Sahelregio

Brontekst

Mevrouw Rajkowski (VVD): Dank u wel, voorzitter. Er kan niet over de Sahelregio gedebatteerd worden zonder ook even stil te staan bij het onmetelijke lijden van de bevolking van Sudan. De berichten over de belegering van steden zoals Al-Fashir, waar gezinnen werden gedwongen te overleven op veevoer, de brute standrechtelijke executies en het stelselmatige seksuele geweld tegen meisjes en vrouwen zijn ronduit verschrikkelijk. Het is een humanitaire tragedie van enorme omvang. Over de situatie in Sudan hebben we uitgebreid gesproken in het commissiedebat binnen een andere commissie en vanavond hebben we een tweeminutendebat, maar ik moest het toch even noemen. Voorzitter. Dan kom ik bij de invloed van Rusland in de Sahel. De catastrofe in Sudan staat niet op zichzelf. Het is eigenlijk de endemische wijze waarop de hele regio steeds verder afzakt en wegzakt in chaos. De Sahel en de Hoorn van Afrika zijn verworden tot een speelveld voor buitenlandse mogendheden die lokale conflicten gijzelen en aanwakkeren voor eigen gewin. Bovenal is het Rusland dat in de bredere regio de ellende doelbewust verdiept. De militaire junta's in Mali, Burkina Faso en Niger hebben westerse veiligheidspartners de deur gewezen en zich uitgeleverd aan het Kremlin. Dat de Defensieministers van deze drie landen in 2025 gezamenlijk naar Moskou zijn gereisd om defensiedeals te sluiten en tegelijkertijd het Internationaal Strafhof de rug toekeerden, toont aan hoe zorgelijk deze situatie daar is. Toch vertoont de Russische aanwezigheid via het Africa Corps op dit moment aanzienlijke barsten door bijvoorbeeld de nederlaag van Russische huurlingen bij Tinzaouaten — ik spreek het natuurlijk verkeerd uit — en aanslagen midden in de Malinese hoofdstad Bamako. Daarnaast zouden de lokale legerkaders gefrustreerd raken over het gebrek aan discipline van de huurlingen. De staat van de Russische logistiek staat ook zwaar onder druk. Ik zou de minister willen vragen welke opties het kabinet ziet om deze kwetsbaarheden actief te benutten, Moskou's positie in de regio verder te verzwakken en illegale verdienmodellen van de huurlingen, via gerichte sancties op goudsmokkel en tussenhandelaren, plat te leggen. Voorzitter. Dan kom ik bij terrorisme. De Russische inmenging en het vertrek van westerse partners hebben geleid tot een heropleving van terrorisme en de gewelddadige politieke islam in de regio. Jihadistische netwerken, gelieerd aan Al Qaida en Islamitische Staat, beheersen inmiddels tot 50% van het grondgebied in Burkina Faso en breiden hun invloedssfeer ook in Mali uit. Volgens de Global Conflict Tracker valt inmiddels meer dan de helft van het mondiale aantal aan terrorisme gerelateerde doden in Burkina Faso, Mali en Niger. De methodes van het Russische Africa Corps, waarbij hele dorpen worden uitgemoord onder het mom van terrorismebestrijding, jagen wanhopige bevolkingsgroepen verder in de armen van extremistische rekruteerders. De jihadistische bewegingen gaan in hoog tempo ook zuidwaarts, zoals net ook al werd genoemd, richting voorheen stabiele kuststaten, zoals Benin, Togo, Ghana en Ivoorkust. Ik wil van de minister weten wat de Nederlandse inzet is om te voorkomen dat deze kustlanden bezwijken. Vanwege de tijd ga ik naar mijn laatste blokje over migratiepartnerschappen. Deze totale wetteloosheid in de regio zorgt voor een toegenomen migratiedruk op Europa. Sinds de junta in Niger de antimigratiewet heeft ingetrokken, liggen beruchte smokkelroutes via Libië en Algerije weer wijd open. Tel daar nog miljoenen ontheemden uit Sudan bij op en het is wel duidelijk dat verdere desintegratie van de Sahelregio ook weer kan uitmonden in een migratiecrisis aan onze eigen buitengrenzen. Het kabinet en de EU moeten daarom minder vanaf de zijlijn toekijken, maar ook durven te kijken naar hoe andere geopolitieke spelers opereren. Ik wil daarom van de minister weten welke ruimte het kabinet ziet om ontwikkelingssamenwerking en partnerschap in dit deel van de wereld wat transactioneler in te richten, om onze invloed daar wat te vergroten, maar ook om via migratiepartnerschappen te voorkomen dat er meer mensen ontheemd raken en deze kant op komen.

Versie 0609b8b2cc7355093c5307db626fe1cd0df245b801c11f2b764a73a837affa1c · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.