Raad Buitenlandse Zaken Handel op 15 mei 2025

Brontekst

De heer Ceder (ChristenUnie): Voorzitter, dank u wel. Miljoenen mensen in de wereld zitten vast in moderne slavernij. Kinderen worden uitgebuit en bossen worden illegaal gekapt, mede voor de producten die wij hier in Europa en in Nederland kopen. Het is onbestaanbaar dat wij als consumenten anno 2025 nog steeds niet zeker kunnen weten dat de producten die we in Nederland kopen zijn geproduceerd zonder schade voor mens en milieu. Dat zou vanzelfsprekend moeten zijn, maar dat is het helaas nog niet. Daarom is de inzet van de ChristenUnie en meerdere partijen hier in de Kamer al sinds jaar en dag gericht op productieketens waarin mensenrechten wel worden gerespecteerd en op eerlijke handel. Daarom hebben we de OESO-richtlijnen en waren we blij met de CSDDD. Toegegeven, het was niet helemaal in lijn met de richtlijnen, maar desondanks wel een belangrijke stap in de goede richting, want werken op basis van vrijwilligheid heeft helaas aantoonbaar tot nu toe niet geholpen. Maar slechts 35% van de bedrijven onderschrijft de OESO-richtlijnen. Daarom is mijn vraag aan de minister: heeft zij nog de ambitie om dat percentage te verhogen en, zo ja, op welke manier? Hebben we niet jaren geleden al de conclusie getrokken dat er meer dan vrijwilligheid nodig zou zijn? Welke juridische stok achter de deur heeft de minister? Zolang er geen actie wordt ondernomen, hoeven achterblijvers niks te doen en hebben koplopers een nadelige concurrentiepositie. Voorzitter. Onder het mom van het verminderen van regeldruk, vinden nu de onderhandelingen plaats over een flinke verschraling van de CSDDD. Waar de CSRD over rapportageverplichtingen gaat, gaat de CSDDD over de actie, over de plicht van bedrijven om mensenrechtenschendingen te monitoren, te voorkomen en aan te pakken. Voorzitter. De ChristenUnie is voor vereenvoudiging van regels. Dat is prima. Daar waar gesnoeid moet worden, moeten we dat ook doen, zolang de doelen fier overeind blijven staan. Dat is in het belang van bedrijven die nu vooroplopen en in het belang van onze naasten wereldwijd. Helaas delven die nu ook het onderspit. Het Omnibusvoorstel wijkt op cruciale punten echter nog verder af van de OESO-richtlijnen dan het eerdere voorstel. Neem bijvoorbeeld het beperken van de zorgplicht tot directe zakenrelaties. De ACM waarschuwt dat hiermee de effectiviteit van de richtlijn in het geding is. Mijn vraag is of de minister hierop kan reflecteren. Ten tweede zien we dat de regeldruk betrekkelijk is. Kan de minister dit in perspectief zetten? Hoeveel regeldruk wordt nu bespaard door de vereenvoudiging van de CSDDD? Heeft de minister naar eigen zeggen nu goed zicht op de sociaal-economische gevolgen van Omnibus I? Zonder degelijk impactassessment lijkt me dat onmogelijk. Is het niet vreemd dat de Europese Commissie zo haar eigen regels omzeilt? Het impactassessment van de originele richtlijn is natuurlijk behoorlijk over de datum. Voorzitter. Waar de vereenvoudiging van de CSRD wordt geschat op 4,4 miljard, is het bij de CSDDD slechts 230 miljoen. Waarom vindt de minister van de voorstellen deregulering van de CSDDD dan toch noodzakelijk, terwijl het effect op de regeldruk minimaal is? Is de minister het met me eens dat vol inzetten op vereenvoudiging van de CSRD voldoende zou moeten zijn en dat het belangrijk is dat de doelen van de CSDDD overeind blijven? Volgens onze fractie kan het hand in hand gaan. Voorzitter. De ACM waarschuwt dat de effectiviteit van de richtlijn hierdoor in het geding is. Welke aanpassingen gaat het kabinet concreet voorstellen om de effectiviteit van de richtlijn te borgen? Ik overweeg naar aanleiding van het antwoord van de minister een aantal moties. De ChristenUnie wil de misstanden in de wereldwijde handelsketen zo doelgericht mogelijk oplossen. De risicogerichte benadering, waarbij bedrijven zich erop richten prangende misstanden aan het licht te brengen, is toch veel logischer dan de tier 1-bepalingen in het Omnibusvoorstel? Volgens mij is het kabinet het met dit punt wel eens, ook gezien eerdere moties die zijn aangenomen en onderschreven door de minister. Durft de minister dan ook met de vuist op tafel te slaan voor deze goede zaak? De onderhandelingen lopen nog en Nederland kan nog van standpunt veranderen. Ik hoop op een minister die alsnog ambitieus is, juist op dit thema, niet in het minst vanwege de houding van Duitsland, want Duitsland wil inmiddels de hele CSDDD intrekken, zo liet de nieuwe bondskanselier weten. Welke gevolgen zou dat hebben voor het Europese speelveld? Nederland loopt allang niet meer voorop in de wereld. Het VK, de VS, Frankrijk, Australië, Noorwegen, Japan, Duitsland en Canada hebben al wetten en richtlijnen doorgevoerd. Thailand, Chili en Zuid-Korea zijn ermee bezig. Nemen wij ook onze verantwoordelijkheid, of sluiten we achter in de rij aan? Voorzitter. Ik hoop op een minister die daadkracht toont, in lijn met de eerder aangenomen moties. Ik hoop dat we het bedrijfsleven dat vooroploopt, daarmee niet een nadeliger concurrentiepositie geven. Het is juist in het belang van het bedrijfsleven en ook van de productieketen om de regeldruk te versimpelen, maar de doelen daarbij wel fier overeind te houden. Ik hoop dat de Kamer in meerderheid en de minister het daarover volledig met mij eens zijn. Om die reden heb ik ook een vooraankondiging van een tweeminutendebat gedaan. Ik moet helaas door, maar een collega van mij zal dat debat vast aanvragen, juist om de koers die we eerder hebben ingezet vast te houden. Dank u wel, voorzitter.

Versie f67a954d255183d4d6d43dff0630ac32ad264fdd8be613fc80bccb1af71f71ca · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.