Actuele ontwikkelingen in Venezuela en de veiligheid van het Caribisch deel van het Koninkrijk

Brontekst

De heer Dekker (FVD): Voorzitter. De richting die de VS kiezen ten aanzien van geopolitieke brandhaarden als Oekraïne, Gaza en Iran was tot dusver nog wat dubbelzinnig en verwarrend: enerzijds stevige uitspraken en financiële en militaire betrokkenheid, anderzijds goede diplomatieke contacten en prettige gesprekken. De National Security Strategy van een paar weken geleden gaf richting, zeker waar het het westelijk halfrond betreft. Maar het bleef de vraag hoe heet die soep uiteindelijk zou worden gegeten. Welnu, de recente Amerikaanse actie in Venezuela lijkt aan te tonen dat het de VS in ieder geval in hun eigen achtertuin menens is. President Maduro en zijn familie zijn door een speciale militaire eenheid met geweld uit hun paleis in Caracas gehaald om in de VS te worden berecht voor terrorisme, drugshandel en wapenbezit. Bij die operatie zijn naar verluidt tientallen doden gevallen, vooral onder de lijfwachten van Maduro. Vooralsnog heeft de huidige Venezolaanse vicepresident, met goedkeuring van de VS, de leiding overgenomen en is de huidige regering grotendeels nog steeds in functie. Een merkwaardige formule. Veel is onduidelijk. Het is geen invasie en zelfs geen echte regime change, maar een afgedwongen personele wissel. Hoe dit verder gaat, is ongewis. Het is bijzonder risicovol. Deze spectaculaire Amerikaanse actie verdraagt zich uiteraard niet met internationale rechtsregels zoals vastgelegd in het Handvest van de VN en de daaraan verbonden jurisprudentie van het internationaal recht. Over de regering van Maduro kan van alles worden gezegd, maar Venezuela vormde geen serieuze bedreiging voor de VS. De Verenigde Naties waren vooraf niet betrokken bij deze kwestie. Wel kwam de VN-Veiligheidsraad achteraf in spoedzitting bijeen, maar omdat de VS hierin vetorecht hebben, is dit slechts van symbolische betekenis. Voorzitter. Deze gebeurtenissen laten zien dat internationaal recht of, zo u wilt, de rules-based international order uiteindelijk ondergeschikt is aan internationale machtspolitiek: het recht van de sterkste. In woord wordt deze machtspolitiek door de regering-Trump tegenwoordig onomwonden naar voren gebracht. In daad blijft het tot dusverre bij beperkte militaire ingrepen. Als Nederland hebben wij geen noemenswaardige invloed op de geschetste geopolitieke dynamiek, maar voor ons land zijn deze gebeurtenissen om verschillende redenen wel van belang. Allereerst is Venezuela ons buurland in de Caraïben, met name van Aruba, Bonaire en Curaçao. Verstoringen in Venezuela hebben al snel invloed op de situatie in Caribisch Nederland. In dit verband is het verstandig om als Nederland niet meteen fors stelling te nemen, maar de verdere gang van zaken af te wachten, te pleiten voor stabiliteit in de regio en, waar mogelijk, op allerlei terreinen stand-by te zijn voor ondersteuning aan de lokale bevolking. Ten tweede drukken deze geopolitieke gebeurtenissen onze neus weer eens op de realiteit. Nederlandse gezagsdragers zijn van oudsher bevlogen voorstanders van internationaal recht en internationale orde. Ze hebben zich de laatste jaren dan ook meer dan ooit als ideologische EU- en NAVO-koploper opgeworpen. Nu de regering-Trump ingrijpt in Venezuela en serieus overweegt om Groenland te annexeren, blijkt dat de EU, de NAVO en hun verheven moreel-ideologische omlijsting weleens luchtkastelen zouden kunnen zijn. Ook blijkt dat het ontwikkelen van eigen kracht en het onderhouden van constructieve buitenlandse betrekkingen met álle partijen uiteindelijk de basis moet zijn voor het Nederlands buitenlandbeleid. Realisme, een nuchtere oriëntatie op eigenbelang en vooruitzien zijn in buitenlandpolitiek essentieel. Dat moeten we weer de aandacht geven die het verdient. Dank u wel.

Versie e672cca08b97bcf235e21151a264d8eb646d1a32d3f78eb821892d92d122fc56 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.