Ontwerp-Nota Ruimte

Brontekst

Kamerlid Kostić (PvdD): Dank, voorzitter. De klimaatcrisis loopt harder uit de hand dan verwacht. We zien het aan de sneller stijgende zeespiegel en het steeds extremere weer. Dat brengt ons allemaal in gevaar. In Nederland brengen de vervuilende stoffen van de industrie, onder andere pfas, onze gezondheid in gevaar. In Nederland is het zo slecht gesteld met de waterkwaliteit dat experts spreken van een crisis. De natuur staat er zo slecht voor dat experts spreken van een crisis. De veehouderij en landbouwgif brengen de gezondheid van mensen en onze leefomgeving in gevaar. Terwijl de ruimte wordt ingenomen door de grote vervuilers, door de luchtvaart, kunnen mensen geen betaalbare woning vinden. Ondertussen hebben we jarenlang een overheid gezien die zich niet aan de eigen wetten en afspraken houdt. We zien een overheid die pleisters plakt en problemen doorschuift naar de volgende generaties, waardoor we tegen muren blijven op lopen. Niemand wordt hier beter van. Het CPB, de WRR, de WKR, het PBL, het LEI: alle belangrijke adviesorganen geven aan dat er in schaarste keuzes moeten worden gemaakt. Alle rapporten zeggen hetzelfde: niet alles kan en moet in Nederland. Dat zei Remkes ook al. De Nota Ruimte, waarover we het vandaag hebben, is ook bedoeld om die keuzes echt te maken. Volgens experts worden die keuzes niet gemaakt. Er wordt geen rekening gehouden met hoe we Nederland in de toekomst willen zien. Het gaat vooral over de stapeling van belangen van nu, terwijl de belangen van jongere generaties en een gezonde leefomgeving worden verwaarloosd. Ik vraag de minister of zij bereid is om de belangen van de jongeren en toekomstige generaties in lijn met de aanbevelingen stevig te borgen in de nieuwe versie van de Nota Ruimte. De afdronk van de Nota Ruimte is dat alles nog moet kunnen in Nederland. We zien de rupsje-nooit-genoegmentaliteit van het vorige kabinet van BBB en VVD: alles eraan doen om de huidige schadelijke landbouwsystemen en fossiele bedrijven in stand te houden. Hiermee krijgen we Nederland niet gezond, zo bleek uit de conclusies van het PBL en de Commissie mer. Het PBL zegt duidelijk: kijk kritisch naar welke ruimte je gebruikt en maak ook keuzes in wat je niet wil. Voorzitter. Dit is fundamenteel. Het plaatje dat ik omhooghoud laat precies zien welke keuzes we eigenlijk moeten maken. Je ziet hier allemaal mooi roze. Dat is onze landbouw. Dat omvat 62% van Nederland. De helft van dit land wordt in beslag genomen door de veehouderij. Voor wonen gaat het om 7%. Om dit plaatje gaat het. Dit is de grote, roze olifant in de Kamer waar de Nota Ruimte zorgvuldig omheen draait. We zijn de megastal en het slachthuis van Europa. We hebben de grootste veedichtheid in Europa. We hebben het hoogste aantal varkens per vierkante kilometer in Europa. We hebben het hoogste aantal koeien per vierkante kilometer in Europa. Dat zijn de keuzes die gemaakt moeten worden. Ik vraag de minister of zij bereid is om daarin in te grijpen, conform de adviezen van onder andere het PBL. Het kan namelijk gezonder. De schade die dit systeem oplevert, is enorm voor waterkwaliteit en gezondheid en noem zo maar op. Ook draagt het bij aan de natuurcrisis en de klimaatcrisis. Veel ervan is vooral voor de export. De gewone burgers betalen de kosten. Ik vraag de minister of ze daarin wil ingrijpen. Wil zij inzetten op meer biologische en plantaardige landbouw, zoals eigenlijk alle experts aanbevelen? Met meer biologische en plantaardige landbouw, voor de consumptie van de mens, voor het eten van de mens en voor natuurlijke materialen voor de bouw en isolatie, kunnen we veel meer produceren met minder grond. Is de minister bereid om daarnaar te kijken? Voorzitter. Deze Kamer heeft een aantal keuzes gemaakt, met steun van de samenleving. Dat is namelijk dat we af willen van de intensieve veehouderij. Daarover is de motie-Tjeerd de Groot aangenomen. Toch lezen we in de Nota Ruimte dat we een innovatieve koppeling tussen intensieve veehouderij, de voedselindustrie en glastuinbouw stimuleren. Is de minister ten minste bereid om dit uit de Nota Ruimte weg te halen? Zo creëren we namelijk juist meer afhankelijkheid van de intensieve veehouderij, waarvan de Kamer en de maatschappij al hebben gezegd dat we daar zo snel mogelijk van af moeten. Voorzitter. We zien ook dat er buitenproportioneel veel gif wordt gebruikt in de sierteelt. Hierdoor lijden we allemaal. Sierteelt is geen basisbehoefte, zoals u weet. Ook daarin moeten keuzes worden gemaakt. Toch zijn er nu blijkbaar afspraken gemaakt om het areaal van de bollenteelt minstens te behouden zoals het nu is. Woningen zouden alleen op bollengrond mogen komen, zolang er ergens anders ruimte terugkomt voor bollenteelt. Is de minister het met ons eens dat dit onwenselijk is? Gaat de minister kijken naar begrenzing van sierteelt in de Nota Ruimte, zoals dat ook zou moeten gebeuren voor de veehouderij? Volgens mij hebben de meeste mensen namelijk liever een dak boven hun hoofd en een gezonde omgeving dan dat we gifbloemen naar het buitenland exporteren. Voorzitter. We moeten niet alleen keuzes maken in de landbouw, maar ook in de industrie. We hebben nu een hele grote energie-intensieve basisindustrie, die de omgeving vervuilt en die ons nauwelijks wat oplevert. Die loopt van olieraffinages tot kunstmest die de omgeving ziek maakt. Dat terwijl we veel meer zouden kunnen verdienen aan een duurzame, hoogwaardige maakindustrie met het bouwen van machines, circulaire economie en biotech. Daar ligt ook de ruimte om geld te verdienen. Is de minister bereid om daarin de keuzes te maken? Is de minister ook bereid om te kijken of we de juiste stappen nemen op het gebied van de luchtvaart? Want ook de luchtvaart, met de hoeveelheid vliegbewegingen die dit kabinet toestaat en zelfs met een nieuwe vliegbasis voor burgervluchten, zorgt ervoor dat we extra claims leggen op de ruimte die hard nodig is voor wonen en zorgt voor extra overlast voor omwonenden. Is de minister bereid om opnieuw te bekijken of die luchtvaart nou echt zo nodig is, ook gelet op het nieuwe rapport van CE Delft, dat zegt dat we eigenlijk rond kunnen komen met de helft van wat we nu hebben op Schiphol? Voorzitter. Dan over de borging van de gezonde leefomgeving. Het PBL heeft het al gezegd: schoon water, gezonde lucht, natuur en klimaat zijn geen kwesties die "leuk om te hebben" zijn als de economie een beetje draait. Zij zijn letterlijk de basis van die economie, van ons bestaan. Zonder die dingen is er geen zekerheid over ons voortbestaan. Toch worden juist deze dingen in de Nota Ruimte niet met zekerheid geborgd. Ik vraag de minister of zij, ook in lijn met aanbevelingen van het PBL, beter wil borgen dat die gezonde leefomgeving en de afspraken daarover worden nagekomen en dat we op basis daarvan ook de keuzes maken die verder in de Nota Ruimte worden gemaakt.

Versie 8e7f9ac28f2bd298dea6d4dafd4d61b16d886527606be9ead296ad3dc20e5bfd · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.