Suriname

Brontekst

De heer Paternotte (D66): Ja, dat moet wat ons betreft wel de inzet zijn. We weten natuurlijk niet of dat van de andere kant ook de inzet is, maar ik heb het idee dat Simons de laatste tijd Nederland heeft bezocht, een of twee keer, waarschijnlijk ook met het idee dat als zij als president aan de slag kan, dat niet op dezelfde manier moet gebeuren als onder Bouterse. Dat was voor Nederland en voor Suriname natuurlijk een beroerde tijd. Voorzitter. De nieuwe Surinaamse regering zal het land een nieuwe tijd in leiden met de te verwachten energiemiljarden op komst. Buurland Guyana is daarmee, na de VS en Canada, het derde rijkste land van het westelijk halfrond geworden. Suriname zou dat pad kunnen volgen. De waarschijnlijk volgende president zegt dat de inkomsten ten goede moeten komen aan zo veel mogelijk Surinamers. Het zijn beloften en beloften zullen altijd moeten blijken, maar ik denk dat wij met de Surinamers mogen hopen dat dat lukt. Wat D66 betreft zetten we volop in op het aanhalen van de banden. Dat kan alleen als gelijkwaardige partners. Suriname een "failed state" noemen, wat de voorganger van deze minister zeven jaar terug deed, blijft wat dat betreft een historische blunder. Voorzitter. Ik doe graag een aantal voorstellen voor hoe we die band kunnen verdiepen. Allereerst voor de Surinamers zelf, door te tonen dat we ons voor Suriname willen inzetten. Want inwoners van Brazilië kunnen allemaal volledig visumvrij door Schengen reizen. In 2009 kwam Trinidad daarbij en sinds 2022 mogen ook Guyanezen dat. Surinamers niet. De oud-koloniën van Spanje, Portugal en zelfs het Verenigd Koninkrijk hebben visumvrij reizen, bijna allemaal. Frans-Guyana hoort natuurlijk nog steeds bij Frankrijk. Alleen Surinamers worden anders behandeld. Laten we vandaag duidelijk maken met elkaar dat Nederland dit zo snel mogelijk wil rechtzetten en dat we ons daar binnen de EU hard voor maken. Kunnen we de eenmalige regeling verlengen voor Surinamers die voor de onafhankelijkheid als Nederlanders zijn geboren maar die al lange tijd in Nederland wonen? Voorzitter. Dan het onderwijs. Surinaamse studenten betalen hier buiten Amsterdam torenhoog collegegeld, vaak minstens €7.000. Het gevolg is dat Surinamers vrijwel alleen nog in Amsterdam studeren, waar ze tegen het wettelijk tarief terechtkunnen bij de UvA of de HvA. Is de minister bereid om met hogescholen en universiteiten te spreken over een landelijke regeling, zodat Surinamers overal tegen het wettelijk collegegeld kunnen studeren? Aangezien het kabinet graag Nederlandstalige studenten wil aantrekken, lijkt dit me een no-brainer. Voorzitter. Surinaamse studenten mogen nauwelijks werken naast hun studie, vanwege de tewerkstellingsvergunning. Nu heeft Nederland die verplichting in 2018 afgeschaft voor studenten uit Kroatië. Dat was nog voordat dat volgens de EU-regels moest. Mijn vraag is: zou Nederland die stap ook kunnen zetten voor Surinaamse studenten? Dan het Makandra-programma, want dat is op dit moment het belangrijkste samenwerkingsprogramma met zo'n 52 projecten. Maar het beeld in Suriname is dat men er weinig van merkt. Heeft het programma beperkte impact of is Nederland slecht in het vermarkten? Wat zijn de belangrijkste resultaten die de minister kan noemen? Er loopt nu een evaluatie. Daar gaat de minister vast naar verwijzen. Die ontvangen we ook graag snel. Maar wat leert de minister nu al voor toekomstige projecten? Dan moeten we even goed stilstaan bij de economie, want in Suriname leeft het beeld dat Nederland druk is met politieke contacten, stages voor geneeskundestudenten, het Makandra-programma en het slavernijverleden, maar dat het Amerikaanse, Canadese en vooral Chinese bedrijven zijn die zich werkelijk op de economische kansen storten. De Wijdenboschbrug, de Bosjebrug, over de Surinamerivier werd een kwart eeuw geleden gebouwd door Ballast Nedam. Twee maanden geleden opende een nieuwe brug over het Saramaccakanaal, gebouwd door de China Road and Bridge Corporation. De brug over de Corantijnrivier naar Guyana komt er straks met Chinese financiering. China is ook weer begonnen met bauxietwinning in Suriname, heeft een goudmijn overgenomen, is het binnenland aan het ontbossen, vervuilt rivieren en bedreigt inheemse gemeenschappen. Dit is voor Beijing natuurlijk allemaal winst. Ze verdienen geld en er is weer een land dat afhankelijk raakt van China. We weten wat er gebeurt als de schulden te hoog oplopen: dan worden politieke tegenprestaties geëist. Nederland heeft Suriname iets te bieden. We kennen ons slavernijverleden en de uitbuiting die heeft plaatsgevonden, maar Nederland heeft wereldwijd inmiddels natuurlijk een heel andere reputatie. Veel Surinamers maken zich ook ernstig zorgen over de enorme invloed van China en de schade die dat aanricht. Suriname zal met de verwachte olie-inkomsten de komende jaren grote keuzes moeten maken. Is het kabinet bereid om economische samenwerking met Suriname tot prioriteit te maken en daarbij altijd in te zetten op gelijkwaardigheid? Dank, voorzitter.

Versie 30de6f75dff6f9cd3b428d93bfa596acab026d20e05a3edbe512b621ae43666e · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.