Wet verwerking persoonsgegevens coördinatie en analyse terrorismebestrijding en nationale veiligheid (Kamerstuk 35958)

Mevrouw Temmink (SP): Dank u wel, voorzitter. Vorige week behandelde de Kamer een cyberwet, waar deze week over gestemd wordt. De wet geeft de AIVD en de MIVD verregaande bevoegdheden om op grote schaal data te kunnen verzamelen van inwoners. Mensen mogen sneller gehackt worden en grote databestanden mogen ongezien gedeeld worden met buitenlandse diensten. Ook wordt het toezicht afgezwakt. Door het kabinet wordt deze wet vooral verdedigd met het wonderlijke beeld dat de diensten niet geïnteresseerd zijn in wat de buurman op Netflix deelt, maar dat dit bedoeld is om Russische en Chinese hackers aan te pakken. Goed voor de veiligheid dus. Daar kun je toch niet tegen zijn? Dat frame is vals — want ik durf de stelling wel aan dat geen van de partijen hier pleit voor meer onveiligheid — en maakt een goed debat onmogelijk. De vraag is namelijk niet of we meer veiligheid willen, maar hoe we dat bereiken en of de middelen om dat te bereiken in verhouding staan tot het resultaat. Voorzitter. Bij dit wetsvoorstel ziet de SP hetzelfde mechanisme. Toen NRC het nieuws naar buiten bracht dat de NCTV op eigen gelegenheid informatie verzamelde van inwoners, moest er zo snel mogelijk een wet komen om deze praktijken wettelijk te verankeren, anders kon niemand nog dreigingsanalyses maken waarin trends en fenomenen geduid zouden worden: een groot gevaar voor de veiligheid. Aan duiders is er echter geen gebrek in dit land. Zowel de AIVD als bijvoorbeeld wetenschappers duiden trends en fenomenen. Ook de politie gaat niet doof en blind door het leven, zou je denken, maar ziet wat er speelt in de samenleving. Het was op z'n minst opmerkelijk te noemen hoe er werd gedaan alsof Nederland reddeloos verloren zou zijn zonder de duidingen van de NCTV. Dat was overigens in 2021. We zijn inmiddels meer dan twee jaar verder en pas begin september van dit jaar kwam de nota van wijziging naar buiten. Daarna volgde een wat drammerig briefje van de premier dat dit voorstel toch echt voor de verkiezingen behandeld moest worden. Verder stond er weinig toelichting in de brief, maar het was, jawel, erg belangrijk voor de veiligheid. Voorzitter. Nu zitten we hier dus een uitgekleed wetsvoorstel te bespreken waarmee de NCTV, oftewel de minister, de bevoegdheden krijgt om persoonsgegevens te verwerken; niet langer om trends en fenomenen te onderzoeken, want die taak is gelukkig vervallen, maar wel als dat nodig is voor de coördinerende taak van de minister. Waarom dat precies noodzakelijk is, is de SP echter niet helemaal helder. Kan de minister heel concreet aangeven waarom dit noodzakelijk is voor de coördinatietaken, graag met concrete voorbeelden? En waarom is het dan noodzakelijk om dergelijke gegevens zolang op te kunnen slaan, in sommige gevallen meer dan vijf jaar? Voorzitter. In het vorige debat over deze wet is door mijn collega Van Nispen gevraagd of we het stelsel voor het tegengaan van terrorisme en extremisme niet te ingewikkeld hebben gemaakt. Ik noemde al de AIVD, de MIVD, wetenschappers en de politie, maar ook gemeenten, het RIEC en andere instanties hebben een rol in dit stelsel. Het is dan ook op zich niet gek dat men op zoek is naar een coördinator. Maar is de oplossing dan niet om het stelsel te vereenvoudigen, zo vraag ik deze minister. Voorzitter. De NCTV is niet van onbesproken gedrag. Het is kwetsbaar dat die in die zin rechtstreeks onder de verantwoordelijkheid valt van deze minister. In strijd met de wet werden jarenlang gegevens van mensen verzameld en verspreid. Met nepaccounts werden activisten gevolgd. Er werden geheime onderzoeken naar moskeeën gefinancierd. Er is informatie verzameld en gerapporteerd over politieke partijen en politici. Gemeentes zijn op aansporing van de NCTV zogenaamde hulpgesprekken met mensen gaan voeren, waarbij eigenlijk inlichtingen werden verzameld. Ook werd informatie gedeeld met het buitenland. Kan de minister aangeven hoe het in dit voorstel staat met de bevoegdheden om informatie te delen met het buitenland? Voor het delen van informatie met het buitenland zijn er voor de AIVD en de MIVD immers waarborgen. Hoe wordt voorkomen dat informatie van deze diensten zo makkelijker gedeeld kan worden? Dan over het toezicht, voorzitter. De Autoriteit Persoonsgegevens en de inspectie gaan toezicht houden. Dat wordt opgeschreven alsof het iets nieuws is. De Raad van State maakt daar korte metten mee. Maar waarom is het dan zo opgeschreven? Dan gaan er namelijk toch enige alarmbellen af bij de SP. Dat is ook omdat de Autoriteit Persoonsgegevens nu al veel van haar taken niet aankan; dat geeft zij aan. Is het toezicht nu voldoende gewaarborgd volgens deze minister? Ik sluit me ook aan bij de vragen die hierover al zijn gesteld door D66 en de PvdA. Dan nog over de amendementen, voorzitter. Destijds hebben wij namelijk amendementen ingediend. Daarvan komt er één te vervallen. Dat is het amendement over toezicht door de CTIVD. De andere amendementen worden aangepast. Die zullen in aangepaste vorm worden ingediend. Dat proces is nu gaande. Dat heb ik dus als huishoudelijke mededelingen.