Gezond en veilig werken

Brontekst

De heer Schenk (FVD): Dank u wel, voorzitter. In toenemende mate kenmerkt de Rijksoverheid zich door het voornemen alles wat in Nederland gebeurt te beheersen en te controleren. Beheersen en controleren is in de kern natuurlijk niet per se iets slechts. Waar zou ons land immers zijn zonder beheersing van het water? Wat deze tijd tekent, is echter dat aan niets meer een grens lijkt te zijn, dat er bij niemand meer een gevoel van proportie lijkt te bestaan. Beheersen en controleren lijkt door te schieten in álles beheersen en controleren. Een schoolvoorbeeld van een concrete uitwerking daarvan vinden wij in de Arbovisie 2040. Die luidt "zero death", oftewel "nul doden door werk". Dat klinkt vanzelfsprekend als een prachtig streven. Niemand is voorstander van dodelijke gevallen op de werkvloer. Maar wie dit streven van nul doden met een iets ruimere en meer proportionele blik bekijkt, stuit al gauw op fundamentele bezwaren. Die zijn natuurlijk niet gericht op de wens van nul doden door werk, maar wel tegen de maatregelen die zullen moeten worden genomen om op dat punt te komen en tegen de haalbaarheid überhaupt. Voorzitter. We zijn namelijk al een heel eind gekomen. In 1984 vielen er naar aanleiding van bedrijfsongevallen naar schatting 6 doden op elke 100.000 werknemers. In de recente jaren was dat gemiddeld 0,6 op de 100.000. Sterven ten gevolge van een bedrijfsongeval is daarmee zeldzaam geworden. Dit komt door maatregelen vanuit het Rijk en door grotere bewustwording op de werkvloer zelf. Maar dat betekent ook dat nieuwe en meer maatregelen zullen stuiten op de wet van de verminderde meeropbrengst, want wie blijft investeren in hetzelfde, in dit geval veiligheid, zal zijn rendement uiteindelijk steeds minder hard zien groeien. De meest makkelijke, overduidelijke en effectieve maatregelen zijn immers al genomen. Ook de praktijk wijst dit uit, want opvallend genoeg vallen de meeste dodelijke ongevallen juist in de sectoren waar veiligheid al jarenlang veel meer aandacht krijgt, zoals landbouw, visserij, bouw en logistiek. Wie weleens op de bouwplaats komt of spreekt met mensen die daar weleens komen, weet aan welke strenge eisen iedere betreder van een bouwterrein al jaren moet voldoen. Werknemers in deze sectoren krijgen zelfs aparte scholing om wijs te worden in het grote aantal, overigens meestal zeer nuttige, veiligheidsregels. Toch zijn dit nog steeds de sectoren waar de meeste sterfgevallen plaatsvinden. De reden daarvoor is vanzelfsprekend, want mensen zijn in een omgeving met groot rollend materieel, tussen zwaaiende betonplaten of op de woeste baren van de Noordzee uiteindelijk maar kwetsbare wezens. Tegen die fundamentele materiële werkelijkheid zijn veiligheidsmaatregelen maar tot een bepaalde grens opgewassen. Het houdt ergens op. Dat streven naar meer veiligheid als gevolg van meer maatregelen zou een stuk minder problematisch zijn als er geen aanzienlijk prijskaartje aan hing. Maar alles willen beheersen en controleren, heeft gevolgen. Gezond en veilig werk kost tijd en geld, zo merkt ook de overheid zelf op in de Arbovisie 2040. Het gaat in politiek Den Haag vaak over regeldruk voor ondernemers. Veel partijen koesteren een innige wens om die te verlagen. Hier hebben we die regeldruk concreet. Dat wordt tussen de regels van de verschillende rapporten onder dit debat ook pijnlijk duidelijk. De werkgroep RI&E meldt ons bijvoorbeeld dat met name het midden- en kleinbedrijf moeite heeft om de grote voornemens die worden geformuleerd in de risico-inventarisatie en -evaluatie bij te benen. Vanuit het mkb klinkt de klacht dat het kostbaar en ingewikkeld is. De naleving daarvan is bij kleine bedrijven dan ook minder dan bij grote bedrijven. Dat is niet omdat men bij kleine bedrijven niets geeft om veiligheid of een gezonde werkplaats, maar omdat kleine bedrijven simpelweg minder capaciteit hebben om extra taken als gevolg van het eindeloos pogen te verbeteren van veiligheid op te vangen. Het groeiende woud aan regels zorgt dus voor een vergrote concurrentiedruk in het voordeel van grotere bedrijven. Dat betekent wederom een beweging richting schaalvergroting, eenheidsworst en verschraling van de middenstand, weg van bezit, weg van zelfredzaamheid richting loondienst en afhankelijkheid. Het mkb wordt op die manier meer en meer uitgekleed. Ook de minister lijkt dat te erkennen. Voorzitter. Ik zal het nog maar eens benadrukken: het is niet zo dat Forum voor Democratie tegen gezond en veilig werken is, absoluut niet. Efficiënte ingrepen kunnen dan ook op onze steun rekenen. De aandacht voor preventie en de aanpak van de arbodiensten valt te prijzen. Het lijkt waarschijnlijk dat er ook echt nog wel wat terrein te winnen valt. Maar dit is vooral een zaak van bewustwording. Het is dan ook goed dat de overheid hier met werkgevers over praat. Voorzitter. FVD is en blijft echter kritisch op het nobel klinkende streven naar nul doden op de werkvloer. Het is een door emoties ingegeven streven en daarmee geen realistisch beleidsdoel. We zien een soort glijdende schaal naar arbo-ambtenarij, die alleen nog maar in arbo kan denken, die alleen nog maar risico's ziet en zijn bestaansrecht ontleent aan het eindeloos blijven dichttimmeren van werkprocessen.

Versie fab211734811797bca527cc08ff997efb4997e664750a9bec88ab84eb8833cda · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.