Raad Buitenlandse Zaken 15 december 2025

Brontekst

Minister Van Weel: De schaduwvloot is een blijvend onderwerp van discussie. We zijn daar ook absoluut voortrekker in. Wij zijn het land dat het grootste aantal schepen heeft aangedragen. In de vorige RBZ waar ik bij aanwezig was, hebben wij op basis van een EU-plan besproken hoe we dit meer kunnen harmoniseren en wat we nog meer kunnen doen. Hoe kunnen we zorgen dat we meer aansluiten bij de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, zodat we dezelfde schepen listen? Hoe kunnen we derde landen erbij betrekken? Dat betreft landen in Afrika die deze schepen nog wel ontvangen, om maar een voorbeeld te noemen. Hoe kunnen we omgaan met falseflagschepen? Dat is weer een nieuw fenomeen. Toestemming krijgen van een vlagstaat om een schip te boarden wordt weer een stuk complexer op het moment dat er een valse vlag op staat. De vlag van Curaçao is een van de valse vlaggen die veel gebruikt wordt. In eerste instantie dachten we dat we binnen het Koninkrijk een probleem hadden, namelijk dat we de schaduwvloot faciliteerden, maar dat bleken dus helemaal geen in Curaçao gevlagde schepen te zijn, al voeren ze wel onder die vlag. Dan weet je nog niet eens waar het schip vandaan komt, van wie het is en hoe het heet. Dat leidt weer tot nieuwe complicaties. Dit is dus een kat-en-muisspel, waarbij we zien dat de listings van de schaduwvloot wel degelijk werken. We zien dat het volume dat die schepen dragen absoluut afneemt, maar we zijn daarin nog niet aan het einde van wat wij kunnen. Het einde van wat wij kunnen behelst ook de vraag — dat begreep ik een beetje uit de inbreng van mevrouw Van der Werf — waarom wij die schepen nou door onze wateren laten varen. Waarom kunnen sommige landen daar wel wat aan doen en andere niet? Er zijn een aantal voorbeelden van landen die daar wel iets op hebben gevonden, zodat ze wel kunnen opereren, ook in een exclusieve economische zone. Dat is dus 200 mijl van de kust, terwijl de jurisdictie voor strafrecht alleen maar geldt binnen de 12 mijlszone vanaf de kust. Daar komen die schepen natuurlijk niet in. Die weten dat ook. Wij kijken naar het Franse voorbeeld. We kijken naar creatieve manieren. Je kunt bijvoorbeeld wel milieu-inspecties doen binnen de 200 mijlszone. Er zijn reglementen voor waar je wel over gaat in die zone. We kijken naar een creatieve inzet daarvan voor de schaduwvloot. Het opblazen van de tankers door Oekraïne. We hebben dat in ieder geval in een tweetal gevallen gezien in de Zwarte Zee. Daar is ook protest tegen aangetekend, onder andere door Turkije. Dat protest is niet geheel onterecht. Het is vanuit milieuoogpunt natuurlijk niet de bedoeling dat we volle olietankers brandend voor kusten aantreffen. Dat waren deze gelukkig niet, in dit geval. Ik vind dat niet zonder meer een oplossing. Ik zie meer in het spoor dat we volgen als EU, VS en VK. Mevrouw Piri vroeg nog: moeten we de druk op Rusland niet opvoeren in plaats van op Kiev? Ik ben het daar volledig mee eens. Daarbij zeg ik: we moeten niet alleen niet de druk opvoeren op Kiev, maar we moeten Kiev ook steunen en zo sterk mogelijk laten staan, zodat Rusland weet dat Kiev niet aan de rand van de afgrond staat. Ik kom weer terug op de bevroren tegoeden. Het volgende week kunnen geven van perspectief aan Oekraïne op financiering voor 2026 … U kunt zich voorstellen: bij ons zijn de begrotingsdiscussies moeilijk, maar voor Oekraïne is het een enorme last om niet eens te weten of je het komende halfjaar je land overeind kunt houden en je economie draaiende kunt houden. Dat is van eminent belang. Dat geldt ook voor de militaire hulp. Vandaar dat we in reactie op de motie van uw Kamer 700 miljoen versneld hebben vrijgemaakt om weer aanbestedingen te kunnen doen. De NAVO-ministeriële van vorige week heeft veel extra steun opgeleverd in de vorm van de PURL-pakketten met zaken die Oekraïne nu nodig heeft. Het gaat om F-16-munitie en luchtafweer. Desondanks is de situatie in Oekraïne moeilijk. Oekraïne voelt de druk om nu mee te werken aan de vredesonderhandelingen die leven. Toen ik hier naar binnen stapte, kwam er een bericht van kanselier Merz over een voorstel dat Zelensky zou hebben ingediend waarin staat onder welke voorwaarden hij bereid zou zijn om territoriale concessies te doen. Ook dat is dus onderdeel van de druk die nu wordt opgevoerd. Overigens ligt die druk ook op Rusland. Rusland beseft ook dat zwaardere druk vanuit de VS in de rede ligt als ze nu niet meewerken. Waar gaat dit eindigen? Ik weet het niet. Gaat dat lukken voor kerst, zoals de heer Trump wil? Dat weet ik ook niet. Er zijn in ieder geval ontzettend veel overleggen. Bij een hoop van die overleggen zijn ook Europeanen betrokken: in het E3-format, in de coalition of the willing waar wij bij zitten en met de EU als geheel, zoals afgelopen week tijdens de NAVO-ministeriële. Wij steunen Oekraïne daarbij. Dat doen we ook als het gaat om de zaken die ze uiteindelijk van ons nodig zullen hebben. Denk aan perspectief op EU-lidmaatschap in de toekomst. Denk aan economische voordelen. Denk aan veiligheidsgaranties: hoe kan Oekraïne een positie hebben die sterk genoeg is om een toekomstige aanval van Poetin, die we nooit kunnen uitvlakken, het hoofd te kunnen bieden en te kunnen voorkomen? Dat loopt op dit moment. Ik denk ook echt dat alles met alles samenhangt. Oekraïne zal, los van die territoriale concessies, ook dat perspectief moeten hebben. Dat noemen we het prosperity-been van de driehoek. Oekraïne zal ook voldoende moeten hebben als het gaat om veiligheidsgaranties en security om uiteindelijk af te wegen wat ze acceptabel vinden. Die afweging kan Oekraïne alleen maar maken. We hebben natuurlijk ook nog nodig dat Moskou hierin meegaat. Geen garanties. Het feit dat het nu al een tijdje loopt en dat er vooruitgang in zit, geeft mij een klein beetje hoop dat we mogelijk in de buurt komen van een staakt-het-vuren. Dat zou toch het minste moeten zijn. Want de mensen in Oekraïne kijken daarnaar uit. Er was nog een vraag over kunstmest van de heer van der Burg. Wij zijn daar niet tegen. Wij merken dat er internationaal wel wat aarzelingen zijn die te maken hebben met de impact die dat kan hebben op de mondiale voedselzekerheid, omdat Rusland wel een van de grote spelers is in de wereldwijde voorziening van kunstmest. Nogmaals, aan ons zal het niet liggen, maar we gaan dat ook niet alleen doen: dan zal er wel meer draagvlak voor moeten zijn. Dit is tot nu toe de vertragende factor in het proces. Ik denk dat ik daarmee de vragen over Rusland-Oekraïne heb beantwoord.

Versie 6aa00bf046cbaee19bb0bdd92d29aa3f07391176551ac761d89d7905f60b4366 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.