het normaliseren van geweld in politiek en samenleving

Brontekst

Minister Van Weel: Laat me twee dingen uit elkaar trekken. Eén ding is geweld tegen hulpverleners in algemene zin. Ik noemde net al dat het hier maar richting de 30 graden hoeft te gaan of we hebben al gespannen situaties in onze kustplaatsen, met alle dreiging van geweld tegen hulpverleners van dien. Dat staat natuurlijk los van enige ideologische inspiratie. Dit is gewoon een norm die in onze samenleving is geslopen, waarbij het normaal is om te gaan rellen omdat het mooi weer. Belachelijk. Ik kan er hard tegen optreden. De politie kan het de kop indrukken. Uiteindelijk moeten we echter ook als samenleving die norm weer terugbrengen tot "dit is onacceptabel en dit doe je niet". Dat vraagt veel meer dan alleen iets van de minister van Justitie of van de politie. Daar waar het gaat om ideologisch geïnspireerden wordt het lastiger, zeker omdat je daar zult moeten hoeden wanneer mensen de grens overgaan van activisme naar extremisme naar terrorisme. Hoe houden we daar individuen maar ook groeperingen in de gaten? Daarvoor is de Nationale Extremismestrategie; hij werd al genoemd. De heer Van Baarle vroeg of er hiervoor geen gericht plan moet komen. Dat plan is er dus. Dat schetst een overzicht van de volledige beleidsinzet op extremisme, zowel gewelddadig als niet-gewelddadig. We hebben een Landelijk Steunpunt Extremisme. Daar kunnen individuen worden behandeld. Zoals ik zei: ook op landelijk niveau wil ik kijken hoe we meer kunnen doen tegen organisaties die zich hier schuldig aan maken. De NCTV en de nationale politie hebben ook een online Symbolenbank ontwikkeld, die professionals kunnen gebruiken om rechts-extremismeverschijningsvormen te herkennen. Ik denk dat we die ook allemaal hebben herkend tijdens een aantal van deze gewelddadige prostesten. Is die dan up-to-date? Dat vroeg de heer Dassen. Ja, maar we doen wel een midterm review. Zoals de premier al aangaf, komt die voor het einde van dit jaar. Dan zullen we ook kijken of er een update nodig is. Dan de vraag of burgemeesters over de juiste informatie beschikken om snel in te kunnen grijpen. Mevrouw Bikker vroeg daarnaar; ik zie haar even niet meer. Dit is natuurlijk waar de lokale driehoek in eerste instantie aan zet is. Hoe kijken we nou tegen demonstraties aan? Verwachten we daar ongeregeldheden? Wie komen daarop af? Daarvoor hebben zij een TOOI. Dat is het Team Openbare Orde Inlichtingen van de politie. Ook daar spreken wij regelmatig met elkaar over. Hebben die teams de juiste bevoegdheden? Moeten we daar meer aan doen, of niet? Er ligt op dit moment een wetsvoorstel bij de Raad van State dat het in ieder geval mogelijk moet maken — dit is ook in antwoord op een vraag van de heer Brekelmans — om in openbare bronnen mee te kunnen kijken in bijvoorbeeld chatgroepen. We zien dat het niet meer georganiseerd wordt in zaaltjes achteraf, maar allemaal online. De politie kan daar echter alleen maar aan deelnemen door te zeggen "dag, ik ben van de politie". Meestal houdt het gesprek in zo'n chatgroep dan vrij snel op. De politie kan al helemaal niet in besloten appgroepen komen. Stap één is dus het wetsvoorstel dat er nu ligt, om in ieder geval het gebruik van die openbare bronnen mogelijk te maken, waardoor burgemeesters vooraf ook meer informatie kunnen verzamelen over wat ze kunnen verwachten bij een demonstratie. Stap twee is absoluut — dat gaat hopelijk voor het einde van het jaar in consultatie — om dat ook in besloten groepen mogelijk te maken. Cameratoezicht is in dezen natuurlijk zeer belangrijk, zowel om te kijken hoe de openbare orde zich ontwikkelt, zeker als het gaat om grote aantallen mensen, als ook voor de opsporing achteraf. Ook daar zien we dat we toch continu frictie hebben tussen privacywetgeving, die het ons bijvoorbeeld heel moeilijk maakt om achteraf gezichtsherkenningssoftware te gebruiken om daders van dit soort demonstraties op te pakken, en aan de andere kant de technologische mogelijkheden die er wel degelijk zijn. Ik wil echt samen met uw Kamer de grenzen opzoeken en verkennen om te kijken waar we nu vinden dat het recht op privacy van diegenen die helemaal niets te maken hebben met welke gewelddadigheden dan ook, volledig is gewaarborgd terwijl we uitwassen ook met gebruikmaking van dit soort technologie wel degelijk kunnen aanpakken. Dat zijn degenen die misbruik maken van de rechten die ze hebben. Ten slotte worden burgemeesters geholpen door de fenomeenanalyses van de NCTV. Zoals ik vanavond heb gemerkt, worden die goed gelezen, ook hier. Dan geweldsmiddelen voor de ME; ook daar vroeg de heer Brekelmans naar. Eind 2025 zijn pilots met traanwater voor de waterwerper en grote bussen pepperspray van start gegaan. De eerste resultaten zijn positief. Althans, dat zijn ze voor de politie, in die zin dat het bijdraagt aan het beteugelen van wanordelijkheden. We kijken ook nog naar de mogelijkheid van markeerstof in de waterwerper, waardoor mensen achteraf als een soort smurf herkenbaar zijn voor de opsporing, maar we kijken ook naar luchtdrukwapens. Ik heb het dus over een escalatie tussen de wapenstok en daadwerkelijke toepassing van mogelijk dodelijk geweld, om dit soort zaken te kunnen aanpakken. Via de halfjaarberichten politie hou ik u daarover op de hoogte. In het coalitieakkoord hebben we ook aangekondigd dat we met bodycams voor agenten en ME meer mogelijk willen maken. Is het verhalen van schade mogelijk? Ja, absoluut. Nogmaals, wij willen een onderscheid tussen degenen die vreedzaam protesteren en degenen die strafbare feiten plegen. Het WODC concludeert dat er al een heleboel mogelijk is binnen de huidige wetgeving, maar dat daar niet altijd gebruik van wordt gemaakt. In die zin willen de minister van Binnenlandse Zaken en ik — ik doe nu een klein beetje een curtain raiser: u ontvangt op hele korte termijn een brief — kijken naar de strafbepaling, waardoor het voor het OM en de rechterlijke macht mogelijk wordt om strafbare feiten harder aan te pakken dan nu het geval is. Wij menen dat daar meer ruimte voor is binnen de jurisprudentie, ook op Europees niveau. Wat betreft het verhalen van schade: zodra er een strafrechtelijk traject loopt, kan de benadeelde zich altijd voegen in zo'n zaak. Dat kan ook civielrechtelijk. Wij gaan binnenkort rond de tafel zitten met universiteiten, ProRail, Rijkswaterstaat, het Rijksvastgoedbedrijf en alle andere potentieel benadeelde partijen, om hen te helpen met het verhalen van schade op de daders. Uiteindelijk moeten mensen de consequenties ervaren van hun acties. Ten slotte vroeg de heer Van Baarle hoe wij gemeenten steunen bij veiligheidsvraagstukken in openbare ruimtes rondom opvanglocaties. In eerste instantie is dat een verantwoordelijkheid van de burgemeester. Die kan veiligheidsrisicogebieden aanwijzen, noodverordeningen uitschrijven en cameratoezicht plaatsen. Dat gebeurt altijd in overeenstemming met het OM en de politie. Hoe ondersteunen we kleine gemeenten met dit soort vraagstukken? Ik denk dat de minister van Asiel en Migratie daar nog wat over zal zeggen. Voorzitter, dat was eigenlijk mijn bruggetje naar een volgende spreker.

Versie d5622acc561ca6a63603d5c2838af9cc56c15afae8acf5270e4291fe1d07d9be · Officiële bron.