Sahelregio

Brontekst

De heer Van der Lee (PRO): Dank u wel. De fractie van PRO verwelkomt de brief van het kabinet over de nieuwe inzet in de Sahelregio. De ellende daar is eigenlijk niet te beschrijven, al hebben collega's dappere pogingen gedaan. Je zou nog veel meer kunnen opnoemen. Het is belangrijk dat de brief er ligt. We kunnen ons in een groot deel van de brief vinden. Voor PRO is het belangrijk dat Nederland aanwezig blijft, natuurlijk vanuit ons eigen belang en ook vanuit veiligheidsoogpunt en het belang van de lokale bevolking, zonder de regimes formeel te erkennen. De bevolking mag niet het idee krijgen dat wij hen in de steek laten, terwijl de huidige regimes er ook niet in slagen om de meest basale voorzieningen voor de bevolking te leveren. Europa moet herkenbaar worden als betrouwbare partner voor gewone mensen, voor democratie en goed bestuur. Complimenten voor het kabinet, dat in de brief schrijft dat middelen worden vrijgemaakt voor de ondersteuning van onafhankelijke journalistiek en de bevordering van de mediageletterdheid van de bevolking. Het is voor ons nog onduidelijk hoe dit precies vorm gaat krijgen. Is het kabinet voornemens om bilateraal, dan wel via de EU, bloggers en influencers te ondersteunen die desinformatie van Rusland en China kunnen tegenspreken? Wordt de inzet specifiek op ontwikkelingsbeleid dan ook gericht op organisaties die expliciet pro-democratie en pro-rechtsstaat zijn? Zoekt het kabinet naar ingangen binnen de samenleving in de drie AES-landen? Welke rol krijgen jongeren in de ontwikkelingsinzet, gezien de grootte van die groep in de lokale bevolking? Hoe engageert het kabinet nou precies met de overheden? Wat bedoelt het kabinet precies met dat woord? Is dat dan alleen engageren of engagement op criminaliteit, migratie en antiterrorisme of zijn er ook plannen op het gebied van goed bestuur en publieke voorzieningen voor de eigen bevolkingen? Hetzelfde geldt voor de West-Afrikaanse kuststaten. Focussen we ons met hen alleen op veiligheidssamenwerking of spannen we ons ook daar in voor goed bestuur en publieke voorzieningen om de verleiding van autocratisering te weerstaan? Spant het kabinet zich in om toenadering van de AES-landen tot de ECOWAS-landen aan te moedigen? Betere regionale verhoudingen zouden de regionale stabiliteit ten goede komen en kunnen spill-overeffecten van jihadistische groepen richting kuststaten voorkomen. Belangrijk is dat Nederland zich tegelijkertijd blijft inspannen voor de bescherming van de burgerbevolking en om oorlogsmisdaden en andere ernstige mensenrechtenschendingen te voorkomen. Zie bijvoorbeeld de ongerichte aanvallen op Toearegrebellen waarbij tientallen doden vielen in augustus 2024 en de droneaanvallen op burgerdoelwitten door het Burkinese leger in 2023. Om al deze redenen is lokale aanwezigheid via het postennet van belang. Het kabinet schrijft dat ze de personele bezetting van de ambassades in Burkina Faso, Mali en Niger gaat verlagen. Kan de minister een schatting geven van hoe groot de krimp is en welk effect dit zal hebben op de diplomatieke slagkracht? Denkt de minister dat het realistisch is om met een kleinere bezetting de geformuleerde Nederlandse belangen te dienen? Nederland is geen onbelangrijke speler in de Sahel — dat werd al genoemd — maar staat samen met de EU natuurlijk veel sterker. Het EU-beleid moet dan niet een verlengstuk van Frankrijk zijn, zoals dat vroeger wellicht te veel het geval is geweest, noch een gefragmenteerd houtje-touwtje waarbij EU-staten vooral hun eigen belangen dienen. De EU-strategie is nu bijna een jaar geleden aangenomen. Wat is er sindsdien concreet veranderd en verbeterd? Het is ook belangrijk om zo veel mogelijk met de Britten samen te werken. Gebeurt dat ook in het kader van de EU-strategie? Kan de minister daar wat meer over vertellen? Het kabinet schrijft in de brief te investeren in de verbetering van de veiligheidssector. Wat betekent dat? Doet het kabinet dit volledig via multilaterale kanalen of is hierover engagement met de autoriteiten van Burkina Faso, Mali en Niger? Dan wil ik toch nog wat langer stilstaan — ik heb niet zo veel tijd meer — bij de impact van klimaatverandering en verwoestijning. Er werd veel gezegd over religie. De nomadische veehouders zijn vaak islamitisch en de landgebonden boeren katholiek. Door verwoestijning raken zij, al jaren, steeds meer met elkaar in conflict en dat wordt uitgebuit. We zien nu dat zich een super-El Niño heeft ontwikkeld. We weten uit het verleden dat na super-El Niño's enorme hongersnoden ontstaan. Heel veel vee sterft en heel veel planten komen niet tot wasdom. Heeft de minister oog voor die ontwikkeling, want ik lees er niets over in de brief? Welke extra inspanningen kunnen of moeten we nog doen om de gevolgen van de nieuwe ramp die op de regio afkomt enigszins te mitigeren? Dank u wel.

Versie 0609b8b2cc7355093c5307db626fe1cd0df245b801c11f2b764a73a837affa1c · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.