Eurogroep/Ecofin-Raad

De heer Van der Lee (GroenLinks): Hartelijk dank, voorzitter. Ik ga het over andere onderwerpen hebben, allereerst over de actualiteit. Vanochtend werd duidelijk dat de ING 1,6 miljard euro winst heeft gemaakt en heeft besloten om 1,5 miljard daarvan te besteden aan het inkopen van eigen aandelen. Hoe kan dat? Dat staat haaks op wat de centrale banken adviseren. Kijk naar wat er gebeurt met de Amerikaanse banken en naar de oproepen vanuit de politiek om naar je buffer te kijken en te zorgen voor voldoende liquiditeit. Toch gebeurt dit. Gisteren werd ook bekend dat er in het afgelopen jaar wereldwijd 1.300 miljard euro is besteed aan het inkopen van eigen aandelen. Leg dat naast de onderzoeken die aantonen dat bedrijven, bijvoorbeeld in de energiesector, maar ook daarbuiten, in de voedselsector, veel hogere prijzen doorrekenen aan de consument dan nodig is, en dan zien we dat we een groot probleem hebben. De inflatie gaat omhoog, burgers betalen de prijs, we hebben een heel groot publiek investeringsgat in grote opgaven, en bedrijven kopen aandelen op. Wat vindt het kabinet hiervan? Welke verantwoordelijkheid ziet het kabinet voor bedrijven? Gaat het kabinet bedrijven daadwerkelijk aanspreken, niet alleen verborgen in een geannoteerde agenda van een Ecofin-bijeenkomst, maar ook helder en duidelijk publiek? We hadden net een interruptiedebat met de heer Heinen. Vorig jaar is hier met de staatssecretaris gesproken over de tijdelijke solidariteitsheffing. Toen was de keuze: hoe gaan we die belasten, 30% of 49,5%? Dat betreft het amendement dat ik met de heer Nijboer heb ingediend. Hoe kijkt de staatssecretaris daar nou op terug, ook met de cijfers van nu? Heeft hij er niet enorm veel spijt van dat we dat geld hebben laten lopen? We krijgen in augustus inzicht in de lasten en de koopkracht voor volgend jaar. Als die oproepen voor bedrijven zo in de wind worden geslagen, gaat de regering dan handelen? Gaat ze overwinsten afromen? Gaat ze die gebruiken om consumenten tegemoet te komen die nu een veel te hoge prijs betalen, zeker aan de onderkant? Hoe wordt dit in de eurozone geadresseerd? Dit is namelijk niet een exclusief Nederlands probleem; we zien het wereldwijd gebeuren. We kachelen enorm de verkeerde kant op. Wat gaat de overheid daaraan doen? In dat licht, ook gekoppeld aan de discussie over het Stabiliteits- en Groeipact: er ligt een enorm investeringsgat. We hadden het er net al over. Heel veel landen, misschien op vier na, gaan het gewoon niet halen zonder additionele investeringen in de groene transitie. Daar moet meer dan 100 miljard aan besteed worden. Hoe gaan we ervoor zorgen dat dat geld er komt? Ik zie dat de regering zegt: haal het maar uit herprioritering binnen bestaande activiteiten en uitgaven. Ik kijk naar de Voorjaarsnota en ik zie dat Nederland daar zelf ook niet toe in staat is. Op hele korte termijn is er een tekort van 3%, oké. De staatsschuld was laag, dus we gaan richting de 60%. Maar zijn er even tegenvallers, dan gaan we er zelf overheen en schenden we zelf de regels. We eisen van landen die het nog zwaarder hebben om zich aan de regels te houden, terwijl het investeringsgat niet wordt aangepakt. Wat gaat het kabinet daar nu aan doen, zowel nationaal als in Europees verband? Ik wil daar graag duidelijkheid over. Toch even over wat er gebeurt in het bankenlandschap en wat er overwaait uit Amerika. Ik zie dat er wat toezeggingen zijn gedaan, maar worden daar ook handen en voeten aan gegeven? Gaan de banken niet alleen onderzoek doen, maar ook optreden? Op welke manier wordt dit nou concreet hardgemaakt? Hoe staat het met de uitvoering van de motie die ik heb ingediend en die is aangenomen over het implementeren van de Baselse kapitaalstandaarden in de trialoog met het Europees Parlement over de bankenbuffers? Wordt er nou echt progressie geboekt of is hier ook alleen maar sprake van stilstand? Dan heb ik nog specifiek een vraag over hoe het staat met de rechtsstaat in Hongarije en in Polen. Ik zie op dat front wel wat bewegingen, ook in goede richting, zeg ik er dan bij, in termen van de hervormingen die daar nodig zijn. Wat is de actuele stand van zaken en wat zijn de verwachtingen? Worden die hervormingen in voldoende mate doorgezet? Kan het kabinet daar ook nog wat over zeggen? Ik zie dat ik over mijn spreektijd heen ben.