Koopkracht APB 2009

31700XVVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanSocialeZakenenWerkgelegenheid(XV)voorhetjaar2009Nr.4BRIEFVANDEMINISTERSVANSOCIALEZAKENENWERKGELE-GENHEID,ENVANFINANCIËNAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,16september2008HetKabinethechteraanbijdetoezendingvanhetwetsvoorstelBU/Wtcgintegaanopdetalrijkeberichtendieindeafgelopenweekindemediazijnverschenenoverdekoopkrachteffectenvandekabinetsvoornemensvoorhetbegrotingsjaar2009.OndermeerisvoortijdiginformatienaarbuitengekomenuitdezogehetenMacro-EconomischeVerkenningen(MEV)vanhetCentraalPlanbureau.InafwijkingvanvoorgaandejarenheefthetCPBnietdestandaardkoopkrachttabelzoalshetKabinetdezehanteertindehoofdtekstvandeMEVopgenomen,maarslechtseenduidinggegevenvandekoopkrachtcijfersvolgenseenandere,CPB-defini-tie.Daarbijisenigeverwarringontstaanoverdejuistheidvandediversekoopkrachtcijfers.Tegendezeachtergrondachtenwijhetdienstigomhetfeitelijkekoopkrachtbeeldin2009nogeenshelderuiteentezetten.Vooropmoetwordengestelddatverschilleninkoopkrachtcijfersnietsnieuwszijn.IederjaarzijnerverschillenindekoopkrachtcijfersvanCPB,NIBUDenMiljoenennota.Dezezijnhetgevolgvandeaannamesdiegehanteerdwordenbijdeberekeningen.Koopkrachtplaatjeszijnnueenmaalnodigomdeeffectenvanhetbeleidtebepalen,maarhetblijvengemiddelden,metallebeperkingenvandien.Wiedeontwikkelingvandekoopkrachtwilvolgen,heefteenmeetlatnodig.Bijdiekeuzeisvoorafenigematevanvrijheid:menkankoopkrachtopvelemanierenmeten.Maarconsistentieisvereist:menkannietsteedseenanderemeetlatnemen.VoordediscussiesoverhetinkomensbeleidhanterenKabinetenKameralsindsjaarendaghetzogehetenstandaardkoopkrachtbeeld.Deontwikkelingvandekoopkrachtin2009wordtinhogematebepaalddoordestandvandeeconomie.DeinternationaleeconomischeonrustgaatnietaanNederlandvoorbij.Dekredietcrisisendehogeprijzenvoorolieenvoedselleidenookinonslandtotlagereeconomischegroeienhogereinflatie.Dehogereprijzenzijneengevolgvanstructurele,blij-vendeveranderingenindewereldeconomie.Hetgevolgisdatdeoliepro-ducerendelandenviahogereolieprijzeneengroterdeelvanhetwereld-TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1224000809tkkst31700XV-4ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2008TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.41 inkomenvoorzichopeisen.DatispijndieNederlandmoetnemen.IndeMEVgeefthetCPBeennietmisteverstanewaarschuwingaf:indejarenzeventigisgeprobeerdomhetdreigendekoopkrachtverliesvialoon-stijgingenaftewentelenophetbedrijfsleven.Datleiddetoteenloon-prijsspiraalenlangdurigeeconomischeschade.Diefoutmoetenwenietnogeenkeermaken.Nederlandverarmtdus,endatzetdekoopkrachtinonslandonderdruk.Tegendezeachtergrondwerdhetkabinetinaugustusgeconfronteerdmetvoorlopigekoopkrachtcijfersdievoordiversehuishoudtypen,metnameouderenensocialeminima,forseminnenbevatten,oplopendtot–11⁄4%.Desondanksblijkthetmogelijkomvoor2009opeen–overhetalgemeen–gunstigkoopkrachtbeelduittekomen.Eenaantalzakenheefteenposi-tieveinvloedophetkoopkrachtbeeld.BelangrijkishetnietdoorlatengaanvandeBTW-verhoging.Ditleverteenbijdrageaanhetbeteugelenvandeinflatieenwerktpositiefopdekoopkrachtvoorallehuishoudens.DaarnaastishetkabinetbereiddeWW-premievoorwerknemersteverlagennaarnul,ondervoorwaardevaneenverantwoordeloonontwik-keling.Metnamemiddeninkomenszienhierdoorhunkoopkrachttoenemen.Ditallesresulteertinhetgepresenteerdestandaardkoopkracht-beeld.Overigenszaldewelvaartvoorgezinnenin2009inhetalgemeengunstigerzijndandestatischekoopkrachtcijfersaangeven,omdatdielaatstegeenrekeninghoudenmetonderanderedegroeivandewerkge-legenheid,waardoormenseneenbaankrijgenenerininkomenopvoor-uitgaan,enmetincidenteleloonstijgingen.Erzijnechternooitkoopkrachtgarantiestegevenvoorindividuelegevallen,omdatkoopkrachtcijfersnaarhunaardnueenmaalgeaggre-geerdecijferszijn,endeverschillenophetindividueleniveautegrootzijn.Ookbijhetnuvoorliggendegunstigestandaardbeeldzullenerdusmensenzijndieeropachteruitgaan.DeverwarringisnuontstaanomdathetCPB,vooranderegroependanhetKabinetaltijdhanteert,eentabelmetmedianekoopkrachtcijferspresenteert.DietabelmeetdusietsandersdandeinformatieopbasiswaarvanKabinetenKamerhundebattenplegentevoeren.OverigensbevestigthetCPB,datalsonderdeelvandeMEVvanoudsherookdekoopkrachtcijfersvanhetkabinetnarekent,daterinhetstandaard-koopkrachtbeeldgeengroepenopachteruitgaan(bijlage13MEV).EenvandeverschillentussendekoopkrachtdefinitiesvanhetKabinetenhetCPBisgelegenindewijzewaaropwordtomgegaanmetzogehetenniet-standaardeffecten.Voorbeeldendaarvanzijndekinderopvangtoeslagendehuurtoeslag.Debelangrijkstevandieniet-standaardeffectenin2009ishetfeitdatereennieuwecompensatieregelingkomtvoorchronischziekenengehandicapten,tervervangingvandehuidigeBuitengewone-Uitgavenregeling.ExtracomplicerenddaarbijisdatdezehervormingvandeBUnognietvolledigisafgerond,waardoorernogeenonvolledigbeeldbestaatvandekoopkrachtcijfersvoorspecifiekegroepen.DevervangingvandeBUisnodig,omdatdehuidigeregelingmaarbeperktwordtgebruiktdoordemensenvoorwiedezebedoeldis,dechronischziekenengehandicapten,envooraldoormensenvoorwiedezenietbedoeldis.BelangrijkvoordeelvandenieuweWettegemoetkomingChronischZiekenenGehandicapten(BU/Wtcg)isdanookhetterug-dringenvanniet-gebruik,doordatchronischziekenengehandicaptenautomatischcompensatiekrijgenenzijbovendieneenlagereeigenbijdrageAWBZgaanbetalen.Bovendienblijfterooknogeenfiscalerege-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.42 lingbestaandieveelscherperdandehuidigeBUgerichtisopkostenvanchronischziekenengehandicapten.Kortom,deregelingwordtzodanigaangepastdatdievanafvolgendjaarbetergerichtisopchronischziekenengehandicapten.Inhetalgemeenhanteerthetkabinetdaarbijhetuitgangspuntdatvergelijkbarekosteninprincipemoetenleidentotverge-lijkbarecompensatieendatdeuiteindelijkecompensatienietmeerbedraagtdandegemaaktekosten.Inhetalgemeenzalgeldendatchro-nischziekenengehandicapteneropvooruitgaan.Mensendienietchro-nischziekofgehandicaptzijn,kunnendebuitengewoneuitgavennietmeeraftrekkenenervareneeninkomensdaling.DeinkomenseffectenvanhethervormenvandeBUstaannognietvast.Teneersteishetkabinetnogdoendemethetdoorrekenenvandenieuwesystematiekopbasisvangedetailleerdeinkomensgegevensophuishoud-niveau.Tentweedeishetkabinet,medeopbasisvangesprekkenmetdeCG-raad,nogaanhetzoekennaarmogelijkhedenomdevergoedingenindenieuwesystematiekbetertelatenneerslaanbijdebeoogdedoelgroep,c.q.naarmogelijkhedenombepaaldegroepenchronischzieken,zoalsPKU-patiënten,beterinbeeldtekrijgen.Deinkomenseffectenvandeherzieningzijnhoedanookbuitengewoondiverseninhogemateafhan-kelijkvandeindividuelesituatiebinneneenhuishouden.Hetkabinetkijktnognaarmogelijkeknelpuntenenoplossingen,waarbijvanuitdesamen-hanginstrumenteninhetdomeinvandezorginhetbijzonderaandachtkrijgen.OokdesuggestiesvandeCG-Raadzijndaarbijaandeorde.Tevensisindezecontextrelevantdateroverlapbestaattussendedoel-groepwaarvoorhetkabinetnognaderevoorstellenzalontwikkeleninhetkadervandeBU/Wtcg,endegroepuitkeringsgerechtigdenwaarvoorhetCPBeenminrapporteerdeinhetmedianenoverzichtwaarnaareerderwerdverwezen.HetKabinetheefteromdieredenhetvolstevertrouwenindatmetdenogtenemenmaatregeleninhetkadervandeBU/WtcgdekoopkrachtontwikkelingvandezegroepookindepresentatievanhetCPBmeerinbalanszalkomen.HetstrevenisomdeKamereindseptember,tegelijkertijdmetdetoege-zegdeintegraledoorrekeningvandeinkomenseffectenvandeBU/Wtcg,endusruimvoordemondelingebehandelingvandeBU/Wtcg,hierovernaderteinformeren.MedenamensdeStaatssecretarisvanFinanciënendeStaatssecretarisvanVolksgezondheid,WelzijnenSportDeministervanSocialeZakenenWerkgelegenheid,J.P.H.DonnerDeministervanFinanciën,W.J.BosTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.43