Armoede- en schuldenbeleid

Brontekst

Mevrouw Biekman (D66): Voorzitter. De armoede in Nederland en het aantal mensen met problematische schulden moeten echt omlaag. Dat betekent dat we schulden moeten voorkomen bij jongeren, maar ook dat we ervoor moeten zorgen dat mensen die recht hebben op hulp hier gebruik van maken. Ik wil het daarom vandaag hebben over jongeren, over de hulp die mensen ongebruikt laten en over vrijwilligers. Als we het over armoede en schulden hebben, denken we vaak aan gezinnen met kinderen. Dat is volkomen terecht. Ik heb de collega's hier ook al over gehoord. Maar ik heb ook grote zorgen over jongeren die in armoede leven en schulden hebben. Gisteren was ik op werkbezoek in Nijmegen en heb ik prachtige initiatieven bezocht die mensen die in armoede leven, ondersteunen. In een gesprek gaven de vrijwilligers Linda en Frits aan dat jongeren steeds vaker gebruikmaken van noodhulp. Zij zien steeds meer jongeren vereenzamen. De schulden nemen toe en de geldstress zorgt voor mentale problemen. Kortom, de financiële gezondheid van jongeren verslechtert. We zien het terug in de cijfers: meer schulden en een hogere instroom van jongeren in de bijstand. Voorzitter. Achter deze cijfers zitten mensen, jongeren, met hun eigen verhaal. Neem nou Tim. Hij is begin 20, studeert, werkt en doet alles wat we als maatschappij van hem vragen, maar zijn contract is tijdelijk, zoals wel vaker bij jongeren het geval is. Dus zijn inkomen wisselt. Daarna komt er een tegenvaller. Zijn wasmachine gaat kapot en is niet te maken, maar hij heeft die absoluut nodig. Een vriend wijst hem op achteraf betalen. Hij denkt: dat kan best; het is immers een grote aankoop. Hij mist één betaling. Dat kan gebeuren, maar dan komen er herinneringen, verhogingen en incassokosten, en wordt de toon harder en de ruimte kleiner en kleiner. Tim wil wel betalen, maar het systeem gaat uit van stabiliteit en die heeft hij simpelweg niet. Een betalingsregeling past dus niet bij zijn situatie, die continu wijzigt. Hulp zoeken is ingewikkeld, want waar ga je zoeken? De schaamte zit je in de weg. Zo groeit een kleine schuld uit tot een probleem waar hij niet meer zelf uit komt. Voorzitter. Jongeren leven in een wereld waarin schulden maken extreem makkelijk is geworden: met één klik iets kopen en achteraf betalen als norm, flitskredieten binnen handbereik en "ink now, pay later". Dat laatste zag ik laatst in het straatbeeld. U hoort het goed: je kunt nu zelfs een tatoeage op afbetaling laten plaatsen. Maar waar de weg naar schulden steeds korter wordt, blijft de weg eruit lang, ingewikkeld en hard. We willen er daarom niet alleen voor zorgen dat we mensen die in deze situatie zitten, ondersteunen, maar vooral voorkomen dat ze in deze situatie belanden. Daarom heb ik een aantal vragen aan de minister. Hoeveel jongeren worden momenteel bereikt via vroegsignalering? Welk percentage accepteert daadwerkelijk hulp? Is de staatssecretaris bereid aanvullende regels te verkennen voor achteraf betalen gericht op jongeren, zoals een strengere leeftijdsgrens en meer verantwoordelijkheden voor de aanbieders? Op welke termijn kan de Kamer concrete voorstellen verwachten om de ondersteuning van jongeren in langdurige armoede te verbeteren? Voorzitter. Dan ga ik even in op het niet-gebruik. Er zijn verschillende manieren om hulp te krijgen, maar de hulp bereikt mensen niet altijd. Ik neem u even mee terug naar Tim. De kans is groot dat hij recht heeft op ondersteuning, maar dat weet hij niet of hij heeft vanwege alle regels en loketten geen overzicht meer. En dus gebeurt er niets! Dit is hoe wij het systeem hebben ingericht. We verwachten dat mensen zelf aankloppen, terwijl we weten dat juist de mensen die dit het hardst nodig hebben, dit het minst snel doen. De overheid moet de hulp toegankelijk maken. De overheid heeft toegang tot informatie over mensen die ondersteuning nodig hebben. Daarom stel ik de volgende vragen aan de minister. Wat is de actuele omvang van niet-gebruik van inkomensregelingen? Hoe ontwikkelt die zich? Welke stappen worden er gezet om gegevensuitwisseling te verbeteren, zodat mensen automatisch in beeld komen mét behoud van privacy? Hoe groot zijn de verschillen tussen gemeenten in het terugdringen van niet-gebruik? Worden best practices landelijk opgeschaald? Afrondend, voorzitter. Wie met armoede en schulden te maken krijgt, komt vaak niet eerst een regeling tegen, maar iemand die begaan is met het leed van de ander, een vrijwilliger zoals Linda, Frits of Brigitte, die naast je gaat zitten, meedenkt en soms gewoon even blijft en je een knuffel geeft. Dat is van onschatbare waarde. Tegelijkertijd stelt dat ons ook voor een ongemakkelijke vraag, want als juist zij het verschil maken ...

Versie 8b14c7e89fcffb95dea76fca2dc92342da35a3d50e55fc36e0ad7bc9ced3d036 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.