Sahelregio

Brontekst

Minister Berendsen: Dank u wel, voorzitter. Ik heb een korte introductie en dan drie blokjes: een blokje Sahel, een blokje regio en een blokje OS. Allereerst is het goed om te melden dat het goed is dat we dit gesprek over de Sahel hebben. In een tijd waarin de aandacht vaak naar het laatste nieuws gaat, moeten we de lange termijn niet uit het oog verliezen. De Sahel is een regio dicht bij Europa waarin verschillende Europese en Nederlandse belangen en waarden op het spel staan. Hier komen voor Nederland en Europa relevante ontwikkelingen bij elkaar: geopolitieke competitie tussen grootmachten, internationaal terrorisme, georganiseerde criminaliteit en migratie. Een aantal van de leden van de Kamer hebben al aangestipt dat dit alles gebeurt in de context van desinformatie, klimaatverandering en een snelgroeiende, heel jonge bevolking met weinig economisch perspectief. Nederland en de Europese Unie hebben er belang bij deze ontwikkelingen zo goed mogelijk te volgen en waar mogelijk te beïnvloeden. De mogelijke impact daarvan op Europa en op Nederland is te groot om de regio de rug toe te keren. Een instabiele Sahel kan leiden tot meer irreguliere migratie en sterker wordende terroristische organisaties. De toename van de Russische aanwezigheid in de Sahel trekt deze landen steeds meer in de Russische invloedssfeer en stelt Rusland in staat om vanuit de Sahel met onder andere desinformatie de westerse samenleving te destabiliseren. Tegelijkertijd moeten we ook hier realistisch zijn over wat we kunnen bereiken. Nederland en Nederlandse partners, kennisinstellingen en particuliere initiatieven zijn al lang aanwezig in de Sahel. Met posten in Mali, Niger, Burkina Faso en binnenkort een ambassade in Tsjaad is Nederland goed vertegenwoordigd. Dit geldt ook voor de landen rondom de Sahel. Maar het is lastig manoeuvreren. Meerdere staatsgrepen hebben militaire regimes aan de macht gebracht die zich van het Westen en de multilaterale wereldorde afkeren en die samenwerken met onze geopolitieke concurrenten. Rusland heeft zijn aanwezigheid in de Sahel vergroot en heeft meer invloed gekregen op de militaire regimes en de samenleving. Desinformatie tiert welig, met gevolgen ver buiten de regio. Het zwaartepunt van het wereldwijde terrorisme is van het Midden-Oosten verschoven naar de Sahel. Ondanks de Russische steun zijn de regimes er niet in geslaagd om de aanwezige terroristische groeperingen te bestrijden. De situatie voor de bevolking is verder verslechterd en criminele organisaties gebruiken de zwakte van de overheid om drugs, wapens en mensen door de Sahara naar Europa te vervoeren. Dit bedreigt de stabiliteit in deze landen, maar ook in de regio. Spill-over dreigt. Het kabinet kiest er daarom voor aanwezig en geëngageerd te blijven in de Sahel, maar realisme, bescheidenheid en onze belangen en waarden zijn hierbij leidend. Nederland hecht grote waarde aan de samenwerking met andere EU-lidstaten en de EU-instellingen waar dat mogelijk is. Nederland zet ook steeds meer in op samenwerking met landen rondom de Sahel. Ook zij vrezen de effecten van de instabiliteit en hebben belang bij meer stabiliteit. Het zwaartepunt van onze personele inzet en OS-budgetten zal daarom liggen op landen in de regio waarmee de samenwerking makkelijker is en die invloed hebben op landen als Niger, Burkina Faso en Mali. Het is voor Nederland en de EU lastig om met die laatstgenoemde landen samen te werken. De uitdagingen zijn groot, maar met deze aanpak kan Nederland een constructieve rol spelen in de regio. Dan ga ik over tot beantwoording van de vragen.

Versie 0609b8b2cc7355093c5307db626fe1cd0df245b801c11f2b764a73a837affa1c · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.