het eindverslag van de informateur

De heer Van Baarle (DENK): Voorzitter, dank je wel. Wat begon als een hoopvol proces waarin Rob Jetten en Henri Bontenbal zich als de aanvoerders van de nieuwe en verfrissende politiek probeerden te presenteren, verwerd tot een patstelling. Uiteindelijk is er door D66 en het CDA gekozen voor de VVD van Yeşilgöz. Laat het duidelijk zijn: dat was niet onze keuze geweest voor Nederland. Maar laat ik eerst zeggen dat het een compliment verdient hoe de heren Jetten en Bontenbal samen met hun fracties een stap vooruit hebben gezet met hun agenda. Dat is hoopvol. Dat partijen bereid zijn om vanuit de inhoud een agenda te presenteren en compromissen te sluiten, is een moedige stap. DENK ziet, zoals gezegd tegen informateur Buma, aanknopingspunten en zorgen in het stuk. Het is goed dat er maatregelen in staan om de bouw van betaalbare woningen te versnellen. Het is goed dat er maatregelen in staan om het onderwijs te versterken en te investeren in onze universiteiten. We juichen het toe dat er toegewerkt wordt naar meer investeringen in ontwikkelingshulp. Dat zijn voorbeelden van stappen waarin de fractie van DENK aanknopingspunten ziet. Zorgen hebben we over de bezuinigingen op de zorg, het laten bestaan van het eigen risico en het invoeren van een eigen bijdrage in de zorg. Mensen die hulp nodig hebben, gaan hierdoor uiteindelijk de rekening betalen. Samen met het wegvallen van inkomensafhankelijke tegemoetkomingen en het invoeren van belastingen zoals rekeningrijden, lijkt het erop dat de agenda van D66 en CDA op deze manier de inkomensongelijkheid in Nederland verder zal vergroten. Nu we in Nederland nog steeds 100.000 kinderen hebben die in armoede opgroeien, maakt DENK zich zorgen om die richting. Mensen in ons land hebben te kampen met de torenhoge prijzen aan de pomp, de dure boodschappen en de hoge energierekening. DENK verwacht dan ook echt veel meer van een komende regering om de armoede in ons land tegen te gaan, om kinderarmoede eindelijk uit te bannen en Nederlanders eindelijk die zo gewenste groei in hun koopkracht tegemoet te kunnen laten zien. Ook maken we ons zorgen over de maatregelen op asiel. Met het wegvallen van procedures die de rechtspositie van vluchtelingen versterken, het verminderen van de duur van een verblijfvergunning, het invoeren van een tweestatusstelsel en het gesloten opvangen van asielzoekers komt de vaak al kwetsbare positie van vluchtelingen verder onder druk te staan. Daarnaast maakt DENK zich zorgen om de versnelde militarisering. De opgevoerde defensie-uitgaven voor Trump zullen uiteindelijk ten koste gaan van zaken zoals onze verzorgingsstaat. Dat er zelfs een vorm van dienstplicht wordt geopperd, gaat DENK te ver. Wat DENK betreft hoeft Nederland niet Trump en de NAVO op deze manier te pleasen. We missen een echt pakket voor kansengelijkheid, het tegengaan van discriminatie, racisme en moslimhaat en een rechtvaardige buitenlandagenda, waarin de rechten van de Palestijnen worden bevorderd. Het is vandaag de Dag van de Mensenrechten. Terwijl we met elkaar spreken zien we nog steeds de verschrikkingen die gepleegd worden door Israël tegen de Palestijnen in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever. De komende regering zal echt moeten stoppen met het sluiten van de ogen voor deze verschrikkelijke misdaden. Hoe er uiteindelijk omgegaan wordt met onze zorgen en wensen, zal bepalen hoe DENK zich gaat opstellen. Onze grondhouding is daarbij altijd constructief, binnen de voorwaarden die wij al bij verkenner Koolmees hebben aangegeven. Voorzitter. Hoe deze informatie in de afgelopen dagen is geëindigd, dát is niet fraai. De VVD heeft de formatie op slot gezet, maar krijgt nu een plek aan tafel, terwijl de VVD inmiddels een trackrecord heeft van Nederland bestuurlijk instabiel maken. De VVD heeft Nederland een kabinetsval aangedaan met onwaarheden over vluchtelingen. De VVD heeft Geert Wilders met zijn onrechtsstatelijke PVV aan de macht geholpen. De VVD was verantwoordelijk voor het kabinet dat Nederland in de afgelopen periode in de onzekerheid heeft gestort. De VVD is niet het toonbeeld van rechtsstatelijkheid, stabiliteit en verbinding. Dat is een ding dat zeker is. Als blijkt dat de VVD nu aan tafel mag zitten, om de weg te openen voor een rechts kabinet, dan zal DENK dat niet gaan steunen, want Nederland verdient beter dan dat. Nederland verdient nu eindelijk een kabinet dat werk maakt van bruggen slaan tussen bevolkingsgroepen, een einde maken aan discriminatie, racisme en moslimhaat en het helpen van mensen in armoede. Dat doe je niet met een rechts kabinet. Dus, Rob: doe Nederland niet nog een rechts kabinet met de VVD aan. Laat je niet piepelen door Yeşilgöz. Laat de VVD niet de norm bepalen. Dank, voorzitter.