Voortgang en evaluatie missies

Brontekst

Minister Brekelmans: Nee, helemaal mee eens. Het ingewikkelde antwoord is als volgt. We hebben natuurlijk onlangs de drie incursies van Russische vliegtuigen in het Estse luchtruim meegemaakt. Op dat moment is er een dilemma. Aan de ene kant kun je zeggen: haal ze uit de lucht, want ze betreden het NAVO-luchtruim en schenden daarmee het internationaal recht. Aan de andere kant: als je dat doet, ga je een pad van escalatie op waar je liever niet op terecht wilt komen. Dus op dat moment is het ter beoordeling van in dit geval de Italiaanse F-35's samen met de Estse autoriteiten hoe acuut de dreiging is. Dat maakt wat Rusland doet ook meteen zo roekeloos en risicovol, want als op dat moment de inschatting wordt gemaakt dat er daadwerkelijk sprake is van een acute dreiging, kan het ook zomaar zijn dat in een heel korte tijd wél de keuze wordt gemaakt om daarop te reageren. Als u vraagt om de analyse — dat is ook ingewikkeld — of Rusland dit bewust doet: het is heel moeilijk om dat aan te tonen. Rusland zet immers niet ergens op Telegram of op andere social media: wij gaan eens even het luchtruim van de NAVO betreden. Zij zeggen dan natuurlijk: het was per ongeluk; het was niet intentioneel; verdwaald. Terwijl … Tja, er is een corridor van 13 kilometer en er gaan wel vaker vliegtuigen op en neer naar Kaliningrad. Het is nou niet zo dat dat heel ingewikkeld is. Maar goed, ik kan niet te veel uitweiden over de details, en over wat er allemaal precies gebeurt en wat ik daarover heb gehoord, maar je kunt er op zijn minst heel grote vraagtekens bij zetten. Wat we in ieder geval moeten doen, is iedere keer weer de situatie beoordelen op basis van hoe die op dat moment is. Want aan de ene kant wil je wel een grens trekken, maar aan de andere kant wil je ook niet onnodig escaleren. Ik vind wel dat wij als bondgenootschap, zowel binnen de NAVO als binnen de EU, nog een veel stevigere discussie moeten voeren, niet alleen over het militaire antwoord, dus over welke middelen we daar neerzetten, maar ook over wat onze response options zijn op het moment dat dat gebeurt. Ik heb zelf weleens opgemerkt dat je zou kunnen zeggen "geef meer steun aan Oekraïne iedere keer dat Rusland het luchtruim betreedt met drones of wat dan ook", want dan kan Oekraïne direct terugslaan. Op zo'n moment verandert misschien ook de calculatie van Poetin, als hij zich realiseert: iedere keer dat ik dat doen, ervaar ik daar wel direct de consequenties van. Hetzelfde kun je doen met sancties en andere middelen. Maar je wil in ieder geval op de een of andere manier Rusland laten voelen dat als zij iedere keer weer de grens overgaan, zij daar ook de gevolgen van ondervinden. Om dat met 32 NAVO-bondgenoten of 27 EU-lidstaten te doen, is niet zo heel makkelijk, want het begint natuurlijk met vaststellen en bewijzen wat er precies achter zat en welke intentie er was. Het is moeilijk om dat vast te stellen. Vervolgens is het ook niet zo eenvoudig om met al die landen op één lijn te komen over hoe erop te reageren. Maar ik vind wel dat we het moeten doen, want als we het niet doen, schuift het steeds verder op en gaat Rusland steeds een stapje verder, met alle risico's en gevolgen van dien.

Versie 5add9e44b1e0d093041a0888024fe5e902b1e9549c3f9d0b3e485361db8e5f9c · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.