Begroting Buitenlandse Zaken 2026

Brontekst

Minister Van Weel: Ja, dat geldt voor Syrië en ook voor Iran, maar dan alleen wat betreft de specifieke vragen die de leden hebben gesteld. De EU en de trans-Atlantische band. De heer Erkens vroeg: hoe kijken we naar de inzet van het Europese instrumentarium tegen economische dwang? Dat hangt een beetje samen met de vraag van mevrouw Piri net. We moeten onszelf als EU niet kleiner maken dan we zijn, zeker niet daar waar het gaat om onze economische macht. Dat moeten we zeker niet doen. Tegelijkertijd staan we ook niet te springen om het in te zetten, want uiteindelijk doet elke economische maatregel die wij nemen ook onszelf pijn en kan die ook weer leiden tot nieuwe escalerende maatregelen. Als je dat spel helemaal zou aflopen en daarbij kijkt naar de afhankelijkheden die wij hebben en de verhouding van de Europese tegenover de Amerikaanse economie, dan verliezen we dat spel. Dat is dus een escalatie waarvan je moet zien weg te blijven. Ik ben er dus zeker voor om te retaliëren op het moment dat wij geraakt worden. Ik ben er ook zeker voor om, zoals in het geval van de dreigingen rondom Groenland, alle opties op tafel te houden en uit te werken. We moeten altijd wel denken aan waar dit eindigt en of we niet gebaat zijn bij inzet op de-escalatie voordat we overgaan tot de inzet daarvan. Hoe gaan we om met onze kroonjuwelen, dus met bedrijven als ASML en andere? Hoe voorkomen we dat die weggaan en hoe zorgen we dat we zelf onze technologische positie behouden? Dat vereist investeringen en innovatie. Daar moeten we ook extra op inzetten. Ik noemde al de rapporten van Draghi en Wennink, die daarbij leidend zijn. We kunnen de geopolitieke concurrentie daarbij niet voorkomen, maar we kunnen wel voorkomen dat onze technologie in verkeerde handen komt. Daarbij zijn instrumenten als investeringsscreening en exportcontrole heel belangrijk, denk ik. We zetten die ook steeds vaker in daar waar we denken dat die belangen in het geding zijn. Maar ook in de Nationale Grondstoffenstrategie en de Europese Critical Raw Materials Act is diversificatie een van de wegen waarlangs de leveringszekerheid van grondstoffen wordt bevorderd. We zijn ook actief bezig met derde landen zoals Australië en Canada — Chili komt zo meteen nog even naar voren — om die leveringszekerheid te bevorderen. Zowel de heer De Roon als de heer Van Baarle vroeg hoe nou om te gaan met de situatie. Waarom staan we zo zwak ten opzichte van de Amerikanen en hoe moeten we daarmee omgaan? Dat was de vraag van de heer De Roon. De heer Van Baarle vroeg hoe we ons moeten opstellen en hoe we als EU een krachtigere stem kunnen laten horen op het wereldtoneel. In de echo van mevrouw Piri: de EU is niet zwak. We zijn de derde economie van de wereld en we hebben het grootste handelsblok. We hebben ook de middelen om op te treden. Daar waar het gaat om veiligheid ontberen we echter wel middelen. Dat komt één door de afhankelijkheden die we nog hebben en die we zullen moeten afbouwen en twee doordat we gewoon de militaire macht missen om daadwerkelijk een geloofwaardig statement neer te kunnen zetten. Daar moeten we echt aan werken. Dat was eigenlijk de kern van de brief die ik gisteren ook naar uw Kamer heb gestuurd: de EU als geopolitieke speler. Welke elementen missen er nou om daar een volwaardige partij mee te kunnen blazen? Ik noemde net al de Amerikaanse defensiestrategie, die er gewoon van uitgaat dat wij deze capaciteiten in no time gaan opbouwen om de verminderde Amerikaanse interesse in Europa — die staat echt als zodanig genoemd — te gaan compenseren. We zullen dat hoe dan ook moeten gaan doen. Is het Amerikaanse strategische belang bij Groenland legitiem? Dat was ook een vraag van de heer De Roon. En steunen we de onderhandelingen daarover? Ja, de positie van Groenland is strategisch. Het Arctisch gebied is een strategische regio. Dat was voorheen, tijdens de Koude Oorlog, met name zo vanwege de aanwezigheid aldaar van de kernonderzeeërs voor de second strike capability en vanwege de ballistische raketten die van Rusland naar Amerika en vice versa over dat gebied heen vlogen. De afgelopen tien jaar is er echter ook wat veranderd in het gebruik van dat gebied. Het moratorium dat er lag op de militarisering van het Arctisch gebied is komen te vervallen. Rusland heeft een enorme opbouw gedaan van militaire bases aan het Noordpoolgebied. We zien ook dat de noordelijke vaarroute door het verdwijnen van Noordpoolijs steeds opener wordt en dat er verhoogde activiteit is aan verkenningen en aan militaire middelen. Dus, ja, wij zien absoluut wat president Trump bedoelt met het toegenomen strategische belang van het Arctische gebied en de rol die Groenland daarin kan spelen. Dat is, denk ik, ook de reden waarom Denemarken openstaat voor gesprekken daarover. De vraag is alleen of je daarbij de autonomie en de territoriale integriteit van een bondgenoot ter discussie moet stellen. Ik denk dat we daar als Europa een grens hebben getrokken. We hebben gezegd: "Nee, ten eerste hoeft dat niet en ten tweede gaan we zo niet met elkaar om. Zorg dus dat we gezamenlijk bepalen wat we als NAVO méér moeten doen, en dan leveren wij daar onze bijdrage aan. Dat ontlast ook de VS weer. En ga met Denemarken in overleg over hoe om te gaan met Groenland en militaire presentie." Ik hoop dat dat in der minne wordt opgelost.

Versie 60a456221616d913f7e2b693aa8bbac06904e9d2bc7f33662a88f426b34db618 · Officiële bron.