Reactie op verzoek commissie over een kabinetsreactie op het bericht 'Veel vrouwen in de abortuskliniek die geen anticonceptie gebruiken'

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202532 279Zorg rond zwangerschap en geboorteNr. 262 BRIEF VAN DE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 december 2024Op 3 december 2024 publiceerde kennis- en expertisecentrum seksualiteitRutgers zijn onderzoek naar het gebruik van anticonceptie onder vrouwendie een abortuskliniek bezoeken.1 Naar aanleiding van berichtgeving vande NOS2 (en vele andere media) verzocht u mij om een reactie te gevenop de uitkomsten van het onderzoek. Die reactie geef ik in deze brief. Opuw verzoek heb ik deze brief verstuurd voorafgaand aan het tweeminuten-debat medische preventie dat gepland staat op 19 december 2024. Bij hetcommissiedebat medische ethiek op 15 januari 2025 staat abortus ook opde convocatie en is er ruim gelegenheid om hierover met elkaar ingesprek te gaan.Voordat ik mijn inhoudelijke reactie geef wil ik Rutgers, de betrokkenabortusklinieken en het Nederlands Genootschap van Abortusartsendanken voor dit maatschappelijk zeer relevante onderzoek, waarvoor 422vrouwen een vragenlijst hebben ingevuld bij hun bezoek aan eenabortuskliniek.Het onderzoek «Anticonceptiegebruik voorafgaand aan abortus»Het onderzoek van Rutgers brengt in kaart of, en zo ja, welke methodenvrouwen die bij een abortuskliniek komen met een onbedoelde zwanger-schap gebruikten om zwangerschap te voorkomen. Een van de belang-rijkste bevindingen van het onderzoek is dat 41% van de vrouwen geenmethode gebruikt om een zwangerschap te voorkomen. De vrouwen diewel anticonceptie gebruiken, gebruiken het vaakst het condoom (19%) of1https://rutgers.nl/nieuws/risico-op-zwangerschap-vaak-niet-goed-ingeschat-door-vrouwen-die-voor-abortus-kiezen/.2https://nos.nl/artikel/2546867-veel-vrouwen-in-de-abortuskliniek-die-geen-anticonceptie-gebruiken. kst-32279-262ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 279, nr. 2621 een vruchtbaredagenmethode3 (19%). De anticonceptiepil werd door 9%van de vrouwen gebruikt, en 13% van de vrouwen slikte een morning-afterpil.Ruim de helft van de vrouwen die de vruchtbaredagenmethode toepasten,gaf aan zwanger te zijn geworden omdat ze haar vruchtbare dagen nietgoed had ingeschat. De helft van de vrouwen die geen anticonceptieme-thode gebruikten, gaf aan niet over een kans op zwangerschap nagedachtte hebben, of dacht dat er geen kans was.Het onderzoeksrapport geeft ook inzicht in de redenen van vrouwen omgeen anticonceptie te gebruiken. De meest genoemde reden (44%) wasdat vrouwen dachten dat de kans heel klein was dat ze zwanger zoudenworden. Een deel van de vrouwen dat geen methode gebruikte, gaf alsreden aan geen hormonen te willen gebruiken (42%). En er was ook eendeel van de vrouwen dat als reden aangaf te denken onvruchtbaar te zijn(13%). Nog eens 6% dacht dat haar sekspartner onvruchtbaar was.Rutgers concludeert op basis van deze bevindingen dat het belangrijk isdat mensen goed geïnformeerd zijn over vruchtbaarheid en zwanger-schap, en ook over de werking en betrouwbaarheid van verschillendeanticonceptiemethoden.Versterken regie op kinderwensVoor mij onderstrepen deze bevindingen het belang van het versterkenvan de regie op kinderwens. Vanuit het kabinet werken we daar opverschillende manieren aan: in het onderwijs, via zorg- en hulpverlening,en door het bieden van heldere voorlichting. Zo worden scholen onder-steund in het aanbieden van relationele en seksuele vorming voorjongeren en jongvolwassenen via het Stimuleringsprogramma GezondeRelaties en Seksualiteit. Het gebruik van anticonceptie is een van deonderwerpen waar scholen die deelnemen aan deze regeling aandachtaan kunnen besteden. Om mensen in een kwetsbare situatie te helpenmet het nemen en houden van regie op een kinderwens, is er hetprogramma Nu Niet Zwanger. Er wordt ook veel hulp geboden aanvrouwen die een abortus ondergaan in een abortuskliniek. Zo wordt in deabortusklinieken momenteel ervaring opgedaan met het geven vanaanvullende anticonceptieconsulten aan vrouwen in een kwetsbarepositie, vlak voor of na een abortusbehandeling. Ik heb bovendien desubsidie aan abortusklinieken gecontinueerd waarmee zij een anticoncep-tiemiddel gratis kunnen geven aan vrouwen in kwetsbare omstandig-heden.Relevant in het kader van het versterken van de regie op kinderwens isook het aanvullende onderzoek naar onbedoelde zwangerschappen (deAVOZ-studie), uitgevoerd in opdracht van ZonMw.4 Het eerste deel vandeze studie is in maart van dit jaar met uw Kamer gedeeld.5 De resultatenvan de vervolgstudies worden na de zomer van 2025 aan uw Kameraangeboden. De studies zullen onder meer ingaan op:–Factoren die bijdragen aan een onbedoelde zwangerschap. Anticon-ceptiegebruik is daar een onderdeel van.–De ervaringen van onbedoeld zwangeren en hun partners met de zorgen ondersteuning bij een onbedoelde zwangerschap.–Mogelijke verbeterpunten voor het beleid rond en de preventie vanonbedoelde zwangerschappen en de zorg en ondersteuning.In het voorjaar van 2025 kom ik met een vervolg op de lopende Aanpakonbedoelde en ongewenste zwangerschap. Ik blijf mij dus inzetten voor3Bij een vruchtbaredagenmethode hou je de dagen waarop je vruchtbaar bent bij. Op dievruchtbare dagen heb je dan geen penis-in-vagina seks, of je gebruikt een condoom of eenpessarium. (Bron: seksualiteit.nl).4https://www.zonmw.nl/nl/aanvullende-vragen-onbedoelde-zwangerschap.5Kamerstukken II, 2023–2024, 322279, nr. 252.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 279, nr. 2622 preventie en toegang tot toegankelijke en betrouwbare informatie. Het isechter ook een feit dat onbedoelde zwangerschappen zich zullen blijvenvoordoen, als onderdeel van het leven. Voor die vrouwen die onbedoeldzwanger raken, (en hun eventuele partners) is er goede hulp en onder-steuning. Ik wil benadrukken dat het voor mij geen doel op zich is om hetaantal abortussen omlaag te brengen. Uiteindelijk is het aan de vrouwzelf, in overleg met haar arts, om een keuze te maken over haarzwangerschap.Belang van goede, passende informatieHet onderzoek van Rutgers laat zien dat er nog winst te behalen valt in hetvoorkómen van een onbedoelde zwangerschap. Het goed gebruik vananticonceptiemethoden en een goede inschatting van de kans op eenzwangerschap is daarvoor nodig. Helaas wordt er – zeker online – veelmis- en desinformatie verspreid over vruchtbaarheid, anticonceptie en devruchtbaredagenmethode. De vruchtbaredagenmethode wordt doorartsen gezien als een minder geschikte methode als je echt niet zwangerwilt worden, omdat niet alle vrouwen een regelmatige cyclus hebben enomdat het risico op fouten in de toepassing hoger is dan bij anderemethoden.Ik zal verkennen hoe de Rijksbrede strategie desinformatie van hetMinisterie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties behulpzaam kanzijn bij het tegengaan van medische mis- en desinformatie. Het aanpakkenvan desinformatie is echter niet gemakkelijk, mede omdat het raakt aan devrijheid van meningsuiting. Ik blijf daarom inzetten op het bieden vangoede en passende informatie aan mannen en vrouwen als onderdeel vanhet versterken van de regie op kinderwens.Meer betrokkenheid van mannen bij anticonceptiegebruikTot slot, het is mij niet ontgaan dat er in reactie op het onderzoek vanRutgers veel aandacht is op sociale media voor de rol van de man bij hetontstaan van onbedoelde zwangerschappen. Ik vind het van groot belangdat we vrouwen niet het gevoel geven dat zij alleen de verantwoorde-lijkheid dragen om onbedoelde zwangerschap te voorkomen. Mannen envrouwen moeten zich samen kunnen beschermen. Het is immers ook inhet belang van jongens en mannen om goed geïnformeerd te zijn overanticonceptiemethoden. Niet alleen ter voorkoming van onbedoeldezwangerschap maar ook ter voorkoming van soa’s. Het is daarom goeddat jongens en meiden al vanaf jonge leeftijd leren praten overbescherming voordat ze seks hebben.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,V.P.G. KarremansTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 279, nr. 2623