Jeugdbeleid

Brontekst

Mevrouw Dobbe (SP): Heel goed. Ja, je zou het bijna vergeten, maar dank u wel, voorzitter. Tweeënhalf jaar geleden maakte het rapport van Jason duidelijk wat jongeren via vele eerdere meldingen allang hadden aangegeven, namelijk dat de ZIKOS-afdeling en gesloten jeugdhulp heel veel jongeren hebben beschadigd. Ongeveer twee jaar geleden werd onze motie om excuses te maken aan deze jongeren en te werken aan herstel, breed aangenomen in de Kamer. Vorige maand kwamen er excuses. Daar wil ik toch even bij stilstaan. Het is goed dat die zijn gemaakt, maar het heeft lang geduurd, te lang. Dat liet het vervolgonderzoek Eenzaam gestorven ook zien. Jongeren hebben het niet overleefd, jongeren zijn suïcidaal, bijna allemaal hebben ze problemen in meerdere domeinen van de Big Five. De excuses betekenen erkenning, een hele belangrijke erkenning, voor wat jongeren is aangedaan. Het is heel belangrijk dat dit is gedaan. We hebben ook de reacties van de slachtoffers om wie het gaat op de excuses gehoord. Een deel van hen voelt de erkenning en vindt die ook heel belangrijk, maar een deel van de jongeren is teleurgesteld, boos of ontmoedigd. Ik denk dat we vandaag ook moeten praten over wat nu nodig is. De minister stelde zelf al dat dit het begin is en geen eindpunt. Hoe dragen we dan echt bij aan het herstel van deze jongeren? Er is 12 miljoen euro beschikbaar gesteld voor herstelactiviteiten. Eerder hebben jongeren aangegeven dat herstel ook betekent dat we moeten doen wat jongeren nodig hebben: hulp met de Big Five, bijvoorbeeld huisvesting, of misschien een hulphond, wachtlijstbemiddeling of traumatherapie. Gebeurt dit nu dan ook? Krijgen jongeren nu dan ook wat ze nodig hebben voor dat herstel, en op welke manier gebeurt dat? Mevrouw Westerveld refereerde er net al aan dat er een motie op dit punt is aangenomen. Een andere heel duidelijke aanbeveling uit het rapport Eenzaam Gestorven was ook heel terecht. "Transparantie is noodzakelijk over welk aandeel van het budget direct aan de jongeren gespendeerd dient te worden", staat er. Hoeveel van dat geld komt direct terecht ten goede van jongeren en bij jongeren, dus niet bij organisaties of managementlagen? Hoeveel gaat er naar indirecte kosten, en wat zijn die dan? Eerder vroeg ik, samen met mevrouw Westerveld, om in samenspraak met jongeren te zorgen voor financiële tegemoetkoming of een schadevergoeding voor wat hun is aangedaan. Gezien de behoeften van die jongeren en de reactie van sommige van deze jongeren op de excuses vraag ik: is de minister dan nu bereid om dit wel te gaan doen? Gesloten jeugdzorg wordt afgebouwd; hier is al veel over gezegd. We zien nu kinderen in Spanje en kinderen op vakantieparken. Dat is natuurlijk geen oplossing. Het is alleen maar schrijnend en heel verdrietig. Deze kinderen moeten zo snel mogelijk een fatsoenlijke plek krijgen. Ik lees ook wat de minister wil doen: de regie pakken, gesprekken voeren, beter zicht krijgen op waar jongeren zijn geplaatst. Er komt eind van het jaar een tijdslijn voor een nieuw wettelijk kader. In een tijdslijn kunnen kinderen en jongeren natuurlijk niet terecht. Er moet nu een oplossing komen. Aan welke deadline kunnen we deze minister houden om ervoor te zorgen dat de honderden kinderen die aantoonbaar op ongeschikte en niet-passende plekken zitten, wel een passende en goede plek hebben? Er is op dit moment veel variatie in de kleinschalige initiatieven en de alternatieven die er nu voor gesloten jeugdzorg ontstaan. De werkwijzen daartussen verschillen heel sterk. Dat is op zich goed te begrijpen, maar er kunnen dus ook dingen misgaan. Daarom is er voldoende toezicht nodig. Wij hebben daarom grote zorgen dat de geplande bezuinigingen op de inspectie op dit moment worden doorgevoerd. Dat staat daar toch volledig haaks op? Hoe kunnen we dan nog toezicht, dat hier juist zo ontzettend belangrijk is, houden? Is de minister het daarmee eens? Welke consequenties verbindt zij daar dan aan? Het is hier ook al eerder gezegd: hoe eerder er passende zorg en hulp is, hoe meer leed daarna voorkomen kan worden. Dat vindt denk ik iedereen. Dit kabinet wil een eigen bijdrage in de jeugdzorg, ondanks waarschuwingen van de gehele sector, zowat alle experts en een aangenomen motie op dit punt. Er zijn serieuze waarschuwingen dat een eigen bijdrage kan leiden tot zorgmijding, ongelijke toegang en schendingen van kinderrechten. Ook kan het zorgen voor extra spanningen in gezinnen als ouders bijvoorbeeld voor gedwongen zorg ook nog eens een eigen bijdrage moeten betalen. Is dat niet een risico dat wordt afgereageerd op het kind? Daar maken jongeren zichzelf nu ook zorgen over. Wat doet de minister met deze waarschuwingen? Doet ze die af als onzin? Neemt ze die serieus? Er is echt oprecht niemand die zegt dat de eigen bijdrage een goed effect zal hebben op de kwaliteit en de beschikbaarheid van zorg. Er is niemand die denkt dat we voor alle veranderingen die nu in de zorg en in de jeugdzorg moeten plaatsvinden een eigen bijdrage moeten hebben, omdat het daar beter van wordt. Wat doet de minister met deze waarschuwingen? Het is te kort om dit onderwerp echt recht te doen, maar ik wil het wel benoemen. De heer Ceder is er gelukkig ook over begonnen. Gisteren waren hier in de Kamer uit huis geplaatste kinderen en jongeren van het toeslagenschandaal. Vorig jaar is de motie-Dijk c.s. aangenomen om ouders, bijvoorbeeld via de Rijksuniversiteit Groningen, de mogelijkheid te geven om een multidisciplinaire analyse van hun dossier te laten maken die kan leiden tot een herbeoordeling en mogelijk — niet altijd — hereniging van hun gezin, en om onderzoek te laten doen naar de totstandkoming van de uithuisplaatsingen in het toeslagenschandaal en de lessen die daaruit getrokken kunnen worden. We hoorden gisteren weer hoe ontzettend belangrijk dat is voor deze kinderen en voor hun ouders. Wat zeggen wij dan tegen deze ouders? Wat zeggen wij tegen deze jongeren over de uitvoering van deze motie, over wat zij ons vragen en wat ook de Kamer al meermaals heeft gevraagd? Mag ik tot slot nog iets zeggen, voorzitter? Ik moet afronden. Oké. De SP vindt marktwerking in de zorg een absoluut slecht idee.

Versie faccfeef9791f786376bdfb5b50dd4f656d4e231b2c6c631f47bf4825383b782 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.