Initiatiefnota van het lid Podt "Meedoen vanaf dag één" (36139)

Mevrouw Podt (D66): Ik ben bijna aan het einde aan het blokje werk. De vraag van D66 was: welke andere dingen zou ik nog willen oplossen met betrekking tot werk? De heer Ceder zei heel terecht: dit voorstel lag er al even. Dan komen er gedurende de tijd nog andere dingen omhoog. Een van de allerbelangrijkste dingen die we nu kunnen doen is het volgende. Ik kom dan natuurlijk toch een klein beetje op het terrein waar het hier ook al een paar keer over ging. De opvang is op dit moment natuurlijk echt een zooitje. Dat betekent dat mensen overal en nergens zitten en heel veel worden verplaatst. Ik denk dus dat het heel belangrijk is dat we zo snel mogelijk teruggaan naar die stabiele opvang. Ook al die verhuizingen zijn natuurlijk een hindernis voor het vinden van werk. Op het moment dat iemand drie weken in Utrecht zit en daarna een aantal weken in Noord-Groningen, is hij zijn werk wel kwijt, als hij dat überhaupt al had gekregen. Dat lijkt mij dus het allerbelangrijkste. Regioplan noemt nog meer belemmeringen, zoals de cultuur op de werkvloer. We zien al heel mooie initiatieven voor statushouders. De gemeente Amsterdam geeft statushouders bijvoorbeeld een buddy die kan uitleggen hoe alles werkt. Volgens mij zijn dat hartstikke mooie dingen. Voorzitter. Dan ga ik naar het salaris. De VVD merkt terecht op dat mensen betalen voor de opvang. Ik ben het geheel met de heer Brekelmans eens dat dat heel goed is. Wij betalen ook voor ons eten, ons huis en allerlei andere dingen. Ik spreek overigens ook heel veel statushouders die het heel terecht vinden dat ze bijdragen aan het dak boven hun hoofd. Maar, zoals de heer Brekelmans zelf ook al zei, moet werk wel lonen. De vraag of dat op dit moment aan de hand is, leeft erg bij D66. Daarom heb ik het ook bewust heel open geformuleerd, namelijk als: doe nou eens onderzoek naar wat dat is. Regioplan heeft daar al vanaf één kant naar gekeken, namelijk als een belemmerende factor. Je zou daar natuurlijk ook aan de andere kant heel goed naar kunnen kijken: wat doet dat nou en wat zou nou een logische inhouding zijn? JA21 gaf de connotatie dat een hoger salaris behouden een aanzuigende werking geeft. Daar ben ik niet zo bang voor. Ik denk dat we keer op keer op keer op keer in onderzoek zien dat die aanzuigende werking echt niet op die manier bestaat, dus ik hou het toch nog heel even bij: werken moet gewoon lonen. Dan ga ik naar de azc's met open deuren, zoals die in het voorstel staan. Er werd mij gevraagd naar het kostenargument van het COA. Kosten zijn natuurlijk op zich hartstikke belangrijk. Het is goed om die een beetje in de smiezen te houden, maar het is wel jammer dat we daarbij eigenlijk compleet focussen op de directe kosten van de opvang. Er zijn namelijk zoveel meer relevante aspecten. Een azc met open deuren kan misschien wat duurder zijn om te realiseren, maar onder de streep levert het ook meer op. We zagen al — het werd al even genoemd in het debat — dat gemeenten eerder bereid zijn om opvang te realiseren, dat het draagvlak toeneemt, dat er minder beveiliging nodig is en dat integratie op de lange termijn voordeliger zal zijn. Volgens mij zijn er dus heel veel redenen om dit anders te doen. De VVD geeft aan: sommige gemeenten willen dit misschien niet vanwege de veiligheid; laat gemeenten zelf beslissen. In principe doen we dat ook. Ik denk niet dat we iets wettelijk vast moeten leggen. Maar ik wil 'm eigenlijk omdraaien, want er zijn nu belemmeringen voor gemeenten die het wél willen. Ik zeg dus niet: leg alles bij elke locatie op. Maar ik zeg: ga met ze in gesprek, stimuleer en maak het vooral mogelijk als erom wordt gevraagd. Ik ga naar de vraag wat er ontbreekt met betrekking tot medezeggenschap. Het kabinet heeft natuurlijk ook gereageerd op de nota. Net als de heer Paternotte vond ik het wat mager. Het werd net natuurlijk ook al even gezegd: Nederland is echt zo'n land dat overal medezeggenschap kent. Of je nou je vve hebt, in de schoolmedezeggenschap van je kinderen zit, of mee kunt praten in de zorginstelling waarin je zit: iedereen mag overal meepraten in Nederland. Dus het zou natuurlijk fantastisch zijn als we ook dát stukje van de Nederlandse cultuur gelijk aan mensen kunnen doorgeven. Ik merk toch op de vele locaties waar ik de afgelopen tijd ben geweest, dat er soms echt nog heel betuttelend met mensen wordt omgegaan. Dat kan ook anders. Ik ben bijvoorbeeld ook in Oss geweest. Daar ging dat echt op een heel andere manier. Daar organiseerden mensen veel meer dingen zelf. Dat kan trouwens ook weer wat van de druk op het COA af nemen. Ik denk dat dat dus heel mooi is, niet alleen voor die mensen zelf, maar ook omdat de uitvoering daar beter van kan worden. Wat zou je dan concreet kunnen doen? We praten nou natuurlijk bijvoorbeeld over de spreidingswet en de noodzaak om afspraken te maken over de kwaliteit van opvanglocaties. Dit zou typisch zo'n dingetje zijn dat je, net als bijvoorbeeld zo'n opendeurenopvang, op een bepaalde manier in zo'n kwaliteitskader zou kunnen meenemen. Onderwijs. Ik ben er bijna, voorzitter. Er zijn nog een paar stukjes. Er zijn een paar vragen over wat we nou precies willen met onderwijs. "Het Maastrichtmodel kan al. Waarom een niet-bestaand probleem oplossen? Het is een stap te ver om zo veel geld te vragen voor mensen als je niet weet hoeveel er mogen blijven." Dat zijn een aantal vragen over onderwijs. Het wordt inderdaad al gedaan in Maastricht, met groot succes. Het gaat weliswaar om een kleine groep mensen, maar ik denk dat het heel goed is om dat te stimuleren. Bij veel kennisinstellingen zijn zorgen over de onbekendheid met de mogelijkheden. Daarom vraag ik ook niet om het wettelijk vast te leggen, maar om met de koepels in gesprek te gaan om dit te stimuleren. Dan richt ik mij een beetje tot de heer Futselaar, want hij zei: het is toch ook wel risicovol? Ik denk dat je natuurlijk eisen kunt stellen aan de kansrijkheid van iemand wat betreft een verblijfsvergunning; dat doen we al in de nota. Maar je zou natuurlijk ook best eisen kunnen stellen aan de kansrijkheid van mensen met betrekking tot de opleiding. Ik denk echt niet dat iedereen zomaar iedere opleiding zou moeten mogen doen. Geeft dat rechtsongelijkheid met studenten van buiten de EU? Je hebt het echt over een fundamenteel andere groep mensen, namelijk mensen die uiteindelijk in Nederland zullen blijven. Ik vind het heel erg belangrijk dat we gaan investeren in hun toekomst. Er waren terechte opmerkingen over de mbo's, die twee keer voorbijkwamen. Ik moet heel eerlijk zeggen dat ik het heel erg met u eens ben. Ik vind het vrij gênant dat ik het zelf niet heb bedacht en opgeschreven. Ik ben er niet heel erg in gedoken, dus ik kan slecht de consequenties daarvan voorzien. Maar ik denk dat het zeker het uitzoeken waard is.