Toeslagen

Brontekst

Staatssecretaris Palmen: Ik kom op de vraag over de keuzes. Volgens mij was dat ook een vraag van uw partij, voorzitter. Zijn er knelpunten die moeten worden opgelost, welke keuzes moeten nog worden gemaakt en kan de Kamer hier meer inzicht in geven? Bij het ontwikkelen van elk nieuw stelsel ontstaan knelpunten. Zo vraagt bijvoorbeeld het invullen van de arbeidseis nog concrete keuzes. We willen borgen dat de toegenomen vraag beheersbaar is. In de Voorjaarsnota is besloten meer tijd te geven voor de implementatie en de overgang. Dat helpt om een goede overgang te borgen. Zo heb ik vorige week samen met de staatssecretaris Participatie en Integratie een uitgebreide kennissessie gehad met onze collega’s zuiderburen over hoe het Vlaamse stelsel doorwerkt. Dat zijn heel nuttige bijeenkomsten die zicht geven op alle keuzes die te maken zijn. Daarbij gaat het erom niet alleen de lessen te leren vanuit ons land, maar ook vanuit andere landen. Dan de vraag over de Voorjaarsnota, het voorstel van het introduceren van het huurregister. Kan dit de opmaat zijn naar het afschaffen van de huurtoeslag en hoe ziet dat pad eruit? Het eerlijke antwoord is dat je gewoon nog een aantal tussenstappen nodig hebt om te kunnen komen tot het overgaan van afschaffen van huurtoeslag. In de eerste plaats gaat dat om een goede en actuele gegevenspositie die betrouwbaar en juist is. Voor mij blijft op het gebied van de huurtoeslag overeind staan dat terugvorderingen in de inkomensondersteuning niet meer nodig zouden moeten zijn. De registratie is randvoorwaardelijk, zodat je dit veel meer proactief kunt toekennen. De inkomensregistratie is daarbij eveneens van belang, want ook dit is een inkomensafhankelijke regeling. We hebben met elkaar de ambitie uitgesproken om stappen te zetten om tot een betere inkomensregistratie te komen. Daar zijn we mee bezig. De ambtelijke verkenning is inmiddels gestart. We blijven aansluiting zoeken bij bijvoorbeeld de polisadministratie waarop nu het massaal automatisch continueren is gebaseerd. Ik heb daar ook te maken met andere ministeries die eveneens kijken naar het uitwerken van een huurregister. Dat is het collega-ministerie van BZK, VRO. Natuurlijk spelen ook de collega’s van sociale zekerheid een grote rol. Wij sluiten dus aan bij lopende verkenningen en die nemen we mee. Volgens mij ben ik een heel eind door de vragen als het gaat om de toekomst. Ik wil nu graag de vragen beantwoorden als het gaat om het heden. De heer Grinwis van de ChristenUnie had de vraag hoe de staatssecretaris naar het voorstel kijkt om los van de fundamentele herziening van het stelsel elk jaar belangrijke verbeteringen door te voeren, eventueel met een vast moment in het voorjaar voor wetgeving en parlementaire behandeling. Het lijkt me essentieel dat we blijven verbeteren. Wie kan ertegen zijn dat we blijven vereenvoudigen? Ik denk dat wij allemaal het daarmee eens zijn. Dus die verbeteringen vind ik van belang. Ik vind het ook belangrijk om dit te blijven doen. Wat mij betreft hoeft het niet per se één moment te zijn. Ik heb in mijn inleidende tekst aangegeven dat ik binnenkort het wetsvoorstel Verbetermaatregelen toeslagen indien. Daarmee hebben we onder andere de verzuimboete voor burgers afgeschaft. Ook hebben we besloten tot het vereenvoudigen van het toeslagpartnerbegrip. De Dienst Toeslagen gaat beter in staat worden gesteld om gegevens te gebruiken en mensen te benaderen om hen te attenderen en op hun rechten te wijzen. Dus die proactieve dienstverlening en dergelijke blijft een way of live, zoals mevrouw Inge van Dijk in haar inbreng zei over de vereenvoudiging. Ik blijf werken aan de verbeteringen en vereenvoudiging op het moment dat dat kan. Ik denk niet dat het verstandig is om ons vast te leggen op een verplichting in wet- en regelgeving. Dat lijkt me een best ingewikkelde wet worden. Het is wel zo dat er op het moment dat nieuwe wet- en regelgeving worden voorbereid, altijd invoerings- en uitvoeringstoetsen plaatsvinden. In die invoerings- en uitvoeringstoetsen wordt altijd gekeken wat dit betekent voor mensen, hoe het zit met de administratieve lasten en of het bijdraagt aan een verbetering. Gedurende alle processen rond het creëren van nieuwe wet- en regelgeving blijft dit een punt van aandacht. Ik vraag regelmatig aan mijn ambtenaren of er bepalingen in de wet zijn die er al heel lang staan, maar niet worden gebruikt. Die zijn er ook. Als we die tegenkomen, gaan ze eruit. Dat is eigenlijk de schoonmaak van sommige wetten. Dat mag ook wel eens worden genoemd. Ik ga hier uiteraard nog verder naar kijken, omdat het een rapport is van de inspectie, Ritme in vereenvoudiging, dat heel erg samenhangt met het voorstel. Dat zullen we met elkaar erbij betrekken. Ik kom bij de vraag wat de staatssecretaris gaat doen met zorgelijke cijfers over het niet-gebruik. We hebben gezien dat het CPB een gedegen onderzoek heeft verricht naar het aantal niet-gebruikers per toeslag. De cijfers zijn per toeslag maar kunnen indicatief zijn. Ze variëren op het moment van meting. Ook wij hebben als Dienst Toeslagen een onderzoek uitgezet om dit blijvend te monitoren, want ook wij vinden dat dit een recht is waarop mensen simpelweg recht hebben in hun inkomensondersteuning. Je probeert maatregelen te treffen om mensen te attenderen. Dat hebben we bijvoorbeeld ook gedaan met de zorgtoeslag. Dat is een groot succes geweest en daar gaan we mee door. Aankomend jaar gaan we de pilot uitbreiden. We gaan hem verlengen, tegelijkertijd met de wetswijziging. Daarmee kom ik op de vraag van de heer Vlottes of we dan weer moeten wachten op een wetswijziging. Nee, want het loopt parallel aan elkaar. Daarom kiezen we daarvoor. We hebben juist gezien dat het heel fijn is als mensen een brief krijgen met de mededeling dat ze waarschijnlijk in aanmerking komen voor deze toeslag. Maak er gebruik van. Ik begrijp heel goed dat mensen angst hebben om een toeslag aan te vragen. Dat snap ik. Ik zou er heel graag van alles aan willen doen, maar het is een sentiment dat mensen op dit moment hebben. Ik hoop echt dat naarmate de tijd vordert en mensen gaan zien dat we er met elkaar alles aan doen om hoge terugvorderingen te voorkomen en om mensen hier proactief op te wijzen, en ook het liefst proactief te attenderen op hun rechten, dat het vertrouwen stukje bij beetje gaat toenemen. Dat hoop ik echt. Dat is in ieder geval een van mijn belangrijkste ambities. Ik heb ook gezien en ik heb het van de week nog uitgetest, hoe verschrikkelijk ingewikkeld het soms is om een toeslag aan te vragen. Dan denk je, opgeleide mensen moeten dat toch kunnen, maar het blijkt gewoon draconisch te zijn. Dat vind ik echt een heel pijnlijke constatering. We moeten er met elkaar aan blijven werken, ook als het gaat om ondersteunende maatregelen. Ik noem publiekscampagnes, ondersteuning dichtbij, ook lokaal door ondersteuningsteams. Mensen worden erbij geholpen om een toeslag aan te vragen. Dan nog een hele belangrijke vraag als het gaat om de hoge terugvorderingen. De stip op de horizon is wat mij betreft natuurlijk om te komen tot proactief toekennen van inkomensrechten, waarbij het uitgangspunt is "hebben en houden". In de tussentijd wil je ook werken aan het voorkomen van hoge terugvorderingen. Dan is het belangrijk mensen er zo vroeg mogelijk op te attenderen dat wij zien dat een inkomen iets is gewijzigd of dat wij zien dat hun uren veranderd zijn. Je kunt mensen daarop attenderen, zodat zij weten dat het beter is een wat lagere toeslag aan te vragen. Nu zie je in de praktijk vaak gebeuren dat er wordt gezegd: voer maar een heel hoog inkomen in, want dan heb je vanzelf al een lager recht. Als je op die manier aan het muteren bent ... Ik zie mensen al een beetje knikken. Het is eigenlijk heel triest, maar het is een herkenbare situatie. Het is natuurlijk veel beter om mensen actief te wijzen op de mogelijkheid om iets voorzichtiger een toeslag aan te vragen. U kunt er bijvoorbeeld voor kiezen niet voor 100% een toeslag aan te vragen, maar bijvoorbeeld voor 80% of voor 60%, zodat mensen zich er steeds meer bewust van zijn. Ook dat zijn stappen die wij in de toekomst zetten om het probleem van de hoge terugvorderingen aan te pakken en te voorkomen. Als het gaat om de vroegsignalering wanneer je ziet dat er een hoge terugvordering gaat ontstaan, zul je proactief mensen moeten opbellen met de boodschap dat je dit ziet gebeuren en de vraag hoe je hen kunt helpen.

Versie 4b290983a30d824d4a26c4e8cbc1c98a251de11407f418627f7bfc15c76c354e · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.