Wijziging van de Wet op het primair onderwijs, de Wet op het primair onderwijs BES, de Wet op de expertisecentra, de Wet voortgezet onderwijs 2020 en de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in verband met de herziening van de wettelijke grondslagen van de kerndoelen met focus op lezen, schrijven en rekenen (Wet herziening wettelijke grondslagen kerndoelen) (36699)

Brontekst

Mevrouw Moorman (GroenLinks-PvdA): Ik had het erover dat er natuurlijk altijd wel wat is aan te merken op zo'n proces. Als het over kerndoelen gaat, vragen mensen zich af of er niet ook andere dingen in moeten — ik heb er al een aantal gehoord — want dit gaat natuurlijk in essentie over wat we moeten leren in het onderwijs. Maar ik denk wel dat we ons moeten beheersen om het harde werk dat in het veld is gedaan, hier te veel te gaan amenderen. Dat neemt niet weg dat ik een aantal inhoudelijke vragen heb aan de staatssecretaris naar aanleiding van de signalen die zijn gegeven als gevolg van deze grondslagen en de kerndoelen die daarbij komen. Allereerst duurzaamheid; dat werd ook al gezegd door het lid Ceder. Toenmalig staatssecretaris Dekker deed de toezegging aan mijn collega Westerveld dat organisaties, leraren en wetenschappers zouden worden betrokken bij de herziening en dat duurzaamheid zou worden toegevoegd. Mijn vraag aan de staatssecretaris is: hoe is deze toezegging nou precies opgevolgd? We krijgen namelijk signalen van leraren die vinden dat er in de kerndoelen te weinig aandacht is voor duurzaamheid. Zit dat misschien ergens waar wij het nu niet zien? Dan over de verschillende kunstdisciplines. Door middel van een nota van wijziging is het woordje "en" in de regel "beeldend, muziek en dans, theater en film" vervangen door "of", dus "of dans, theater en film". Het lijkt alsof de staatssecretaris daarmee het kerndoel van de kunstvakken juist versmalt. Kan de staatssecretaris toelichten of dat inderdaad zo is? Hoe houden we in beeld of dit ook niet tot negatieve effecten leidt? Hoe voorkomen we bijvoorbeeld dat er op sommige scholen vanuit een ideologische overweging misschien geen enkele aandacht meer wordt gegeven aan iets als dans, theater of film? Dat laatste zouden we toch niet moeten willen. Dan over seksuele weerbaarheid en het voorkomen van seksueel geweld. Daar kregen we ook vragen over. De vraag is: is hier nu wel voldoende aandacht voor? Valt dit misschien onder het onderdeel gezond gedrag, een onderdeel dat de SGP per amendement juist wil schrappen uit de wet? Als laatste hebben we nog vragen op het punt van burgerschap. In de reactie op het advies van de Raad van State geeft het kabinet aan dat er een spanning kan ontstaan tussen burgerschapsonderwijs en de opvattingen die voortvloeien uit de richting van de school. Zou de staatssecretaris kunnen toelichten wat hij bedoelt met deze spanning en wat hij daar dan vervolgens aan wil doen? Ik hoop toch niet dat hier eigenlijk staat dat het kan voorkomen dat leerlingen of leraren geen uiting kunnen geven aan bijvoorbeeld hun verliefdheid op iemand van hetzelfde geslacht, dat mensen niet kunnen zijn wie ze zijn op school. In onze ogen kan er nooit een acceptabele spanning zijn in de gelijkwaardige behandeling van mensen. Voorzitter. Zoals gezegd zullen we dus zeer terughoudend zijn met inhoudelijke amendementen op de wet. Dat neemt niet weg dat we ons erbij betrokken voelen en op de voet zullen volgen hoe de implementatie daadwerkelijk gaat plaatsvinden. De laatste keer dat de kerndoelen werden vastgesteld, was in 2006. Er werden destijds geen discussies gevoerd over mobieltjes in de klas of het omgaan met AI. Sindsdien is de wereld fors veranderd. Mijn volwassen dochter was toen nog niet eens geboren en heeft er inmiddels al een hele schoolcarrière op zitten. De wereld verandert dus snel. Het is daarom ook noodzakelijk dat we de kerndoelen tegen het licht houden. Een cyclus van acht jaar lijkt daarmee een goede termijn te zijn. We leggen dat graag vast in de wet, zoals dat nu ook per amendement is ingediend door de heer Ceder. Zo gaan ongewenste en onverwachte zaken, zoals sneuvelende kabinetten of pandemieën, niet te veel in de weg zitten en tot uitstel leiden. Voorzitter. Ik heb ook nog wat vragen over de implementatie van de kerndoelen, die onder een gesternte van een miljardenbezuiniging op het onderwijs gebeurt. Die bezuiniging treft vooral die dingen, die de kansengelijkheid juist bevorderen. Denk daarbij aan de voorschool, extra taal- en rekenonderwijs en brede brugklassen. Ik zei dat net al in het interruptiedebatje. De Raad van State vraagt zich terecht af waar de aanpak blijft om de kwaliteit daadwerkelijk te verbeteren. Alleen het vaststellen van kerndoelen gaat namelijk natuurlijk niet tot de noodzakelijke verbetering leiden. Ondertussen hebben we gezien dat de sector als gevolg van deze grote miljardenbezuiniging van tafel is gelopen bij het herstelplan. Leraren krijgen daarnaast nauwelijks extra tijd om zich de kerndoelen ook echt eigen te maken en ze om te zetten in goede lesprogramma's. Deze nieuwe kerndoelen kunnen daarmee dus juist leiden tot die overladenheid waarvan we de hele tijd zeggen dat we die willen bestrijden. Dus hoe gaan we zorgen dat de kinderen ook écht het goede onderwijs gaan krijgen dat ze verdienen en waarmee we de ongelijkheid gaan bestrijden? Hoe zorgen we ervoor dat we voldoende geschoolde leraren hebben om dat onderwijs ook daadwerkelijk te gaan bieden? En hoe zorgen we ervoor dat het nieuwe leermateriaal dat op basis van de kerndoelen wordt ontwikkeld van goede kwaliteit is, en niet vooral een verdienmodel van uitgeverijen en techbedrijven, die de markt steeds meer in handen krijgen? Voorzitter, tot besluit. Ons onderwijs staat onder druk, maar we hoeven niet te wanhopen. We zien overal in het land voorbeelden van scholen die steengoed onderwijs geven, ongeacht de plek waar ze staan. Zij laten zien wat werkt. Nu is het nog de kunst om die lessen óveral toe te passen. We hebben hiervoor in Amsterdam het Onderwijskennis Netwerk Amsterdam opgezet. Hierdoor kunnen scholen die geweldige resultaten behalen op bijvoorbeeld het gebied van lezen, zoals de Alan Turingschool of onze Amsterdamse school, andere scholen helpen om dat ook te doen. Deze scholen laten zien dat als we ons daadwerkelijk op de juiste manier voor de kinderen inzetten, er geen énkel kind onder het 1F-niveau hoeft te scoren. De kennis is er dus allang. Het is alleen een kwestie van die kennis ook op de juiste manier benutten. Dat begint soms bij de meest simpele en voor de hand liggende dingen. Als je wilt dat kinderen beter en meer gaan lezen, dan moeten er bijvoorbeeld wel boeken beschikbaar zijn en moeten er leraren zijn die leerlingen ook enthousiast maken. Als ik hoor dat er op de lerarenopleiding nauwelijks wordt gelezen, dat de helft van de leraren überhaupt nooit voor het plezier een boek leest en dat driekwart van de vo-scholen geen schoolbibliotheek heeft, dan is er nogal veel dat we kunnen aanpakken dat voor de hand ligt. We zouden de liefde voor lezen bij leraren veel meer kunnen bevorderen, bijvoorbeeld door ons op de opleidingen te richten en door daar voldoende aandacht te geven aan het voorzien van alle leraren van bijvoorbeeld een gratis bibliotheekabonnement. En elke school zou toch een schoolbibliotheek moeten hebben, met een goede leesconsulent, om leerlingen de weg te wijzen en enthousiast te maken? Ik rond af. Ik zou willen dat ik met dit debat en met de moties die ik straks waarschijnlijk zal indienen, het hele onderwijs in één keer zou hebben gered. Maar dat is natuurlijk niet zo. We stellen niets meer dan grondslagen vast waarop we de rest moeten bouwen. Ik hoop dat we dat bouwen de komende jaren gezamenlijk gaan doen, door onze aandacht te richten op wat het meest belangrijk is: onze samenleving, onze kinderen, onze toekomst. Zij verdienen dat wij het met elkaar beter voor ze gaan maken. Er is nog veel te doen. Ik heb er zin in! Voorzitter, dank u wel.

Versie 2fd8c5b45dfc70c028eb31890e5545dc7ea19c95a56227a34e6a3a2971e9bb80 · Officiële bron.