Het innovatiepro-gramma heeft een lerende aanpak door het daadwerkelijk bouwen enrenoveren van circa 132 schoolgebouwen binnen primair en voortgezetonderwijs. Het innovatieprogramma geeft hiermee een impuls aan debenodigde aanpak van verouderde schoolgebouwen en draagt bij aankwalitatief betere onderwijshuisvesting en daarmee aan de kwaliteit vanhet onderwijs.De publicatie van de subsidieregeling met daarin de nadere voorwaardenvoor deelname aan het programma wordt verwacht in december 2024,hierover wordt uw Kamer op datzelfde moment geïnformeerd. Innovember en december 2024 en het eerste kwartaal van 2025 wordentevens informatieve regiobijeenkomsten gehouden rond het Innovatiepro-gramma Onderwijshuisvesting. Meer informatie over de bijeenkomsten iste vinden op de website van het Programma Onderwijshuisvesting.5Wetsvoorstel planmatige aanpak onderwijshuisvestingHet wetsvoorstel planmatige aanpak onderwijshuisvesting verplichtgemeenten een integraal huisvestingplan (IHP) op te stellen en verplichtschoolbesturen een meerjarig onderhoudsplan (MJOP) op te stellen. Ookwordt renovatie van schoolgebouwen opgenomen als voorziening die aante vragen is bij gemeenten. Tot slot worden de investeringsmogelijkhedenin het primair onderwijs verruimd, waardoor het voor schoolbesturen inhet primair onderwijs (net als in het voortgezet onderwijs) mogelijk wordtom in hun schoolgebouwen te investeren. Het doel van dit wetsvoorstel isdat gemeenten en het schoolbestuur tot een meer planmatige endoelmatige aanpak van bouw, beheer en onderhoud van schoolgebouwenin het funderend onderwijs komen. Dit wetsvoorstel kan op die manier dewerking van het gedecentraliseerde stelsel verbeteren.Op 8 juli 2024 heeft de Raad van State haar advies op het wetsvoorstelgepubliceerd.6 Dit advies wordt momenteel verwerkt in het wetsvoorstel.De verwachting is dat het wetsvoorstel nog voor het kerstreces aan uwKamer wordt aangeboden voor behandeling. De beoogde inwerkintredingis 1 augustus 2025.4Kennisbank | Programma Onderwijshuisvestiging (pohv.nl)5Regiobijeenkomsten najaar 2024 | Programma Onderwijshuisvestiging (pohv.nl). Dezebijeenkomsten gaan zowel over het Innovatieprogramma als het Programma Onderwijshuis-vesting.6Raad van State, W05.24.00050/ITweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VIII, nr. 343 Overige onderwerpenVerplichtstelling CO2-meters in alle klaslokalenZoals uw Kamer is geïnformeerd in de periodieke brief van het afgelopenvoorjaar zet het Ministerie van OCW zich in voor een gezond binnen-klimaat in scholen door CO2-meters in het funderend onderwijs verplichtte stellen7. Schoolbesturen hebben hiervoor reeds financiële middelenontvangen via de bekostiging. De verplichtstelling van CO2-meters vooralle gebouwen in het funderend onderwijs wordt opgenomen in hetBesluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Het besluit heeft reeds voorge-hangen bij beide Kamers. Tevens was het advies van de Raad van Statepositief. De inwerkingtreding van het wijzigingsbesluit is 1 juli 2025.Uitkomsten pilot mobiele luchtreinigersEerder bent u geïnformeerd over de pilot mobiele luchtreinigers die isuitgevoerd tussen februari 2023 en juli 2024.8 In deze pilot is de inzet vanmobiele luchtreinigers in het onderwijs onderzocht, als bestrijdingsmiddelbij een nieuwe opleving of pandemie van een luchtwegvirus, zoalscorona. Met het uitvoeren van dit onderzoek is uitvoering gegeven aan demotie van het lid Pouw-Verweij (JA21).9 Hierbij ontvangt uw Kamer deonderzoeksresultaten.De pilot bestond uit drie delen. Het eerste deel betrof een laboratoriumon-derzoek waarbij de luchtreinigers zijn getest in een proefopstelling. Hierbijwerd naast de reinigingscapaciteit ook gekeken naar de geschiktheid omluchtreinigers te gebruiken in klaslokalen bijvoorbeeld qua geluid. Hettweede deel betrof een pilotstudie in vijf scholen, waarbij de apparatenwerden uitgetest in de praktijk. Aanvullend is er separaat onderzoekuitgevoerd in Staphorst naar de werking van een specifiek type apparaat,in de geest van eerder genoemde motie.Samengevat kan geconcludeerd worden dat mobiele luchtreinigerseffectief zouden kunnen zijn in het verminderen van stof- en virusdeeltjesin de lucht.Gedurende de pilot kwam echter ook naar voren dat er grote nadelenkleven aan het gebruik van mobiele luchtreinigers in de klas, zoals degrootte van de apparaten (moeilijk in te passen in de klas), het geluid, dekou, frequentie van verstoringen en verminderd concentratievermogen.Om echt goede uitspraken te kunnen doen over de effectiviteit vanmobiele luchtreinigers is grootschalig epidemiologisch onderzoek nodig.Dergelijk onderzoek is kostbaar en verhoogt de druk op het onderwijs,omdat het actieve medewerking van leerlingen en personeel vereist. Incombinatie met de nadelen die uit het onderzoek zijn gebleken, is ditaanleiding om te besluiten geen opdracht te geven tot grootschaligvervolgonderzoek.7TK, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 VIII, nr. 1388TK, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 VIII, nr. 309TK, vergaderjaar 2021–2022, 25 295, nr. 1687Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VIII, nr. 344 Tot slotIn samenwerking met alle betrokkenen worden met het bovenstaandeonverminderd stappen gezet in het belang van de onderwijshuisvesting.Volgend jaar wordt uw Kamer opnieuw geïnformeerd over de voortgang.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M.L.J. PaulTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VIII, nr. 345