Landelijke publieke omroep

Brontekst

Mevrouw Van der Plas (BBB): Dank u wel. En dank aan de lieve collega's die met mij meedenken, en natuurlijk ook aan de voorzitter. Vroeger had je thuis drie televisiezenders, en toen ik opgroeide waren het er zelfs nog maar twee. Als het achtuurjournaal begon, wist ongeveer heel Nederland wat er die avond besproken zou worden. Tegenwoordig heeft een gemiddeld huishouden waarschijnlijk meer streamingdiensten dan wij vroeger aan televisiezenders hadden. En de jongere die nieuws zoekt, begint misschien eerder op TikTok of YouTube dan bij NPO1. Dat is geen nostalgische constatering; het laat zien voor welke opgave de publieke omroep staat. Want terwijl de wereld onder de publieke omroep fundamenteel is veranderd, hebben wij nog steeds een bestel dat voor een belangrijk deel uit een andere tijd komt. De evaluatiecommissie gebruikt grote woorden. Zij spreekt zelfs over een "existentiële uitdaging". BBB vindt dat die constatering vooral tot een heel simpele vraag moet leiden: waarvoor hebben we in 2026 een publieke omroep nodig en wat moet die publieke omroep aantoonbaar beter doen dan de rest? Voor ons begint het antwoord bij de publieke taak: betrouwbare journalistiek; herkenbare pluriformiteit, dus veelzijdigheid; onafhankelijkheid; programma's die van publieke waarde zijn. En daar wringt het juist. De commissie constateert dat de NPO veel doelstellingen en prestatieafspraken gewoon haalt, maar tegelijkertijd onvoldoende scherpte heeft op zijn eigen kernwaarden. Dan moeten we ons toch afvragen of we wel de goede dingen meten. Dat vraag ik ook aan de minister. Kan de minister aangeven hoe zij in het nieuwe bestel voorkomt dat we opnieuw een prachtig stelsel van prestatieafspraken, jaarplannen en evaluaties bouwen, terwijl onvoldoende duidelijk is of Nederlanders daadwerkelijk meer pluriformiteit, betrouwbaarheid en publieke waarden ervaren? Voorzitter. Dan de vier omroephuizen. BBB ziet dat het huidige versnipperde bestel eenvoudiger en slagvaardiger kan, maar vier omroephuizen zijn geen doel op zichzelf. Dan wordt er gezegd: we gaan van concurrentie naar samenwerking. Prima, maar als straks door dezelfde mensen, dezelfde structuren en dezelfde kosten simpelweg onder vier nieuwe naambordjes worden gehangen, dan hebben we geen hervorming, maar gewoon een hele dure reorganisatie. En daar zijn wij kritisch op. De Kamer heeft onze motie aangenomen voor een duidelijke overheadnorm voor de gehele publieke omroep. Maar het tweede deel van onze motie, dat bestuur, toezicht en directie bij bezuinigingen ten minste evenredig moeten meebewegen, wil de minister niet uitvoeren. Daarbij wordt verwezen naar de onafhankelijkheid van de publieke omroep. Ik vind dat moeilijk uit te leggen. Onafhankelijkheid is essentieel voor journalistiek, maar onafhankelijkheid kan toch geen argument zijn om ook geen eisen te stellen aan de doelmatige besteding van belastinggeld? En waarom wordt een aangenomen Kamermotie hier feitelijk maar half uitgevoerd, vraag ik de minister. Kan de minister vandaag gewoon toezeggen dat de vorming van vier omroephuizen leidt tot minder bestuurders, minder managementlagen en minder overhead? Voor ons geldt een hele simpele regel: het geld moet zo veel mogelijk op het scherm, op de radio en bij de makers terechtkomen, en niet in de bestuurskamer. Voorzitter. Dan onpartijdigheid. De publieke omroep wordt betaald door alle Nederlanders. Dan mogen alle Nederlanders ook verwachten dat de nieuwsvoorziening betrouwbaar en onpartijdig is. Wij hebben al eerder onze zorgen daarover geuit. Journalisten moeten kritisch zijn, graag zelfs, maar kritisch zijn is wel iets anders dan soms neigen naar activisme. Feiten en meningen moeten herkenbaar van elkaar worden onderscheiden. Nieuws en opinie moeten niet ongemerkt door elkaar heen gaan lopen, want een publieke nieuwsvoorziening ontleent haar gezag juist aan het vertrouwen dat zij niet voor of tegen een politieke of maatschappelijke opvatting bericht. Dat betekent dat ieder onderwerp precies fiftyfifty moet worden behandeld, of dat de politiek zich niet met redacties moet bemoeien.

Versie 8ebc1f57d9673cacf30ecb5474499057feb704fed7c12cb2840d5c984d07e88c · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.