Toeslagen

Brontekst

Mevrouw Haage (GroenLinks-PvdA): Hartelijk dank, voorzitter. Voor veel mensen in Nederland zijn vitale voorzieningen onbetaalbaar: een huis, toegang tot de zorg, de mogelijkheid om zorg voor je kinderen en werk te combineren. Oftewel: we hebben onze grondrechten niet op orde. In plaats van dit op te lossen met hogere lonen, betaalbare voorzieningen en betere belastingen, zijn we nog steeds afhankelijk van het toeslagenstelsel, een stelsel waarvan wij als politiek al tien jaar zeggen dat we er vanaf moeten, maar er ligt nog geen begin van een plan van dit kabinet. Ik vraag me dus af waar de urgentie is en wat er de eerste negen maanden van dit kabinet gedaan is, zeker nu de kinderopvangplannen weer twee jaar in de ijskast zijn gezet. Kan de staatssecretaris, als stelselverantwoordelijke, toezeggen dat er voor de zomer echt keuzes worden gemaakt of krijgen we het zoveelste ambtelijke inventarisatielijstje zonder politieke keuzes? Kan zij toezeggen dat de rekening van deze stelselwijziging niet weer wordt neergelegd bij lage en middeninkomens, omdat het kabinet weigert een eerlijke bijdrage te vragen van de grootste vermogens, winsten en vervuilers? Voorzitter. Misschien denken mensen: wat is er eigenlijk mis met het huidige toeslagenstelsel? Twee grote problemen wil ik namens GroenLinks-PvdA uitleggen: het niet-gebruik en de hoge terugvorderingen. Gisteren sprak ik met twintig vrouwen die gediplomeerd waren om te werken in de kinderopvang. Zij noemden één obstakel, namelijk dat ze zelf dan geen kinderopvang konden organiseren. Ze durfden namelijk geen toeslag aan te vragen. Zo raakt Nederland ook echt op slot. Het CPB heeft daar ook onderzoek naar gedaan. Het probleem van niet-gebruik staat al langer op de politieke radar. De cijfers van het CPB zeggen dat het aantal niet-gebruikers bij de zorgtoeslag toeneemt met 100.000 mensen, waarbij de teller komt te staan op 680.000 niet-gebruikers. Ook bij de huurtoeslag is het percentage niet-gebruik toegenomen van 10% naar 12%. Bovendien zien we dat niet-gebruik vaak meerdere jaren achter elkaar plaatsvindt. Door vier jaar huurtoeslag niet aan te vragen, liepen mensen soms meer dan 7.000 euro mis. Wat gaat de staatssecretaris doen aan deze zorgelijke cijfers? Dan de hoge terugvorderingen. Elk jaar krijgen meer dan een half miljoen mensen te maken met hoge terugvorderingen, een van de grote oorzaken van het toeslagenschandaal. Het speelt vandaag nog steeds. Hoe gaat de staatssecretaris dit probleem verder aanpakken? Op welke doelstelling kan de Kamer haar afrekenen? Ook de Inspectie belastingen, toeslagen en douane luidt de noodklok. Het wordt burgers onmogelijk gemaakt om basale kosten als boodschappen, gas, water en licht te betalen vanwege een te hoge betalingsregeling. Mensen houden soms maar vijf euro per maand over. De berekening van de betalingscapaciteit sluit niet aan bij de echte wereld, waardoor mensen het bedrag niet kunnen voldoen, financieel klem komen te zitten en geen geld meer hebben voor de energierekening of de zorgverzekering. Kan de staatssecretaris ingaan op dat rapport van de inspectie? Het voorbeeld dat daar werd genoemd was een magazijnmedewerker die nog best aardig verdient, 2.000 euro netto per maand, en volgens Toeslagen 395 euro per maand kan overmaken, maar daarmee houdt hij maar 5 euro over voor overige uitgaven, omdat kosten als een kapotte wasmachine, auto en dure energierekeningen niet worden meegenomen in deze berekeningen. Een ander voorbeeld van terugvorderingen is de gemeente Rotterdam, die recent met de Belastingdienst heeft af kunnen spreken om achterstallig loon uit te keren aan onderbetaalde medewerkers met een handicap, zonder dat dit ten koste gaat van hun toeslagen. We vinden het hartstikke goed dat Rotterdam deze eindheffingsmogelijkheid heeft gekregen, maar hoe zit het dan in de rest van Nederland? Waarom komt de staatssecretaris niet met een structurele regeling voor het hele land voor vergelijkbare situaties? Zo kunnen we mensen weer centraal stellen en terugvorderingen, en zeker hoge terugvorderingen waardoor mensen in de knel komen, voorkomen. Dank u wel.

Versie 4b290983a30d824d4a26c4e8cbc1c98a251de11407f418627f7bfc15c76c354e · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.