Netcongestie en elektriciteitsnet

Brontekst

De heer Grinwis (ChristenUnie): Voorzitter. Netcongestie is één grote ramp, maar die blijkt door de overheden en netbeheerders te worden behandeld als een ongelukje. Althans, dat gevoel bekruipt mij keer op keer als wij hierover debatteren. Ik kan er met mijn hoofd niet bij: als een dijk dreigt te breken, dan versterken we die subiet, maar als TenneT een cruciaal onderstation bij Utrecht moet bouwen, gaan we eindeloos palaveren: kan dat niet ook ergens anders, zit er niet per ongeluk ergens een rugstreeppad, modderkruiper of vleermuis of dreigt niet per ongeluk een zwaard uit de bronstijd verloren te gaan? Kunnen we in dit land echt alleen nog maar pennenlikkend en papierschuivend op de winkel passen? Waarom is er nog geen aanwijsbesluit of heeft het Rijk dit project niet allang overgenomen? Waarom is er geen rijksinpassingsplan? Al dit interbestuurlijke geëmmer levert toch bedroevend weinig op? Met droge ogen beweren dat dit cruciale ding pas in 2031 wordt opgeleverd! Als het meezit! Dat is toch onacceptabel? Is de staatssecretaris dat niet enorm met mij eens? De vraag is dus wat hij eraan gaat doen. Ondertussen kleurt de netcongestiekaart van Nederland roder en roder. Rond Utrecht gaat er echt een aansluitstop komen, ondanks alle oproepen om die koste wat kost te voorkomen, ook vanuit deze Kamer. Wat kopen de woningzoekenden, bouwers en ondernemers voor alle bezweringsformules van de afgelopen tijd, ook van de voorganger van deze staatssecretaris? Wat zijn nou de harde resultaten? Graag een reactie. Voorzitter. Neemt de frustratie niet ook bij de staatssecretaris zelf met de dag toe, ook al vervult hij dit prachtige ambt nog maar twee maanden? Bij ons, bij de Tweede Kamerleden, in ieder geval wel. Gisteren stond ik te luisteren bij de aanbieding van de petitie Plakkaat van Aansluitinghe — hulde voor de vorm en titel. Ik hoorde daar van een theater in Delft: het heeft afspraken gemaakt met bedrijven en instellingen daaromheen zoals Deltares, omdat zij elkaar perfect afwisselen tussen dag enerzijds en avond en weekend anderzijds, maar Stedin geeft niet thuis. En dan wordt er dus maar 5.000 liter diesel per week verstookt. Als je dat hoort, vraag je je af: waarom toch? Waarom toch? Het klopt toch dat de ACM in dezen niet een sta-in-de-weg is? Het klopt toch dat de staatssecretaris in dezen niet een sta-in-de-weg is? Het klopt toch dat de gemeente in dezen niet een sta-in-de-weg is? Als het in de bouw moeilijk wordt, leg je met elkaar de boeken op tafel, maar de netbeheerder blijft een gesloten boek, een oester waar je geen vat op krijgt. De samenleving is de dupe. Staatssecretaris, laat het er niet bij zitten. Ga net zo lang op Stedin zitten tot ze meebewegen, want het kan wél. Voorzitter. Dit alles roept de vraag op of de netbeheerders wel geëquipeerd zijn voor hun job. En ja, ik heb ze heel lang verdedigd. Ik heb het voor ze opgenomen, ook in deze zaal, maar zijn deze organisaties die in vredestijd prima functioneren, wel in staat om de netcongestieoorlog te voeren? Zijn ze in control en in staat een crisis echt aan te pakken? Staan ze daadwerkelijk open voor oplossingen van buiten, voor innovatieve oplossingen van ondernemers om netcapaciteit vrij te maken? Van hen hoor ik maar al te vaak een ontkennend antwoord op deze vraag en daarom krijgt u van mij een aantal vragen. In het Landelijk Actieprogramma Netcongestie, LAN, zie ik maar zeer beperkt maatregelen die erop gericht zijn dat netbeheerders het anders gaan doen en werkprocessen anders gaan inrichten, terwijl dit in de afgelopen debatten toch een refrein is geweest. Wat gaat de staatssecretaris doen om juist dit te veranderen? Ziet de staatssecretaris dat het noodzakelijk is dat netbeheerders meer transparantie geven en zich meer inzetten om inzicht in de netbelasting te kunnen bieden? Binnenkort moet bijvoorbeeld in elk huishouden een slimme meter staan, maar wanneer staat die in elk trafohuisje? Congestiemanagement en flexibele contractvormen worden amper uitgerold. Welke rol kan de staatssecretaris spelen om dat te bespoedigen? Kan de Kamer met grote regelmaat — het mag ook flexibel — worden geïnformeerd over de voortgang? Moet geen juridische, technische en financiële duidelijkheid worden geboden bij flexoplossingen, zodat ondernemers daar in vertrouwen mee aan de slag kunnen? Waarom nemen netbeheerders zo weinig risico? Klopt het dat TenneT op cruciale kabels nul procent risico neemt? Enfin, ik verwees al naar het Plakkaat van Aansluitinghe. Voorzitter. Meer inzet op energieopslag en flexibel vermogen moet een belangrijk onderdeel van de plannen zijn. Welke ambities heeft de staatssecretaris op dit punt? In doorgerekende scenario's zie ik dat netbeheerders rekening houden met een bepaalde opslagcapaciteit in de toekomst, maar gaan we deze capaciteit ook realiseren? En zo niet, hoe intensiveert de staatssecretaris dan de sturing? In de brief lees ik dat uitvoering is gegeven aan mijn motie over het nauwkeurig in kaart brengen van opslaglocaties, maar zowel van de opslagbranche als van de netbeheerders hoor ik dat de motie over het nauwkeurig in kaart brengen van opslaglocaties niet is uitgevoerd. Herkent de staatssecretaris dit ook? Wanneer kunnen we wel een volledige uitvoering verwachten? Moet er niet gewoon een helder kaartje komen? Dan nog een vraag over lokale flex. Die kan toch nog meer benut worden om het net te ontlasten? Zijn er genoeg prikkels zoals subsidies, normering en financiële prikkels om flex te stimuleren? Moet daarop niet meer worden ingezet, zowel voor klein- als grootverbruikers? Moeten digitalisering en realtimedatadeling niet een nog grotere rol gaan spelen? Zouden bijvoorbeeld thuisbatterijen, mits slim aangestuurd en met de nodige waarborgen, niet toch een rol kunnen spelen in het ontlasten van het net? Is het niet een idee om daar 0% btw op te gaan heffen, nu de saldering eraf gaat? Welke rol kunnen overheidsgebouwen spelen in het ontlasten van het net? Is daar voldoende inzet op, onder meer door voldoende energiebesparing? En hoe staat het met de voortgang van de MKBA van het prachtige project Delta21? Voorzitter, ik wou nog even een punt maken over groen gas. Is daar nog ruimte voor?

Versie 09694d8b2c77109c8c344aa6954fcf22352f114194d152acff5fb1ba6c7d5fa6 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.