de Europese top d.d. 15-16 oktober 2026

Automatische samenvatting

De Europese top in oktober 2026 bespreek de toekomst van de EU, met nadruk op het Strafhof, uitbreiding, democratische hervormingen en steun voor Oekraïne. D66 roept op voor steun voor het Strafhof, een nieuwe aanpak voor de EU-uitbreiding, en extra hulp voor Oekraïne. Ook wordt de begroting en investeringen in innovatie en defensie benadrukt.

De heer Klos (D66): Dank u wel, voorzitter. De Europese Unie werd gebouwd op de puinhopen van de allesverwoestende oorlog. Voor de moedige mannen en vrouwen die daar een rol in speelden, was het klip-en-klaar dat een verenigd Europa een rol zou spelen in een nieuwe internationale orde van vrede door recht. Niet voor niets zijn nu ook alle lidstaten van de EU aangesloten bij het Internationaal Strafhof. De systematische pogingen om het Strafhof te ondermijnen, een hof waarvan Nederlanders er trots op zijn dat het in ons land is gevestigd, zijn niets minder dan een flagrante aanval op de waardigheid en veiligheid van ieder mens, waar dan ook. Ze zijn dus ook een aanval op de fundamentele waarden van onze Unie. De premier heeft bewogen woorden gesproken voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Hij is bereid het Strafhof steen voor steen te verdedigen, zoals het een gastheer betaamt, zou ik willen zeggen. Bij zijn ontmoeting met de president van de Europese Raad veroordeelde hij de Amerikaanse sancties, die bedoeld zijn om het Strafhof lam te leggen. Maar die duidelijkheid schept verwachtingen. Europa kijkt nu naar Nederland om de richting aan te geven. D66 wil dat de premier op dit kritieke moment steun vraagt in de Europese Raad om met hen allemaal te zeggen: handen af van het Strafhof. Als de sancties er dan daadwerkelijk komen, moeten alle instrumenten klaarstaan om met één druk op de knop te gebruiken. Een duidelijk en eensgezind antwoord stelt de kaders voor een onderhandeling vanuit kracht in plaats van angst. Kan de premier toezeggen dat hij zich zal inzetten voor deze uitkomst van de Europese Raad? Voorzitter. Voor de premier is er bij de top meer werk aan de winkel. De Europese leiders zullen voor het eerst in lange tijd een strategische discussie voeren over de uitbreiding en hervorming van de Europese Unie. Dit is een cruciaal moment om de veiligheid van ons continent te vergroten en de Unie klaar te maken voor een nieuwe tijd. De Europese Commissie stelt heel terecht dat de overdreven vetocultuur de EU lamlegt. Dat haalt ook de vaart uit de uitbreiding van de EU, met gevaarlijke teleurstelling en frustratie aan de grenzen van Europa tot gevolg. Een werkbare, veilige en zekere toekomst voor Europa staat nu op het spel. D66 wil daarom dat de premier, als leider van een land met grote geloofwaardigheid op dit punt, de Europese Raad enthousiasmeert voor een doorbraak. Steunt de premier het idee om plichten gaandeweg te belonen met rechten, zoals een waarnemerstatus in de Europese instituties? De grotere vraag is dan ook of Nederland bereid is om de volle energie te steken in de noodzakelijke democratische hervormingen. Ursula von der Leyen stelde in haar State of the Union voor om het Congres van Europa na 80 jaar weer bijeen te roepen. Destijds vond dat plaats in de Ridderzaal in Den Haag. Ik begrijp dat we nu in een kleine verbouwing zitten, maar is de premier bereid te onderzoeken of Nederland dan toch als gastheer kan optreden en een andere geschikte locatie te vinden in deze stad? Voorzitter. Als wij spreken over de toekomst van Europa, zullen onze vrienden uit Oekraïne daar ook deel van zijn. In de Kamer, in het kabinet en ook in de maatschappij is er overweldigend draagvlak om Oekraïne te blijven steunen. Onze hulp sterkt het geloof en de verdediging in de dorpen en steden waarop Poetin raketten afvuurt om de wil van mensen te breken. Daar ben ik als Nederlander trots op. Aan de andere kant van de oceaan waait tot afgrijzen van iedereen die van vrijheid en zelfbeschikking houdt, de wind nu de andere kant op. Dankzij Trump mag Poetin weer zijn diesel op de markt brengen. Hoe gaat het kabinet voorkomen dat Europese lidstaten diesel kopen uit Amerika die is vermengd met Russische import? Verwacht de premier dan ook dat de Europese Raad kan besluiten tot extra steun voor Oekraïne, nog voor deze winter? Voorzitter, tot slot. De minister-president zal de eerste van een aantal serieuze ronden onderhandelingen meemaken over de begroting. Het Ierse voorstel is een verslechtering ten opzichte van de concept-begroting, omdat het voorstelt om meer ouderwets geld rond te pompen, zelfs zonder daar economische hervormingen aan te verbinden. Nederland en Europa hebben juist baat bij meer investeringen op Europees niveau in innovatie, defensie, wetenschap, klimaat en wereldwijde invloed. Kan de premier toezeggen dat hij naar een oplossing zoekt die de investeringen in concurrentievermogen maximaal overeind houdt? Dank u wel. Ik zie uit naar de beantwoording.