Suriname

Brontekst

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Voorzitter. Het is goed dat we na vier jaar als commissie Buitenlandse Zaken weer eens spreken over Suriname. We delen een geschiedenis, een heden en een toekomst. Bij respect voor deze hechte banden hoort betrokkenheid, ook vanuit het Nederlandse parlement. Als Kamerlid heb ik de afgelopen jaren twee keer een werkbezoek mogen brengen aan het land, een keer met de commissie Binnenlandse Zaken over het slavernijverleden, en vorig jaar met de collega's van de commissie Buitenlandse Zaken. Voorzitter. Dit notaoverleg komt op een bijzonder moment: bijna 50 jaar na de onafhankelijkheid, na zo'n 300 jaar van Nederlandse koloniale overheersing, een maand voor Ketikoti, een ruime week na de verkiezingen in Suriname en enkele dagen nadat zes partijen een intentieverklaring voor een nieuwe coalitie al hebben getekend — u snapt; ik had deze spreektekst gisteren geschreven. We volgen de coalitievorming nauwgezet en vragen de minister om de Kamer te blijven informeren over de Nederlandse betrekkingen met de nieuwe Surinaamse regering en over de prioriteiten die beide regeringen zullen kiezen voor die betrekkingen de komende paar jaar. Ik heb een aantal concrete punten over de bilaterale samenwerking. De afgelopen jaren was er een intensivering van de banden tussen de twee landen. Dit kwam onder andere tot uiting in het Makandra-programma, dat zich met name richtte op kennisoverdracht op verschillende terreinen. Het programma loopt dit jaar af. Mijn vraag aan de minister is of er in principe bereidheid is bij het kabinet om het programma voort te zetten en of de nodige middelen daarvoor beschikbaar zijn. Of moeten daar nieuwe besluiten voor worden genomen? Voorzitter. De visumproblematiek is nog steeds niet opgelost. Samen met veel andere collega's vraag ik al langer om een visumvrijstelling voor Suriname. De EU heeft visumvrijstellingen afgegeven voor 61 landen, waaronder 8 van de 12 Zuid-Amerikaanse landen. Tot nu toe ziet de Europese Commissie dat Suriname niet aan de juiste voorwaarden voldoet. In 2023 nam de Kamer een motie van mij aan die het kabinet verzocht om zich in Europa extra in te spannen om visumvrij reizen voor Surinamers mogelijk te maken. Welke stappen heeft deze minister sinds zijn aantreden daartoe gezet? Kan de minister aangeven welke concrete stappen Suriname nog moet zetten? Als wij weten wat de blokkades zijn, kunnen we daar namelijk eventueel bij helpen. Eerder heeft de Tweede Kamer geld vrijgemaakt om Suriname ondersteuning te bieden bij het wegwerken van de blokkades. Levert de minister deze ondersteuning nog steeds? Als dat niet het geval is, is hij dan bereid om dat te heroverwegen? In de tussentijd zijn Surinamers nog steeds afhankelijk van visumaanvragen. We weten al jarenlang hoe dat werkt. Visumaanvragen duren veel te lang. Samen met collega Ceder trok ik in 2022 al aan de bel met een uitgebreid onderzoek, een zwartboek over de trage afhandeling van visumaanvragen, met soms zelfs het missen van het afscheid van dierbaren als gevolg. De heer Ceder gaf net ook weer een persoonlijk voorbeeld van heel recent. Ik vraag de minister daarom welke stappen het ministerie sindsdien heeft genomen om de afhandeling van aanvragen uit Suriname te versnellen en of dit inmiddels al tot kortere, eerlijke en menswaardige procedures heeft geleid. Voorzitter. Ook heb ik een vraag over de samenwerking op het gebied van defensie en drugsbestrijding. Toen wij op bezoek waren in Paramaribo zijn we hartelijk ontvangen door de toenmalig minister van Defensie. De internationale drugshandel via Brazilië naar Suriname en van daaruit verder naar de rest van de wereld is een groot probleem, ook voor de veiligheid van Surinamers. Met zo veel bos is het voor een kleine krijgsmacht bijna onmogelijk om serieus aan drugsbestrijding te doen in de binnenlanden van Suriname. Mits er interesse is aan de kant van de nieuwe Surinaamse regering, is het kabinet bereid om te kijken naar een intensivering van militaire operaties, ook om drugssmokkel tegen te gaan? De heer Van der Burg had het ook al over jungletraining — die stond ook vermeld in de brief — maar er stond over dit specifieke thema niks gemeld, dus vandaar de vraag aan de minister. Tot slot. Een van de belangrijkste thema's op de politieke agenda in Suriname is natuurlijk de oliewinning, die vanaf 2028 miljarden in het laatje zal gaan brengen. Zoals onder andere de Volkskrant eerder berichtte, bestaat het risico op de "Hollandse ziekte", die wij na de ontdekking van het Groninger gas ondervonden: hogere grondstoffenexport kan leiden tot een minder concurrerende economie, waardoor andere sectoren uit het veld worden geprijsd. Is de minister, bijvoorbeeld in het kader van het Makandra-programma bereid hierover in gesprek te gaan met de Surinaamse autoriteiten? Kunnen we als Nederland de betrekkingen met andere sectoren in Suriname verstevigen om de effecten van de mogelijke Hollandse ziekte te mitigeren? Werkt Nederland bijvoorbeeld samen met Suriname als het gaat om goed beheer en bestuur bij de winning van delfstoffen, in het kader van het Extractive Industries Transparency Initiative? Dank u wel.

Versie 30de6f75dff6f9cd3b428d93bfa596acab026d20e05a3edbe512b621ae43666e · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.